02-01-08

Vrijheid van meningsuiting in Kortrijk bedreigd (of net niet?)

appel2

Artikel 34 van het algemeen politiereglement van Stad Kortrijk strookt niet met de vrijheden van meningsuiting en drukpers zoals die worden gegarandeerd door de Grondwet van het Koninkrijk België. Ondanks het absolute kromtaaltje waarin het artikel is opgesteld, is het duidelijk dat de burgemeester hiermee de bevoegdheid krijgt om censuur uit te oefenen op vlugschriften verspreid op de openbare weg. De Raad van State vernietigt dergelijke politiereglementen wegens in strijd met de Grondwet. In Kortrijk is dat artikel pas ingevoerd na langdurig protest. Het kromtaaltje is het gevolg van schrappen en toevoegen in de tekst na dreiging van de gouverneur van West-Vlaanderen om het reglement te schorsen. Bij  Luk Debels, gewezen ambtenaar bij de diensten van de gouverneur, stak ik mijn licht op voor wat historische duiding. 

Mensenrechten

Artikel 34 van het algemeen politiereglement van Kortrijk verbiedt op de openbare weg, zonder vergunning van de burgemeester, "als bewaker van voertuigen op te treden", "collectes te houden" en ten derde - alsof het ook om een kwajongensstreek zou gaan - : "geschriften, prenten, aankondigingen, drukwerken of voorwerpen "te verkopen" of "te koop te stellen"". Vergis je niet: hier gaat het om niets minder dan een vorm van vrije meningsuiting, een van de fundamenteelste grondrechten. Het getuigt van weinig respect voor dat mensenrecht in Kortrijk, dat het zelfs geen apart artikel in het politiereglement wordt waard geacht.

De oertekst van het huidige politiereglement van Kortrijk dateert van 9 juli 1981. Toen is, na veel discussie, een gecoördineerde tekst gemaakt van de verschillende politiereglementen van de gemeenten die samen tot groot-Kortrijk zijn gefuseerd in 1976. Dat was al beter dan bijvoorbeeld in Stad Brugge, waar men tot lang na het jaar 2000 is blijven werken met de politiereglementen van de verschillende deelgemeenten.

Storm van protest

Tegen voormeld artikel was al voor de gemeentefusie vaker geprotesteerd door democratisch gezinde clubjes, bijvoorbeeld door de wetswinkel die halverwege de jaren zeventig eventjes actief is geweest in de stad. Toch nam het stadsbestuur onder leiding van burgemeester Ivo-Joris Lambrecht, CVP, de eerdere tekst ongewijzigd over in het in het voorjaar van 1981 aan de gemeenteraad voorgelegde reglement.

Er stak een storm van protest op, die zelfs geleid heeft tot een heuse betoging in de binnenstad, georganiseerd door de verenigde oppositiepartijen (BSP, PVV en VU). Die betoging was in die zin historisch omdat het de eerste keer was dat de Kortrijkse socialisten, BSP, samenwerkten met de Vlaams-nationalisten, toen georganiseerd in de Volksunie (VU). Kortrijks BSP-voorzitter was toen Jean-Marie Deleye, die intussen het lokale politieke leventje verlaten heeft voor de academische wereld.

In het vuur van de actie werd ook een petitie-actie gehouden tegen het politiereglement. Dat massaal ondertekende bezwaar arriveerde bij de provinciegouverneur in Brugge, Olivier Vanneste. En uiteindelijk belandde het dossier bij Kortrijkzaan Luk Debels, de specialist in de materie bij de diensten van de gouverneur. Luk Debels is ooit secretaris geweest van de VU-afdeling Kortrijk en was in zijn vrije tijd de protestactie niet ongenegen. Nu is hij actief bij Spirit-Kortrijk.

Ongrondwettelijk

Luk onderzocht de kwestie met de grondigheid die hem kenmerkt. In de oorspronkelijke tekst verbood artikel 34 "het verspreiden" van geschriften enzovoort, zonder vergunning van de burgemeester. Uit arresten van de Raad van State - Luk meent uit het blote hoofd dat het over het politiereglement van Turnhout ging - bleek dat dit hoge rechtscollege elke vorm van vergunningsvereiste voor het uitdelen van drukwerk ongrondwettelijk vond.

Het uitdelen van geschriften enzovoort valt immers onder de vrijheid van meningsuiting zoals die wordt gegarandeerd door artikel 19 en 25 van de Grondwet: "De vrijheid van eredienst, de vrije openbare uitoefening ervan, alsmede de vrijheid om op elk gebied zijn mening te uiten, zijn gewaarborgd, behoudens bestraffing van de misdrijven die ter gelegenheid van het gebruikmaken van die vrijheden worden gepleegd." en "De drukpers is vrij; de censuur kan nooit worden ingevoerd; geen borgstelling kan worden geëist van de schrijvers, uitgevers of drukkers."

Censuur

Censuur betekent controle van de inhoud van een geschrift op voorhand. Als je een vergunning eist om pamfletten uit te delen, geef je de burgemeester de bevoegdheid op voorhand de inhoud van die pamfletten te controleren. De Grondwet verbiedt dat, aldus de Raad van State.

Overigens gaat de Grondwet hier verder dan bijvoorbeeld het Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden. Dat verdrag, waarvan de rechten kunnen afgedwongen worden bij het Europees Hof voor de Mensenrechten in Straatsburg, beschermt in artikel 10 de vrijheid van meningsuiting. Maar het voegt er in artikel 10, 2 aan toe dat de overheid bij wet (dus een simpel politiereglement volstaat niet) die vrijheid kan onderwerpen aan 'bepaalde formaliteiten, voorwaarden, beperkingen en zelfs sancties' in het belang van de veiligheid, de gezondheid enzovoort. Maar in dergelijke gevallen geldt de strafste bescherming, en dat is die door onze Grondwet.

Gebrekkige formulering

Luk Debels maakte op basis van zijn bevindingen een ontwerp van antwoord voor de gouverneur. Het kwam erop neer dat de gouverneur inderdaad het aangevochten politiereglement ging schorsen. Wellicht is er dan enig discreet overleg geweest tussen de gouverneur en stad Kortrijk; maar daar was Luk niet bij betrokken. Dat overleg resulteerde in een voorstel van het stadsbestuur aan de gemeenteraad om de eerder goedgekeurde tekst weer in te trekken, met het oog op enkele aanpassingen. De hoogst verbaasde oppositie keurde die intrekking uiteraard goed.

In paniek - de gouverneur beschikte maar over een zekere termijn - is men dan achter de schermen beginnen te sleutelen aan de tekst. Luk Debels veronderstelt dat de gebrekkige formulering te wijten is aan die haast en spoed. Waar artikel 34 het eerst had over "te verspreiden" van drukwerk, werd dat in de lijn van de arresten van de Raad van State beperkt tot "te verkopen" of "te koop te stellen". In de haast zijn de aanhalingstekens blijven staan in het reglement. Het "uitdelen of verspreiden van geschriften" enzovoort wordt nog slechts behandeld in een aanhangsel van artikel 34.

Die inderhaast toegevoegde alinea is waarschijnlijk een letterlijke overname van een passage uit een advies van de diensten van de gouverneur. Er staat sindsdien, na goedkeuring door gemeenteraad op 9 juli 1981: "Wat betreft het uitdelen of verspreiden van geschriften, prenten, aankondigingen, drukwerken of voorwerpen, kan de burgemeester het uitdelen of verspreiden hiervan enkel verbieden om redenen van openbare orde, rust, netheid en veiligheid, of wanneer hij niet in de gelegenheid gesteld wordt zich een oordeel te vormen over de gevolgen van hetgeen zal verspreid worden door kennisname van wat zal verspreid worden."

Vergunning eisen mag niet

Allee, wat betekent dat nu? Nergens staat dat je de toestemming van de burgemeester moet vragen als je een pamflet wilt uitdelen - goed zo! - maar als je zijn toestemming niet vraagt, ... kan hij optreden! En het grootste venijn zit in de staart: met de zorg voor de openbare orde als alibi moet de burgemeester in de gelegenheid gesteld worden zich een oordeel te vormen over de inhoud van het pamflet. Dat is pure censuur.

Uit hetgeen Luk Debels destijds uit de rechtspraak van de Raad van State kon opmaken, verzette de Raad zich enkel tegen het eisen van een vergunning voor het uitdelen van drukwerk op de openbare weg. De Raad had zich toen nog niet uitgesproken tegen het invoeren van een meldingsplicht. In veel politiereglementen is de vergunningsvereiste dan ook vervangen door de plicht om aan de burgemeester te laten weten dat je op een aangekondigd moment drukwerk gaat verspreiden op de openbare weg. 

Meldingsplicht mag ook niet!

