07-09-06

Xavier Beyens ontwerpt verbouwing Hoeve Te Coucx

In de 60 hectare van stadsgroen Marionetten wordt een hoeve omgebouwd tot bezoekerscentrum: Hoeve Te Coucx. De studieopdracht voor die verbouwing is na grondige selectie toegewezen aan architect Xavier Beyens van Kortrijk. De ontwerpkosten bedragen 8% van de bouwkosten en worden geraamd op 46.090,74 euro.

In de groene bufferstrook tussen het in opbouw zijnde fusieziekenhuis AZ Groeninge en de E17 ligt een eeuwenoude hoeve: Goed Te Coucx uit de zestiende eeuw. Die strook van 6 hectare aan de voet van de Marionettenberg werd in 1999 aangekocht door het stadsbestuur van Kortrijk (10.130.000 frank). Het is een deel van het Groen Lint Zuid (thans Stadsgroen Marionetten) dat het Kennedybos moet verbinden met het stadsrandbos van het Vlaamse Gewest (Preshoek). Dat stadsgroen is een gebied van 60 hectare natuur en bos, bekroond met een paviljoen in de vorm van een libel op de Schittenberg (Bosstraat). Hoeve Te Coucx moet in dat wandel- en natuurontdekkingsgebied een bezoekerscentrum worden. Het Goed is beschermd als bouwkundig patrimonium door Monumenten en Landschappen.

De verbouwing van Hoeve Te Coucx zal naar raming 622.225 euro kosten. De Vlaamse Regering verbond er zich evenwel toe een subsidie te geven van niet minder dan 324.680 euro. Het Goed is een schilderachtig complex van diverse gebouwen achter een brede ringgracht. Het witte woonhuis is nog bewoond - en wordt bewaakt door een nijdig keffertje. In een eerste fase wordt de grote schuur (met paardenstal) heringericht tot een soort loft met inkomhal, informatie- en verkoopsbalie, expositieruimte, vergadermogelijkheden, leslokaal, kantoortje, sanitair, bergruimte en stalplaatsen voor fietsen en zwaar materieel. Ook het monumentale poortgebouw wordt aangepakt - het staat bijna op invallen.

Voor de ontwerpopdracht werden zes architecten aangezocht. Alleen de bouwmeesters Maarten Ternier en Xavier Beysens dienden een dossier in. De architecten Veerle Waegemans en Bureau Goddeeris lieten weten teveel werk te hebben. Ook architecte Sophie Lecot zag af van een offerte.

De ingediende kandidaturen werden grondig onderzocht. Beide beantwoorden aan de kwaliteitseisen en werden door diverse instanties onderzocht op hun positieve en negatieve punten. De eindevaluatie werd gemaakt door de stedelijke directie Facility na raadpleging van milieuambtenaar Lode Valcke en van Frederik mahieu van Monumenten en Landschappen, Brugge. In die beoordeling scoorde Xavier Beysens het hoogst. Hij kreeg door het stadsbestuur dan ook de opdracht toegewezen.

Zie ook: http://kortrijklinksbekeken.skynetblogs.be/?number=1&...

06-08-06

ZONDAG 6 AUGUSTUS 2006: het wildste park van Kortrijk, voorlopig

Voorlopig is het de wildste kant van Kortrijk, de helling van de Spoelberg waarop de KULAK is neergestreken en waarop het ooit geplande research-"park" niet zal komen. Vergis je niet: een deel van die overvloedige natuur is een openlucht-laboratorium voor de richting Biologie aan de KULAK. De lagergelegen woestenij is verwilderde grond waarop ooit voorbarig een aannemer-grondwerker is losgelaten voor de eerste inrichtingswerken van het researchpark. Maar toen kwam de buurt in opstand... Ook dat groen wordt in de toekomst een keer getemd: er komt een beschaafd 'universiteitspark'. Maar in dat onvermoede hoekje van Kortrik kun je momenteel nog op safari!

De onvermoede hoek van vandaag ligt tussen het schilderachtige laatste stuk van de Maandagweg en de Bad Godesberglaan, op het domein van de KULAK en de aansluitende hectaren van de stad achter de (stads)verkaveling Klaverstraat-Tarweveld. Het is een helling die 'de Spoelberg' genoemd wordt- een verdwenen café daar droeg de naam Schietspoel maar of de naam van de heuvel met dat soort 'spoel' te maken had, is maar de vraag. De helling begint in het valleitje van de beek met de grappigste naam van Kortrijk: de Pietjespaterbeek. Op de kam van de helling ligt de Ambassadeur Baertlaan, en daarachter de nieuwe stedelijke begraafplaats, de vallei van de Keibeek en het eindeloze golvende landschap van het Leie-Schelde-interfluvium.

