25-07-06

179 Kortrijkzanen in het niets verdwenen

Het is een geregeld weerkerende ambtsdaad van het college van burgemeester en schepenen: de ambtshalve schrappingen uit het bevolkingsregister. Op 4 juli schrapte het stadsbestuur opnieuw 179 namen uit de bevolkingslijst. Een griezelige vaststelling, met enkele beschouwingen.

Het wordt soms voorgesteld dat 'ambtshalve schrapping' vooral veeleer gegoede personen treft die op hun goed gaan leven ergens in het buitenland onder de tropische zon. Wie verhuist moet in principe binnen de acht dagen aangifte doen van zijn verhuis, ongeacht of men de woning die men verlaat in eigendom heeft of niet. Het is de hoofdverblijfplaats die telt voor de inschrijving in de bevolkingsregisters. Dat is de plaats waar men het grootste deel van het jaar woont, werkt, kinderen opvoedt, met zijn of haar partner samenwoont, enzovoort.

Maar als ik de lijst bekijk van de geschrapten van 4 juli jl. lijkt het mij vooral een vaststelling van extreme armoede. De meeste mensen op de lijst zijn door de opeenvolgende netten van ons sociaal systeem gevallen. Ze zijn letterlijk afgeschreven door de stedelijke gemeenschap.

Dat men een lijst opstelt van mensen die door de mazen van alle sociale vangnetten zijn getuimeld, is op zichzelf niet slecht. De gemeentebesturen zijn daartoe trouwens wettelijk verplicht. Maar de gevolgen van de schrapping uit het bevolkingsregister zijn zo verregaand en erg, dat kan gesproken worden van een zware sanctie op armoede. Bij het opstellen van de Belgische Grondwet in 1830 werd de straf 'burgerlijke dood' voor altijd afgeschaft. Maar door de 'ambtshalve schrapping' maakt men regelrechte outlaws, moderne vogelvrijverklaarden.

Wie wordt geschrapt uit het bevolkingsregister, beschikt niet meer over een geldige identiteitskaart. Belgen die lange tijd in het buitenland verblijven, moeten daarmee oppassen: het zou wel in kunnen gebeuren dat ze niet meer ingecheckt geraken op het vliegveld, maar dat is een luxeprobleem in vergelijking met wat de meeste geschrapten meemaken. Zij verliezen hun leefloon, andere OCMW-uitkeringen, dopgeld, invaliditeitsuitkering, enzovoort. Werk vinden wordt heel moeilijk als men administratief niet meer in orde is. Ook voor mutualiteit en andere verzekeringen is men niet meer in orde. Nergens staat men nog officieel ingeschreven. Erfenisrechten, kiesrecht, recht op een sociale woning, e.d.m. staan alle op de helling.

Bovendien is het niet eenvoudig om de schrapping ongedaan te maken. Het volstaat niet bij de dienst bevolking langs te gaan; men moet een ingewikkelde procedure doorlopen die lang kan aanslepen. Zelfs in dezelfde gemeente waar men van de lijst is geschrapt, moet men bij herinschrijving een nieuwe identiteitskaart aanvragen en betalen. Ook haalt het niets uit om zich stiekem in een andere gemeente te gaan inschrijven: er is immers een Rijksregister van ambtshalve schrappingen.

Het stadsbestuur gaat dan ook niet zomaar over tot ambtshalve schrapping. Aan elke schrapping gaat een grondig onderzoek vooraf waaraan zowel stadsdiensten als politie meewerken. Daags voor de beslissing tot schrapping wordt op het rijksregister nog nagegaan of de persoon niet in een andere gemeente is ingeschreven. De mensen die het gevaar lopen geschrapt te worden, krijgen verschillende uitnodigingen om zich te komen aanmelden. Een laatste onderzoek door de wijkpolitie in opdracht van de Burgerlijke Stand gebeurt om toch maar de nieuwe verblijfplaats van de betrokkene te weten te komen.

Nu, ik geloof wel dat het laatste onderzoek zeer minutieus gebeurt, maar ik vind in het lijstje toch een naam - die ik niet wil noemen - van iemand die elke dag te vinden is op een plein in Kortrijk en die daar zo gekend is dat hij geregeld wat boterhammen of blikjes wordt toegestopt door medelijdende buurtbewoners. Ik vraag mij af of de man in samenspraak met het OCMW geen betere behandeling kon krijgen - maar hij moet natuurlijk ook zelf willen.

De oudste geschrapte is iemand van Congolese afkomst van bijna 80 jaar. De meeste geschrapten zijn evenwel mensen in de actieve leeftijd, veelal geboren na 1965. Van de 179 geschrapten zijn er 75 geboren in het buitenland: 26 in Afrika, 19 in Oost-Europa (vooral de gewezen Sovjet-Unie), 15 in West-Europa (veel Fransen), 13 in Azië en 2 in beide Amerika's.

In de meeste gevallen gaat het om individuen die met de noorderzon zijn vertrokken. Toch zijn er ook heelder gezinnen die in het niets verdwijnen (11, waarvan 3 met meer dan 3 kinderen; 1 gezin is zelfs met 6 kinderen op de dool) - hoe kan dat toch?

De meeste verdwenenen woonden in de negentiende eeuwse sikkel rond het stadscentrum met oude arbeiderswoningen en kleinere appartementen, studio's of kamers. Veel voorkomende adressen hebben iets met extreme armoede en miserie te maken zoals bijvoorbeeld Izegemsestraat 66: het huis voor opvang van mannen van CAW Stimulans. Ook Vlamingenstraat 31 komt veel voor: het oudste logementshuis annex herberg van Kortrijk.

Wellicht zijn verschillende ondergedokenen op de vlucht voor schuldeisers allerhande. In de lange lijst vind ik ook enkele mensen die failliet gingen. Zijn ze in het buitenland een nieuw leven begonnen? Ik hoop het voor hen. Ik hoop ten slotte dat iedereen van die 179 nog in leven is.

PS. Tot mijn grote verbijstering wordt de lijst van geschrapten afgesloten met de naam van mijn vriend Valeer Vantyghem, behalve consequent arbeider - als afgestudeerd socioloog! - ook groot kenner van het marxisme en aanhanger van Leon Trotsky. Wat is er hem overkomen? Als iemand het weet, wil ik het graag weten.

08:33 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (4) | Tags: kortrijk, ocmw, bevolking |  Facebook |