Maar sindsdien heeft de Raad van State zijn interpretatie van de Grondwet verfijnd. In mei 1999 vernietigde de Raad van State het politiereglement van de grootste stad van het Vlaamse Gewest, Antwerpen. In dat arrest bevestigde de Raad zijn verzet tegen het opleggen van een vergunning aan wie drukwerk wil verspreiden. Maar de Raad gaat verder. De vrijheid van meningsuiting betreft ook 'commerciële geschriften'. "Door een onderscheid te maken tussen commerciële en niet-commerciële pamfletten matigt de stad Antwerpen zich het recht aan om de inhoud van vlugschriften te beoordelen en dat kan niet", staat in het arrest.

En bovendien achtte de Raad van State ook het instellen van een meldingsplicht voor pamfletten ongrondwettelijk: "De meldingsplicht voor pamfletten is voorts ontoelaatbaar omdat ze intimidatie door de politie mogelijk maakt."

Artikel 34 moet anders!

Conclusie: artikel 34 van het algemeen politiereglement van Kortrijk gaat in tegen de bescherming van de vrijheid van meningsuiting door de Grondwet. Niet alleen kan de burgemeester in geen enkel geval eisen dat de drukwerkuitdelers een vergunning aanvragen. Evenmin kan hij eisen op voorhand een exemplaar van het uit te delen drukwerk te kunnen bekijken. Zelfs mag de burgemeester niet eisen dat hij op voorhand verwittigd wordt wanneer men pamfletten wil uitdelen. Mijn goede raad aan wie drukwerk wil verspreiden op de openbare weg is da&n ook: doe het gewoon, trek je niets aan van het ongrondwettelijke politiereglement!

En aan mijn collega's in de gemeenteraad: wanneer schrappen wij dat boeltje? 

Voor de juristen, Tessa Allewaert en Luk Debels zie: dit essay van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur. 

appel3
Bij de foto's: Iedere keer dat ik de klokhuisrotonde aan Den Appel passeer, moet ik denken aan de Grieks-Italiaanse schilder Giorgio De Chirico. Die gele muren rond een strakke koer met enkele plompverloren voorwerpen zou een decor kunnen zijn geweest van de modernist. Voor de rest hebben de illustraties bij dit stukje slechts zijdelings iets te maken met de inhoud. Alleen de dichterlijke vrijheid die de stedelijke dienst mobiliteit zich hier permitteert, kan verwijzen naar de vrijheid van meningsuiting. Oef, ook dat is weer uitgelegd!

01-01-08

Nieuwjaarswens van de redactie

2008

Nieuwsgierig naar wat 2008 voor Kortrijk te bieden heeft? Ik ook. Onze stad blijft een onuitputtelijke bron van verhalen.

Lezer, bedankt voor jouw belangstelling en het allerbeste toegewenst voor het nieuwe jaar.

28-12-07

Geldt in Kortrijk een permanent samenscholingsverbod? Jawel maar niet echt.

polreg1

Het is bijna niet te geloven wat er in Kortrijk allemaal strafbaar is, met boetes van 5,5 tot 137,5 euro en gevangenisstraffen die tot een volle week kunnen oplopen. In 115 artikelen legt het 'algemeen politiereglement' vast wat de Kortrijkzanen moeten, niet mogen en mogen, al dan niet met vergunning van de burgemeester. Dat gaat soms heel ver en niet altijd is het voorschrift redelijk of actueel. Maar: overtreders blijven meestal straffeloos! Het gerecht heeft de handen vol met ernstiger zaken. Sinds 2004 kan de gemeente daarom die politiestraffen vervangen door 'gemeentelijke administratieve sancties' (GAS), waaraan geen rechter meer te pas komt. De pas aangeworven GAS-ambtenaar, Tessa Allewaert, moet het lijstje van het algemeen politiereglement omzetten in administratieve voorschriften en sancties. Ik hoop dat zij elk artikel ook toetst op zijn noodzaak, zin en wenselijkheid. 

Het is in Kortrijk strafbaar 'deel te nemen' aan een 'volksverzameling' op de 'openbare weg' zonder vergunning van de burgemeester. Dat staat o.m. in artikel 37 van het algemeen politiereglement van stads Kortrijk. Wat de openbare weg is, staat gedefinieerd in artikel 7 - geniet van de o zo bureaucratische stijl -: "het gedeelte van het gemeentelijk grondgebied dat in hoofdorde bestemd is voor het verkeer van personen of voertuigen en voor iedereen toegankelijk is [...]" Dat is "met inbegrip van de bermen en de voetpaden". Met andere woorden: zelfs al loop je op het trottoir, dan nog val je onder dit verbod.

Niet uitgelegd is wat een 'volkverzameling' is. In elk geval een hoop mensen. Ik weet niet of een rij scholieren of shoppend Kortrijk en omstreken in de Langesteenstraat daar niet ondervallen. Evenmin staat vast wat 'deelnemen' is. Je laten meedrijven door de massa: is dat deelnemen? Vergeet niet "tijdig en schriftelijk" een aanvraag te richten tot de burgemeester, "dit met de aanduiding van de te volgen weg" (art. 37, tweede volzin). Eigenlijk is met dit artikel - onbedoeld, zo hoop ik - een permanent samenscholingsverbod ingesteld. 

Maar tja, zoals bij de meeste verboden van het algemeen politiereglement treedt de politie niet op en heeft het gerecht wel wat beters te doen... 

Kwik en Flupke

Bij sommige artikels van het reglement schieten mij gags uit de heerlijke reeks Kwik en Flupke door het hoofd. Nooit gedacht dat de politierechter achter de hoek op de loer kon staan, toen mijn broer en ik in onze schavuitentijd ons amuseerden met belleketrek. Artikel 57 zegt klaar en duidelijk: "Het is verboden heimelijk of zonder noodzaak te kloppen of te bellen aan de deuren of vensters van huizen". 

Nog voor kwajongens en 'knechtebrakken' van meisjes, artikel 26: "Het is verboden, zonder noodzaak, op bomen, palen of muren te klauteren of zich aan rijdende voertuigen vast te klampen". Dateert die laatste bepaling uit de tijd van de 'citroen traction avant' met die prachtige treeplanken?

Ten andere is het absoluut verboden "op de openbare weg spelen te beoefenen die gevaarlijk of hinderlijk zijn" (artikel 21, 5). Skaters en zeepkistpiloten zijn gewaarschuwd. En bovendien is het verboden "zonder daartoe gemachtigd te zijn, roosters of deksels van de openbare weg te openen" (zelfde artikel, 4); stel je voor dat de champetter erin tuimelt. 

Bananenschil

Ook de archetypische bananenschil is verboden, vanzelfsprekend. Artikel 15 is wel grappig geformuleerd: "Papier, vruchtenschillen, doosjes en andere kleine voorwerpen behalve huisvuil, waarvan het publiek zich wenst te ontdoen, mogen slechts geworpen worden in de bakken daartoe op de openbare weg geplaatst". Aan dit artikel is een grondige analyse  van het zwerfvuil voorafgegaan. Daaruit bleek dat 97% van het verpakkingsafval uit doosjes bestond. En in Kortrijk wordt op straat vooral fruit verorberd.

Frieteters en frietkotuitbaters worden bedacht met een apart artikel 16. Zij moeten in tegenstelling met artikel 15 geen 'bakken' plaatsen maar 'korven'. En: "Zij zijn gehouden te waken over de netheid van de openbare weg in de omgeving en tot het onmiddellijk opruimen van alle papieren en om het even welk voorwerp door hun klanten op de grond geworpen". 'Om het even welk voorwerp'? Een aambeeld bijvoorbeeld? 

Dat doet mij denken aan een tafereeltje van in mijn jonge jaren. "Wat moet erop?" vroeg Jeanette vanuit haar frietkot. "Zout is genoeg" zei de aangeschoten klant: "'t Is toch maar om over te geven". Welnu, ook dat is strafbaar. Artikel 14 verbiedt "op de openbare weg en zijn aanhorigheden, alsook in het openbaar water en op private terreinen bevuilende of ontsierende materies of vloeistoffen te werpen of achter te laten".

En om in dezelfde sfeer te blijven, is er artikel 51: "Het is verboden op of langs de openbare weg, elders dan in de daartoe bestemde plaatsen, aan zijn natuurlijke behoeften te voldoen." Dat is zo discreet opgesteld, dat je er, met een beetje slechte wil, vanalles kunt onder verstaan. Mag je niezen op straat, bijvoorbeeld, of zelfs maar je neus snuiten? En wat zijn 'daartoe bestemde plaatsen'? Heeft men in lang vervlogen tijden geen bomen en struiken geplant in de stad omdat de wc nog niet uitgevonden was? 

Prijsvluchten

Een beetje surrealistisch is hoofdstuk 4 'Orde en veiligheid'. In deze tijd van terrorismedreigingen wordt een hele afdeling gewijd aan het "Uitvliegen van duiven gedurende prijsvluchten". Geen sterkere lobby op het Kortrijkse stadhuis dan de Koninklijke Belgische Duivenliefhebbersbond/Royale Fédération Colombophile Belge (KBDRFCB).