Pietjespatervijvers

Genoemde Pietjespaterbeek was een ontstuimig geval. Als ze niet droog lag, stroomde er bij regenbuien zoveel water door, dat er verderop vaak overstromingen waren. Om de beek te temmen investeerde Kortrijk 60 miljoen frank in de bouw van een waterbekken.

Op aanraden van de Intaliaanse stedenbouwkundige Bernardo Secchi werd het oospronkelijke ontwerp in Engelse landschapsstijl verlaten voor een strakke rechthoekige vorm, in de functionalistische betonarchitectuur van de nabijgelegen KULAKgebouwen. Tegen dat bassin aan ligt een overstromingspoel met een meer natuurlijke vorm en een dikke rietkraag.

De oevers van de poel zijn versterkt met betongrasdallen die een natuurlijke vegetatie mogelijk hebben gemaakt. Tussen het betonnen bassin en het KULAKdomein zijn over de hele breedte gradins gebouwd. Wellicht droomden de ontwerpers ervan dat op die trappen de studenten in volle natuur zouden studeren. Maar de gradins zijn ingenomen door een weelderige en verscheiden begroeiing. Beide vijvers zitten inmiddels vol vis en dat hebben de hengelaars ook al ontdekt. De waterpartijen trekken ook veel eenden en andere watervogels aan. En dat trekt dan weer andere rare vogels aan: in 2004 werd er een eendestroper betrapt die ongegeneerd aan het schieten was.

Ecolab

Vooraleer de Kortrijkse afdeling van de Universiteit Leuven er landde (jaren 70), was het puur landbouwgebied (in de feiten en zone voor openbare voorzieningen op het gewestplan). De sobere KULAKgebouwen stonden er lange tijd tussen de akkers en de koeien. Van meet af aan kreeg het KULAKdomein een parkachtige aanleg. Daarnaast beschikte de KULAK over meer dan 10 hectare grond die door landbouwers werd bewerkt.

Toen aan de KULAK begonnen werd met de richting biologie, vatte professor Paul Busselen het plan op er een ecologisch testgebied in te richten, een veldlaboratorium, een 'ecolab' dus. Op zes hectare tussen de KULAKgebouwen en de Ambassadeur Baertlaan, de kam, moesten de landbouwers plaats maken voor uiteenlopende natuurzones.

Het terrein werd gedeeltelijk bebost. Onderaan de helling zijn verschillende poelen gegraven. Een stukje akker wordt berwerkt volgens het traditionele drieslagstelsel (opschuivende teelten met elk jaar een ander stuk braakliggende grond die weer op krachten kan komen dank zij het onkruid dat er opschiet).

Er is veel grasland, dat op diverse manieren en op verschillende tijdstippen wordt gemaaid. 'Oude' landschapselementen zoals hagen, houtwallen, een boomgaard met appelsoorten van vroeger, bermen en struikgewas geven het uitgestrekte gebied een zeldzame rijkdom aan biotopen. Studenten kunnen er hun boekenkennis aan de feiten toetsen en interessante onderzoeken produceren en natuurobservaties verrichten.

Het ecolab ging in 2002 van start. De universiteit betaalde het grootste deel, maar stad Kortrijk schoot in zijn beurs voor de graafwerken. Het gerecontrueerde 'oude' landschap is de moeite van het bezoeken waard. Je kan er rond wandelen op romantische paadjes. Er is geen afsluiting rond het gebied en laat je vooral niet afschrikken door het bordje 'Privaat terrein, toegang verboden'. Het gebied is wondermooi. Alleen maar een beetje jammer dat door al die beplantingen het vroegere, indrukwekkende panorama van op de Spoelberg over Kortrijk-stad grotendeels verdwenen is. Maar misschien komt er nog gepast snoei- en rooiwerk om het uitzicht te optimaliseren.

De universiteitsparken Vlasakker

Aan de voet van de helling, de brede strook rond de dubbele vijver van de Pietjespaterbeek is er echt wilde natuur te zien. De zone moest een parkachtige overgang worden - Universiteitspark geheten - tussen het groene KULAKdomein en het geplande researchpark. Een juridische uitputtingsslag van de bewoners van de verkavelingen in de buurt deed het stadsbestuur afzien van dat plan.

