17-11-07

Fietspad tramspoor Rollegem eindelijk afgewerkt


Rrogerlesaffre1

Roger Lesaffre heeft eindelijk voldoening gekregen: het fietspad op de verlaten bedding van de tram Kortrijk-Moeskroen wordt doorgetrokken. In 1990 stopte men de aanleg van het fietspad ter hoogte van de kerkwegel die naar Rollegemseplaats loopt. Daarmee creëerde men evenwel een zeer gevaarlijke plaats voor de fietsers. Auto's die de dorpskom van Rollegem doorkruisen worden ter hoogte van café De Platse onverhoeds geconfronteerd met fietsers komende uit een smalle gang. De 280 meter waarmee het fietspad op het resterende deel van de trambedding wordt verlengd, schakelen dat gevaarlijk punt uit.
 
Roger Lesaffre is bezig aan zijn derde termijn als socialistisch gemeenteraadslid. Hij is onze man in de zuidelijke deelgemeenten van Kortrijk. Zijn maidenspeech in de Kortrijkse gemeenteraad betrof het fietspad op de gewezen trambedding in Rollegem (van de Kleine Kannestraat naar de dorpskern). Hij drong erop aan dat fietspad door te trekken op het resterende gedeelte van de oude tramlijn, tot aan de vroegere tramstatie in de Tombroekstraat (Beekweg).

Hof van Rollegem

De tram die van in de 19de eeuw tot 25 mei 1963 Rollegem aandeed, was de lijn Kortrijk-Moeskroen. De lijn bracht niet alleen passagiers ter plekke maar ook goederen, ladingen steenkool bijvoorbeeld. Stopplaats en laadkoer - de kasseien zijn er nog - lagen in de Tombroekstraat. In 1990 bouwde de Vlaamse overheid op de talud van de afgeschafte lijn een fietspad dat Bellegem met Rollegem verbindt. Het was een investering van 10 miljoen frank, met inbegrip van een tunnel onder de A17.

In Rollegem zelf werden evenwel een kleine 300 meter trambedding ongemoeid gelaten. De bedding lag daar tussen twee weiden en de boer, vader Brouckaert van het Hof van Rollegem, had de bedding omgeploegd en ingezaaid met gras; zo verkreeg hij één grote weide met zoveel aren meer grasland. In compensatie ging hij ermee akkoord dat men zijn 'karriere', een kerkwegel komende van de Kwabrugstraat, verbreedde en asfalteerde. Op die manier konden de fietsers toch Rollegemplatse bereiken. Maar een ideale oplossing was dat niet. Voor fietsers - veel scholieren - is het aartsgevaarlijk uitkomen via het smalle gangetje naast café De Platse. Bovendien moet de weg gedeeld worden met wandelaars, want het is een erkend stuk van de Grote Routepaden (rood-wit gemerkt).

Rollegem voetpad1

Chiro Tandem

Vanaf 2004 - de sp.a zat nog in de meerderheid - is het stadsbestuur van Kortrijk de verdere percelen van de trambedding beginnen aan te kopen. Het ontbrekende stuk werd opgenomen in het Kortrijkse Fietsrouteplan. In dat stuk zit ook de vroegere brug over de Fabrieksbeek, nu bedolven onder de modder en de koeienvlaaien maar nog bruikbaar.

brug fabrieksbeek rollegem
Roger Lesaffre op de brug over de Fabrieksbeek. Verderop het bestaande fietspad en de tunnel onder de A17

Op de gronden van de vroegere tramstatie is naast het fietspad ook plaats gemaakt voor een nieuw Chirolokaal (zeer vooruitstrevend van architectuur - later ooit eens meer hierover) en wordt de brede strook wat opgeruimd voor een speelplaats voor de jeugdbeweging met de toepasselijke naam 'Chiro Tandem'. Er komt ook een vernieuwde bushalte.

chiro rollegem

Voor deze opdracht wordt een openbare aanbesteding uitgeschreven. De opdracht (aanleg van 280 meter fietspad, vernieuwen en uitbreiden van de riolering, aanleg van een voetpad/speelkoer en inrichting van een bushalte) wordt geraamd op 145.504 euro, BTW inbegrepen. En de spleet naast café De Platse blijft open; het is maar een van de vele verrassingen voor wandelaars in het mooie Rollegem.

