27-07-06

Het schepencollege op de rechtersstoel

Tot aan de Franse revolutie was een schepenbank vooral een rechtscollege, zo ook in Kortrijk. Sindsdien is het college van burgemeester en schepenen het bestuursorgaan van de stad, benoemd door en onder controle van de gemeenteraad. Maar zelfs bestuurders moeten nu en dan toch eens rechter spelen. Bijvoorbeeld in betwistingen over stedelijke belastingen en retributies. Het stadsbestuur is de eerste instantie bij wie men bezwaar kan maken tegen een retributie waaraan men onderworpen wordt. Het is interessant eens na te gaan welke regels het stadsbestuur hanteert bij zijn "rechtspraak". Bijvoorbeeld voor wat betreft de taks die moet betaald worden als men vergeten heeft parkeergeld te betalen.

Slimme maatregel

Lang geleden was parkeren gratis in Kortrijk. In de jaren zeventig doken de parkeermeters op, in een poging wat meer roulatie te steken in de bezetting van de beste plaatsen. Wie vergat zijn vijffrankstuk in de gleuf te stoppen, beging een parkeerovertreding, waarvan de politie een PV maakte dat uiteindelijk leidde tot een boete in de vorm van een voorstel tot minnelijke schikking van de Procureur. Die boetes gingen naar de nationale overheid; de stad had er niets aan.

Het was schepen Felix Decabooter, zelf spoorwegambtenaar, die als eerste in ons land de hogere overheid te vlug af was. Hij verving de boetes (gerechtelijke sanctie) door een stedelijke taks op verkeerd parkeren (wat hij slimmekes "tarief twee" noemde). Zo kwamen de bijdragen van wanparkeerders terecht waar ze hoorden: in de stadskas.

In het begin werd de wettelijkheid van die slimme maatregel aangevochten, vooral door advocaten die het gewoon waren om de parkeerbeperkingen aan de rechtbank aan hun laars te lappen. Maar tot in de hoogste rechtsorganen vingen die advocaten bot. Nog bij elke uitspraak over een parkeerretributie vermeldt het stadsbestuur met enige fierheid: "dat de gemeenteraden door de wet bekleed zijn met de onbeperkte macht om gemeentebelastingen te heffen, er de aanslag en de voorwaarden van te bepalen onder voorwaarde de bestaande wetten niet te overtreden [...]". Geen enkele wettekst beperkt de bevoegdheid van de gemeenten om een dergelijke parkeerbelasting te heffen.

Rechtspraak van stadsbestuur

Niemand is natuurlijk blij met zo'n boete, ook al is ze vermomd als belasting. Tegen een dergelijke parkeertaks kunnen de belastingplichtigen zich verweren als zij menen ten onrechte belast te worden. Zij kunnen vooreerst bezwaar aantekenen bij het College van burgemeester en schepenen. Nadien kunnen zij nog in beroep gaan bij de rechtbank van eerste aanleg in Brugge. Bij een bezwaar speelt het stadsbestuur dus enigszins de rol van (bestuurs)rechter. De tegen hun zin belaste personen kunnen hun standpunt zelfs komen verdedigen, al dan niet vergezeld van een raadsman, op een vergadering van het schepencollege. Een dergelijke rechtszitting noemt men op het stadhuis een 'hoorzitting'. De hoorzitting van 6 juni jl. stond vooral in het teken van de parkeertaks. Maar dezelfde procedure wordt ook gevolgd voor de taks op sluikstorten, de taks op ongeadresseerd drukwerk, de taks op tweede verblijven, op leegstand enzovoort.

Voor de geschiedenisfanaten: in het ancien regime (dat zijn de eeuwen voorafgaand aan de Franse Revolutie) was rechtspreken de hoofdfunctie van de schepenen. Dat is nog te merken in de oude gedeelten van het stadhuis. De overdadige uitbeeldingen op de monumentale schouwen van de oude gemeenteraadszaal en de oude schepenzaal staan volledig in het teken van de rechtspraak. Zie: http://kortrijklinksbekeken.skynetblogs.be/?number=1&....

Het spreekt vanzelf dat de schepenen niet willekeurig of op voorspraak kunnen oordelen. Zij moeten zich houden aan de principes van behoorlijk bestuur. Denk aan het gelijkheidsprincipe: gelijke gevallen gelijk en ongelijke gevallen verschillend beoordelen. Of het vertrouwensprincipe: als de overheid iets heeft laten uitschijnen, mag ze de burgers niet bestraffen die zich door die schijn hebben laten leiden. En zo zijn er nog wel een reeks. Aan de lezers om te oordelen of de schepenen behoorlijk recht gesproken hebben in de volgende 8 parkeerzaken.