In het van 1982 daterende artikel 45 staat een verbod dat door de Stad zelf voortdurend wordt overtreden sinds Philippe De Coene enkele jaren geleden als schepen de mooie stadsduiventil op het Conservatoriumplein liet plaatsen - in een poging de duivenpopulatie onder controle te krijgen. Het artikel verbiedt "alle duiven (reisduiven en andere) die niet aan de prijskampen deelnemen te laten uitvliegen vanaf zonsopgang tot 18 uur, op de zaterdagen, zondagen en wettige feestdagen waarop duivenvluchten plaatshebben, en dit van 1 april [sic] tot en met de laatste zaterdag van de maand oktober". En als de duiven niet worden gelost, geldt het verbod voor de dag erna.

Artikel 47 schetst een scène uit het volkstoneel: "Elke handeling die de deelnemende liefhebber schade kan toebrengen, is te allen tijde verboden." Het gaat nog steeds over de duivensport. "Hieronder wordt ondermeer verstaan: slaan op en zwaaien met allerlei voorwerpen, ophangen van allerlei voorwerpen in de nabijheid van de hokken, opstellen van molentjes, draaiende voorwerpen en in het algemeen elke daad die de duiven kan doen op- of afschrikken". Ik mag zeker niet vergeten het verkiezingsbord met mijn op- of afschrikkende tronie binnen te halen in de weekends van de volgende verkiezingscampagne!

Foruminvest

En zo staat het algemeen politiereglement vol van hoogst opmerkelijke of hoogst vermakelijk geformuleerde voorschriften. Zo is het ook verboden (artikel 35) "op een voor het publiek toegankelijke plaats een misvormd of een verminkt lichaamsdeel met opzet te vertonen". Bedelen is dan weer niet verboden, tenzij dat zou vallen onder het verbod zonder vergunning van de burgemeester "collectes te houden" (artikel 34, eerste alinea, 2). En het is maar de vraag of je bedelen strafbaar moet maken; niemand gaat zich zo vernederen voor zijn plezier.

Ook verboden en strafbaar is fietsen in parken (artikel 28), je fiets niet sluiten (artikel 10), je fiets achter te laten tegen gevels van huizen waar je niet moet zijn (artikel 10), nieuwjaarsvuurwerk af te schieten (artikel 36), je voordeur te laten openstaan 's nachts (artikel 56), als herbergier je cafédeur te sluiten zolang er nog iemand aan de toog hangt (artikel 99), en als uitsmijter: de karnavalschlager 'Een paard in de gang' letterlijk toe te passen (artikel 114bis, 6: "Strafbaar zijn zij die paarden, trek-, last- of rijdieren, die aan hun zorg zijn toevertrouwd, in een bewoonde plaats doen of laten binnendringen")...

Je vindt er ook zinvolle bepalingen tussen. Neem nu artikel 17 en 18. Artikel 17: "Bij het laden, lossen en vervoeren moeten alle voorzorgen genomen worden om het verspreiden van stof te beperken. Dezelfde voorzorgen moeten genomen worden bij het uitvoeren van werken." Artikel 18: "Alle aannemers en al wie werken uitvoert, moeten de openbare weg in de nabijheid van deze werken zuiver houden". Kan de politie eens bij Foruminvest gaan om ze aan die passage uit het algemeen politiereglement te herinneren?

Ik sta ook achter het 'boerkaverbod' van artikel 42: "Het is verboden zich zonder voorafgaande vergunning in het openbaar, geheel of gedeeltelijk gemaskerd, vermomd of onkenbaar gemaakt, te vertonen".  Nog meer steun ik artikel 101, een waar discriminatieverbod voor de horeca, dat verbiedt de toegang tot publiek toegankelijke lokalen te verhinderen aan personen op grond van hun huidskleur of nationaliteit. De bordjes "Interdit aux Nord-Africains" zijn strafbaar in Kortrijk.

Sancties?

Zoals gezegd, is het probleem met dat politiereglement dat er nauwelijks energie wordt gestopt in de handhaving. Zelfs ergerlijke toestanden zoals hondendrollen (verboden door artikel 41) worden niet beteugeld; de politie heeft er geen tijd voor, en zelfs als er een PV is, geraakt het dossier nooit voor de rechtbank.

Politiereglementen hebben hun beste tijd gehad. Temeer daar er nu een veel efficiënter alternatief bestaat: de gemeentelijke administratieve sancties (GAS). Na lang aanrzelen heeft Kortrijk nu ook beslist die weg in te slaan. Onlangs is een GAS-ambtenaar aangeworven om dat systeem uit te werken, Tessa Allewaert. Als het zover is, zal zij ergerniswekkende misdragingen kunnen bestrijden met administratieve sancties, zonder daarvoor nog het gerechtelijk apparaat te moeten lastigvallen.

Het is duidelijk dat zij de lijst van 115 misdragingen van het algemeen politiereglement niet zomaar zal kunnen overnemen. Elk artikel zal op zijn merites moeten worden beoordeeld, en wie weet ergeren de Kortrijkzanen zich nog aan heel andere soorten gedrag, bijvoorbeeld het wagenwijd openzetten van winkeldeuren bij vriesweer... Provincieraadslid Maureen Lievyns, Groen!, maakte zich daarover onlangs nog dul op de site van Het Nieuwsblad.

24-12-07

Het park van het kasteel van Walle verkaveld?

kasteel van W1
Dit wordt wellicht de duurste verkaveling ooit, als het lukt. Promotor Samainvest, patrimoniumvennootschap van een De Coene-tak, wil de uitgestrekte landschapstuin van het Kasteel van Walle, Wolvendreef 75, opdelen in bouwkavels. Het moet een woonparkverkaveling worden. Het kasteel uit 1760 is een beschermd monument. Jozef De Coene, stichter van de Kunstwerkstede waar de beroemde Kortrijkse meubels werden gemaakt, resideerde er. De tuin behoort tot de historische parken en tuinen van Kortrijk. Onder de buren in de sjieke Wolvendreef ontstond enige beroering. Maar het Vlaamse Agentschap Onroerend Erfgoed blijkt al zijn goedkeuring te hebben gegeven, onder strenge voorwaarden. Vooraleer de graafmachines er aan de slag gaan, ben ik dat onvermoede hoekje van Kortrijk nog eens gaan bekijken.

Kasteel van Walle

Wie het Kasteel van Walle in het Kortrijkse gehucht Walle gaat zoeken, zal het niet vinden. Het kasteel ligt wat verderop, in de Wolvendreef (nr. 75). Walle, ooit een centrum van Kortrijk-buiten, is momenteel nog slechts de dooier in het 'Ei van Kortrijk', een verkeerswisselaar van de E17 en de Ring R8. Walle was een van de gekende 'heerlijkheden' rondom het oude Kortrijk, maar of de heer van Walle ooit het kasteel in de Wolvendreef bewoonde, is twijfelachtig. Het wordt in erfgoedinventarissen steevast het 'zogenaamde' Kasteel van Walle genoemd. Het oudste deel van wat er nu nog staat, is gebouwd in 1760 door de Rijselse rijkaard Hypolite Petipas, als buitenverblijf en jachtpaviljoen.

Het kasteel werd oorsponkelijk opgetrokken in directoire-stijl (overgang van de zwierige Louis XVI-stijl naar de soberder empirestijl). In de inventaris van het Vlaams Instituut voor Onroerend Erfgoed wordt de aandacht getrokken op de markante verschillen tussen voor- (naar het zuidoosten gerichte hoofdgevel) en achterkant van het oorspronkelijke landhuis. Aan de bepleisterde voorgevel steekt een drie vensters breed gedeelte eruit ('middenrisaliet van drie traveeën') onder een driehoekige hoed ('fronton') met ruitvormig venster. Dat uitspringend gedeelte geeft uit op een bordestrap. En beneden de trap ligt het gazon van de voortuin die half omringd is door een tot vijver verbrede gracht.

De achterkant van het 'kasteel' ziet er veel minder plechtstatig uit. De bovenverdieping overkraagt de halvekelder- en gelijkvloerse verdieping en "rust op korfbogen op pijlers met Corinthische kapitelen die aldus een loggia vormen". In dat overkapte gedeelte is er links en rechts een buitentrap met smeedijzeren leuning naar de eerste verdieping. Die achterkant is trouwens de voorkant geworden. Aan die kant van het gebouw staat ook een meermaals verbouwd koetshuis.

De Coene

Het landhuis is veel verbouwd. Waarschijnlijk tijdens de Eerste Wereldoorlog werden er twee bunkers bijgebouwd.

In 1920 kocht meubelindustrieel Jozef De Coene het landhuis, met de bedoeling er zijn buitenverblijf in te richten, en hij herdoopte het 'Kasteel' tot het meer burgerlijke 'Ma Campagne'. Hij restaureerde het bestaande landhuis, maar bouwde er heel wat tegenaan. Zo kwam er een zijvleugel met onder meer een atelier met groot noordervenster - om als schilder over constant licht te kunnen beschikken - en een rond uitspringend zomersalon. Bovenop de bunkers liet hij terassen aanleggen. Jozef De Coene bleef er wonen tot aan zijn overlijden.

Het landhuis is beschermd als monument bij besluit van de Vlaamse Executieve van 9 maart 1983.

