28-09-06

Kioto op Overleie

overl1

In Kortrijk wordt voor de derde keer naeen een actie opgezet in een bepaalde wijk, Overleie nu, om de bewoners te helpen met energiebesparing. De vorige acties hadden als gevolg dat de mensen die meededen, voortaan 12 maanden elektriciteit en gas krijgen voor de prijs van 11 maanden. En het milieu vaart er ook wel bij. "Kioto" heet de stedelijke actie, met een knipoog naar Kyoto.

Kyoto is een stad in Japan waar in 1997 een wereldverdrag werd opgesteld om de opwarming van de aarde tegen te gaan. Men spreekt soms ook van het Klimaatverdrag. De industrielanden kwamen er akkoord om minder broeikasgassen zoals CO² (in rook) door de schouwen te laten ontsnappen. Die gassen veroorzaken een grondige verandering van het klimaat en zouden op de duur kunnen leiden tot grote rampen.

De actie die milieuschepen Philippe De Coene nu al een drietal jaar op poten zet in Kortrijk, draagt de naam 'Kioto'. Dat staat voor "Klimaatplan is Ook Thuis Onmisbaar". Het is een project om gezinnen aan te moedigen ernstig te besparen op hun gas en elektriciteit. Dat is goed voor het milieu, maar eveneens voor de portemonnee van die gezinnen. De gemiddelde besparing per gezin bedroeg 9%. De eerste acties zijn gevoerd in sociale woonwijken (Sioenwijk en Kapel ter Bedehof), met medewerking van Goedkope Woning. De actie wordt nu voortgezet in andere wijken. Thans komt Overleie aan de beurt.

De actie bestaat uit drie onderdelen. De gezinnen die willen meedoen, krijgen een gratis energie-audit; dat is een onderzoek door een specialist om te zien hoe men met kleine ingrepen veel kan besparen zonder aan comfort in te boeten. Voorts krijgen de deelnemers een shoppingtas met daarop een reclameboodschap voor de Kioto-actie. het zijn tassen in katoen met lange handvaten. En ten slotte is er nog een aanmoedigingsgeschenk voor alle deelnemers, iets wat kan gebruikt worden om energie te besparen. De hele actie wordt begeleid door een team van de Bond Beter Leefmilieu (door de stad aangesteld voor 4.400 euro).

De actie past in de milieuovereenkomst die Kortrijk heeft afgesloten met het Vlaamse Gewest en die de stad aanzienlijke subsidies oplevert. De overeenkomst met Kortrijk gaat verder dan die met de meeste andere gemeenten. Ook de Federale Regering steunt het project: staatssecretaris Els Van Weert, spirit, geeft Kortrijk een toelage van 30.000 euro. Op het kabinet van de staatssecretaris werkt Kortrijkzaan Jan Dhaene, sp.a. Voorts doet ook Eandis, werkmaatschappij van Gaselwest, zijn duit in het zakje.

Voor de energie-audits is prijs gevraagd bij MilieuAdviesWinkel (Gent), Zonnewindt (Klerken) en BVBA E-Ster (Gent). Hoewel alle offertes voldeden, was die van E-Ster niet alleen het goedkoopst, maar ook het best: de deelnemende gezinnen krijgen van E-Ster zelf meetapparatuur ter beschikking. De opdracht wordt dan ook aan E-Ster toegewezen (12.100 euro).

Voor de shoppingtassen waren er offertes van Eurogifts (Wervik) en OSU International (Kortrijk). De Kortrijkse firma deed de gunstigste bieding en krijgt dan ook de opdracht (338,2 euro).

