20-10-08

Verrassende wending in affaire Vandecasteele Aalbeke

vdcast1

De zaak van het fiets- en wandelpad dat houtimporteur Vandecasteele in Aalbeke moet aanleggen, neemt een verrassende wending. West-Vlaams gouverneur Paul Breyne prijst Leiedal-directeur Karel Debaere aan als bemiddelaar tussen de Aalbeekse grootgrondbezitter en stad Kortrijk. Zoals men weet, weigert Vandecasteele al geruime tijd het Busschaertpad aan te leggen op de oever van zijn nieuwe vijver. De aanleg van dat pad is nochtans een contractuele verplichting die de firma heeft ten opzichte van de stad. Diezelfde overeenkomst geeft de stad het recht om op kosten van Vandecasteele dat pad zelf aan te leggen. Daarover werd in de Kortrijkse gemeenteraad van september een hartig woordje gedebatteerd, wat leidde tot een zeer eigenaardige stemming. Op die realisatie komt nu zeker weer uitstel - als het maar geen afstel wordt. De voorkeur van de gouverneur voor Leiedal als bemiddelaar is een beetje merkwaardig, aangezien zowel de huidige als de vorige voorzitter van Leiedal politiek actief zijn/waren in Aalbeke.

Voldongen feiten

Patrivas, de patrimoniumvennootschap van de firma Houtimport Vandecasteele bezit een heuvel van 60 hectare tussen de dorpskern van de Kortrijkse deelgemeente Aalbeke en de autostrade A17. Op die helling liepen van oudsher twee wegen van de Moeskroensesteenweg naar de Lampestraat boven op de 'berg'. De ene weg was de Busschaertstraat, een gemeenteweg. De andere was de Wolverijdreef, een geregistreerde openbare voetweg op het eigendom van Vandecasteele. Bij een herschikking van de bedrijfsgebouwen, nodig na een opmerkelijke expansie, sneuvelden beide verbindingen.

Na enig getouwtrek kwam het tot een overeenkomst met stad Kortrijk, eigenlijk ter regularisatie - de zoveelste! - van de voldongen feiten waarvoor de grootgrondbezitter de stad en de dorpsgemeenschap had geplaatst. In die overeenkomst (29 april 2005) ging stad Kortrijk akkoord met de verlegging van de buurtweg 21 (de Wolverijdreef) en van de gemeenteweg (Busschaertstraat). Dat compromis had heel wat voeten aan de aarde: openbaar onderzoek, beslissingen gemeenteraad, goedkeuring bestendige deputatie (voor de buurtweg).

Petitie

Vandecasteele kweet zich maar half van zijn verplichtingen. Tegenaan de A17 werd inderdaad de Wolverijdreef heraangelegd en opengesteld voor het publiek. De nieuwe straat verbindt de Moeskroensesteenweg met de Lampestraat. Het tweede deel van de overeenkomst betrof de bouw van een 'trage weg' van de Moeskroensesteenweg ter hoogte van de Kapelhoekstraat, waarop wandelaars en fietsers met een brede boog rond de nieuwe vijver van het bedrijf de nieuwe Wolverijdreef zou kunnen bereiken. Het weggetje zou Busschaertpad worden genoemd.

Ter garantie van de verplichtingen van Vandecasteele was het bedrijf verplicht een bankwaarborg van 420.000 euro te geven. Na verscheidene ingebrekestellingen heeft de stad eigenlijk het recht om dat pad zelf aan te leggen op kosten van de bankgarantie. Het ACW van Aalbeke organiseerde daarover een petitie - niet minder dan 934 Aalbekenaars, 1 op 3, ondertekenden het verzoekschrift! - gericht aan de gouverneur. De koninklijke ambtenaar werd gevraagd het Kortrijkse stadsbestuur aan te sporen om zijn rechten ten volle uit te putten.

Als reactie op een vraag om uitleg van de gouverneur zond het stadsbestuur de zoveelste ingebrekestelling naar Vandecasteele. Daarin werd nu ook geëist van de houtimporteur dat hij binnen de maand uitvoering zou geven aan de overeenkomst of ... "dat hij een tegenvoorstel aan het stadsbestuur zou bezorgen", op straffe van dwanguitvoering door de stad.