Gegronde bezwaren

Laten wij beginnen met de burgers die gelijk kregen van het stadsbestuur; dat is in 3 van de 8 gevallen die voorkwamen op 6 juni.

Dirk VDA van Huldenberg betwist een aanslag van 15 euro voor parkeren in de Stationstraat. Hij werd opgeschreven door een parkeerwachter toen zijn parkeerticket onder een vorig ticket lag. Hij heeft beide ticketten gefaxt naar het stedelijke parkeerbedrijf Parko, dat in dergelijke zaken optreedt als openbaar aanklager. Hoewel Parko akkoord ging met de annulatie van de parkeertaks, is aan Dirk VDA toch een stortingsformulier toegestuurd. Hoewel de man niet verschenen is op de hoorzitting, heeft het stadsbestuur toch geoordeeld dat het hier om een vergissing gaat en heeft het bezwaar van de man gegrond verklaard. Het bewijs met het juiste parkeerticket was overduidelijk.

Ook Luc C van Kortrijk moet die 15 euro naheffing niet betalen. Hij parkeerde in de Gentsesteenweg waar met de blauwe schijf 2 uren gratis mag geparkeerd worden. Naar zijn zeggen was zijn parkeerschijf ingesteld op 12.55 uur; de parkeerwachter van dienst zag evenwel 12.30 uur. Hij werd opgeschreven om 14.48 uur. Op de hoorzitting bleef hij bij zijn standpunt, eraan toevoegend dat hij 36 jaar bij de rijkswacht was geweest en wel wist hoe hij zijn schijf moest instellen. Maar ook Parko hield voet bij stek. De als rechters van dienst verzamelde schepenen beslisten dat Luc C "het voordeel van de twijfel geniet" en verklaarden zijn bezwaar gegrond.

Ook Martine T van Wulvergem kreeg het voordeel van de twijfel. Zij parkeerde op het Conservatoriumplein. Als erkend mindervalide heeft zij een parkeerkaart waarmee ze nergens parkeergeld hoeft te betalen. de betwisting met Parko betreft de kaart die Martina aan haar voorruit legde. Volgens Parko was dat een kopie, volgens Martina was dat het origineel. Grappig detail: in de telefonische discussie vroeg Parko haar om de originele parkeerkaart te ... faxen (te tele-kopiëren dus!). Martina kan bewijzen dat zij toen wel degelijk rechthebbende was op een dergelijke parkeerkaart. Maar Parko wou niet toegeven omdat die kaarten strikt persoonlijk zijn en men misbruiken met uitgeleende of gekopieerde kaarten wil tegengaan. Niettemin oordeelde het schepencollege dat er niet voldoende bewijzen waren van misbruik.

Ongegronde bezwaren

Onder de afgewezenen is dokter Jan T het ongelukkigst. Hij moet niet een keer maar twee keer 15 euro betalen, het tarief van twee halve dagen. Hij was 's morgens vroeg om 6.50 uur naar het station gereden met de bedoeling te parkeren in de Schouwburgondergrondse. Maar de parking was gesloten. Van lieverlede heeft hij zijn wagen dan maar achtergelaten op het Staionsplein, voor een hele dag. Na zijn treinreis naar het Virga Jesse Ziekenhuis in Hasselt stapte hij pas om 18.45 uur weer in zijn auto. Hij had wel een kaart "Dokter dringend bezoek" achter zijn voorruit gelegd. Parko liet er zich niet door vermurwen. Zo'n kaart is geen vrijgeleide om gratis te parkeren, aldus de parkeerwachters. In bepaalde gevallen kan Parko een naheffing annuleren bij echt dringende bezoeken. Maar echt dringend was dat hier niet. De dokter kon in de onmiddellijke omgeving zijn wagen kwijtraken op het Conservatoriumplein waar men wel een hele dag kan parkeren (tegen betaling van 2 euro). Het schepencollege gaf Parko gelijk. De dokter is dus 30 euro kwijt, aan de stadskas.

Op het randje is, volgens mij, het geval van Angelique B van Oudenaarde, werkzaam bij de sociale dienst van de Jeugdrechtbank. Zij heeft de hele dag haar wagen nodig voor huisbezoeken en is dan ook gewend om een dagticket van 2 euro te kopen op de Handelskaai, waar dat tarief geldt. Na een werkbezoek stond de Handelskaai vol en stalde zij haar wagen 100 meter verder op de Kasteelkaai. Maar ... daar geldt een ander, hoger tarief: 1 euro voor maximaal 2 uren. Zij is er 'betrapt' van 11.45 tot 12.45 uur. Alles wel beschouwd, heeft Parko eigenlijk geen verlies geleden; zij had immers, logisch geredeneerd, nog een euro over op haar ticket van 's morgens. Maar het schepencollege volgt haar niet in die redenering. Op advies van Parko, zonder genade, stelt het college: "Geen of verkeerd ticket leidt automatisch tot een parkeerbelasting". Ik zou haar aanraden om het toch maar eens te proberen bij de rechtbank in Brugge. De vraag is alleen of het de moeite is kosten te maken om te ontsnappen aan een heffing van 15 euro.