Voor de aanmoedigingsgeschenken dacht men eerst aan aankoopbonnen bij doe-het-zelf-zaken. Maar Gamma noch Brico-Plan-it vonden het de moeite waard om een offerte in te dienen. Daarom opteert het stadsbestuur voor een andere formule. De Directie Leefmilieu zal na een telefonische rondvraag zelf een waaier aan energiebesparende snufjes kopen bij Kortrijkse leveranciers. Er wordt gedacht aan spaarlampen, spaardoucheknoppen, tochtstrips enzovoort. Bij de lancering van het Kiotproject op Overleie zal het buurtcentrum, dat volop zijn medewerking verleent, een 'markt' organiseren waarop de deelnemende gezinnen iets gratis kunnen komen kiezen.

22-09-06

Luc Vanden Bogaerde, een veldwerker in de politiek

In het vooruitzicht van de komende gemeenteraadsverkiezingen wil ik even de aandacht trekken op een bijzondere kandidaat op de sp.a-spiritlijst (lijst 1): Luc Vanden Bogaerde op de 16de plaats. De man stond in de jaren tachtig aan de wieg van het bewonerscomité van de Kortrijkse wijk Overleie, Kameleon. Die werkgroep slaagde erin de bevolking van Overleie een beslissende stem te geven in de heraanleg van het Sint-Amandsplein, het Sint-Annabeluik en de Kapellestraat, het hart van de wijk. Luc behoort tot de politiek actieve mensen zoals ik ze graag heb: werkend aan en met de basis. Een gesprek met een politieke verwant.

Luc, vertel eens wat over jezelf. Ben je een echte Kortrijkzaan?

Luc: Ik ben een echte Kortrijkzaan sinds 1986. 49 jaar geleden werd ik geboren in Ooigem, deelgemeente van Wielsbeke aan de Leie. Ik landde hier als onderwijzer aan de afdeling van het Sint-Amandscollege in de gewezen Broederschool op Overleie. We kochten toen een huis in de Vlaanderenstraat op Heule-Watermolen, maar ik woon nu al een tijdlang in het Begijnhof.

Kortrijkser kan niet. Toevallig heb ik zelf mijn lagere school doorlopen in die Broederschool, waarin de Broeders van Oostakker hun uiterste best deden om iedereen mee te krijgen onder leiding van broeder Paulinus. De Overleienaars meester Pattoor en meester Reybroeck zijn bij velen legendarisch. Meester Luc ook?

Luc: Och, ik gaf er les in alle leerjaren. Maar het Sint-Amandscollege heeft die wijkschool intussen verkocht aan een private vormingsorganisatie, en ik vrees dat mijn periode op de speelplaats onder de schutterstoren van Wilhem Tell en met het deurtje naar Vercruysses Poortje, een beetje te kort was. Als jonge onderwijzer kon ik daar wel mijn energie kwijt in de ouderwerking. Gezien het gevecht dat elk schooljaar weer moest geleverd worden voor het voortbestaan van de school, waren er nogal wat ouders te vinden die wilden meewerken.

Kon je jezelf gemakkelijk inburgeren op Overleie?

Luc: Mag ik van mezelf zeggen dat ik gemakkelijk contacten leg? Mijn ervaring als leider in Chiro Jattetoet van Ooigem heeft me die vaardigheid bijgebracht. En in die tijd werden de kinderen na schooltijd nog naar huis begeleid in 'rijen', op Overleie 'rangen' genoemd. Elke dag stapten de kinderen in groep onder begeleiding van een leerkracht naar verschilende richtingen zoals de Meensepoort, het Astridpark en zelfs naar de Grote Markt en de Samenkomst (ver in de Brugsesteenweg). Milieuvriendelijk was dat in elk geval. Ik sloeg al eens een babbeltje met de ouders en de mensen onderweg, en zo kwam ik op de hoogte van de problemen in de wijk.

En van het een kwam het ander?