Gemeenteraad

Over de hele affaire ondervroeg ik het stadsbestuur in de gemeenteraad. Ik laakte er de voortdurende ontwijkingsmanoeuvers van Vandecasteele, die iedere keer weer met alternatieven op de proppen kwam die onaanvaardbaar waren. Te recht stelde het ACW van Aalbeke: "Geen doodlopend maar een doorlopend pad!"

Intussen maakte de houtimporteur zijn zoveelste tegenvoorstel bekend: een (fiets-)pad op zijn grond naast de Moeskroensesteenweg. Hij zwoer daarbij dat het pad op de oever van zijn vijver er nooit zou komen. De Aalbeekse bevolking reageerde eens te meer afwijzend: er is geen nood aan een fietspad naast het fietspad, wel aan een zachte verbinding ter hoogte van de Kapelhoekstraat naar zowat halverwege de nieuwe Wolverijdreef. Daarmee zou het aloude wandelcircuit enigszins hersteld worden, wat ook van belang is voor het geplande rusthuis in de omgeving.

In de gemeenteraad legde ik de tekst van de petitie ter stemming voor. De tekst spoorde het stadsbestuur aan om een eind te maken aan de vertragings- en ontwijkingsmanoeuvers van Vandcecasteele. De stad moest nu maar eens gebruik maken van de bankgarantie als de houtimporteur niet begon aan de aanleg van het Busschaertpad. De uitslag van de stemming was heel merkwaardig. Het gros van de ACW-vleugel van CD&V stemde tegen de petitie van haar Aalbeekse vrienden. Toch was er bijna een wisselmeerderheid doordat enkele CD&V'ers mijn (oppositie-)voorstel steunden. Onder hen ook schepen Stefaan Bral en CD&V-fractieleider Filip Santy, ACW'er uit Aalbeke. Naderhand verklaarde Santy, niet zo moedig, dat hij zich vergist had bij de stemming.

Onpartijdigheid?

Op 25 september jl. dan nam de gouverneur een nieuw en verrassend initiatief. Hij stelt beide partijen, stad en Vandecasteele, voor om nog maar eens een overlegprocedure te beginnen. Concreter schuift hij zelfs een bemiddelaar naar voren: Karel Debaere, directeur van de intercommunale Leiedal. Dat is hoogst merkwaardig, om meer dan een reden! Vooreerst was de vorige voorzitter van Leiedal Frans Destoop, gewezen eerste schepen van Kortrijk, en drijvende kracht achter het verzet van ACW-Aalbeke tegen de contractbreuk van Vandecasteele. Huidig voorzitter van Leiedal is niemand anders dan genaamde Filip Santy, eveneens leidend figuur van ACW-Aalbeke, maar minder uitgesproken ondersteuner van voormelde petitie. Zo bezien zou men kunnen denken dat Vandecasteele zal moeten plooien. Toch ben ik er niet gerust in.

Het indrukwekkende landschap dat Vandecasteele op zijn heuvel heeft laten uitwerken, is ontworpen door landschapsarchitecten die Leiedal niet vreemd zijn. Zelfs de Italiaanse urbanist Bernardo Secchi, ontwerper van de Grote Markt in Kortrijk en persoonlijke vriend van Karel Debaere, heeft zich over de plannen van Vandecasteele gebogen. Bezit de Leiedaldirecteur wel de nodige onpartijdigheid om hier als bemiddelaar op te treden? En bovendien is een dergelijke zware overlegprocedure wel nodig in het licht van de heel bescheiden prestatie die stad Kortrijk van Vandecasteele nog vraagt? De stad heeft toch een gemeenteweg opgeofferd en vraagt ter compensatie niets meer dan een bescheiden wandelpad (op de oever van de vijver) dat slechts de helft van de vroegere verbinding herstelt.

Nog een paar jaar

Het moet zijn dat de administratie op het stadhuis ook nattigheid voelt. In de voorbereidende nota voor het stadsbestuur wordt erop gewezen dat een eventueel nieuw voorstel dat uit de bemiddelingspoging van Karel Debaere zou volgen, niet onmiddellijk kan gerealiseerd worden. Dat zoveelste alternatief voor een voor de hand liggende oplossing zou een nieuw openbaar onderzoek vergen, een wijziging van de overeenkomst tussen de stad en Vandecasteele en een nieuwe beslissing van de gemeenteraad. We zijn weer vertrokken voor een paar jaar discussie.

