13-11-07

Gaselwest en Kortrijk doen u meer betalen

 

Gaselwest kabine

Uw maandelijkse factuur voor gas en elektriciteit heb ik gisteren ter sprake gebracht in de gemeenteraad van Kortrijk. Wat u betaalt, gaat naar twee instanties. Het grootste stuk gaat naar uw energieleverancier - de meesten hebben nog Electrabel, ik ook; anderen kozen voor Nuon, Luminus, Essent, enzovoort. Maar een tweede stuk van dat maandgeld gaat naar de 'distributienetbeheerder'; meer bepaald: 15% van wat u voor stroom betaalt en 25% van wat u voor gas betaalt. Die distributienetbeheerders zijn maatschappijen opgericht door de gemeenten. Kortrijk is aangesloten bij Gaselwest. Dat is een 'gemengde' maatschappij waarin naast de gemeenten ook een private partner kapitaal heeft ingebracht. Die private partner is Electrabel. 

Dat tweede stuk van uw maandelijkse factuur zal flink duurder worden. Gaselwest heeft namelijk een belangrijk proces gewonnen en kreeg van de rechter de toestemming om zijn tarieven op te drijven. Als aandeelhouder zou Kortrijk bij Gaselwest kunnen aandringen om de tarieven te bevriezen. De meerderheid, CD&V en OpenVLD, was daar niet voor te vinden. Betalen zult u!

Reuzengevecht

Ik heb zelf enkele jaren in de bestuursorganen van Gaselwest gezeteld. In de vorige bestuursperiode zaten wij met de sp.a in de meerderheid in Kortrijk. Stefaan De Clerck heeft ons laten vallen voor de liberalen. In die bestuursorganen heb ik met stijgende verbazing een reuzengevecht meegemaakt van Gaselwest en de andere gemengde distributienetbeheerders tegen de CREG (Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas). De CREG is de federale regulator voor de elektriciteits- en gassector. Het is logisch dat de overheid regelend optreedt, omdat de netbeheerders zoals Gaselwest een wettelijk monopolie hebben. Een duidelijke regulering in het belang van de verbruikers is hier op zijn plaats.

Jarenlang heeft de CREG zich verzet tegen een reeks boekhoudkundige opties van Gaselwest en andere maatschappijen. Dat ging bijvoorbeeld over de afschrijvingen van de kabines en het leidingennet, op 50 of op 33 jaar. Gaselwest koos voor opties die de uitkeerbare winst opdreven. De CREG verzette zich tegen de tariefvoorstellen die daarop waren gebaseerd. Iedere keer weer leidde dat tot processen die Gaselwest en co aanspanden tot op het hoogste niveau. Proces- en vooral advocatenkosten werden -  eveneens tegen de zin van de CREG - doorgerekend in de tarieven voor de verbruikers.

Onlangs heeft de CREG definitief in het zand gebeten na een uitspraak van het hof van beroep van Brussel. Dat is misschien goed nieuws voor de steden en gemeenten, aandeelhouders van Gaselwest en co. Zij kunnen beduidend meer winstverdeling verwachten. Maar het is zeer slecht nieuws voor de gezinnen, bij wie de gas- en stroomfacturen nogmaals sterk zullen stijgen in de komende jaren.

Die overwinning van Gaselwest en co wordt nu ook vastgelegd in de statuten (de inschrijving van de mogelijke herziening van de winst van het vorige boekjaar). Dat is een politieke keuze die ingaat tegen de belangen van de gezinnen, verbruikers van gas en elektriciteit. En ik deel die keuze niet. Ik vind niet dat bovenop de prijsstijgingen van leverancier Electrabel en andere Nuons nu ook nog eens Kortrijk zijn aandeel in de energiefactuur van de gezinnen moet opdrijven. Dat is niet sociaal verantwoord.

Er blijft teveel aan de strijkstok hangen

Ik begrijp het wel, natuurlijk. Voor de gemeenten-aandeelhouders zijn die winstuitkeringen gemakkelijke inkomsten, die niet rechtstreeks bij de belastingbetalende bevolking moeten worden gehaald. Maar aangezien die winstuitkeringen verrekend worden in de factuur aan de consument, betaalt de belastingbetaler toch onrechtstreeks. Elk proces dat Gaselwest en co de CREG aandeden - en het zijn er enorm veel geweest, meer dan 150, nu allemaal stilgelegd - was dus een proces tegen de eigen bevolking.

