06-08-07

Foruminvest laat Général Boulanger voorgoed verdwijnen

FI5

Op de hoek van de Sint-Jansstraat en de Wijngaardstraat moet de grote ingang komen van het winkelcentrum van Foruminvest (dat nog altijd geen naam heeft). Het meer-dan-honderdjarige hoekcafé wordt gesloopt. De herberg droeg verschillende namen. Maar nu het pand ontdaan is van plakaten en opschriftborden, is een deel van de oorspronkelijke naam weer verschenen: 'GENE'. Wat zit daarachter?

boulanger

'U GENE' is een deel van het opschrift: "Au Général Boulanger", de eerste naam (1894) van de grote herberg, eigendom van de nabijgelegen brouwerij Lust. Waarom het café naar die Franse generaal (Georges Ernest Jean-Marie) werd genoemd, weet ik niet. Wie het weet, krijgt van mij een fles wijn.

Maar de Bretoen (1837-1891) was indertijd wereldberoemd in Frankrijk en omliggende. Hij begon zijn romaneske loopbaan in het Franse leger, waarin hij het na heldhaftig gedrag in diverse veldtochten schopte tot generaal. In tegenstelling met zijn collega's gedroeg hij zich als hoger officier meevoelend met zijn manschappen, die dan ook voor hem door het vuur gingen. Als directeur van de infanterie in 1882 voerde hij diverse felgesmaakte moderniseringen in in het leger; zo schafte hij het verbod af om als soldaat zijn baard te laten groeien.

Zijn populariteit oversteeg al vlug de kazernes. In de ontreddering in Frankrijk na de nederlaag in de Duits-Franse oorlog (1871) en het uitmoorden van de 'Commune van Parijs' (het eerste socialistische experiment), zagen uiteenlopende politieke stromingen hem als een mogelijke redder van de "patrie". Rond hem organiseerden zich niet alleen radicale republikeinen (centrum), maar ook monarchisten en bonapartisten (rechts en uiterst rechts) en zelfs hele takken van de toen onderdrukte socialistische beweging (links tot uiterst links).

In 1886 werd hij met steun van de monarchisten minister van Oorlog in de regering Freycinet. De politieke ideeën die hij met zoveel zwier en bijval uitdroeg, waren een combinatie van rechts en links. Hij is als het ware de uitvinder van het populisme (denk aan Dedecker). Zo stuurde hij onverholen aan op een nieuwe oorlog met het Duitse Keizerrijk: "Alleen een oorlog kan het land behoeden voor een sociale revolutie". Anderzijds verbood hij zijn troepen om een maandenlange staking van mijnwerkers in Decazeville met geweld neer te slaan; hij liet zijn mannen zelfs verbroederen met de mijnwerkers.

Nadat hij uit de regering was verwijderd, richtte hij de boulangistische beweging op. Zonder zelf kandidaat te zijn, schreven niet minder dan 100.000 kiezers zijn naam op hun stembrief bij een verkiezing in de buurt van Parijs in 1887. Zijn beweging kreeg enorme pakken geld van de Franse troonpretendent Philippe d'Orléans, en daarmee konden de boulangisten in minder dan geen tijd een serieuze organisatie op poten zetten. De truc bij de verkiezingen was om telkens de generaal bovenaan de lijst te zetten en dan nadien het mandaat te laten uitoefenen door zijn opvolger (er is niets nieuws onder de zon). In 1888 behaalde de generaal in het Noorden niet minder dan 172.500 stemmen en tegelijk in de Zuid-Franse streek Dordogne 59.000 stemmen. Overal waar hij opkwam, haalde hij de zetel binnen. Bepaalde van zijn aanhangers wilden hem ertoe overhalen een staatsgreep te plegen; wat hij weigerde.

Uiteindelijk werd hij door de gevestigde machten als een gevaar beschouwd en werd hij beschuldigd van landverrraad. Hij vluchtte naar Brussel in 1889. Nadat zijn maîtresse, Madame de Bonnemains, was gestorven aan een ziekte, ging de generaal zich een kogel door het hoofd schieten op haar graf in Elsene. De boulangisten vielen daarna uiteen als partij. Intussen had de beweging, waarin veel uiteengeslagen socialisten onderdak hadden gevonden, er wel voor gezorgd dat men zich weer openlijk als socialist kon vertonen in Frankrijk. Maar de combinatie van extreem nationalisme met enkele populaire eisen inspireerde later stromingen zoals de fascisten.

Georges_Boulanger_Nadar

De populistische generaal gefotografeerd door de Brusselse portrettentrekker Nadar - welja: de uitvinder van de nadar-afsluitingen! - in 1891.

Wat de grootste slopingswerken sinds de bombardementen van 21 juli 1944 allemaal niet naar boven spitten in Kortrijk!