De Platse

24-08-06

Kan Rollegem eindelijk vrijer ademen?

Niet alleen de voorposten Tombroek en 't Foreest liggen vaak in de stank van de industrie op Moeskroens grondgebied juist over de gewest-, provincie- en taalgrens. In heel Rollegem krijgt het witgoed aan de wasdraad soms de geur van frieten, zeep of erger. Sinds 16 juli zijn de klachten verstomd. Heeft het te maken met de vakantiesluiting of met de maatregelen die er kwamen na gezamenlijke acties van het Waalse en het Vlaamse Gewest op aandringen van Kortrijks milieuschepen Philippe De Coene?

Lelijke eendjes

Het was een van de neteligste dossiers die Philippe De Coene, sp.a, als nieuw schepen van leefmilieu van Kortrijk erfde in 2001: de steeds terugkerende stank van wisselende samenstelling die in Rollegem vanover de gewestgrens kwam aangewaaid. Onze vroegere zusterstad Moeskroen had tegen de gewestgrens (ook grens met Kortrijk en deelgemeente Rollegem - meer bepaald de aloude wijken Tombroek en ('t) Fore(e)st) een industrieterrein ingericht voor milieubelastende bedrijven.

Gezien de grote werkloosheid in dat stuk van Henegouwen, lokte stad Moeskroen bedrijven met allerhande voordelen, faciliteiten en administratieve bijstand. Onder de Zuid-West-Vlaamse ondernemers liep de mare dat het over de gewestgrens zoveel gemakkelijker ging om een bedrijf te vestigen; "men keek er niet zo nauw als in het Vlaamse gewest en in Kortrijk". In elk geval liep Moeskroen zelf niet zoveel milieurisico's: de winden waaien immers meestal uit het zuidwesten, dat wil zeggen van Moeskroen naar Kortrijk over Rollegem en Aalbeke.

Op die beruchte industriezone streken dan ook de lelijke eendjes van de bedrijfswereld neer. Wie zou graag de geuren delen van bedrijven zoals een zeepfabriek (Vandeputte nv), een groothandel in scherp ruikende chemische producten (Brenntag nv), een verbrander van (ziekenhuis- en ander) afval (Meprec nv), een vetverwerker (Codeb nv), een industriële frietenbakker (Mydibel nv), een composteerder (Lavano nv), een soepgeurverspreidende groenteninvriezer (Dicogel nv), een chipsfabrikant (Roger-Roger nv), en een kippenslachterij (Flandrex nv - nooit veel geur!).

Behalve gehinderd door de onfrisse dampen waren de Rollegemnaren ook ongerust over de schadelijkheid van de aangewaaide verpeste lucht. Die ongerustheid concentreerde zich eerst op het bedrijf Meprec, een private verbrandingsoven met lang niet zoveel zorg voor het leefmilieu en de onschadelijkheid van zijn rookgassen als bijvoorbeeld de intercommunale IMOG.

Ongenaakbaar?

De bewoners kregen onmiddellijk gehoor bij schepen De Coene, die al in januari 2001 een hoorzitting organiseerde. Het gevolg was een brievenoffensief richting Waalse Gewest (de gewesten zijn verantwoordelijk voor het leefmilieu), richting toenmalig Vlaams milieuminister Vera Dua, richting stadsbestuur Moeskroen, richting Provinciebestuur, enzovoort. Stad Kortrijk diende zelfs bezwaar in tegen de vestiging van chemieverlader Brenntag in augustus 2002.

In het najaar van 2002 verscherpte stad Kortrijk zijn acties tegen de aanhoudende stankvlagen. De directie Leefmilieu (milieuambtenaar Lode Valcke) ging bij de meeste klachten onmiddellijk ter plaatse om de geurhinder officieel vast te stellen. Zo werden niet minder dan 14 gerechtvaardigde klachten genoteerd tussen 10 en 27 september 2002. Tijdens die actie stelden de bewoners eigenaardig genoeg vast dat de stank nu meestal 's nachts kwam aangedreven i.p.v. overdag voorheen. Blijkbaar voelden verschillende bedrijfsleiders zich toch niet zo ongenaakbaar. De milieudienst van Kortrijk ging ook op het industrieterrein van Moeskroen zelf kijken. Zij rapporteerden dat de zone er hoogst slordig bijlag, dat er rook kwam uit de rioolputjes en dat er een hels lawaai was bij laad- en losactiviteiten.

