24-03-08

Nemen de Kortrijkse senioren illegaal de taxi?

taxi Kortrijk 1

Senioren die in Kortrijk de taxi nemen met een 'seniorenpas' van Taxi Gilbert, een soort maandabonnement, werken eigenlijk mee aan een illegale praktijk. Het stadsbestuur, dat volgens het Taxibesluit van de Vlaamse Regering van 18 juli 2003 - nog een initiatief geweest van toenmalig minister Gilbert Bossuyt, sp.a - het taxivervoer op het grondgebied van de stad moet regelen, heeft die seniorenpas nooit definitief goedgekeurd. Taxi Gilbert, die heel de streek bedient en elders, in Kuurne bijvoorbeeld, wel het fiat kreeg van het gemeentebestuur, verkoopt toch zijn passen. 600 senioren gaan daar gretig op in. Mijn moeder bijvoorbeeld, om dagelijks mijn vader in het verzorgingstehuis te gaan bezoeken. Intussen heeft Taxi Gilbert zijn aanbod voor senioren verbreed; hij werkt nu ook met dienstencheques, wat voor de taxigebruiker op leeftijd duurder uitkomt maar kan gecompenseerd worden met belastingsvermindering. Die ene kwestie is tekenend voor het gebrek aan een goed uitgewerkt taxibeleid in Kortrijk. Bart Caron, spirit, bracht het taxidossier ter sprake in de gemeenteraad.

Het Taxibesluit van Gilbert Bossuyt

Het Taxibesluit van 18 juli 2004 is een van de belangrijke beleidsdaden op het palmares van Gilbert Bossuyt, sp.a, in de korte periode dat hij Vlaams minister van Mobiliteit, Openbare Werken en Energie was. Dat besluit biedt de gemeenten heel wat meer vrijheid om van de taxi's op hun grondgebied een degelijke aanvulling te maken op het aanbod van openbaar vervoer. Als burgemeester van buurstad Menen, èn als Vlaams parlementslid, ziet Gilbert Bossuyt met lede ogen aan hoe in Kortrijk het stadsbestuur geen moeite doet om de nieuwe mogelijkheden van zijn besluit toe te passen. In Kortrijk is het taxivervoer ondermaats gebleven en slecht geregeld op de koop toe. 

Het Taxibesluit schafte onder meer het vroegere, ondoorzichtige tarievensysteem af, dat eenvormig door Brussel was opgelegd. Het oude systeem geleek op het Franse: de prijs per rit moest worden berekend op basis van een vast bedrag per kilometer en per tijdseenheid. Typisch Belgisch was "de perimeter": als je met een taxi een bepaalde, willekeurig vastgelegde en door de klant onbekende grens overschreed, moest je de terugweg van het voertuig naar zijn standplaats betalen - prijs maal twee...

Bossuyt schafte dat boeltje af en liet zich inspireren door het systeem in Zweden: grote soepelheid in prijsbepaling, waarbij nu ook verschillende tarieven per voertuig - bijvoorbeeld bijzondere prijzen voor studenten of senioren - en zelfs forfaitaire prijzen - denk aan abonnementen en afspraken met horecazaken bijvoorbeeld - werden toegelaten. Wel moest het tariefsysteem klaar en duidelijk zijn voor de klant op het moment dat hij de wagen instapte. Daartoe kregen de gemeenten nog een zeker toezicht. De taxi-uitbaters moeten hun tarieven voorleggen aan het gemeentebestuur, dat ze goedkeurt. 

De seniorenpas van Taxi Gilbert

Taxi Gilbert, in 1988 gestart in Kuurne, maar die sindsdien ook activiteiten ontplooit in Kortrijk, Menen en Ieper, gooide zich volop op de nieuwe mogelijkheden van het besluit van zijn voornaamgenoot. Zo sloot hij onder meer een contract met de Christelijke Mutualiteiten, waarbij hij het ziekenvervoer van de CM in Kortrijk in zijn portefeuille kreeg. Hij stapte ook naar het Kortrijkse stadsbestuur met het voorstel van een 'seniorenpas'. Met die pas konden senioren tegen een vast bedrag per maand (momenteel 85 euro) onbeperkt gebruik maken van de taxi op het grondgebied van Kortrijk. Het stadsbestuur zei akkoord te gaan op voorwaarde dat de uitbater zijn ticketsysteem zou aanpassen; maar om een of andere reden kon dat niet en daarmee is die pas nooit officieel goedgekeurd.

