27-01-08

De oude Noordbrug is niet meer, binnenkort nieuwe tuibrug

afbraak Noordbrug Kortrijk1
Liefhebbers van dramatische afbraakwerken kunnen de jongste tijd in Kortrijk wel hun hartje ophalen. Van het weekend is nog de Gerechtshofbrug (Noordbrug) voor de bijl gegaan. Dat gebeurde in het kader van de grootse Leieverbredingswerken die Kortrijk al decennia lang in de ban houden. Met die sloping - een huzarenstukje waarvoor de aannemer geen twee volle dagen nodig had - is de vierde fase van de Leieverbreding weer een stap verder. Nog drie (of vier) nieuwe bruggen geduld en de Golden Riverstad is af van alle bouwhinder. Laat ons zeggen tegen 2012.

Sloper Verhelst was zondag (27 januari) om 6.35 uur al klaar met de afbraak van de brug over de Leie tussen de Beheerstraat en de Noordstraat. Dat was een dag vroeger dan gepland. Ononderbroken waren zijn machines en ponton na de passage van het laatste schip vrijdagaviond in de weer geweest. Meegedragen door een stevige westenwind was het gedreun en geklop van de boorhamers overal te horen op de oevers van de rivier in het stadscentrum. Prachtige foto's van de sloop zijn te vinden op de blog van Het Nieuwsblad, van Kortrijkzaan Tom Fossaert.

noordbrug3 

Greischbrug

Met de sloop van de brug - de brughoofden in metersdik bakstenen metselwerk moeten nog afgebroken worden maar dat zal de scheepvaart niet hinderen - is een belangrijke stap gezet in fase 4 van de verbreding van de Leie in de Kortrijkse stadskern. Die vierde fase omvat ook een grondige verbouwing van het westelijke uiteinde van het eiland Buda. Aan de tip, waar de oude en de nieuwe Leie uit elkaar gaan, ter hoogte van het 'moederhuis' van het hospitaal en de vroegere Reepbrug, komt een stuk land bij. Achter stalen damplanken is men nu al zand aan het stapelen. Gewezen burgemeester de Bethune wou daar een 'groene' parking. Maar dat plan is verlaten; er komt een parkje met op de punt wellicht een cafétaria met panoramisch uitzicht op het aan beide kanten wegvliedende water.

Noordbrug afbraak2

De afgebroken brug zelf wordt, na verbreding van de oevers, vervangen door een kunstwerk dat nog ontworpen is door de wereldberoemde bruggenbouwer René Greisch, die in de zomer van 2000 overleed. Het wordt een tuibrug, hangend aan zeven kabels die vertrekken van een enkele pyloon aan de kant van de Beheerstraat. Een maquette van die ingenieuze brug staat in de etalage van het Stadsinfopunt op het Overbekeplein. Onderaannemer voor de bouw van de tuikabelbrug is de firma Victor Buyck Steel Construction, Eeklo, een van de grootste Belgische staalbouwers. Intussen blijkt die informatie niet meer te kloppen. De echte constructeur van de brug is BVBA AELTERMAN (Christoffel Columbuslaan 5, Haven 7080 A, 9042 Gent), ook één van de grootste Belgische staalbouwers. - Tekst aangepast op 18 februari 2009 -

 

Op zijn Kortrijks is het gestuntel met de naam van de brug. De brug stond van oudsher bekend als de Noordbrug, naar de Noordstraat waar ze naartoe leidt. Maar in het stadhuis vonden ze dat blijkbaar niet chique genoeg en het werd plots de 'Gerechtshofbrug'. Nu, een gerechtshof is een tribunaal waar een hof zetelt, een hof van beroep bijvoorbeeld. Dat heeft het Kortrijks tribunaal niet. Eigenlijk zou het dan "Rechtbankbrug" moeten zijn, maar dat klinkt te banaal. Daarom heeft men - godweetwie, moet dat niet officieel beslist worden door de gemeenteraad? - beslist dat de nieuwe brug weer 'Noordbrug' zal heten. Heel grappig voor een brug die aan de westkant van de stadskern ligt. Dus ook niet goed. Waarom er geen Greischbrug van gemaakt, of zijn Walen taboe in de Guldensporenstad?

 Tuibrug2

Al elf jaar bezig

In elk geval komt er weer zichtbaar schot in de Leiewerken na de vertraging te wijten aan de ontploffing van de afvalwaterpersleiding van Aquafin enkele maanden geleden. De achterstand op de verwachtingen van in het begin is niet meer te overzien. Er is heel lang, in de jaren zeventig, gedebatteerd over zin en onzin van een dergelijke ingrijpende operatie in de historische stadskern. Er was zelfs lange tijd sprake van een alternatief plan, dat veel minder investeringen zou vergen. In plaats van de rivier te verbreden, wilde men een systeem met verkeerslichten om de boten om beurten stroomop- en stroomafwaarts te laten passeren door Kortrijk. Maar het behoud van die ene flessenhals voor grotere binnenvaartschepen op de verbinding Seine-Schelde bleek onhoudbaar.

In 1985 is begonnen met de eerste onteigeningen. Ik herinner mij hoogoplopende discussies in de Kortrijkse gemeenteraad waarin Jozef De Jaegere uitriep dat het volkomen onverantwoord zou zijn de Kortrijkse binnenstad voor tien jaar te gijzelen met die werken. Diverse protocollen en charters werden afgesloten tussen de stedelijke en Vlaamse overheid om de voortgang van de werken de bespoedigen en om Kortrijk te compenseren voor de overlast.