Kasteeldomein

Het 'kasteel' ligt in een domein dat uitvoerig is beschreven in het standaardwerk 'Historische parken en tuinen. Kortrijk' van Paul Debrabandere, 1992 (p. 122-128). Het domein paalt ten zuidoosten aan de Bruyningstraat (op een steenworp van de Ring R8). Daar was oorspronkelijk de hoofdingang van het domein. Overwoekerd door struikgewas is er nog de vroegere toegangspoort. In dat gedeelte van het domein ligt de tot vijver verbrede gracht met twee aanlegsteigers en een stenen brug. Aan de brug wordt de wacht gehouden door een vrouw met hoorn des overvloeds. Op het gazon aan die kant van het 'kasteel' staan verschillende merkwaardige hoogstammen, o.m. een Oosterse plataan.

Aan de zijde van de Wolvendreef was er een boomgaard aan de overkant van de gracht. Aan de noordkant is er een kleine dreef met smeedijzeren vleugelpoort geflankeerd door twee paviljoentjes voor duiven. De huidige ingangspoort geeft uit op een binnenplaats met twee Franse plantsoenen. Vervolgens kom je in een grote tuin met pergola en klein waterbassin met beeld van een meisje. Aan de westkant van het park was er ooit een verlengd gedeelte van een beek, thans toegeslibt. Nog te zien is de brug over die beek, met 19de-eeuwse schildhoudende leeuwen.  

Doornroosje

Het landhuis is ondertussen zwaar vervallen. Het begint er meer en meer uit te zien als het kasteel van Doornroosje, voordat de prins haar kwam verlossen uit haar honderdjarige slaap. Het is maar de vraag of promotor Samainvest die moedige prins zal zijn, die erin slaagt het historische domein tot nieuw leven te wekken.

Samainvest, een patrimoniumvennootschap van de eigenaarsfamilie, wil het domein verkavelen. Volgens het gewestplan Kortrijk ligt het domein in een 'woonpark', dat is een zone waarin de woondichtheid kleiner is dan elders en er verhoudingsgewijs veel meer groen is. De promotor heeft voorzichtigheidshalve zijn verkavelingsplan uitgewerkt in samenspraak met het Vlaams Agentschap Onroerend Erfgoed. Het resultaat is een woonparkverkaveling, waarbij de parkambiance rond het landhuis zoveel mogelijk wordt gevrijwaard. Kavels en ontsluitingswegen worden daarin optimaal geïntegreerd. Niemand minder dan landschapsarchitect Wirtz - ook actief voor Stad Kortrijk in de binnenstad - werd aangezocht voor de opmaak van het inrichtingsplan. 

Volgens dat plan wordt het domein verdeeld in 6 loten. Het 'kasteel' blijft behouden als lot 6 - oef, het wordt niet gesloopt! Lot 5 is het bestaande tuinmanshuisje, dat ook bewaard blijft. Vier kavels van 1500 à 2400 m² worden uit de domein geknipt. Twee van die stukken bouwgrond liggen tegen de Bruyningstraat aan, twee tegen de Wolvendreef.

Op de kavels nieuwe bouwgrond mag er slechts gebouwd worden op ruime afstand van de perceelsgrenzen. Er zijn alleen villa's toegelaten, en er mag niet meer dan 250 m² bebouwd worden, alles inbegrepen. De beplanting moet conform het tuinplan van Wirtz zijn en dat wordt gecontroleerd door een syndicus die zal worden aangesteld.

Vogelreservaat

 Bij het openbaar onderzoek kwamen vijf bezwaren binnen van buren. Dat is veel, gezien de schaarse bewoning in de omgeving. De buren vrezen wateroverlast als de beek verder wordt gedempt en als het glooiende terrein wordt genivelleerd. Zij vrezen ook dat hun uithoek geen stabiele aanvoer van elektriciteit meer zal hebben als die nieuwe villa's erbij komen. Voorts denken zij dat de inrichting van die kavels te veel monumentale bomen zal doen sneuvelen en dat de Wolvendreef zijn dreefachtig karakter zal verliezen. Ook menen zij dat het - verlaten! - domein dienst doet als vogelreservaat en de buren komen op voor de gevederde fauna.

Het stadsbestuur heeft die bezwaren onderzocht en grotendeels ongegrond verklaard. Wel voegt het stadsbestuur aan het dossier de voorwaarden toe dat de bestaande grachten optimaal behouden moeten blijven en dat het bestaande groen zoveel mogelijk moet gerespecteerd worden. Gerooide bomen moeten gecompenseerd worden met nieuwe aanplantingen. De terreinnivelleringen moeten tot het uiterste beperkt blijven en de natuurlijke helling moet behouden worden.

Volgens het stadsbestuur is het dreefkarakter van de Wolvendreef niet in gevaar; de breedte van de ontsluitingsweg wordt beperkt tot 4 meter en aan beide kanten komt een bomenrij. De stad wijst erop dat de promotor kan uitpakken met een akkoord van het Vlaamse Agentschap Onroerend Erfgoed en koestert grote verwachtingen in de aanbreng van landschapsmeester Wirtz. De vogeltjes gaan onder de veranderingen niet veel te lijden hebben omdat de nieuwe bouwkavels aan de rand van het domein liggen, waardoor het park zoveel mogelijk ontzien wordt. 

Compound

Persoonlijk meen ik dat de exclusieve verkaveling, hoe behoedzaam ze ook wordt uitgevoerd, hoe dan ook het historische park geen deugd zal doen. Het 'kasteel' zal veel van zijn allure verliezen als zijn domein wordt teruggebracht tot een, zij het dan riante, villatuin. Maar anderzijds staat dat landhuis daar toch maar te verkommeren. Wellicht is het park, dat veel en duur onderhoud vergt, veeleer een beletsel om kopers te vinden die het willen instandhouden. Door dat domein op te delen in zes stukken krijgen kasteel en parklandschap misschien nieuwe levenskansen. Het stelt mij gerust dat het Vlaams Agenschap voor Onroerend Erfgoed een oogje in het zeil houdt.

Overigens is de Wolvendreef meer dan een bezoekje waard. Te weinig mensen, ook de Kortrijkzanen niet, weten die merkwaardige buurt te vinden voor een wandeling door weelderig groene dreven, kasten van villa's en open grachten, restanten van de bleekweiden van de familie Condé. Dit stukje Kortrijk, verschanst achter een aarden geluidsberm van de Ring en achter de autostradebrede Condédreef, heeft dan ook wel iets van een compound, een omheinde woonwijk in een of ander derdewereldland - alleen de slagbomen en de privé-bewaking ontbreken nog.

Laat dit je niet ontmoedigen voor een ontdekkingstocht. Behalve het 'Kasteel van Walle' kun je er nog drie andere merkwaardige stukken onroerend patrimonium ontdekken. Naast het kasteeldomein staat op nummer 73 een houten bungalow, vervaardigd door de firma De Coene en, naar het schijnt, van binnen gedecoreerd met schilderijen van AlbertSaverys (de expressionistische Leieschilder die ook in het Textielhuis aan de slag is geweest). Over Jozef De Coene en Saverys zie:decoeneartvillage.

Nummer 20 is de historische hoeve "Hof ter Walle". In 1944 is ze grondig verbouwd naar plannen van P. en J. Viérin (Kortrijk) voor textielbaron De Stoop, waardoor het authentieke hoeve-uitzicht verdween. Maar de enorme villa mag er ook zijn.

En nummer 63 is het zogenaamde domein "Isengrim". Van voor 1780 tot na 1807 was dat de blekerij van de familie Condé, waarvan enkele sloten behouden zijn gebleven. Het woonhuis met jaarankers 1799 is vergroot in 1919, maar thans zijn weer grondige verbouwingswerken aan de gang.

Voor meer foto's van het Kasteel van Walle en zijn park, zie Kortrijk onvermoede hoekjes.

w6

22-12-07

Begroting 2008: over een slecht getapte Bockor en de hobby van de burgemeester

stadhuis3

De stadsbegroting voor 2008 voorspelt weinig goeds. De belastingen blijven hoog en een poging om ze nog te verzwaren werd pas na hoogoplopende ruzie in de meerderheid (voorlopig) afgeblazen. Toch vallen de stadsinvesteringen terug op hun peil van tien jaar geleden. En de bevolking zal niet ontsnappen aan pijnlijke besparingen. Maar er komt wel een 'kunstenfabriek' van 1,725 miljoen euro op Buda, de hobby van de burgemeester indachtig.

Vroeger was de bespreking van de begroting de koninginnenzitting van het jaar in de gemeenteraad. Die bespreking verdiende dat ook. Want met de begroting vraagt het stadsbestuur aan de gemeenteraad het nodige geld om in het komende jaar zijn beleid te kunnen uitvoeren. Daartoe vraagt het stadsbestuur aan de verkozenen van de bevolking ook de toestemming om dat geld te mogen ophalen via allerhande inkomsten van hogerhand en van de eigen bevolking (belastingen en tarieven). Maar je ziet onmiddellijk dat daar veel cijfertjes aan te pas komen en dat schrikt een beetje af. Jammer toch!