Toch zette Taxi Gilbert, tot grote tevredenheid van een 600-tal senioren, door. In het begin werden zijn wagens met senioren aan boord vaak door de politie onderschept en werden er enkele pv's opgesteld. Maar van vervolging kwam niets in huis, ook al omdat die seniorenpas door het gemeentebestuur van Kuurne wel was goedgekeurd. De 'illegale' praktijk wordt intussen gedoogd. Het komt er eigenlijk op neer dat het Kortrijkse stadsbestuur zijn toezicht erop heeft opgegeven.

Intussen heeft Taxi Gilbert zijn aanbod voor senioren uitgebreid, zonder nog naar het stadsbestuur om te kijken. Senioren kunnen nu ook betalen met dienstencheques, waarvan ze 30% terugkrijgen van de belastingen: een dienstencheque plus een euro per rit. Senioren kunnen met dienstencheques ook een abonnement nemen: 10 dienstencheques ( à 6,7 euro) per maand plus een euro per rit. Dat komt duurder uit, maar met de fiscale recuperatie kan het uiteindelijk goedkoper zijn. Er is enige twijfel over de wettelijkheid van dat gebruik van dienstencheques, maar zoals gezegd: de stad heeft zijn controle laten varen. 

Het taxi-remmend beleid van Stad Kortrijk

Kortrijk heeft de nieuwe mogelijkheden van het Taxibesluit niet aangegrepen om, zoals in Hasselt bijvoorbeeld, het kwakkelende taxiwezen op zijn grondgebied nieuw leven in te blazen. Integendeel werden de stadstaksen op taxi's drastisch verhoogd. In 2004 inde de stad amper 2700 euro op de kap van de taxi-uitbaters en hun cliënteel. In 2006 hoopte men met de opgedreven taksen 9000 euro op te halen, maar het werd slechts 5800 euro, omdat het aantal vergunde voertuigen fel verminderde. Op de begroting voor 2008 mikt men op een opbrengst van 5000 euro, nog minder dus. 

De takstarieven werden vastgelegd (opgetrokken!) door de gemeenteraad van 10 mei 2004. Die taksen zijn sindsdien niet verminderd, hoewel het besluit van Gilbert Bossuyt van een paar maanden later wel veel aanleiding gaf om ze opnieuw te bekijken. Om een voertuig simpelweg over de Kortrijkse kasseien te laten bollen, betaal je als taxi-exploitant jaarlijks 250 euro, per voertuig. Gebruik je in dat voertuig radiotelefonie (een radioverbinding met jouw dispatchingcentrale) dan komt daar voor dat voertuig 100 euro bij. En heb je een standplaats op de openbare weg bekomen voor dat voertuig - heel schaars in Kortrijk! - dan betaal je 450 euro per voertuig.

De opbrengst van die taxatie is voor de stad slechts een schijntje (amper de helft van de stadssubsidie aan de bebloemingsactie weet je wel, grijnsje). Toch is het voor tal van bedrijfjes in de sector een onoverkomelijke financiële drempel; alleen een grote onderneming zoals Taxi Gilbert is blijkbaar bij machte het hoofd boven water te houden. Bovendien zijn die hoge taksen in strijd met de geest van het Taxibesluit. Het zou de bedoeling moeten zijn om slechts zoveel taksopbrengst binnen te halen als nodig is voor het administratieve beheer en de controle op de taxi's en de inrichting en het onderhoud van de standplaatsen.