Toch heeft het stadsbestuur het voorstel van de gouverneur aanvaard. Hier kom ik ongetwijfeld nog op terug.

12:22 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (1) |  Facebook |

14-10-08

Dexia-val kost Kortrijk virtueel een jaar personenbelasting, maar reëel in 2008 ... niets

dexia Grote Markt

Hoeveel riskeert Kortrijk te verliezen aan de bankcrisis en de moeilijkheden bij Dexia? Dat vroeg ik vorige week op een grote commissievergadering in het stadhuis. Na enige aarzeling hoorde ik vanwege het stadsbestuur iets mompelen over 700.000 euro. Ik trok zelf op onderzoek. Tot mijn grote opluchting ontdekte ik dat stad Kortrijk in 2008 helemaal niets zal kwijtspelen van zijn Dexia-inkomsten. In juni is al 775.000 euro uitbetaald, een pak meer dan men verwachtte. Voorts blijkt dat de stad geen rechtstreekse aandeelhouder is van de bankgroep. Kortrijk is aandeelhouder van de Gemeentelijke Holding en het is die instelling die aandeelhouder is van Dexia. Die LAT-relatie tussen Kortrijk en Dexia heeft zijn voordelen: als Dexia een moeilijke periode doormaakt, heeft dat slechts onrechtstreeks gevolgen voor de stadskas en slechts voor zover intussen geen oplossingen zijn gevonden. Overigens is burgemeester Stefaan De Clerck bestuurder van de Gemeentelijke Holding. Hij moest dus beter weten op het moment dat hij op TV paniek zaaide met uitspraken over de zware verliezen van de gemeenten door de Dexia-problemen.

Pathetiek

Bankgroep Dexia verzeilt al een tijd in de draaikolk van de wereldwijde bankcrisis. De federale regering onderneemt ongeziene reddingspogingen. Zelfs oud-premier Jean-Luc Dehaene wordt van stal gehaald om aan het hoofd van de bank het vertrouwen van het publiek terug te winnen. Precies in die omstandigheden vindt oud-CD&V-voorzitter Stefaan De Clerck, burgemeester van Kortrijk, het nodig om dartelend over het TV-scherm, een verklaring af te leggen die het vertrouwen in Dexia nog meer aantast. In het journaal van 8 oktober jl. moest hij kwijt dat de inkomsten van de steden en gemeenten in gevaar zijn door de moeilijkheden bij Dexia. De steden en gemeenten hebben immers belangen in de bank die destijds met het Gemeentekrediet samenging.

De Clerck nam een TV-ploeg op sleeptouw door de gemeenteraadszaal van het Kortrijkse stadhuis. Met enige zin voor pathetiek betreurde hij, molenwiekend, dat het verlies van Dexia-inkomsten het onmogelijk maakte een nieuwe raadszaal te bouwen. Die dag kelderde het Dexia-aandeel op de Beurs van Brussel met nogmaals 15,5%.

Dat vertelseltje over de raadszaal is simpelweg uit de lucht gegrepen. Vorig jaar al besliste het stadsbestuur, CD&V-OpenVLD, dat project uit hun bestuursakkoord af te voeren tot na 2012. Maar wat is er waar van de bewering dat Kortrijk grote verliezen moet incasseren door de moeilijkheden bij Dexia?

Wat bezit Kortrijk?

Ook steden en gemeenten moeten sinds enkele jaren een jaarbalans en een winst- en verliesrekening maken. In de balans van 2007 vind je dat Kortrijk voor bijna 73 miljoen euro deelnemingen (meestal aandelen) bezit in 21 (al dan niet overheids-) ondernemingen. Daarvan is een dikke 63 miljoen euro volstort. Die deelnemingen betreffen zowat alle nutsvoorzieningen en openbare diensten, zoals elektriciteit en gas, het kraantjeswaternet, De Lijn, alle in Kortrijk actieve huisvestingsmaatschappijen, Leiedal enzovoort. Een vreemde eend in de bijt is de participatie in Dexia, via de Gemeentelijke Holding. Maar zo vreemd is dat nu ook niet, want de Dexia-bankgroep is de rechtsopvolger van het Gemeentekrediet, de bank die ooit door de gemeenten is opgericht.