Zelf denk ik dat je het beleid van het stadsbestuur op geen enkel moment beter kunt beoordelen dan op het moment waarop zij met de factuur afkomen. Daarom heb ik mij ondanks die oceaan van cijfertjes op de begroting gegooid en heb ik het woord gevraagd in de gemeenteraad. Ik heb er het volgende opgemerkt.

Pessimistische begroting

Als we de door het stadsbestuur, CD&V-Open VLD, mogen geloven, zullen er in 2008 oor de stad 107 miljoen euro worden uitgegeven. Daartegenover zou maar 104 miljoen euro inkomsten geboekt worden. Dat is dus een tekort 'op het eigen dienstjaar' van 3 miljoen euro. Dat tekort wordt bijgepast door een greep te doen in de financiële reserves van de stad. Zit de stad in slechte papieren - zoals de burgemeester en financieschepen Alain Cnudde de pers wilden doen geloven? Ik ben overtuigd van niet! 

Hou er vooral rekening mee dat een begroting een voorspelling is. Een voorspelling kan optimistisch zijn of pessimistisch. In Kortrijk opteert men uit - overdreven? - voorzichtigheid meestal voor het pessimisme. Op het einde van het jaar blijkt dat het voorspelde tekort niet uit te komen. In de voorbije twintig jaar is de stad iedere keer uitgekomen met een overschot, schommelend tussen de 1 en de bijna 9 miljoen euro, met zowat 3 à 4 miljoen euro in normale jaren. 2008 zal niet anders zijn.

Het staat nu al vast dat de greep in de reserves niet nodig zal zijn. Bij de begroting steekt een financieel meerjarenplan waaruit blijkt dat 2007 zal eindigen met zowat 3 miljoen euro meer overschot dan geraamd. Daarmee alleen al is het gat toegereden, want het resultaat van 2007 wordt in april 2008 in de begroting voor 2008 verwerkt. 

In de gemeenteraad heb ik gezegd niets tegen voorzichtige begrotingen te hebben. Maar die al te pessimistische inschattingen mogen niet misbruikt worden om politieke redenen. Precies daaraan bezondigt het huidige stadsbestuur zich. De zogenaamd precaire toestand van de stadsfinanciën is het alibi om  met de botte bijl te gaan besnoeien en/of om op zoek te gaan naar nieuwe belastingen. Dat overdreven pessimisme heeft trouwens een ruzie uitgelokt in de meerderheid, waardoor de redelijkheid helemaal is zoek geraakt.

Zwakke investeringen

Ondanks de moeilijke financiële toestand blijven de stedelijke investeringen op peil, verkondigde het stadsbestuur over de begroting 2008. Dat is gewoon niet waar!

Op de begroting 2006 stond voor 60,1 miljoen euro investeringen. Voor 2007 was dat 32,5 miljoen, en nu, voor 2008, heeft met 22,3 miljoen euro ingeschreven. Volgens mij is dat een steile daling in plaats van op peil te blijven. De investeringen dalen weer naar het niveau van tien jaar geleden. Op de begroting 1998 stond voor 24,99 miljoen euro ingeschreven. Terloops: ik ben eens benieuwd of die afname van de stedelijke overheidsopdrachten een effect zal hebben op het orderboekje van de bouwsector. In de voorbije periode van oververhitting stond ook de stad te dringen bij de aannemers; nu het wat minder druk is in de sector, vermindert ook de stad zijn opdrachten. Goed voor de tewerkstelling kan dat toch niet zijn...

Het investeringsprogramma van de stad voor 2008 is veelzeggend; het bij de begroting gevoegde lijstje van 'tijdens het dienstjaar 2008 uit te voeren buitengewone werken' is ontluisterend. Ik vind er vernieuwingswerken aan twee en een halve straat, met name: de Koninklijkestraat in Kooigem, de Luignestraat-Schorbeekstraat in Aalbeke en de tweede helft van de Elfdejulilaan in Kortrijk. Ik stel vast dat het krediet voor de aanleg van nieuwe voet- en fietspaden drastisch daalt, van 800.000 euro op de begroting 2007 tot nog slechts 600.000 euro nu. Het krediet voor het onderhoud van voetpaden daalt van 300.000 euro naar 194.700 euro. En het krediet voor het onderhoud van fietspaden zakt van 250.000 naar 162.250 euro. Alles samen is dat een terugval in de investeringen van bijna 400.000 euro voor de bewoners van al die straten die ongeduldig wachten op een herstel van hun trottoir en voor alle zwakke weggebruikers.

Draaikolk Foruminvest

Schepen voor openbare werken Guy Leleu antwoordde daarop dat hij in 2008 een record aan voet- en fietspaden zou realiseren. Hij verwees daarbij naar de heraanleg van de Zwevegemsestraat en Oudenaardsesteenweg door het Vlaamse Gewest, waarbij de stad moet instaan voor de trottoirs en de fietspaden. Nu, ik ben heel blij dat die grote invalsweg eindelijk wordt aangepakt. Maar je mag die investering niet meerekenen als je de cijfers vergelijkt van het investeringsvolume van 'normale' voet- en fietspaden. De aanleiding voor de heraanleg van de steenweg is de bouw van het mega shoppingcenter door Foruminvest. 

Een belangrijk deel van de investeringen gaat immers naar de aanpassing van de stad aan Foruminvest en aan de ontwikkelingen op Hoog Kortrijk (de nieuwe kliniek en haar ontsluitings- en parrkingproblemen). In dat licht is de scherpe daling van de investeringen des te erger. Het betekent dat buiten de invloedssfeer van Foruminvest en buiten Hoog Kortrijk veel investeringen op de lange baan zijn geschoven. Ik blijf voorstander van de komst van het mega shoppingcentre - het is een kans die Kortrijk moet grijpen. Maar ik zou het tragisch vinden als Foruminvest uiteindelijk een draaikolk zou blijken waarin de belangen van de rest van de stad worden meegezogen. De komst van Foruminvest zou er integendeel het stadsbestuur moeten toe aansporen om ook elders in de stad een tandje bij te steken.

De belastingen blijven hoog

De belastingen stijgen niet. Dat klopt. Er zijn slechts twee kleinere taksen die stijgen. Ik noem ze toch omdat ze zo uitdrukkelijk werden bestreden door de liberale coalitiepartner in de vorige bestuursperiode. Dat zijn de terrastaks voor de horeca en de belasting op parkeren.

In het bestuursakkoord staat dat het stadsbestuur zich engageert "tot een plafonnering van de globale belastingen op het huidige niveau". Ik stel vast dat de globale belastingsontvangsten met bijna 9% toenemen ten opzichte van de laatste reële cijfers (rekening 2006). Daarmee stijgen de belastingen sneller dan de totale uitgavan in eigen dienstjaar. De stijging is ook beduidend sneller dan de index. Het klopt dus dat de belastingstarieven niet stijgen. Maar het 'gelijkblijvend belastingsniveau' betekent wel dat de Kortrijkzanen de relatieve stijging van hun welvaart afgeroomd zien. 

Ik heb het niet kunnen laten om de burgemeester in de gemeenteraad te herinneren aan zijn belofte van 2001, namelijk dat hij de belastingen zou verminderen als zou blijken dat de politiehervorming niet zoveel kostte als hij toen vreesde. Intussen is het duidelijk (zie hier) dat de jaarlijkse dotatie aan de politiezone VLAS zeer ruim bemeten is. de politie is financiële reserves aan het opstapelen, zelfs met een dotatie van stad Kortrijk die voorlopig niet meer stijgt. De burgemeester wimpelde mijn vraag af. Weer een belofte die niet wordt ingelost.

Pijnlijke besparingen

Een plan om de waterfactuur van de Kortrijkse gezinnen met bijna 3 miljoen euro op te trekken, is (voorlopig?) gekelderd. Zie mijn stukje van enkele dagen geleden. In die schermutseling sneuvelden  eveneens de huisvestingspremies. 500 overwegend jonge, renoverende gezinnen worden voor 2008 in de kou gezet.  Maar er zijn nog andere pijnlijke besparingen.

De werkingstoelage aan het OCMW wordt bevroren op het niveau van twee jaar geleden (9,2 miljoen euro). Alsof de prijzen, de lonen en de noden van de behoeftigen niet zijn gestegen en niet blijven stijgen. Meer nog: het is de bedoeling van het stadsbestuur oml pas in 2011 het OCMW ruimere middelen te verschaffen. Zoals mijn vrienden in de OCMW-raad al hebben opgeworpen: de stad zet het OCMW op droog zaad. Dat is onverantwoord en onverantwoordelijk. Het stadsbestuur verplicht het OCMW zijn reserves op te vreten, reserves die zijn aangelegd voor de opvang van de vergrijzing in onze stad en voor de toename van de energiekosten.