In ruil voor intrekking van alle juridische acties verkregen de protesteerders dat er op de gereserveerde 10 hectare geen researchpark met mogelijks industriële activiteiten komt, maar een ... 'universiteitspark'. Volgens de voorschriften van de gewestplannen is een universiteits-"park" echter evenmin een park als een research-"park". Het is gewoon een terrein voor verschillende activiteiten die min of meer met onderzoek, wetenschap en onderwijs te maken hebben, met uitzondering van industrie. Wel moet er heel veel aandacht besteed worden aan de kwaliteit van de omgeving, en in die zin zul je het toch een park kunnen noemen.

In elk geval is het ene 'universiteitspark' hier het andere niet. De hectaren die een activiteiten-'park' moet worden, zijn nog altijd in gebruik door landbouwers.

De strook die echt een nieuw stadspark moet worden, ligt er nu heel verwilderd bij sedert de aannemer wandelen werd gestuurd onder bedreiging van arresten van de Raad van State. De hopen aarde en klei die golvende gazons moesten worden, vormen een avontuurlijk terrein vol spontane begroeiing. Waar de Pietjespaterbeek loopt, zijn imposante rietvelden opgeschoten.

Toen ik er rondstruinde op zoek naar geschikte kiekjes, werd ik er op een bepaald moment omringd door azuurblauwe vlindertjes. Op een pad lag een konijn met een doorgebeten nek (van een vos?). Op sommige stukken heeft de natuur zo drastisch haar rechten opgeëist dat je je er waarlijk in een bos waant.

Beide universiteitsparken - samen 'Vlasakker' genoemd - zijn opgenomen in het Gemeentelijk Ruimtelijk Structuurplan Kortrijk. In een eisenbundel dringt Natuurpunt Kortrijk aan op de aanleg van het eigenlijke park. Ik vind dat een beetje eigenaardig. Zou men niet beter de natuur haar gang laten gaan, met hoogstens hier en daar wat ecologisch verantwoorde bijsturing?

In elk geval heeft stad Kortrijk architectenwerkgroep AWG van gewezen Vlaams bouwmeester bOb Van Reeth de opdracht gegeven een masterplan op te maken voor het gebied van beide universiteitsparken samen. Stéphane Beel, die andere sterarchitect maakte al een masterplan voor het KULAKdomein. En Bernardo Secchi schetste de vijvers. Hier is toch veel geld gestopt in hoogstaande ontwerpen in een gebied vol wilde natuur! Het zal in de komende jaren boeiend blijven om er te gaan kijken.

Zie ook: http://www.kuleuven-kortrijk.be/facult/wet/biologie/pb/ku... en voor een gedetailleerde plantenlijst van het ecoloab: http://www.kulak.be/bioweb

Meer foto's op: http://kortrijkonvermoedehoekjes.skynetblogs.be

 

 

04-08-06

Slotgracht kasteel Sint-Anna geregulariseerd

Jaren na datum zijn verstevigingswerken aan de ringgracht rond het kasteel Sint-Anna geregulariseerd met een vergunning van het stadsbestuur. Het betreft een herstel van een beschermd goed dat zonder die werken ernstig verminkt zou zijn. Gracht en kasteelpark zijn een verrijking voor stadsgroen Marionetten (Groen Lint Zuid). Niets aan de hand dus, maar de administratieve regels zijn niet te ontlopen.

De heer en mevrouw Remi Van Overschelde-De Clercq hebben van het stadsbestuur een regularisatie gekregen voor werken die zij hebben uitgevoerd aan de slotgracht van hun kasteel, het historische landhuis van Sint-Anna. Die rechthoekige omgrachting was met de jaren toegeslibd en de eigenaars besloten baggerwerken te laten uitvoeren.

De aannemer van de ontslibbingswerken graafde echter te diep. De stabiliteit van de oorspronkelijke oevers was aangetast en na verloop van tijd werd de oeververdediging uitgespoeld en stortte de oever in.

Logischerwijze lieten de kasteelheer en -dame de geteisterde oevers herstellen. Op aangeven van de Kortrijkse architect Bart Vandekerckhove werd een onderwaterkeermuur gebouwd en werd de geschonden oever in zijn vroegere glorie hersteld met gemetselde, gerecupereerde natuursteen.

De eigenaars waren er zich aanvankelijk niet van bewust dat zij voor dergelijke werken een bouwvergunning nodig hadden. Toen zij daarvan op de hoogte werden gebracht, bleek dat er absoluut geen bezwaren bestonden. Een verwikkeling was dat intussen, in 2003, kasteel en park officieel beschermd werden als monument. Maar ook daarmee waren de uitgevoerde herstellingswerken verenigbaar.