Wat Dexia betreft, heeft Kortrijk een participatie in twee gedaanten.  Vooreerst bezit de stad sinds altijd 2.030 aandelen in de Gemeentelijke Holding. Daarnaast bezit de stad ook 182.700 certificaten van Dexia-aandelen. De aandelen Gemeentelijke Holding kan Kortrijk niet verkopen, die certificaten wel. De certificaten zijn gecreëerd in 2000 om de steden en gemeenten de gelegenheid te geven een deel van hun Dexia-participatie te gelde te maken. Kortrijk heeft van die mogelijkheid geen gebruik gemaakt. Andere gemeenten zoals Leuven wel, lang voor de ineenstorting van de waarde van het Dexia-aandeel.

De Gemeentelijke Holding was ooit de grootste aandeelhouder van het Gemeentekrediet en later Dexia. De Holding is na diverse kapitaalsverhogingen, de inbreng in betere tijden van andere partners (Artesia in 2001 bijvoorbeeld) en de recente inbreng van de Belgische, Franse en Luxemburgse regeringen, toch altijd een van de grootste aandeelhouders van Dexia (Dexia Holding) gebleven.

Tot voor de recente kapitaalsverhoging (waarin niet alleen de betrokken staten maar ook de Gemeentelijke Holding mee investeerden) bezat de Gemeentelijke Holding 162 miljoen aandelen Dexia. Met zijn 2030 aandelen Gemeentelijke Holding is Kortrijk virtueel eigenaar van zowat 865.000 (onverkoopbare) aandelen Dexia. Daarbij komen nog de zowat 164.000 (sinds 2000 wel verkoopbare) gecertificeerde aandelen Dexia. Alles bijeen bezit Kortrijk dus een dik miljoen aandelen Dexia.

Feuille morte

Zo is het gemakkelijk te berekenen hoeveel de stad in virtuele waarde heeft verloren door de feuille morte-beweging van het Dexia-aandeel op de beurs in de voorbije maanden. Je vermenigvuldigt elk koersverlies simpelweg maal 1 miljoen. In oktober 2006 piekte het aandeel Dexia op de beurs van Brussel tot bijna 25 euro. Thans, oktober 2008, is het gezakt tot minder dan 5 euro. Dat is een 'verlies' van 20 euro per aandeel of voor de hele Dexia-participatie van Kortrijk: 20 miljoen euro. Dat is ongeveer wat de stad jaarlijks van het Gemeentefonds krijgt, of wat de stad jaarlijks aan inkomsten uit de personenbelasting  of de onroerende voorheffing ontvangt. Een stevige optater dus: we hebben als Kortrijkzanen een jaar personenbelasting betaald om het beursverlies te dekken!

Natuurlijk heeft de stad die 20 miljoen euro (nog) niet ècht verloren. Hoewel, als Kortrijk zoals Leuven en andere (niet veel!) tijdig zijn certificaten had verkocht, dan had de stad miljoenen euro's gewonnen. Die winst is ons niet toegevallen. Anderzijds brachten de Dexia-aandelen ons elk jaar pakken geld op. En gezien de stevige faam (ten onrechte zoals nu blijkt?) van Dexia, kon niemand voorspellen dat  die bron van inkomsten ooit in gevaar zou komen. Het waardeverlies van het aandeel levert maar reëel verlies op voor de stad op het moment dat de stad tot verkoop van die certificaten zou overgaan. En zoals al gezegd: het gros van de Dexia-aandelen kan de stad niet verkopen.

Je kan het vermogensverlies ook op een andere manier bekijken. De aandelen Dexia staan op de stadsbalans genoteerd tegen een waarde die sinds 1996 niet meer is opgewaardeerd. Aandelen Gemeentelijke Holding en certificaten Dexia samen staan op de balans geboekt voor 5,6 miljoen euro. Tegen de actuele koers (zowat 4,5 euro per aandeel) is het vermogensverlies dus beperkt tot ongeveer 1 miljoen euro. Geen drama, zo bekeken.