Collega Bart Caron, spirit, heeft uitgezocht hoeveel euro per bewoner de 13 Vlaamse centrumsteden geven aan hun OCMW. Kortrijk ligt met 124,68 euro ruim onder het gemiddelde en komt na Antwerpen, Gent, Sint-Niklaas, Leuven, Genk, Turnhout en Oostende. In 2011 bengelt Kortrijk gegarandeerd onderaan de ranglijst. In een recente studie van Dexia wordt ouderenzorg een van de vele opdrachten van het OCMW genoemd die steeds meer gaan doorwegen op het budget van het OCMW. Door de vergrijzing van de bevolking moeten er veel meer rusthuis- en RVT-bedden komen. Er moeten nieuwe vormen van opvang ontwikkeld worden, zorgzones bijvoorbeeld waarbij hulpbehoevende bejaarden langer thuis kunnen wonen. En vergeet niet dat het aantal aanvragen voor financiële steun voor de kosten van huisvesting en zorg van bejaarden pijlsnel zal stijgen in de komende tien, twintig jaar. In die omstandigheden het mes zetten in de moeizaam opgebouwde financiële mogelijkheden van het OCMW is asociaal, aldus Caron.

Hobby

Afgeschaft zijn ook de bijzonder succesvolle gratis computerlessen waarmee in de voorbije jaren niet minder dan 4000 Kortrijkzanen op weg geholpen zijn in de wereld van ICT en internet. Maar tja, dat was een project van gewezen sp.a-schepen Philippe De Coene! Bij de deelnemers was nochtans vraag naar meer. Uit een onderzoek bleek voorts dat met gerichte inspanningen ook moeilijk bereikbare groepen zoals allochtone vrouwen en alleenstaande senioren naar de cursussen konden gehaald worden. Europa is nog altijd bereid mee te financieren. Het stadsbestuur laat hier een kans liggen. Huidig ICT-schepen Jean de Bethune antwoordde dat zijn diensten 'geen tijd' hadden gehad om de cursussen opnieuw te organiseren. Maar hij beloofde er in de komende jaren weer werk van te maken. Wait and see! 

Minder rouwig ben ik om de afschaffing van de zogenaamde 'energiecheque' aan grote gezinnen. Vroeger kregen gezinnen met drie kinderen en meer drie pakken witte huisvuilzakken per jaar. In 2006, het jaar van de gemeenteraadsverkiezingen wou en zou burgemeester De Clerck, CD&V, dat steuntje vervangen door een 'circulaire cheque' door hemzelf ondertekend, van 50 euro. Van in den beginne was duidelijk dat het sociale gehalte van dat cadeautje heel gebrekkig was. Talrijke cheques gingen richting de betere buurten, maar kansarme gezinnen met minder dan drie kinderen konden op hun kin kloppen. Het stadsbestuur maakt nu zelf die bedenking. Afgeschaft na amper twee jaar, is het nu wel overduidelijk dat die cheque een platte verkiezingsstunt van de burgemeester was, op kosten van de belastingbetaler. 

In schril contrast met de pijnlijke besparingen en met het uitstel voor diverse aangekondigde projecten (50 meter-zwembad, bibliotheek van de toekomst, muziekcentrum enzovoort) staat de grootste investering voor 2008: de realisatie van de kunstenfabriek op Buda in de gebouwen van de gewezen textielveredelingsfabriek Desmet-Dejaeghere. Dat is een uitgave van 1,725 miljoen euro. Er blijkt dus wel geld te zijn voor ... de hobby van de burgemeester. 

Desmet-Dejaeghere kunstenfabriek

Slecht getapt

Begroting en beleidsprogramma 2008 hebben iets van een slecht getapte Bockor: veel schuim maar weinig bier, bovendien geserveerd in een te duur café. De beloftes in het bestuursakkoord van CD&V en Open VLD zijn indrukwekkend en als je de beleidsnota en het jaaractieplan leest, verwacht je een groots 2008 in Kortrijk. Maar als je dan naar de centen kijkt die daarvoor worden vrijgemaakt, is de teleurstelling zeer groot. De bevolking krijgt bedroevend weinig voor het vele geld dat zij aan het stadsbestuur moet afdragen.

21:52 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (1) | Tags: kortrijk, begroting, ocmw |  Facebook |

21-12-07

Petra trekt van leer: 500 gezinnen de dupe van conflict binnen de meerderheid

stasegemsestraat1

De afschaffing van de stedelijke woonpremies is een streep door de rekening van de bevolking, zei Petra Demeyere, sp.a, in een opmerkelijke interventie in de gemeenteraad van Kortrijk. De onbezonnen maatregel is het gevolg van een ruzie binnen de meerderheid. Het is een streep door de beloftes van het bestuursakkoord, een streep door het woonbeleid, een streep door het milieubeleid en een streep door de rekening van de Kortrijkzanen die van plan waren een huis te kopen in 2008 om het op te knappen.

Petra Demeyere kan het weten. Nog niet zo lang geleden kochten zij en Thierry een woning in de Goedendaglaan in Kortrijk. Veel jonge mensen trekken na hun studies naar hippere oorden, Gent bijvoorbeeld. Wie blijft, schaft zich een huis aan, rijk van verleden en arm aan hedendaags comfort. De Kortrijkse agglomeratie staat er vol van en hoewel ook hier de prijzen aanzienlijk zijn gestegen, is het er nog wat minder onbetaalbaar dan elders. Welgemikte premies van de stad kunnen heel wat twijfelende jonge gezinnen die stap laten zetten. En dat is noodzakelijk voor een stad met een verouderende en verarmende bevolking. 

Petra Demeyere leest in het bestuursakkoord tussen de huidige meerderheidspartijen, CD&V en Open VLD: "Kortrijk moet weer groeien. Jonge gezinnen zijn een bijzondere doelgroep". De afschaffing van de premies treft nu juis die doelgroep rechtstreeks in zijn portemonnee.

Voorts ontdekt Petra in het bestuursakkoord volgende belofte: "Financiële en fiscale stimulansen worden verbeterd, met nadruk op jongeren (-35 jaar). Het bestuur zal de komende ondersteunende maatregelen op Vlaams niveau voor Kortrijk versterkt toepassen". In tegenstelling daarmee worden succesvolle premies afgeschaft. Een van de motivaties om de stedelijke renoivatiepremie af te schaffen is dat hij de Vlaamse premie overlapt. Was dat niet juist de bedoeling? Iets geven bovenop wat het Vlaamse Gewest geeft; dat is toch versterken?

Petra heeft berekend - en dat wordt bevestigd door premieschepen Wout Maddens - dat er sinds de uitbreiding van de renovatiepremie in 2003 (door ACW'er Frans Destoop) niet minder dan 2200 gezinnen premies trokken. Dat betekent dat 7% van alle Kortrijkse woningen met behulp van die premies is gerenoveerd in vier jaar! Op een volledige legislatuur zou het wellicht gaan om meer dan 10%, vooral als je er rekening mee houdt dat het succes van de premies in stijgende lijn gaat. Die stijgende lijn wordt nu abrubt afgeknakt.

Minder renovatie is, volgens Petra Demeyere, een ramp voor het milieu. Een woning opknappen is niet alleen een verfraaiing van straat en buurt. Het betekent ook dat er niet wordt uitgeweken naar een verkaveling en dat er op die manier minder druk op de vraag naar bouwgrond en op het aansnijden van open ruimte komt te staan. Bovendien gaat geen enkele renovatie voorbij zonder dat een woning grondig wordt geïsoleerd en voorzien van hoogrendementsglas. Snoeien in de premies betekent dat de verbouwers gaan teruggrijpen naar minder duurzame goedkopere oplossingen.

 Petra Demeyeren vestigt er de aandacht op dat de afgeschafte renovatiepremie beperkt was tot woningen met een KI lager dan 750 tot 1120 euro. Dat geeft aan dat van de premie wel degelijk een herverdelend effect uitging en dat hij gericht was op de straten en wijken die het meest een impuls konden gebruiken. Petra noemt bijvoorbeeld de Stasegemsestraat, de Sint-Denijsestraat, de Veldstraat, grote delen van Overleie enzovoort. De premie was ook uitermate geschikt om een woning aan te passen aan mensen met een handicap.

Ten slotte stoort Petra Demeyere zich geweldig aan het gebrek aan informatie omtrent de afschaffing van de premies. Het is duidelijk dat die afschaffing niet stoelt op een grondige beoordeling ervan. Zij concludeert dat de afschafing een anti-sociale maatregel is op kosten van de Kortrijkse bevolking. 

