08-06-08

Valse start voor bibliotheek en vormingscentrum van meer dan 30 miljoen euro in Kortrijk

bibLLL1

De stad als trekker, enkele vormingsinstellingen voor volwassenen als enthousiaste volgers en de NMBS als aarzelende derde partner, gaan samenwerken voor de bouw van een complex van 30,837 miljoen euro (zonder BTW) op het Conservatorium. Het omvangrijke gebouw moet verschillende functies onder dak brengen: een hypermoderne centrale stadsbibliotheek (informatheek?), een centrum voor levenslang leren met diverse instellingen, en een ondergrondse parking waarvan de NMBS zeker 600 stalplaatsen opeist als pendelaarsparking. Met de Belgische Spoorwegen zijn evenwel nog lang niet alle plooien gladgestreken. Er moeten nog belangrijke meningsverschillen over mobiliteit en financiering overwonnen worden.

Toch wordt een eerste samenwerkingsovereenkomst afgesloten, waarin de stad enkele kosten voorschiet. Pas in een tweede overeenkomst wordt het duidelijk of het project kans maakt. Pas dan zullen de rechten en plichten tussen de partners definitief en volledig worden vastgelegd. Uiteindelijk zal een private promotor opgespoord worden voor de bouw en de financiering; een alternatieve manier van financieren die wellicht een besparing op de BTW mogelijk maakt.

Als dat maar goed afloopt. Wordt het een krachtenbundeling of een vat vol onzekerheden? Wordt het ingewikkelde project vooruitgetrokken door de meest vastberaden partner of wordt het eindeloos wachten op de partner(s) die aan subsidies moeten geraken? Had men niet beter gewacht op meer zekerheden?

Riskante gok

Een wondermiddel voor uiteenlopende stadsbehoeften, dat moet het omvangrijke complex op het Conservatoriumplein nabij het station van Kortrijk worden. Kortrijk heeft, met zijn in het centrum gelegen treinstation al heel lang dringend nood aan een pendelaarsparking. Na 7 uur 's ochtends kun je als treingebruiker je wagen niet meer kwijt in de stationsomgeving. Ook al lang geweten is dat de stadsbibliotheek met haar centrale vestiging in de Leiestraat te eng behuist is, vooral met het oog op de nieuwe (ICT-)ontwikkelingen. Het idee van een nieuwe bibliotheek van de toekomst, is ontstaan in de vorige bestuursperiode (toen sp.a nog een schepen had). En diverse instellingen voor volwassenenvorming zijn eveneens al geruime tijd op zoek naar comfortabeler lokalen. 

De gok van burgemeester Stefaan De Clerck, CD&V, is om al die voorzieningen bijeen te brengen in hetzelfde complex. Meteen kan hij dan ook het Conservatoriumplein, een waaigat van jewelste (de gevangenis van Kortrijk voor ze er werd weggebombardeerd) een wat menselijker aanblik geven. Daarvoor zoekt hij partners, die meehelpen betalen: enkele instellingen voor volwassenenonderwijs en de NMBS (en Parko, het stedelijke parkeerbedrijf).

Het is een riskante gok. Het hele project is afhankelijk van de zwakste schakel. Als er een van de partners geen geld vindt, gaat het project niet door. Het wordt in elk geval wachten tot de traagste partner zijn inbreng kan doen. De hele realisatie komt neer op een investering geraamd op 30,837 miljoen euro.

BibLLLiotheek

Het project krijgt de naam 'bibLLLiotheek'. De drie L'en staan voor LevensLang Leren. Op een terrein van 1 ha, nu een lelijke parking met 100 plaatsen (waarvan er na de realisatie van het complex toch nog 50 zullen resteren), komt een toren met 14.000 m² bruikbare vloeroppervlakte. In de kelders, die ook dienst doen als funderingssokkel, wil men een ondergrondse parking van zeker 700 stalplaatsen. Meer parkeerplaatsen wordt problematisch omdat de omringende straten geen grotere verkeersstroom kunnen slikken.

Bovengronds worden de verdiepingen gedeeld door de stad en verschillende vormingsinstellingen. De stad wil er zijn nieuwe centrale stadsbibliotheek onderbrengen, uitgerust met de allernieuwste snufjes. 1000 m² gaat naar ruimte voor o.m. kinderopvang, fitness, krantenwinkel enzovoort. Ook komt er los daarvan een cultuurcafé. Allemaal op kosten van de stad.

Volkshogeschool

De centra voor volwassenenonderwijs die willen meedoen zijn de volgende: VIVO van de Vrije Technische Scholen (Oudenaardsesteenweg), HITEK (nu op de Catho, Doorniksesteenweg 145), en VSPW (nu Sint-Amandsplein 15). Die centra voor volwassenenonderwijs doen maar mee als ze zeker zijn van Vlaamse subsidies van AGIOn (Administratie Gesubsidieerde Infrastructuur voor het Onderwijs). Zij willen hun aandeel bekostigen met 60% subsidies en 40% eigen inbreng.