Reëel verlies in 2008: zero

Ervaren beursbeleggers weten het: de aandelenkoersen zijn een zaak, de winstuitkeringen op aandelen zijn een andere zaak. Zelfs een aandeel dat niet zoveel koersschommelingen kent - het speculeren niet waard dus -, kan een interessante belegging zijn als men zeker is van jaarlijks mooie winstuitkeringen.

De Dexia-aandelen hebben altijd goed opgebracht aan de stad. Telkens was het een pak meer dan geraamd op de begroting. De opbrengsten waren, in 2003: 412.496 euro, in 2004: 452.081 euro, in 2005: 519.272 euro, in 2006: 596.617 euro, in 2007: 696.087 euro.

Voor 2008 staat in de begroting 600.000 euro ingeschreven. Maar in juni kreeg de stad al 775.257 euro op zijn rekening gestort. Dat betekent dat er over de Dexia-inkomsten voor 2008 helemaal niet pathetisch moet worden gedaan. Die schaapjes hebben wij al veilig op het droge, en het is zelfs 175.000 euro meer dan geraamd. Die vaststelling staat in schril contrast met de geruchten die het stadsbestuur eerder verspreidde, alsof de stad dreigde 775.000 euro kwijt te spelen. Dat is compleet onwaar.

De toekomst

De stad heeft die Dexia-inkomsten al binnen gekregen in het voorjaar, omdat het inkomsten zijn via de Gemeentelijke Holding. De Gemeentelijke Holding incasseert de Dexia-dividenden en verdeelt die het jaar nadien onder zijn aandeelhouders, de gemeenten en de provincies. In 2007 boekte Dexia nog schitterende winsten.

Op 3 oktober jl. verspreidde de raad van bestuur van de Gemeentelijke Holding een mededeling onder zijn aandeelhouders, getekend door dagelijks bestuurder Carlos Bourgeois. Daarin meldde de woordvoerder van de raad van bestuur dat de holding samen met de regeringen van België, Frankrijk en Luxemburg en andere aandeelhouders, 6,4 miljard euro heeft gepompt in Dexia. Om zijn inbreng bijeen te krijgen heeft de Gemeentelijke Holding geen beroep gedaan op zijn aandeelhouders (gemeenten en provincies).

Bestuurder Bourgeois meldt ook: "Het is in deze woelige tijden niet in te schatten hoe de winst en dus het dividend van Dexia zal evolueren".  Maar: "de Gemeentelijke Holding zal, zoals het tot nu toe steeds het geval geweest is, verder alles in het werk stellen om voor zijn aandeelhouders een maximum aan inkomsten te genereren uit zijn activiteiten".

Enige hoop is niet ongepast. Vooreerst kan vastgesteld worden dat Dexia tot nu nooit meer dan de helft van zijn nettowinst uitkeerde aan zijn aandeelhouders. Dat geeft een speelruimte om in moeilijke tijden een stuk meer van de winst te bestemmen voor uitkering. Voorts is de Gemeentelijke Holding sinds 1995 zijn activiteiten aan het verruimen. De holding is voor zijn inkomsten niet meer beperkt tot wat er van Dexia binnenkomt. Bovendien heeft ook de Gemeentelijke Holding reserves opgebouwd voor als het ooit moest tegenzitten. Die kunnen nu aangesproken worden.

Dat betekent dat ook in 2009 de Dexia-inkomsten (eigenlijk Gemeentelijke-Holding-inkomsten) niet helemaal zullen wegvallen. Maar stel nu dat het ondenkbare zich toch zou voordoen, zou dat dramatisch zijn voor stad Kortrijk? De burgemeester laat dat uitschijnen, maar hij overdrijft schromelijk. Je moet die 775.000 euro die Kortrijk dit jaar heeft binnengehaald, vergelijken met het totaal van de stadsinkomsten. Die inkomsten lopen in 2008 op tot ver boven de 110 miljoen euro. Het ergste reële verlies aan inkomsten door de Dexia-moeilijkheden bedraagt niet meer dan zowat een half percent van de totale jaarinkomsten van Kortrijk. Jammer maar helemaal niet onoverkomelijk.