Luc: 't Is te zeggen: samen met het oudercomité dienden wij een project 'Voor een leefbare schoolomgeving' in bij de Koning Boudewijnstichting. Wij deden dat aan de hand van een knelpuntenlijst die wij hadden opgesteld. Tot onze verrassing werd ons project bekroond met een premie van 15.000 frank. In die tijd liep er op TV een populair kinderprogramma onder de naam Kameleon. Wij hebben die naam dan maar overgenomen voor de werkgroep die wij oprichtten. Een collega die in zijn vrije tijd tekende, ontwierp ons gekende logo (het reptieltje met de gekrulde staart). Iemand die in de buurt woonde, leende ons zijn correspondentieadres. En zo waren wij vertrokken. Van schoolcomité waren wij wijkcomité geworden.

Een comité als een ander, maar in wiens naam spraken jullie?

Luc: Goh, wij hebben de democratie altijd hoog in het vaandel gevoerd. Er was wel een soort dagelijks bestuur, de werkgroep, die voorstellen uitwerkte, maar de beslissingen en de standpunten werden altijd vastgelegd op open wijkvergaderingen waarop iedereen van de wijk werd uitgenodigd. Een van onze eerste beslissingen was om het geld van de KB-stichting te gebruiken voor professionele begeleiding. Wij contacteerden de bureaus Langzaam Verkeer en CIBE.

Gaven jullie daarmee niet het initiatief uit handen?

Luc: Bah neen. Integendeel. Met die professionele hulp konden de ouders en wijkbewoners beter hun wensen formuleren en leerden wij ook plannen ontwerpen die uitvoerbaar waren. Wij werden al vanaf de eerste informatieavond met vzw Langzaam Verkeer op de goede weg gezet. Met al dat schoolverkeer per auto op het Sint-Amandsplein en het Kapellestraatje, leefde de wens naar eenrichtingsverkeer. Maar onze begeleiders leerden ons om niet direct met oplossingen uit te pakken. Zij gaven ons de goede raad om stapsgewijze te werken en eerst eens goed de bestaande toestand te bekijken. Daaruit volgde een knelpuntenlijst en een stappenplan waarbij hoe langer hoe meer mensen uit het wijkleven werden betrokken. Begonnen met ouders en leerkrachten, werkten wij al vlug ook met wijkverenigingen zoals de KWB, het handelscomité, de parochie Sint-Elooi enzovoort.

Maar was het dan niet uiteindelijk vzw Langzaam Verkeer die de voorstellen uitwerkte?

Luc: Helemaal niet. Wij hebben heel veel tijd gestoken in het in kaart brengen van de wijk. Tientallen buurtbewoners en ouders staken een handje toe. Zo maakte Marcel Hallaert op basis van het wijkonderzoek een prachtige video, ingesproken door Radio2-journaliste Katrien Rosseel. De video - nu zou het een DVD zijn - toonde de verschillende knelpunten in de wijk, de tegenstellingen tussen vervallen en sjieke straten, de verkeersproblemen, de leegstaande panden enzovoort. Maar ook leerlingen van onze school deden van alles. Zo maakten zij een foto-album van het wat verwaarloosde Sint-Amandsplein. Voortdurend gingen al die activiteiten gepaard met buurtvergaderingen waarop soms tot 50 mensen afkwamen. Eigenlijk geraakte de school perfect geïntegreerd in de buurt.

Wat haalden al die inspanningen uit?

Luc: Welnu, met die oogst aan waarnemingen kwamen we stilaan naar buiten. Kameleon gaf een persconferentie die een grote weerklank had. Onze eisen kwamen op die manier ter ore van het stadsbestuur en we werden uitgenodigd voor een onderhoud. De stad kon overtuigd worden om het Sint-Amandsplein met aangrenzend Kapellestraatje en Sint-Annabeluik een grote beurt te geven. Het Sint-Amandsplein kon je beschouwen als een autocircuit rond een gazon, dat het grootste hondentoilet van Kortrijk vormde. De oude, dicht verstedelijkte buurt had er weinig aan. Kameleon formuleerde een alternatief waarachter buurt en school stonden.

Het Sint-Amandsplein is inderdaad heraangelegd. Is er rekening gehouden met jullie suggesties?