Artikel 43 van het Taxibesluit zegt dat de gemeente in voldoende en geschikte standplaatsen moet voorzien. Voordien heersten op de taximarkt Franse toestanden. Veel gemeentebesturen hielden het aantal taxiplaatsen kunstmatig heel beperkt. Dat was zogezegd om de leefbaarheid van de bestaande taxibedrijven te garanderen - puur protectionisme als je het mij vraagt. In de praktijk kwam het erop neer dat die plaatsjes goud waard waren en dat de eraan gekoppelde vergunningen voor veel geld onder tafel op de zwarte markt werden verhandeld.

Het besluit wou het ondermaatse aantal taxi's in Vlaanderen optrekken tot het Europees gemiddelde, zijnde 1 per duizend inwoners. In Vlaanderen was dat gemiddelde in 2003 amper 0,3 taxi's per duizend inwoners. In centrumstad Kortrijk zijn er vandaag de dag, vijf jaar later, nog altijd niet meer dan 17 taxivergunningen uitgereikt, dat is 0,2 taxi's per 1000 inwoners!

En dan wil ik nog eens terugkomen op het tarievenbeleid. Het Taxibesluit heeft, zoals al gezegd, de tarieven sterk geliberaliseerd. Alle creatieve en vernieuwende voorstellen zijn welkom, als de gemeente ze goedkeurt. Dat veronderstelt van het gemeentebestuur een actief beleid, gericht op klantvriendelijkheid en betaalbaarheid van de dienstverlening. In Kortrijk heeft het stadsbestuur het tegenovergestelde gedaan. Vernieuwende voorstellen zoals de seniorenpas van Taxi Gilbert worden niet ondersteund. Maar ook het toezicht op het taxibedrijf ter bescherming van de klanten wordt niet uitgeoefend. 

Overigens is het goedkeuren van de taxitarieven een opdracht voor de gemeenteraad. Slechts als de raad zich niet met de tarieven bemoeit, dan kan het stadsbestuur (college van burgemeester en schepenen) de tarieven vastleggen. Dat is een zwak element in het besluit. De gemeenteraad, een log organisme, zal niet veel uit zichzelf afkomen met een afgeborsteld tariefvoorstel. Een gemeenteraad werkt zo niet; een gemeenteraad bespreekt meestal voorstellen die het stadsbestuur heeft laten uitwerken door zijn administratie. Dus als het stadsbestuur geen zin heeft om die tariefvoorstellen op de agenda van de gemeenteraad te plaatsen, kan het die gewoon zelf vaststellen, zonder de raad. Die regeling betekent wel dat de gemeenteraad toch uit zichzelf tariefvoorstellen kan vaststellen; het stadsbestuur kan zich daar niet tegen verzetten. Misschien moeten wij, gemeenteraadsleden, dat maar eens doen. 

20-puntenplan

Alvast heeft gemeenteraadslid Bart Caron, de spirit-man in de progressieve sp.a-spirit-Groen!-fractie, een folder met twintig taxivoorstellen overhandigd aan het stadsbestuur op de gemeenteraad van 10 maart jl. Hij vraagt onder meer: meer en betere taxistandplaatsen, een onderzoek naar eventuele doorgang voor taxi's in de winkelwandelstraten (zoals in Hasselt), een doelgroepentaxibeleid, aangepaste tarieven die kaderen in een algemeen mobiliteitsbeleid, een drastische verlaging van de prijzen voor de vergunningen enzovoort.

Mobiliteitsschepen Guy Leleu, CD&V, die antwoordde voor het stadsbestuur, leek zich van geen kwaad bewust. Een interessante tekst, vond hij, alsof er in Kortrijk geen crisissituatie heerst in het taxiwezen. Hij beloofde meer taxistandplaatsen vrij te maken, onder meer aan de ziekenhuizen en aan het beurzencomplex Xpo. Allemaal goed, maar daarmee alleen komt er nog geen vooruitstrevend taxibeleid. Misschien had Bart de zaken wat scherper moeten stellen, in plaats van naïefweg te rekenen op de goede wil van het stadsbestuur. Afijn, hij heeft toch de kwestie op de politieke agenda geplaatst; het maatschappelijke debat kan beginnen.

taxi Kortrijk 2