Ik heb veel problemen met een dergelijke vorm van indirecte belasting. Sociale bijvoorbeeld: een stijging van de vaste kosten is veel erger voor de armere gezinnen dan voor de meer gegoede.

Maar mijn grootste probleem is dat er hier te veel aan de strijkstok blijft hangen. Tot voor kort ging voor elke euro winst die de gemengde intercommunale Gaselwest uitkeerde aan de gemeenten-aandeelhouders ook een euro naar de private partner, Electrabel. Sinds op voorstel van Stevaert de gemeenten hun aandeel in Gaselwest en co hebben moeten uitbreiden tot 70% van het kapitaal, gaat nog 30% van de uitkeerbare winst naar Electrabel. Welnu, een belasting die slechts 70% opbrengt van hetgeen de burgers afdokken, is een zeer inefficiënte belasting. Er zijn veel goedkopere manieren voor een stad om inkomsten te halen bij de bevolking. Hier wordt de belastingbetalende bevolking onnodig gepijnigd.

Facturen gaan stijgen

Voor de gezinnen gaat 15% van de elektriciteitsfactuur naar Gaselwest en co; de rest gaat naar de gekozen leverancier zoals Electrabel, Nuon, Luminus en Essent. Voor de gasfactuur is dat zelfs 25%. Als Gaselwest en co hun uitkeerbare winst opdrijven - en nu mogen ze dat nadat de CREC het pleit verloren heeft bij de rechter - dan zal dat doorwegen in de elektriciteits- en gaskosten van de Kortrijkse gezinnen. De CREG, een officiële federalle instelling, berekende dat het de gezinnen op jaarbasis tot 30 euro zou kunnen kosten voor elektriciteit en tot 75 euro voor gas.

Kortrijk zou bij Gaselwest moeten aandringen om de uitkeerbare winst te bevriezen. Die dividenden leveren de stad ook zonder die stijging al flink wat op. Op de begroting voor 2007 staat 3.893.160 euro ingeschreven. In het financieel meerjarenplan rekende men voor 2008 4.633.000 euro. Met de nederlaag van de CREG bij het hof van beroep van Brussel zal dat dus een pak meer zijn. Maar vergeet het niet: u bent het die betaalt.

Meer over Gaselwest: http://www.gaselwest.be/content/homepage/index_nl.asp

Meer over de CREG: http://www.creg.be/nl/indexie6_nl.html, en over het proces dat de CREG verloren heeft: http://www.creg.be/pdf/Presse/2007/compress12102007nl.pdf

Meer over Electrabel: http://www.electrabel.be/homepage/index_NL.asp en kritisch (Greenpeace): http://www.electrabrol.be

En over het rood-groene voorstel van een maximumfactuur voor Electrabel, zolang de energiereus een feitelijk monopolie heeft: http://www.medium4you.be/article.php3?id_article=2017

05-10-06

Gaselwest weet waar de lamp (niet) brandt

lamp

Je hoeft voor een kapotte straatlamp niet meer naar een politieker te lopen. Eandis, de werkmaatschappij van Gaselwest en andere gemengde intercommunales, maakt het je gemakkelijk om een melding te doen. In bijna alle gevallen wordt de lamp binnen de twee weken hersteld. En Eandis werkt eraan om die herstellingen nog vlugger te laten gebeuren en zo mogelijk te voorkomen.

De openbare verlichting is een van de allernoodzakelijkste opdrachten van een gemeentebestuur en dus van ons stadsbestuur. Tot ver in de jaren dertig waren er in Kortrijk nog gaslantaarns in gebruik. De elektriciteit heeft sindsdien al lang de bovenhand gehaald.

Voor de verdeling van gas en elektriciteit, hebben de steden en gemeenten intercommunales opgericht: gemengde met private partner Electrabel en zuivere met alleen gemeentelijk kapitaal. Sinds de liberalisering van enkele jaren geleden zijn die intercommunales "distributienetbeheerders" (DNB's) geworden. Zij baten alleen nog het leidingennet uit en laten dat, tegen een vergoeding, gebruiken door commerciële gas- en stroomleveranciers zoals Electrabel, Nuon, Essent, enzovoort.

Aan die DNB hebben de steden en gemeenten ook het openbare verlichtingsnet toevertrouwd. Stad Kortrijk is daarvoor aangesloten bij de gemengde intercommunale Gaselwest. Ikzelf vertegenwoordig de stad in de raad van bestuur en het directiecomité. Om de dienstverlening zo goed mogelijk te brengen, hebben de gemengde intercommunales, waaronder Gaselwest, de werkmaatschappij Eandis opgericht. Het is die gezamenlijke werkmaatschappij die de openbare verlichting verzorgt en de kapotte straatlampen herstelt.

