16-03-08

Artistiek Kortrijk in discussie over kunst in AZ Groeninge

AZ Groeninge

Na de fusie van de vier Kortrijkse ziekenhuizen is het Algemeen Ziekenhuis Groeninge in het groene gebied aan de Kennedylaan een immens nieuw ziekenhuis aan het bouwen. Het pleit voor de bouwheer dat hij ook voorziet in geld voor kunst in die nieuwbouw. Voor die kunstintegratie is een zevenkoppige commissie in het leven geroepen. Dat 'gremium' selecteerde op zijn beurt vijf kunstenaars, die een paar weekends mochten komen logeren om voeling te krijgen met het nieuwe ziekenhuis waar hun kunstwerken zouden komen. Momenteel loopt een tentoonstelling met werken van die kunstenaars. De reacties van artistiek Kortrijk zijn niet eenduidig positief. Getuige daarvan de brandbrief van Hilde Damman, die ik hier publiceer om het debat te lanceren.

Koenraad Dedobbeleer

Hilde Damman: is dit goed voor de mensen?

Op 14 maart was ondergetekende aanwezig op de voorstelling van de kunst die in de toekomst het nieuw regionaal ziekenhuis zal ‘sieren’.Reeds in 2006 werd een “Commissie voor kunst in het ziekenhuis” opgericht, en die maakte een selectie van 5 kunstenaars die sinds 2006 aan de slag konden om ideeën te laten rijpen voor geïntegreerde kunst in het nieuwe ziekenhuis. Dat wil zeggen: geen kunst die een dominante rol inneemt in het gebouw, maar geïntegreerd aanwezig is en een aparte beleving teweegbrengt in het gebouw.

De kunstenaars die bijeengesprokkeld werden komen uit New York, Düsseldorf, Berlijn, London, Australïe, en Brussel. Die kunstenaars kwamen twee keer bijeen voor een weekend in onze stad, om de sfeer op te snuiven en onderling in dialoog te gaan.Het resultaat van die voorbereiding is nu te zien in 'De paardestallen' bij de Budatoren, een annexe van het stedelijk museum.

Volgens commissielid Gery Van Tendeloo (arts verbonden aan het ziekenhuis) gaat het om “hedendaagse beeldende kunst, die reeds lang niet meer gaat over esthetiek, maar over een constructie van verwijzingen”. Maar wat is er concreet te zien in de Paardenstallen?

Bij het binnenkomen van de expositieruimte dacht ik “Oei, de werklui zijn hier wat materiaal vergeten op te ruimen!” Maar neen, het was wel degelijk een kunstwerk, bestaande uit 2 roestige staven op voet , met een haakje in de muur verbonden met een stuk blauw touw en enkele repen rood-en-wit en geel gestreept plastieklint. Koenraad Dedobbeleer tekent voor het auteurschap van dit werk.

Het volgende werk: een 6-tal vluchtig geborstelde monochrome (eenkleurige) akwarellen van bloemen, netjes ingekaderd. Kunstenaar onbekend, staat ook niet vermeld in de folder. Dan kregen we van Ian Kiaer een wit doek te zien , opgehangen aan de muur en eronder een plaat witte isomo, schijnbaar achteloos op de grond gegooid.

Qua beleving, estetische ervaring, geroerdheid kon mij dat allemaal maar weinig bevredigen. Het werd iets beter bij de houten balken van Bernd Lohaus, maar diep geroerd was ik niet echt.

Het spiegelende werk van Dan Graham beviel me wel en leek me het meest “geïntegreerd", dergelijk werk had ik ook gezien op de Biënnale van Venetië enkele jaren geleden. Toch miste ik een duiding van hoe dit werk zal geïntegreerd worden in of aan de buitenkant van het gebouw...

De videofilm die vertoond werd in een apart zaaltje zei me niet veel. Wat is de bedoeling? Is er een intentie om een permanente videoprojectie te vertonen in het ziekenhuis?

Veruit het beste wat ik zag was de voorstelling van de landschapsarchitecten Cornelia Müller en Jan Wehberg: daar was aan gewerkt, je kon zien dat ze de mooie lijnstructuren van het gebouw meenemen in hun ontwerp van de binnentuinen, dat gaf mij vertrouwen.