Division de la Police de l'Environnement

Met overleg kon stad Kortrijk bij het stadsbestuur van Moeskroen bereiken dat zij ermee instemden dat de Vlaamse milieuinspectie Aminal een onderzoek ging verrichten op de industriezone. Aminal schakelde daarvoor het Vlaams Instituut voor Technologisch Onderzoek (VITO) in. VITO ging heel minutieus te werk en schakelde zelfs de bevolking in door 'geurdagboeken' uit te delen. De studie leverde een objectieve, wetenschappelijk verantwoord rapport op, waarin de geurhinder onomstotelijk werd vastgesteld. Erger nog: er werd ook geconstateerd dat de kwalijke dampen op bepaalde dagen ziektemakend waren.

Met dat rapport kon het Waalse Gewest overtuigd worden om op te treden. La Division de la Police de l'Environnement (DPE) ging bedrijf per bedrijf onderzoeken. Iedere keer leidde dat tot een voorstel van saneringsmaatregelen om verdere hinder te voorkomen.

De eerste saneringen zijn momenteel aan de gang. Mydibel plaatste een installatie voor de vernietinging van frietdampen en heeft een nieuwe verwarmingsketel aangekocht die de geurdeeltjes in de schouwdampen zal tegenhouden. Vandeputte heeft vorige maand een installatie in dienst genomen om de zeepgeuren op chemische manier te verminderen. Lavano belooft alleen nog te composteren in een gesloten loods met geurfilter. De firma Seva heeft een thermische oxidatiefilter geplaatst. Lonolines Stella plaatst een biofilter. Roger & Roger rust elke productielijn uit met een condensor. Brenntag zal zijn zuren zorgvuldiger opslaan en behandelen. Codeb (van de vroegere Heulse vetsmelter Debaillie) moet zijn activiteiten inperken (twee politieverordeningen) en moet een milieueffectenrapport afleveren. En Meprec is intussen gesloten en kreeg geen vergunning.

De DPE stelt dan ook dat de geurhinder is afgenomen. Niettemin kwamen in 2006 al 25 klachten binnen bij de milieudirectie van stad Kortrijk. Stof voor hernieuwd Vlaams-Waals en Kortrijks-Moeskroens overleg in de komende maanden.

30-07-06

ZONDAG 30 JULI 2006: het Picardische stukje van Kortrijk

Wist je dat een gehucht in de Kortrijkse deelgemeente Rollegem tot zowat honderd jaar geleden behoorde tot het uitgestrekte Picardische taalgebied? Het Frans dat er werd  gesproken - verleden tijd -, hoor je ook in Doornik en Moeskroen. Het gehucht draagt de intrigerende naam "het Foreest", gestandardiseerd in de straatnaam Forest. Dat wordt het onvermoede hoekje van vandaag. Ook het uitzicht is, met een beetje goede wil, Picardisch te noemen: uitgestrekte graanakkers en zelfs ... de rozen uit het liedje. Maar over de taalgrens ligt een industrieterrein en een hoogspanningsstation van Moeskroen.

Een grensgeval

Van het Rollegemse gehucht "Het Foreest" wordt de kern gevormd door de elleboogvormige Foreststraat, de Vlaamse kant van de Piro Lannoostraat, de aangrenzende woningen van de Moeskroensestraat, de verschillende stapsteenwegjes, en een stuk Tombroekmolenstraat. De 'woonkorrel', zoals men heden ten dage een dergelijke afgelegen nederzetting noemt, wordt aangevuld met de woningen van het uiterste stuk van de Lampestraat en behorende tot Aalbeke.

Het minidorpje is een echt grensgeval. Het ligt niet alleen op de grens met die andere Kortrijkse deelgemeente Aalbeke; het ligt ook op de gemeentegrens van groot-Kortrijk en zelfs op de taal-, gewest- en dus ook provinciegrens.

Aan Kortrijkse kant is het de eerste woonkern na kilometers landbouwgebied vanuit Rollegem of Aalbeke. Aan Moeskroense kant is het contrast schokkend: aan de overkant van de Tombroekmolenstraat, die op de taalgrens ligt, heeft de gewezen Waals-West-Vlaamse en nu Henegouwse stad een industriegebied voor milieubelastende bedrijven uitgebouwd. Met de wind die overwegend uit het zuid-westen komt, zijn de stank en de milieuproblemen voor de Vlaamse buren, ... vooreerst dus voor het Foreest!