Jaarlijks krijgt Eandis over het werkingsgebied van alle aangesloten DNB's tussen de 90 en de 80.000 meldingen van defecte straatverlichting binnen. In 2003 waren dat er 93.694, in 2004 93.387 en in 2005 83.270. Dat is op een totaal van 787.000 lampen in dat gebied. Sinds enkele jaren kunnen die meldingen gedaan worden op het internet: http://www.straatlampen.be. Via die weg komen de meeste klachten binnen (de grote helft). Maar de mensen kunnen ook bellen (er is zelfs een speciale straatlampentelefoon: 0800/6.35.35, waarop je niet meer geconfronteerd wordt met een ingesproken bandje maar persoonlijk wordt te woord gestaan), faxen en schrijven.

94% van de gemelde defecte lichtpunten worden binnen de 14 dagen hersteld. Het aantal meldingen is opmerkelijk aan het dalen. Dat komt omdat Eandis de straatlampen systematisch vervangt vooraleer hun theoretische levensduur is verstreken. Die preventieve vervanging van lampen was vroeger beperkt, maar is nu uitgebreid tot alle kwikdamp- en natriumlampen.

Bij die uitbreiding van de vervangingen werd beslist om geen nieuwe inspectierondes meer te organiseren. Maar al ras werd duidelijk dat Eandis op die manier zijn overzicht verloor over de niet gemelde defecten (vroeger zowat 20% van de defecten). Begin 2006 zijn die 'voorrondes' (1 per jaar is de bedoeling) opnieuw in gang gestoken en toen bleek dat er tussen de 1 en de 4% van de lampen kapot waren. Die nieuwe inspectierondes kosten Eandis 250.000 euro voor heel Vlaanderen. Ze worden vooral uitgestippeld in de periode juni-september om klaar te zijn voor de gure en donkere winteromstandigheden.

 

 

 

01-07-06

Gemeenten Gaselwest in 't verweer tegen onrechtvaardige boete

Iets bijzonders meegemaakt op de raad van bestuur van Gaselwest waarin ik Kortrijk vertegenwoordig: een opstand van de gemeenten.

Vanaf zomer 2003 mag Gaselwest zelf geen elektriciteit en gas meer maken of verkopen. Voordien viel de intercommunale onder de verplichting een zeker percentage 'groene stroom' te leveren. In 2002 en de eerste helft van 2003 slaagde Gaselwest daar niet in en kreeg dus een fikse boete opgelegd. Maar dat gebrek aan groene stroom was te wijten aan het feit dat Gaselwest niet de nodige vergunningen kreeg van de Vlaamse overheid om groenestroomprojecten uit te voeren. Gaselwest trok dus naar het Arbitragehof, de Raad van State, de Rechtbank van Eerste Aanleg van Brussel èn de Europese Commissie. Een breder gerechtelijk offensief kan je niet indenken. Nu wil de Vlaamse overheid al die processen stilleggen met een 'dading'. Maar haar toegevingen zijn belachelijk. Tegen het advies in van haar private aandeelhouder, Electrabel, weigeren de gemeentelijke aandeelhouders van Gaselwest unaniem op dat voorstel in te gaan.

Sinds halverwege 2003 mag Gaselwest, de intercommunale voor distributie van gas en stroom, zelf geen elektriciteit of gas meer verkopen. De intercommunale, waarbij Kortrijk is aangesloten (grootste gemeentelijke aandeelhouder), mag alleen nog het leidingennet ter beschikking stellen van verschillende leveranciers. Voorheen kocht Gaselwest zijn producten bij Electrabel en verkocht het met winst door aan de verbruikers. De verbruikers hadden dus geen enkele keuze. Nu hebben ze die wel en dat zou in principe in hun voordeel moeten zijn.

In 2000 vaardigde de Vlaamse overheid een regel (Elektriciteitsdecreet van 17 juli 2000) uit waarbij de elektriciteitsleveranciers verplicht werden een gedeelte groene stroom (elektriciteit uit milieuvriendelijke bronnen zoals windmolens en waterkracht) aan te bieden. Ofwel moesten ze die groene stroom zelf produceren - en dan kregen ze daar groenestroomcertificaten voor -, ofwel moesten ze groenestroomcertificaten kopen van producenten die er te veel hadden.