Zie ook 'Hoe de premies afgeschaft geraakten en de nieuwjaarsbrief van de ACW-voorzitter

20-12-07

De nieuwjaarsbrief van de ACW-voorzitter van Kortrijk

blauwe poort1
Hij was de meest geciteerde man op de begrotingsbespreking in de gemeenteraad van Kortrijk: Yann Mertens, voorzitter van ACW-Kortrijk. In zijn jaareindetoespraak had hij voor de goede verstaanders het stadsbestuur van Kortrijk de mantel uitgeveegd. In ACW-kringen is men er niet over te spreken dat in Kortrijk de woonpremies zijn afgeschaft (tijdelijk?). De jonge voorzitter - met een grote toekomst, als je het mij vraagt - drong erop aan om van wonen in Kortrijk nu eens ècht een prioriteit te maken. Zijn speech, die ik hier integraal publiceer met enig commentaar achteraan, kon, afgezien van enkele details en accenten, ook uitgesproken zijn in het Textielhuis, het lokaal van de Kortrijkse socialitische beweging. Yann Mertens gaf zijn toespraak ook niet in de ACW-burcht in de Wijngaardstraat - Het Raamhof ('De Gilde' voor Kortrijkzanen) beschikt niet over een voldoende grote zaal. De eindejaarsreceptie werd gehouden in BUSO De Hoge Kouter.

ACW Kortrijk wil 250 sociale woningen per 1000 nieuwe woningen

Beste vrienden, geachte aanwezigen,

Eerst en vooral hartelijk welkom op de ACW-eindejaarsreceptie. 2007 loopt op zijn laatste benen, 2008 staat voor de deur. Het gepaste moment om even terug te blikken, maar ook om vooruit te kijken. Laten wij dit dan ook doen over het onderwerp dat het ACW na aan het hart ligt: duurzaam en vooral betaalbaar WONEN.

Gezien de moeilijke financiële situatie van onze stad en de belofte de belastingen niet te verhogen was het schepencollege genoodzaakt de middelen voor onder andere woonbeleid te terug te schroeven. Dit tot onze grote spijt: want iedere euro minder voor wonen is er één teveel! Als ACW-bestuur erkennen we de inspanningen geleverd door onze schepenen en onze OCMW-voorzitter om de schade zoveel als mogelijk te beperken. Vandaag is het wellicht het gepaste moment om onze doelstellingen voor het woonbeleid nog eens dik in de verf te zetten. Wonen is voor het ACW een topprioriteit en eist van de stad hetzelfde!

We blijven het groots zien, en, we weten het wel, we moeten prioriteiten stellen. Men kan niet alles tegelijk doen. Daarom vraagt het ACW andacht voor 4 doelgroepen, namelijk: de jonge gezinnen, de ouderen, de huurders en de mensen met bijzondere noden. Het is uitermate belangrijk om dezer kwetsbare groepen te ondersteunen in hun zoektocht naar aangepaste en betaalbare huisvesting. 

- Met behulp van de gebiedsgerichte werking kunnen we de leefbaarheid van een aantal wijken verbeteren. Denken we daarbij aan de Venning, Overleie, Bellegem en Rollegem.

- Het is eveneens belangrijk om een gezonde en evenwichtige sociale en culturele mix te hebben.

- Om ook ouderen en andersvaliden zo lang mogelijk thuis te laten wonen moet er speciale aandacht zijn voor aangepaste woningen. Hier moeten de sociale bouwmaatschappijen, veel meer dan vroeger, het voorbeeld geven. Bij al hun projecten moet een deel van hun woningen aan deze doelgroepen worden aangepast.

- Sociale bouwmaatschappijen en het sociaal verhuurkantoor zijn samen met het OCMW belangrijke partners in het huisvestingsproces. Zij zijn de steunpilaren om ervoor te zorgen dat van de 1000 woningen die de volgende jaren in Kortrijk zullen worden gebouwd er minstens 250 bestemd zijn voor sociale woningbouw.

- Het ACW vraagt aan het stadsbestuur om zich in te spannen om de beschikbare sociale kavels zo vlug als mogelijk op de markt te brengen. De administratieve rompslomp mag voor ons ACW in sneltreinvaart afgewerkt worden. Ook de belasting op onbebouwde percelen heeft een belangrijk resultaat als gevolg: meer dan 25% van deze gronden is reeds van eigenaar veranderd. Volhouden dus!

- Het Kortrijkse ACW moedigt het stadsbestuur aan om te onderzoeken hoe leegstaande gebouwen (ook stadsgebouwen) woonklaar te maken. Hier is wellicht een financiële impuls noodzakelijk. Dan denk ik in het bijzonder aan onze deelgemeente Rollegem waar de sociale bouwmaatschappij graag een woonproject wil realiseren.

- Wie zeker ook niet mag vergeten worden, zijn de huurders, want in deze tijden van exobitante koopprijzen zijn de zwakkeren van de maatschappij genoodzaakt om zich tot de huurmarkt te wenden. Ook onze sociale huurders krijgen het moeilijk. Kan het wel dat zij jaar na jaar een hogere stijging van de huurprijs te verwerken krijgen dan op de privé-huurmarkt? Voor vele sociale huurders zal de huurprijs in 2008 met 5% stijgen. Bijkomend probleem is dat het hoe langer hoe moeilijker is om een degelijke huurwoning te vinden en ook hier is opnieuw een coördinerende rol weggelegd voor de stad.

Het "lokaal woonoverleg" mag zich niet beperken tot vrijblijvende praatjes, maar moet actief ingezet worden om alle partners, ook de privé bouwondernemers en verkavelaars, aan te zetten het "Kortrijkse Woonplan" mee gestalte te geven en uit te voeren. Ik wil hier ook heel uitdrukkelijk verwijzen naar het "Woonregieboek" van Leiedal, en onder coördinatie van Frans Destoop, die heel wat tips bevat om tot een visie op wonen te komen. Verplichte lectuur voor al wie met wonen begaan is.

Kortom, Kortrijk moet zijn voortrekkersrol inzake woonbeleid behouden en van zodra nieuwe begrotingsmiddelen vrijkomen, moeten deze in de eerste plaats aangewend worden voor het uitvoeren van de sociale aspecten van het "Woonplan".

Denk groots’ en om het in bijbelse termen te zeggen ‘wees niet bevreesd’. Het is onze plicht om te zorgen voor een betaalbare, gepaste en aangename huisvesting voor iedereen. Dit is niet alleen een grondwettelijk recht, maar moet ook de uiteindelijke ambitie zijn van de Stad en daarom moet er snel zicht komen op een vernieuwd woonbeleid en aan dit vernieuwd woonbeleid wil het ACW graag constructief meewerken en vraagt dan ook om verder inspraak te hebben.

Yann MertensYann Mertens, ACW-voorzitter

ACW-eindejaarsreceptie 16 december 2007


 

 

 

 

 

Commentaar van een socialistisch veteraan

Volledig akkoord dat het hoog tijd wordt om van het woonbeleid een topprioriteit te maken bij het bestuur van stad Kortrijk. De leegloop van de stad is in absolute cijfers misschien afgeremd, maar het vertrek van jonge mensen en gezinnen naar 'interessanter' oorden gaat onverminderd voort. De bevolking veroudert en verarmt. Terzelfdertijd zijn er te weinig sociale huurwoningen en takelt de private huurmarkt zienderogen af.

Er zijn in de voorbije decennia, vooral in het verstedelijkte deel van de stad te weinig sociale huurwoongelegenheden bijgebouwd. Dat kan misschien wel toegeschreven worden aan een verouderde en onbekwame leiding van de socialehuisvestingsmaatschappij, maar ook van stadswege kwamen weinig aansporingen en stimulansen om sociale bouwprojecten op te zetten. Het succes van het sociale verhuurkantoor De Poort - wèl gesteund door stad en OCMW - is ten dele te danken aan het laten afweten van de socialehuisvestingsmaatschappijen. Intussen zijn de huurprijzen op de private huurmarkt voor velen onbetaalbaar geworden en hebben eigenaardig genoeg minder en minder eigenaars nog de goesting om hun panden te verhuren.

Geen enkel lokaal woonbeleid in Kortrijk kan slagen zonder aanmerkelijk meer sociale huurwoningen te bouwen. Tot dat besef schijnt het stadsbestuur, waaraan ook de ACW-vleugel van CD&V participeert, nog altijd niet gekomen. CD&V-burgemeester De Clerck heeft wel een miljoen euro vrijgemaakt voor woonprojecten van het SOK (Stadsontwikkelingsbedrijf), maar om goed te zijn zou minstens een zelfde bedrag naar de socialehuisvestingsmaatschappijen moeten gaan. Ik weet het wel: die sector is momenteel erg chaotisch gestructureerd in Kortrijk. Niet minder dan 5 aparte maatschappijen, van klein tot hoogstens middelgroot, hebben het grondgebied van groot-Kortrijk onder elkaar verdeeld. Voer daar maar eens een doeltreffend huisvestingsbeleid mee. En dan heb ik het nog niet over de problemen van de kandidaat-huurders die zich aan 5 verschillende balies moeten aandienen om ooit eens betaalbaar onderdak te vinden.

De zittende sociale huurders zullen inderdaad allen zonder uitzondering verschieten van de nieuwe, hogere, huurprijs die ze vanaf nieuwjaar zullen moeten betalen. Dat is het gevolg van de nieuwe berekeningswijze van de huurprijs opgelegd door Vlaams minister Marino Keulen, Open-VLD.