La forêt

De naam van dit uiterste hoekje Kortrijk is: het Foreest. "Forest" is een Kortrijks stadhuiswoord, een verkeerde vertaling om het 'juister' te laten klinken. In Rollegem zeggen de mensen iets dat klinkt al: het Vereest, door een niet-ingelichte gemakkelijk te verstaan als 'het vooreerste' of het eerste wat men tegenkomt als men van Moeskroen komt.

Een bewoner van het Foreest noemt zijn domein: "' 't freest" (de onzijdige derde persoon van het werkwoord van het dialect van aardbei?). Foreest heeft wel degelijk iets met "forêt", het Frans voor bos of woud, te maken. Op het heuveltje tussen Rollegem en Moeskroen stond ooit wellicht, zoals op veel heuvels in het Leie-Scheldegebied een bos of een wildernis. De naam is voor het eerst genoteerd in 1559.

De Frans klinkende naam is minder een aanduiding van de oorspronkelijke ligging van de taalgrens dan je zou kunnen denken. In de 'goede oude tijd' was foreest een courant West-Vlaams woord voor bos. Op verschillende plaatsen (Houthulst, Lichtervelde, Zonnebeke, Wielsbeke, en heel wat plaatsen rond Brugge) tot in het Zeeuws-Vlaamse en dus Nederlandse Middelburg vind je dat woord: 'den Foreestbusch' ook wel eens 'Fereestbusch' (Fereest, precies zoals de Rollegemnaren het uitspreken) is daar een aloud toponiem.

Picardië

Maar wat heeft een van de verste Kortrijkse nederzettingen met Picardië te maken? Wel, tot de eerste wereldoorlog was de voertaal op het Foreest het Franse dialect dat ook in Moeskroen werd en wordt gesproken; dat is de Picardische variant van het Frans. Nadien hoorde en hoor je er vooral de Rollegemse variant van het West-Vlaams - eigenlijk bijna Oost-Vlaams.

In de afgeschafte talentellingen (over de manipulaties die daarmee gepaard gingen kan ongetwijfeld Luc Debels, Spiritist en een van de meest gedocumenteerde allesweters van Kortrijk, ons veel meer vertellen) werd ook Aalbeke vaak als Franstalig bestempeld, maar dat was ten onrechte. Maar op het Foreest sprak men wel degelijk een soort Frans.

Calvinistenhoek

Dat Frans kan een religieuze oorsprong hebben gehad. Toen de Franse zonnekoning Louis Quatorze in 1685 het Edict van Nantes introk, waarmee zijn voorganger Henri IV een soort godsdienstvrijheid had ingevoerd, vluchtten de Calvinisten (Hugenoten in Frankrijk) in allerijl de grenzen van het hardvochtige koninkrijk over.

Een gemeenschap Hugenoten kwam zich vestigen in Rollegem, toen een grensplaats tussen de Oostenrijkse Nederlanden en het Franse Koninkrijk. Nog altijd draagt een hoeve in de Tombroekmolenstraat tussen het gehucht Tombroek en het Foreest de naam 'Calvinistenhoek'.

Die protestanten, door de katholieke Rollegemnaren Geuzen genaamd, ga je daar niet meer vinden. Het oorspronkelijk protestantisme verdween op Tombroek en het Foreest in twee bewegingen. Op verzoek van de pastoors van Moeskroen en Luigne, belust op een uitbreiding van het aantal zielen van hun parochie, vaardigde de Oostenrijkse keizerin-moeder Maria-Theresia een bevel uit waarin de Geuzen van Rollegem de keuze kregen elke zondag naar de hoogmis in de Sint-Antoniuskerk in Rollegem te gaan, of met hebben en houden te verhuizen naar de Oost-Vlaamse protestantse enclave Sinte-Maria-Hoorebeke (de bosgeuzen).

Een groot deel van de protestantse bevolking trok toen al weg. In 1880 hergroepeerden de overblijvende Calvinistische families zich in het nabijgelegen dorp Luigne (Lowingen).

Wat een landschap!