Luc: Zeer zeker. Wij konden de aangestelde ontwerper, Snoeck & Partners, overtuigen om het plein en de aanpalende straatjes om te vormen tot een groot woonerf. Het plein moest weer de ontmoetingsplaats van Overleie worden. En zo is het ook gebeurd. Op het Sint-Amandsplein is er niet alleen plaats voor ordentelijk geparkeerde wagens, een wens van de vele handelaars in de Overleiestraat, maar ook voor een speelhoek, caféterrassen, kuierplekken en sinds kort ook het monument van De Spatjes. Gelukkig is ook de enorme plataan gespaard gebleven, een waar natuurmonument.

Heeft de werking van Kameleon zich beperkt tot het Sint-Amandsplein?

Luc: Wij zagen het breder. Maar het plein is toch onze strafste stoot geweest. Wij hebben het plein nadien officieel in gebruik genomen met een groot buurtfeest in een feesttent. Sponsors daarvoor zoeken, was nog zo een avontuur. Het was een feest met alles erop en eraan, tot fanfares toe. Veel succes had het optreden van de carnavalgroep uit de Vlasbloemstraat, de Schotten.

Nadien is Kameleon in een hogere versnelling geschakeld. Wij gingen ons moeien in de aanslepende discussie over de Leieverbredingswerken. Die ingrijpende werken gingen maar niet van start en verlamden elke stadsontwikkeling op Overleie. Wij hebben toen zelfs iemand van UNIZO ingehuurd voor een voordracht over: 'Hoe brengen wij een nieuwe dynamiek in tanende winkelstraten?'.

Maar na een jaar of zeven was bij mij het bobijntje af. Wijkwerking is een uitputtende bezigheid. Steeds weer moet je de mensen kunnen motiveren om mee te doen en lang niet altijd haal je resultaten zoals de vernieuwing van het Sint-Amandsplein. Wie zegt overigens dat wijkcomités zich eeuwig moeten voortslepen? Het is ook een kwestie van generaties. Als de ene is uitgeblust, kan het een tijdje duren voor er zich een andere groep actievelingen aandient.

Dat is ook mijn ervaring in die andere uithoek van Kortrijk, de Vaartkant. Met het bewonerscomité Vaart behaalden wij in het begin vlug resultaten; zo kwam er op onze vraag een buurtwerk van de stad. Maar na een jaar of tien constateer je dat je de mensen steeds weer voor dezelfde knelpunten bijeenroept zonder dat er veel bougeert. Tijd om er even mee op te houden, dacht ik dan.

Luc: Maar nu zien we weer aan de kant van de Sint-Denijsestraat schitterende dingen gebeuren van sociale stadsvernieuwing waarin de bewoners hun zeg hebben.

Ja, daar worden miljoenen euro's geïnvesteerd in de verbetering van straten, pleinen en parken. Ik zou hetzelfde wel eens willen zien in stadskwartieren als die rond de Vaart, die eveneens snakken naar vernieuwing en verbetering. Misschien moeten we, na de verkiezingen, weer eens de bewoners mobiliseren om hetzelfde te eisen van al dat moois in de wijk Sint-Denijsestraat-Volksplein-Sint-Elisabeth.

Luc: Doen! Maar lerend uit de ervaringen van Kameleon moet je sterke bondgenoten en professionele bijstand zoeken. En kies niet te vlug voor al te gemakkelijke voorstellen; probeer eerst een overzicht te krijgen van de toestand en maak een stappenplan. Hou de werking van het comité zoveel mogelijk open; laat iedereen die wil meedoen; hou open vergaderingen. En wees een beetje positief ingesteld. Je kan veel meer bereiken bij het stadsbestuur en andere instanties als je het ook eens vanuit hun standpunt en vanuit hun beperkte middelen bekijkt. Wat niet betekent dat je je moet laten manipuleren.

Zie ook: http://luc-in-de-stad.blogspot.com