Men moet zich goed realiseren dat het ontwerpen zijnvoor een algemeen ziekenhuis, met andere woorden een plaats waar mensen uit alle lagen van de bevolking van onze regio een tijd ‘gedwongen’ zullen verblijven omdat ze ziek zijn, zich niet goed voelen, lijden, soms sterven.Zullen deze mensen en de bezoekers van het ziekenhuis de kunstwerken kunnen begrijpen, beleven en waarderen ? Zullen de kunstwerken een meerwaarde betekenen voor hen? Ik vrees ervoor.

Zelf ben ik intensief met kunst bezig, heb Sint-Lukas gevolgd, en volg nog steeds lessen kunstgeschiedenis. Ik ga zoveel als ik kan naar tentoonstellingen in binnen- en buitenland. En toch kan deze tentoonstelling me niet boeien. Wat moet het dan zijn voor de leek in de kunst, de man in de straat?

Enkele vragen rijzen bij mij: Hoeveel wordt er betaald voor die werken? Wat is het budget? Waarom laat men kunstenaars uit de regio links liggen? Waarom werd er geen wedstrijd uitgeschreven om plaatselijke kunstenaars een kans te geven ?En last but not least: is het aanvaardbaar dat een select gezelschap - met een smaak die niet bepaald overeenstemt met wat het gros van de bevolking verstaat onder kunst - beslist welk soort kunst er komt in een gemeenschapshuis waar praktisch alle mensen vroeg of laat terechtkomen als ze ziek zijn? Is dit "goed voor de mensen"?

Getekend: Hilde Damman

Hilde Dammans werk vind je hier. Een tijd geleden (1996-2000) was zij gemeenteraadslid voor Agalev in Kortrijk, vooral begaan met de belangen van de fietsers.

Ian Kiaer

De commissie Kunst Groeninge bestaat uit:

- Marie-Dominique De Jaegere, voorzitter van AZ Groeninge en echtgenote van burgemeester Stefaan De Clerck

- Jan Deleu, algemeen directeur AZ Groeninge

- Niko Dierickx, directeur infrastructuur & aankoop AZ Groeninge

- tuinpublicist Paul Geerts

- Gery Van Tendeloo, arts AZ Groeninge en initiatiefnemer kunstproject Liebaerts Projects

- Hilde Vermolen, architect van het nieuwe ziekenhuis, van FDA architecten en ingenieurs 

- Jan Denkens, eveneens architect van het nieuwe ziekenhuis, van FDA architecten en ingenieurs.

Het is toch wel merkwaardig dat er in die zeer belangrijke kunstcommissie amper een (1) echte specialist zit van geïntegreerde kunst - Paul Geerts wat tuinen betreft - en een arts die in zijn vrije tijd veel tijd steekt in kunstprojecten. Zes van de zeven commissieleden zijn rechtstreeks betrokken bij het bouwproject of het AZ. Als men dan toch onder elkaar wou beslissen over de kunst, waarom was het dan nodig om een aparte commissie op te richten?

Ik ben eens benieuwd of hierover een echt debat zal ontstaan in Kortrijk en daarbuiten. In elk geval doet Gery Van Tendeloo daartoe een uitdrukkelijke oproep.

PS. Nu er zoveel belangstelling is voor die foto's, toch wat onderschriften. Die eerste foto heeft met de geïntegreerde kunst in AZ Groeninge net zo weinig te maken als de commissie met kunst in het algemeen. Het is maar een kiekje van het complex in opbouw, glascontainer incluis.

De tweede foto toont het werk van Koenraad Dedobbeleer, door de commissie een man van 'geniale ingrepen' genoemd, 'een ideaal kunstenaar om in een gebouw als het ziekenhuis diverse duurzame en blijvende in situ installaties te maken'. Duurzaam, tot de schoonmaakploeg arriveert...

Bij de derde foto was zelfs mijn automatische afstandmeter de kluts kwijt. Maar tja, op een onscherp beeld van een wit doek is niet veel minder te zien dan op het eenkleurige doek zelf. Maar ik heb mij vergist, zo leerrt mij de tentoonstellingsbrochure. Op het stuk piepschuim op de grond staat waarempel een minihuisje met een nog minusculer deurgatje. Had ik dat geweten, dan had ik erop ingezoomd. Het is werk van Londenaar Ian Kiaer, die er volgens de prospectus gewoonlijk in slaagt "op de bezoeker een enorme indruk te maken vanuit de eenvoud en de pertinente aanwezigheid".