Gaselwest heeft waarlijk gepoogd om zelf groene stroom te fabriceren. Met de andere gemengde intercommunales werden projecten opgezet. Die projecten kregen evenwel niet het ... groene licht van de Vlaamse overheid. Daar waren bijvoorbeeld projecten bij van warmtekrachtkoppeling (stroom opgewekt als nevenproduct bij de verwarmingsinstallaties van grote gebouwen). Thans worden dergelijke initiatieven wel erkend als groenestroombronnen; in 2002 en 2003 nog niet. In elk geval slaagde Gaselwest er niet in om voldoende groenestroomcertificaten te bemachtigen in die periode en kreeg de intercommunale voor 2002 een boete aangesmeerd van bijna 1,5 miljoen euro.

Dading

Zoals gezegd trokken Gaselwest en zusterintercommunales (gemengde) naar alle mogelijke jurisprudentiële instanties. Daarmee komt het systeem zelf van de Vlaamse groenestroomcertificaten in gevaar; zo zou de Europese Commissie kunnen vaststellen dat het systeem de vrije concurrentie in gevaar brengt.

Vandaar dat het niet zo verwonderlijk is dat de Vlaamse overheid (hier de VREG, de Vlaamse Regulator voor Elektriciteit en Gas) op een compromisovereenkomst aanstuurt, een 'dading'. Een dading is een contract om niet verder te procederen onder bepaalde afgesproken voorwaarden. Meestal doen beide partijen water in hun wijn. Dat is hier eigenlijk niet het geval.

De VREG stelt voor dat Gaselwest en de andere gemengde intercommunales nog 'slechts' 50% van de boete zouden moeten betalen. De andere 50% worden niet kwijtgescholden maar moeten de intercommunales investeren in "nieuwe hernieuwbare energiebronnen die nog niet marktrijp zijn" (sic). Nog niet markrijp zijn, kan niets anders betekenen dan experimenten waaraan men heel zijn investering kwijt speelt. Nader beschouwd, is Gaselwest, als men akkoord gaat met de dading, toch het bedrag van de volledige boete kwijt. Waarin zit dan de toegeving van de Vlaamse Regering?

Er is meer. Door de intercommunales te verplichten te investeren in - zij het dan milieuvriendelijke - stroomproductie, gaat de Vlaamse overheid in tegen haar eigen principes. Sinds de liberalisering van de stroom- en gasmarkt mogen de intercommunales zich juist niet meer bezig houden met energieproductie. Zij mogen alleen nog de leidingen ter beschikking stellen van alle private stroomleveranciers die, in concurrentie met elkaar, zich wiilen aanbieden aan de verbruikers.

Ten slotte is er een goede reden waarom de private aandeelhouder in de intercommunales, Electrabel, zelf stroomfabrikant, Gaselwest en consoorten aanspoort om de dading te aanvaarden. Voor zijn eigen tekort aan groenestroomcertificaten in 2002 werd ook Electrabel een boete opgelegd. Ook Electrabel kreeg een dading voorgesteld, inhoudende een halvering van de boete zondermeer: van Electrabel wordt niet verlangd dat het die andere 50% zou investeren in tot mislukken gedoemde experimenten.

0% kunnen we krijgen

Voor alle zekerheid heeft Gaselwest van meet af aan het bedrag van de mogelijke boete aan de kant gezet: 1.433.100 euro.  Als Gaselwest de dading aanvaardt, is ze dat bedrag kwijt (50% boete en 50% in niet-marktrijpe experimenten). Als Gaselwest procedeert, kan ze het geding winnen. Dan kan de intecommunale het bedrag verdelen als buitengewoon dividend aan haar aandeelhouders: 932.088,24 euro voor de gemeenten, 1.289,79 euro voor de provincies West- en Oost-Vlaanderen en Henegouwen, en 499.721,97 euro voor private partner Electrabel.

Als Gaselwest uiteindelijk de juridische veldslag verliest, moet de boete betaald worden. Daarbij komt een gerechtelijke intrest van 7%, maar al die tijd heeft het bedrag op een 'spaarboekje' 3,5 euro opgebracht.

Met andere woorden een sanctie van 100% hebben wij, een van 0% kunnen we krijgen als 't meevalt. De unanieme keuze van de gemeenten, in strijd met het standpunt van private partner Electrabel, is dus zeer logisch. Ik steun voluit die keuze van de raad van bestuur (vorige week vrijdag in het kasteel van Langemark-Poelkapelle).