10:34 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (4) |  Facebook |

06-10-08

Kortrijk slaat aanbod van Eandis (Gaselwest) lichtzinnig af

eandis

Eandis, de werkmaatschappij van de gemengde gas- en stroomnetintercommunales (waaronder Gaselwest) verkoopt de gronden van de oude gasfabriek aan de Meensepoort in Kortrijk. De stad kreeg de eerste kans maar liet het aanbod quasi achteloos voorbij gaan. Hoewel het een zwaar vervuilde plek is, is het grote perceel dermate interessant gelegen dat het heel belangrijk is voor de stadsontwikkeling en de ontwikkeling van de wijk Overleie. Intussen maakt men zich op voor een 'masterstudie' voor de heropleving van het fel geteisterde Overleie. Kon het stadsbestuur niet wachten op de resultaten daarvan?

Eandis

Eandis is de gezamenlijke werkmaatschappij van de Vlaamse gemengde stroom- en gasintercommunales, waartoe ook Gaselwest behoort. Gemengd wil zeggen dat ook de private energiereus Electrabel partner is van die gemeentelijke samenwerkingsverbanden. Gaselwest en de andere stellen aan Electrabel en zijn kleinere concurrenten het net van leidingen en kabels ter beschikking om hun stroom en gas tot bij de klant te brengen. Gaselwest en co verkochten vroeger zelf stroom en gas, maar dat is al enkele jaren geleden verboden; er is een scheiding tussen levering (een commerciële activiteit) en beheer van het leidingennet (een overheidsopdracht).

Eandis en Gaselwest zijn in Kortrijk gevestigd op het Kennedypark. Maar van oudsher is er een klanten- en technische dienst op Overleie, aan de Meensepoort. Het betreft de gronden - 1,38 hectare groot - waarop de firma Desclée in 1837 een fabriek bouwde voor de productie van stadsgas, uit steenkool aangevoerd vanop de Leie. Na de omschakeling van zelf vervaardigd stadsgas naar ingevoerd aardgas werd de fabriek - vergrijsde Overleienaars herinneren zich nog de op- en neergaande 'gasbollen' - ontmanteld. Uiteindelijk kwam die site terecht in handen van Gaselwest, die er kantoren bouwde en stapelplaatsen inrichtte. Zie over de geschiedenis van de plek mijn eerder zondags stukje.

Te koop

Eind mei laat Eandis het stadsbestuur weten dat haar gronden en gebouwen te koop zijn. De verkoop kadert in een algemene beslissing om alle overtollige eigendommen van de hand te doen. De gemeenten, meestal steden, waar het goed is gelegen, krijgen de eerste kans. Als die niet toehappen, wil Eandis de goederen per lot aanbieden aan 'brownfield-ontwikkelaars' (zoals PSR, zie mijn stukje van 23 november 2007), die de boel overnemen met inbegrip van de saneringsverplichtingen tegen een prijs waarin rekening is gehouden met de kosten voor de bestrijding van de vervuiling. De stad kreeg de kans een bod te doen voor de site aan de Meensepoort.

De stad zelf heeft in 2001 nog onderzocht of een eventuele aankoop van die 1,38 hectare kon helpen om de politie een nieuw hoofdkwartier te bezorgen. Een schatting wees toen uit dat de stad maximum 1,3 miljoen euro mocht bieden. Men is toen niet doorgegaan met dat plan omdat men ontdekte - wat iedere vergrijsde Overleienaar weet - dat de gronden zwaar vervuild zijn en vol kabels liggen. Dat komt op zowat 100 euro per vierkante meter. Maar die prijs geldt enkel als men ervan uitgaat dat er geen korting kan worden gekregen voor de opruiming van de vervuiling. De sanering is immers een plicht voor de verkoper. In dit geval zou het wel eens kunnen dat de prijs negatief is, met andere woorden dat de koper geld toe krijgt als hij de sanering overneemt.

Gemiste kans

Je kan niet zeggen dat het stadsbestuur zich in het zweet heeft gewerkt om het actuele aanbod van Eandis grondig te bestuderen. Men vond het voldoende om even te polsen bij de verschillende directies van de stadsdiensten of zij toevallig iets konden aanvangen met de aangeboden terreinen en gebouwen. Het voorspelbare antwoord van de ene directie, Facility (zeg maar de dienst gebouwen en uitrustingen) die antwoordde, was: neen. De directie verwees - te recht! - naar de Callens Textielfabriek, Moorseelsestraat, die Kortrijk onlangs heeft aangekocht om daar alle stadsdiensten met zwaar materieel bijeen te brengen.