Een vierde vormingspartner is Vormingplus, Volkshogeschool Midden en Zuid West-Vlaanderen, die elders geld moet zien te vinden; desnoods huren zij in plaats van zelf te investeren.

Pendelaarsparking NMBS

In de eerste, voorlopige overeenkomst worden de kelders van het complex "een ondergrondse parking als funderingssokkel" genoemd. Die parkeerkelder moet minstens de wagens kunnen stallen van de gebruikers van het gebouw. Ook moeten de 50 plaatsen die verdwijnen van de huidige bovengrondse Conservatoriumparking er opgevangen worden. Bovendien hoopt men er ook een centrum- en of pendelparking te kunnen onderbrengen, zo mogelijk in samenwerking met de NMBS. Voorlopig wordt het totale aantal parkeerplaatsen op 700 geraamd. 

De Belgische Spoorwegen vinden dat nu al veel te weinig. Een recente enquête van de NMBS in het station van Kortrijk wees uit dat niet minder dan 1800 treingebruikers per dag met de wagen naar het station komen. Dat is een onvermoed hoog cijfer. 1200 opstappers komen met de fiets (waaronder uw dienaar), 3500 te voet, en een minder aantal met de bus. Voor die 1800 pendelparkeerders claimt de NMBS in het nieuwe complex zeker 600 parkeerplaatsen. De 100 resterende zijn veel te weinig voor de andere behoeften.

Maar uit andere studies zou blijken dat meer dan 700 parkeerplaatsen een verkeersstroom zouden opwekken die niet kan verwerkt worden door de nabijgelegen stedelijke binnenring (kruispunt Panorama en 'kluifrotonde Appel). Een nieuw mobiliteitseffectenrapport moet uitsluitsel brengen. Het is de stad die de kosten van die studie, 75.000 euro, op zich neemt.

Valse start

Het grootse project begint stuntelig. Beoogde partner NMBS-Holding lijkt niet van plan de eerste voorlopige samenwerkingsovereenkomst te ondertekenen die burgemeester De Clerck de partners voorlegt. Nochtans rekent de stad op de NMBS om een groot deel van de 12 miljoen euro die de ondergrondse parking zal kosten, te dragen. Benevens het meningsverschil over de grootte van de ondergrondse parking, maken de Spoorwegen ook groot bezwaar tegen de timing van de realisatie. 

De nood aan meer parkeergelegenheid voor pendelaars is dermate hoog dat de NMBS geen jaren meer kan wachten. Burgmeester De Clerck verklaart dat het complex tegen verkiezingsjaar 2012 voltooid zal zijn. Maar eerder besliste het stadsbestuur om van de opening van de nieuwe bibliotheek een evenement te maken in het kader van de verbroedering met de stad Bergen als culturele hoofdstad van Europa in ... 2015 (zie mijn stukje van 20 april jl.).

Landmarklibraries 

De realisatie van het prestigieuze project wordt in twee fasen opgedeeld. Fase 1 omvat de vele studies en onderzoeken die nog moeten gebeuren en moet resulteren in de selectie van een ontwerper. Die selectie gebeurt in twee stappen. Eerst wordt een soort Europese wedstrijd georganiseerd, waaruit vijf multidisciplinaire ontwerpteams moeten komen. Die vijf gelukkigen krijgen dan de opdracht een masterplan voor de stationsomgeving en een schetsontwerp voor het bibliotheekcomplex te maken. Op basis daarvan wordt dan de eigenlijke ontwerper geselecteerd.

Een jury geeft daarbij advies, maar een stuurgroep neemt de uiteindelijke beslissingen. In de jury vinden wij behalve het kruim van de Kortrijkse stadsambtenaren (met slechts raadgevende stem) en vertegenwoordigers van de partners ook Vlaams bouwmeester Marcel Smets, Antwerps bouwmeester Kristiaan Borret en Jan Van Vaerenbergh, consultant Landmarklibraries. De stuurgroep is een soort algemene vergadering van de partners.

Uitvoerder/financier

Fase 2 is merkwaardig genoeg niet de eenvoudige realisatie van het complex; er is een tussenstap. Er zal een 'algemene offerteaanvraag en/of aanbesteding' worden gelanceerd, niet voor een aannemer, maar voor een 'uitvoerder/financier'. En het is die uitvoerder/financier die uiteindelijk de werken zal aanbesteden.

Men zoekt dus naar een instelling die het project wil voorfinancieren en die de zwaardere administratieve verplichtingen waaraan een overheid zoals het stadsbestuur is gebonden, kan omzeilen. In de wandelgangen is nu al sprake van Dexia, maar of die bank de opdracht zal verwerven hangt af van voormelde aanbesteding. Mogelijke voordelen van die privaat-publieke samenwerking voor de stad zijn spreiding van betaling, recuperatie van BTW, vlottere beslissingen, inzet van externe deskundigen. Maar of het uiteindelijk allemaal niet veel duurder wordt, is nog maar de vraag. 

bibl2