Veel minder argumenten had Waregemnaar Xavier V, die het opnam voor zijn echtgenote die naar Kortrijk was komen winkelen. Zij had een parkeerticket tot 17.23 uur en werd gepakt om 17.45 uur. Volgens Xavier is het belachelijk om nog parkeerders op te schrijven op 15 minuten van het einde van de betalende parkeertijd. Blijkbaar is hij voorstander van het "scheibier-kwartiertje". En bovendien vraagt hij dat Parko maar eens bewijst dat de parkeerwachter om 17.45 uur 'verbaliseerde'. Het stadsbestuur kwam niet onder de indruk van zoveel branie.

Kan een NV liegen? In elk geval dist de NV D een verhaaltje op, dat door de parkeerwachters van Parko met klem wordt ontkend. Volgens D probeerde hij op de Dolfijnkaai een ticket van 1 euro te nemen, maar er kwam niets uit de automaat. Meer nog, hij vroeg aan voorbijkomende stadswachters wat hij moest doen en die raadden hem aan zijn blauwe kaart te plaatsen. Parko spreekt die versie compleet tegen. De automaten worden voor elke vaststelling gecontroleerd en de ticketmachine in kwestie werkte perfect. Raadpleging van het geheugen van het toestel leerde dat er de hele dag zonder enig probleem ticketten waren gedrukt en dat er geen enkel stuk van 1 euro was geregistreerd voor een ticket van hetzelfde bedrag. Het stadsbestuur kon dan ook niet anders dan de versie van D ongegrond verklaren.

Wat een centrumbewoner lijden kan

Het geval van Andy V verdient wat meer aandacht. Het is naar mijn aanvoelen symtomatisch voor de moeilijkheden die bewoners van het stadscentrum nog altijd ondervinden. De faciliteiten voor de winkelfunctie hebben soms het averechtse effect op de woonfunctie. We zouden integendeel het wonen in het centrum moeten stimuleren.

Andy is pas Kortrijkzaan sinds 1 oktober 2005. Hij nam zijn intrek in een van onze winkelwandelstraten die afgezet zijn met hydraulische paaltjes. Zijn woning is voorzien van een garage maar daar kon hij de hele maand oktober niet in omdat hij als inwijkeling nog niet beschikte over de gepaste kaart van Parko om de paaltjes te bedienen. Omdat hij en zijn vriendin werken en zich moeilijk konden vrijmaken, konden ze alle formaliteiten op de Dienst Burger en Welzijn, met de wijkagent en met Parko pas geregeld krijgen na enkele weken.

Andy heeft in de overgangsperiode zijn plan proberen te trekken met een briefje op zijn dashboard te leggen waarop stond: "Woon in de [...]straat, nieuwe huurder nog geen bewonerskaart". Blijkbaar heeft Parko dat enkele tijd geduld maar op 13 oktober had Andy toch prijs op de Houtmarkt. Parko viel vooral over het feit dat de parkeerwachters op die manier niet konden te weten komen hoe lang het voertuig daar een parkeerplaats innam.

Andy verweert zich in zijn bezwaarschrift met te stellen dat het aan de stad en Parko zelf te wijten is dat hij zo laat pas zijn bewonerskaart kreeg. Hij vond het niet logisch dat hij moest betalen om zijn wagen in de buurt van zijn appartement te plaatsen in een periode waarin hij zijn eigen garage niet kon bereiken (door die 'staakskes'). Overigens vindt hij het jammer dat bewonerskaarten worden verstrekt zonder dat alle betrokken bewoners de kans krijgen dicht bij hun woning te parkeren. Ten slotte is hij gebelgd omdat vanaf 1 november de paaltjes aan iedereen zonder toegangskaart en op alle mogelijke uren van de dag doorgang laten.

Het stadsbestuur oordeelde niettemin het reglement te moeten toepassen. De wagen van Andy werd aangetroffen in overtreding van de parkeerregels en de betrokkene was niet in het bezit van een bewonerskaart.

Zou een 'voorlopige' bewonerskaart in dergelijke gevallen geen oplossing kunnen bieden? Bijvoorbeeld in een welkomspakket voor nieuwe centrumbewoners?