Het beschermde landhuis en het park, met omgrachting, waarin het staat, liggen volgens het gewestplan in parkgebied. Dat betekent dat zijn "in hun staat moeten bewaard worden om hun sociale functie te vervullen". Nu moet je niet denken dat je het domein van het kasteel zomaar kunt betreden. Zelfs bekijken kan je niet zomaar: vanaf de weg genaamd Sint-Anna is het domein afgeschermd met een dichte houtwal. Om het kasteel en de vernieuwde grachten te bekijken moet je een stuk de mooie dreef ingaan die leidt naar het Delacroixgoed, een gewezen boerhof (het 'neerhof' van het kasteel?).

Het domein ligt ook in het parkgebied van het bijzonder plan van aanleg Groen Lint Zuid, ondertussen omgedoopt tot Stadsgroen Marionetten, een groene gordel van 60 hectare van 't Hoge tot het Preshoekbos van het Vlaamse Gewest. Grachten en kasteelpark vormen een stukje in die groene puzzel. Ook daarmee waren de herstellingswerken perfect te verzoenen. Logischerwijze kregen de aanvragers hun regularisatie.

Raar taaltje

De ambtelijke nota van de directie Stadsplanning en Ontwikkeling gebruikt wel een speciaal taaltje. Dat is des te verwonderlijk omdat de directie onder de bevoegdheid valt van schepen Frans Destoop, een echte taalzuiveraar. De ambtenaren hebben het voortdurend over de "omwalling" van het kasteel. In het Nederlands betekent "wal" een berm van opgehoopte aarde of stenen. De West-Vlaamse "wal" is precies het tegenovergestelde: een uitgraving in de grond waarin als het lukt water staat, een gracht dus.

Het kasteel van Sint-Anna is wel omringd door een gracht met water bedekt met eendenkroos, maar het domein is voorts zo plat als een biljartlaken. Van een wal is er niets te bespeuren. Het landhuis is helemaal niet omwald, maar 'omgracht'.

Sint-Anna was voor de samenvoeging van Kortrijk-stad met enkele randgemeenten een enclave van Kortrijk in Marke. Het kasteel werd reeds in 1759 opgetekend op landmeterskaarten. Die datum is ook te vinden op de rococoschouwmantel in de eetkamer. Naderhand is het landhuis verschillende keren verbouwd. In de eerste jaren van 1900 kreeg het zijn huidige elegante uitzicht met twee torentjes en neo-romaanse vensters, wat toen modern was.

 

01-08-06

Uitbaggeren vijver Blauwe Poort definitief opgeleverd

Het is geen geld in het water geweest, de investering voor het uitbaggeren van de vijver van Stadsgroen Blauwe Poort. Na afwerking in het voorjaar van 2005 was het nog even uitkijken of het werk wel goed was uitgevoerd en of bijvoorbeeld de oevers niet inzakten. Thans blijkt dat tot een "definitieve oplevering" kan overgaan worden.

De toegeslibte vijver van het Blauwe-Poortpark aan de Doorniksesteenweg was al lang een doorn in het oog van hengelaars en natuurliefhebbers. Kun je nog van een vijver spreken als die geen halve meter diep meer is? Groenschepen Philippe De Coene, sp.a, had van bij zijn aantreden een beleidspunt gemaakt van de systematische opfrissing van de Kortrijkse parken en groenzones. Op zijn voorstel keurde de gemeenteraad in september 2004 de uitbaggering van de vijver goed.

Het park van de Blauwe Poort vormt het groene hart van een wijk van zowat 600 woningen uit de jaren vijftig. De poort die blauw was, was geen stadspoort maar de, bewaard gebleven, toegangspoort van een historische hoeve van Kortrijk-Buiten. De hoeve, nu een sfeervolle taverne, heeft eeuwenoude wortels. Reeds in 1449 werd op die plaats de vestiging genoteerd van de Heerlijkheid van Steenbrugge. Die stenen brug zal wel over de gracht die de hoeve omringt, gelegen hebben. Precies die gracht is uitgebreid tot de vijver van Stadsgroen Blauwe Poort.

Het uitbaggeren van de vijver werd toevertrouwd aan aannemer BVBA Lavaert van Lauwe. Hij klaarde de klus voor 19.700 euro, BTW inbegrepen.