Na de eerste spadesteek in 1997 zijn we intussen al elf jaar bezig. Zijn we al halverwege? De prijs van de verbreding is parallel gestegen met de duur van de werken. De gigantische opdracht werd Europees aanbesteed. De tijdelijke vereniging Stadsbader-Flamand (Harelbeke)/Herbosch-Kiere (Kallo)/Jan De Nul (Aalst/CEI Construct (Zaventem), met de gezamenlijke naam Tijdelijke Vereniging Leie Doortocht, deed het interessantste bod: 1,65 miljard frank of een dikke 40 miljoen euro. Vandaag rekent men op 101,5 miljoen euro. En dat is een soldenprijsje. Het zag er in 2006 naar uit dat men ging uitkomen op 108,4 miljoen euro. Maar bouwheer Waterwegen en Zeekanaal (W&Z) is gaan onderhandelen met de Tijdelijke Vereniging en heeft er 7 miljoen euro van af kunnen knijpen.

Frivoliteiten

Die stap van W&Z kwam er na nog maar eens een 'pact' afgesloten tussen Stad Kortrijk, het Vlaamse Gewest en W&Z. In die overeenkomst van april 2006 garandeerde W&Z een voltooiing van de werken tegen 2010 - wat intussen weeral niet meer haalbaar blijkt. Het Vlaamse Gewest beloofde elk jaar voldoende financiële middelen vrij te maken (12 miljoen euro per jaar), om te vermijden dat een tekort aan geld de werken op de lange baan zou sturen.

En de stad verbond zich ertoe mee te betalen voor zijn "frivoliteiten" (dixit kortstondig Vlaams minister van Openbare Werken Gilbert Bossuyt, waarmee hij de extra wensen van Kortrijk bedoelde ter compensatie van de overlast). Zo betaalde Kortrijk zijn deel in de realisatie van het tunneltje onder de westelijke binnenring - die nieuwe weg is de belangrijkste compensatie; de stad heeft voor de weg zelf niets moeten betalen. Een tegengeste van W&Z is dan weer dat het na de verbreding van de nieuwe Leie op vraag van het stadsbestuur wil investeren in opknapwerken aan de oude Leie (de Leie die tussen de Broeltorens stroomt). Inmiddels zijn die werken wel weer uitgesteld.

Tafelbrug

Voor de vierde fase, Buda-eiland en Noordbrug, is twee jaar uitgetrokken. Na openstelling van de tuikabelbrug kan men beginnen aan fase 5, de Budabrug. De Kemelbrug, zoals ze in de volksmond wordt genoemd, moet plaats maken voor een ophaalbrug. Daarmee komt een einde aan een eeuwenlange vaste oeververbinding tussen Overleie en het centrum. Voor die 'tafelbrug' wordt een 'wedstrijdaanbesteding' (design & build)uitgeschreven, met een maximumprijs als belangrijke voorwaarde.

Gehoopt wordt dat de Budabrug weer berijdbaar is halverwege 2010 - de wonderen zijn de wereld niet uit! Er is nog volop discussie over het 'ophaalbeleid' voor de Budabrug. Ooit drong de stad erop aan de brug niet op te halen op piekmomenten van het verkeer. Nu is er een suggestie van de intercommunale Leiedal om de brug maar 10 keer per dag op te trekken.

Reepbrug

Voor diezelfde fase 5 moet nog beslist worden of er al dan niet een nieuwe brug komt ter vervanging van de gesupprimeerde Reepbrug. Het geraamte van die Reepbrug staat trouwens nog altijd recht, bovenop de landaanwas aan de westelijke tip van het Buda-eiland. Er bestaat al een ontwerp, van het befaamde Nederlandse bureau Zwarts en Jansma. Het zou een voetgangersbrug worden die uitkomt op de campus van het hospitaal.

Collegebrug

Intussen is de bouw van de Collegebrug, een fietsersbrug, volop aan de gang. Het wordt een spectaculaire S-vormige hangbrug. De bijzondere vorm is mede gekozen voor het comfort van de fietsers: met een grotere lengte wordt een te steile helling vermeden. Het ontwerp is van architect Ney. De onderaannemers zijn Van Laere, Antwerpen en Ameco, Nederland, maar er wordt ook heel wat Pools gesproken op de bouwplaats. In feite is die Collegebrug nog altijd een onderdeel van fase 1 van de Leiewerken.

Tot diezelfde fase behoort ook de aanleg van de nieuwe grond aan de IJzerkaai tot een 'Budabeach', naar een idee van burgemeester De Clerck. De stad zelf bekostigt daar de bouw van een cafetaria. Een echt strand zal het wel niet worden zolang het Leiewater te vuil is om bezwommen te worden. Overigens is de stroming van de rivier, sinds zijn kanalisering, ook veel te sterk voor veilig baden.

Kanoclub

De bouw van voormelde bruggen, kademuren en neveninfrastructuur zal wellicht tegen eind 2012 voltooid zijn. Rest dan nog een laatste fase bestaande uit wat oeverwerken buiten het stadscentrum, stroomopwaarts voorbij de westelijke binnering en stroomafwaarts voorbij het Albertpark (Wikings). In die laatste fase sneuvelt nog een laatste icoon van Kortrijk, het clublokaal met aanlegstijger van de Kortrijkse Kanoclub. Maar zij krijgen een alternatieve locatie, het sashuis nr. 9 op de vaart Kortrijk-Bossuit, waar zij trouwens een voor peddelaars veel bevaarbaarder water hebben.

Zie ook mijn vroegere stukken: Het ambetantste stuk van de Leiewerken is gestart, Einde Leiewerken tegen 2010?, De frivole, bakstenen kaden van de Leie

15:45 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (25) | Tags: kortrijk, leie, buda |  Facebook |