Het Foreest is een bezoek waard. Laat je niet afschrikken door het vervaarlijk ronkende hoogspanningsstation van Elia op Moeskroens grondgebied (Piro Lannoostraat-Rue du Piro Lannoy, Boulevard du Textile) of door de silo's van het aangrenzende Waalse industriegebied. Aan Vlaamse kant heb je schitterende vergezichten die soms doen denken aan het wijdse landbouwgebied van Picardië. Het dorpje zelf heeft verschillende steegjes en voetpaden die je kronkelend tussen hagen en tuinen naar het uitnodigende landschap brengen.

Hoewel het hele gehucht geen vijftien woningen telt, zijn er toch twee pleisterplaatsen. Ook dat is in de lijn van de eeuwenoude geschiedenis van het plaatsje. Het lag op de oude weg tussen Rollegem en Moeskroen, een van de vele wegen naar de hoofdplaats van het bisdom Doornik waartoe ook het Kortrijkse behoorde. Een van de nabijgelegen hoeven was bekend als herberg: la Ferme de Brou in de Schreiboomstraat. Thans vind je er taverne De Pompe in de Lampestraat en Restaurant Piro Lannoo (Franse keuken en franstalige bediening) in de Piro Lannoostraat.

Voor meer foto's zie: http://kortrijkonvermoedehoekjes.skynetblogs.be

29-07-06

Google Earth vindt Rollegem interessanter dan Kortrijk stad

Uitermate interessant bij Google is Google Earth, satelietbeelden van het gehele aardoppervlak. Het ene beeld is al scherper dan het andere. Zo kun je vanuit de ruimte naar de Kortrijkse deelgemeente Rollegem inzoomen tot je individuele huizen ziet. Van Kortrijk stad daarentegen kun je alleen de grote lijnen zien, de beide Leies bijvoorbeeld en de ring R8.

Google Earth is een van die leuke extra's van Google. Het is alsof je vanuit de ruimte een loep krijgt aangeboden die het hele aardoppervlak bestrijkt. Elk punt op de wereldbol kan je bekijken door een collage van satelietbeelden en met luchtfoto's. Er is een free version, en er zijn gesofisticeerder mogelijkheden tegen betaling (bijv. koppelingen met GIS en GPS). Dit online-aanbod vereist een breedbandverbinding (ADSL of Telenet).

Enkele delen van de wereld kunnen door in te zoomen zelfs tot op huisniveau worden bekeken. Deze delen zijn te herkennen aan een rechthoek die donkerbruin/grijs gekleurd is in tegenstelling met de andere delen van het aardoppervlak, die overwegend groen zijn weergegeven. In die delen zijn zelfs afzonderlijke auto's en belijningen op het wegdek te herkennen.

Ook het grondgebied van groot-Kortrijk is overwegend groen gekleurd op Google Earth. Je ziet wel een en ander - grote wegen, de Leie, de Gavers, de woonkernen enzovoort - maar zonder veel details. Maar de zuid-westen van de stad ligt wel in zo een scherpere rechthoek. Daarin vinden we heel Rollegem en de Sterhoek en de Luignestraat van Aalbeke. Het is de moeite waard even te testen hoe scherp je kan inzoomen. Ik ben erin geslaagd de woning te localiseren van collega Roger Lesaffre, in de Rollegemkerkstraat. Roger is sp.a-gemeenteraadslid en is na het vertrek van Jozef Vandenberghe de enige vertegenwoordiger van Rollegem in de Kortrijkse gemeenteraad. Bij wijze van spreken is het beeld zo helder dat je Roger kunt zien vertrekken op zijn goudkleurige moto.

Google Earth heeft echter nog veel meer en veel praktischer functies. Zo kun je met een knip de namen van de straten op de beelden toveren, waarmee de luchtfoto's meteen ook landkaarten worden.

Maar waarom schenkt Google Earth meer aandacht aan Rollegem dan aan Kortrijk? Wel, de donkere rechthoek waarin Rollegem valt, viseert de agglomeratie van Rijsel, de metropool van het (Franse) Noorden. Blijkbaar is het in het Google-hoofdkwartier in Mountain View nog niet doorgedrongen dat er bij ons een metropoolvorming aan de gang is die grensoverschrijdend is en waarin ook Kortrijk zijn rol speelt.

Je geraakt bij Google Earth op de URL: http://earth.google.com . Klik op Free version. De startpagina focust in op de Verenigde Staten, maar je kan de bol gemakkelijk draaien tot Europa en Kortrijk als de navel van Europa bovenaan staat.