Wat mij een beetje verontrust in de toespraak van de ACW-voorzitter, is de passage "zodra nieuwe begrotingsmiddelen vrijkomen". Gaat het ACW van financieschepen Alain Cnudde nu werkelijk al zijn invloed aanwenden om de bevolking nog meer te laten betalen? Ik voorspel het ACW dat het op grote tegenstand zal stoten als het blijft aandringen op een verzwaring van de drinkwaterfactuur van de Kortrijkse gezinnen. Drinkwater is een basisbehoefte. De kosten daarvan wegen veel meer door op het huishoudboekje van de armen dan van de rijken. 

Overigens kan het volstaan om zich wat 'moediger' te gedragen - 'wees niet bevreesd' - als men een begroting opstelt. Een begroting is een voorspellende raming van inkomsten en uitgaven. Al naar gelang men de uitgaven overschat en de inkomsten onderschat of integendeel meer realistische prognoses hanteert, kan men een begroting met een tekort of een overschot indienen. Door te schuiven met allerhande voorspelde inkomsten en vooral uitgaven, kan men al dan niet budgettaire ruimte scheppen voor een stevig woonbeleid.

Ten slotte ben ik verheugd bij elk initiatief om de leefbaarheid in de wijken te verbeteren. Maar wat de Venning betreft, kan men de leefbaarheid daar geen grotere slag toe brengen dan de helft van het open gebied tussen de wijk en de Ring R8, toe te bouwen met bedrijfsgebouwen (wellicht showrooms). Voor het natuurgebied met vlindertuin is het een groot verschil of al dat fraaie groen al dan niet wordt ingeprangd tussen betonnen schoendozen en een ontsluitingsweg. En de wijk zelf kan de doortocht van nog meer zwaar verkeer missen als kiespijn.  

10:37 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (1) | Tags: kortrijk, wonen, acw |  Facebook |

19-12-07

Hoe de Kortrijkse woonpremies onverwachts werden geschrapt

renova
Op voorstel van het stadsbestuur, CD&V-Open VLD, heeft de meerderheid van de gemeenteraad van Kortrijk, CD&V en Open VLD, met één pennetrek alle stedelijke woonpremies afgeschaft. Nu vooral de stedelijke sanerings- en renovatiepremie op kruissnelheid was gekomen, blijven een vijfhonderdtal, veelal jonge, gezinnen per jaar in de kou staan. Met die draconische maatregel stappen voormelde partijen af van hun bestuursakkoord waarin zij 'topprioriteit' gaven aan wonen in het algemeen en het aantrekken van jonge gezinnen naar de stad in het bijzonder. Vanwaar die bruuske ommezwaai? Hier volgt een bloederige scène uit het leven zoals het is in het huidige schepencollege van Kortrijk.

Dat er miserie van ging komen met een liberaal als schepen bevoegd voor de woonpremies, was te voorspellen. Liberalen zijn geen groot voorstander van premies bestemd voor bewoners van woningen met een bescheiden kadastraal inkomen. Liever hebben zijn belastingsvoordelen; dan kunnen ook de grootverdieners mee profiteren. Vandaar wellicht dat Open VLD'er Wout Maddens in het schepencollege een tegenspeler kreeg in de persoon van 'schepen voor Wonen' Lieven Lybeer. Maar in deze kwestie is het de ACW-vleugel van de CD&V die de liberale schepen een uitstekende aanleiding gaf om het woonbeleid van Kortrijk drastisch af te slanken.

In het water gevallen

Raar maar waar, alles begon met uw ... waterfactuur. Financieschepen Alain Cnudde, toevallig (of niet?) ook de vertegenwoordiger van de stad in de raad van bestuur van de Vlaamse Watermaatschappij (VMW) droomt nog eke nacht van de fabuleuze inkomsten van de vroegere stedelijke belasting inzake 'op het rioolnet aansluitbare gebouwen'. In 2002 bracht die taks niet minder dan 4,3 miljoen euro op; een simpele brief in alle 30.000 brievenbussen volstond om de miljoenen te laten binnenstromen. Die belasting is verminderd in 2003 en uiteindelijk vervangen door een opleg op de waterfactuur van de gezinnen (1,4 miljoen euro sinds 2006).

Schepen Cnudde wou zijn stadsbegroting 2008 opsmukken door die waterfactuur op te trekken in de richting van de opbrengsten van 2002. Toen de liberale coalitiepartners dit hoorden, hebben zij onmiddellijk hun veto gesteld tegen deze verborgen belastingsverhoging. Het plannetje van ACW'er Cnudde is dan ook niet gelukt. Gelukkig maar, want een vermomde belasting op een basisbehoefte treft in verhouding veel meer het zwakkere deel van bevolking dan de meer gegoeden.  

Geld voor het wonen in Kortrijk 

CD&V kaatste de bal terug en eiste van de liberale coalitiepartner een besparing ter compensatie voor die gemiste inkomsten. Met een perfecte forehand sloeg schepen Maddens de kwestie weer over het net door abrupt de woonpremies af te schaffen. Die premies waren op de begroting 2007 nog goed voor een uitgavenkrediet van 1,03 miljoen euro. Een succesmaatregel waar de vorige schepen van wonen Frans Destoop zo trots op was, een speerpunt van zijn woonbeleid gericht op het aantrekken van jonge gezinnen, is hier met een pennentrek afgeschaft.

Als reactie hierop is de ACW-vleugel van de CD&V dan gaan eisen dat de officiële schepen voor Wonen, Lieven Lybeer, eindelijk eens een zelfstandig budget kreeg voor wonen. Het werd 500.000 euro, ingeschreven als ... werkingskrediet, niet geschikt dus voor de uitbetaling van premies. De schepen heeft zijn kabinet in allerijl aan het werk gezet om te kijken wat met dat geld voor het wonen in Kortrijk kan verricht worden. Tot nul herleid 

In tegenstelling met wat is bericht door het stadsbestuur, is die 500.000 euro NIET bestemd voor de afwikkeling van de lopende premieaanvragen. Voor die afwikkeling - de stad zal hoe dan ook de bestaande rechten van mensen aan wie een premie werd beloofd, moeten nakomen - besliste het schepencollege op zijn vergadering van 27 november 2007 een budget van 150.000 euro in te schrijven op de begroting voor 2008. Welnu, die beslising is simpelweg niet uitgevoerd. Dat bedrag is niet op de begroting gearriveerd. Dat betekent dat het budget voor de woonpremies wel degelijk tot nul is herleid.

Nu, de stad zal uiteindelijk wel moeten betalen. Men neemt zich voor om te wachten tot de eerstkomende aanpassing van de begroting, april 2008 wellicht, om te zien hoeveel schulden de stad nog heeft bij rechthebbende premietrekkers. Op dat moment zal men het precieze bedrag inschrijven. Maar aangezien er geen termijn staat op het indienen van facturen door de premietrekkers, zullen ongetwijfeld ook later nog kredieten moeten vrijgemaakt worden. Voor de woonpremies was het vrijgemaakte geld op de begroting 2007 (1,03 miljoen euro) al begin november op.

Scherp conflict

Een premie afschaffen is gemakkelijk, maar er een opnieuw invoeren, is een ander paar mouwen. Uit de meerjarenplanning, een officieel document verspreid bij de gemeenteraadsleden, blijkt dat het stadsbestuur eraan dacht ten vroegste in 2009 een herschikt premiestelsel in te voeren. Maar schepen Maddens, wellicht geschrokken door de felle reacties bij de bevolking, verbaasde vriend en vijand - aan de lezer om te oordelen waar hij de coalitiepartners van de schepen plaats - op de gemeenteraad van 17 december jl. met de aankondiging van een fonkelnieuw premiestelsel tegen maart 2008. Ik ben benieuwd!

Maar ik blijf argwanend. Ik herinner aan het gebeuren met de Vlaamse renovatiepremie, die in 2002 werd ingetrokken om zogezegd hervormd te worden: het heeft niet minder dan vijf jaar geduurd eer er een nieuwe renovatiepremie kwam. Als het eerlijk de bedoeling was de premies te actualiseren, dan had het stadsbestuur ze pas afgeschaft op het moment dat de nieuwe konden worden ingevoerd. Intussen moet Open VLD-schepen Maddens zelf nog geld zien te vinden voor de financiering van zijn aangekondigde nieuwe premies; ook dat doet mij twijfelen aan zijn kans op slagen.

Wat nu wel duidelijk is, is dat de CD&V-Open VLD-coalitie al bij de opmaak van haar eerste echte beleidsbegroting - de begroting 2007 was een technische begroting die de ramingen van het vorige jaar aanhield - een scherp conflict heeft uit te vechten. De uiteindelijke dupe van de ruzie is de bevolking, de meer dan 500 gezinnen die zitten te wachten op de premies waar ze recht op hebben en de hele bevolking die niet zit te wachten op een duurdere waterfactuur.

Over de maatschappelijke weerslag van de afschaffing van die premies laat ik in een ander stuk, sp.a-gemeenteraadslid Petra Demeyere aan het woord, zoals ze dat ook heeft gedaan in de gemeenteraad zelf.

08:24 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (2) |  Facebook |