Minder vanzelfsprekend is dat het stadsbestuur zich voor de site Meensepoort blijkbaar alleen een bestemming als bedrijfsruimte kan indenken. Het gaat nochtans om een aanzienlijke plek bouwgrond met een uitzonderlijke ligging. Het kruispunt Meensepoort is een van de belangrijkste 'toegangspoorten' van de stad. Altijd geweest trouwens: lange tijd was het de Bissegemsepoort in de stadsomwalling. In de Hollandse tijd werd het een mooie tolpoort voor de inning van invoerrechten en kreeg het de naam Willemspoort. Na de Belgische onafhankelijkheid werd de poort direct herdoopt tot Menenpoort.

Het verkeersknooppunt Meensepoort ligt in het stedelijk rampgebied Overleie, het stadsdeel dat niet alleen kampt met ontvolking en winkelvlucht maar bovendien het belangrijkste slachtoffer is van de Leieverbreding waaraan maar geen eind komt. Als de stad Overleie planmatig wil (her)ontwikkelen, kan het niet omheen de mogelijkheden van de gasfabrieksite. En het ligt voor de hand dat op die uitzonderlijk gelegen plek ook woongelegenheden moeten komen - voor jonge gezinnen, weet je wel. De meer dan een hectare grote terreinen liggen dan wel aan een drukke verkeersader maar ze hebben aan de achterkant, Recollettenstraat en Gasstraat, een ontsluiting naar een heel rustig en leefbaar gebied dat aansluit aan de nieuwe Leieboulevards.

Daarom is het onbegrijpelijk dat de stad niet gewacht heeft op de resultaten van de studieopdracht Masterplan Overleie waarvoor men thans een studiebureau aan het werven is (125.000 euro op de begroting 2008). Het is wel nog een tijd wachten op de resultaten van een onderzoek dat nog moet starten, maar als het stadsbestuur het echt wou, kon men wel enig respijt krijgen van Eandis - Kortrijk is niet voor niets de grootste publieke aandeelhouder van Gaselwest. Dit is een gemiste kans voor de ontwikkeling en het woonaantrekkelijkheid van Overleie.

In de afwijzende beslissing van het stadsbestuur staat niettemin dat Eandis elke kandidaatkoper van de gasfabriekterreinen zal moeten waarschuwen dat er een masterplan voor Overleie in de maak is: "In die studie zullen definitieve ontwikkelingsmogelijkheden bepaald worden". Dat betekent in concreto dat niemand de terreinen zal kopen vooraleer dat masterplan is vastgelegd. Ook zal dat de prijs drukken, en mindere opbrengst voor Eandis betekent minder inkomsten voor Gaselwest en uiteindelijk ook minder Gaselwestdividenden voor de stad. In die omstandigheden ware het ook financieel verstandig geweest te onderzoeken of de stad zelf, of het Stadsontwikkelingsbedrijf SOK, de ontwikkeling van de site niet zelf in handen moet nemen.

men2

09:47 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

04-10-08

Au Petit Café, Kortrijks kleinste cafeetje, mag blijven tappen tot oudejaarsavond 2009

petit2

Bockor-brouwer Vanderghinste kan een stukje onderhandelen! Hoewel zijn café vierkant in de weg staat voor de afwerking van een groot stadsvernieuwingsplan, krijgt hij van de stad de toezegging dat de herberg nog tot de allerlaatste dag van 2009 mag worden uitgebaat. Het gaat om het kleinste cafeetje van Kortrijk: Au Petit Café, in de Zwevegemsestraat. Cafébaas Ruddy Demeulenaere kan blij zijn: hij kan blijven tappen tot hij op pensioen gaat.

Moordcité

Het betreft een kwestie die al enkele jaren aansleept. In de jaren 90 werd een groot deel van het bouwblok tussen de Zwevegemsestraat en de Sint-Denijsestraat, enkele verkrotte beluiken en de gewezen tapijtenfabriek VTW, later Prado, gesloopt om plaats te maken voor een ambitieus project van sociale stadsvernieuwing ('Tante Trees' genaamd naar de schuilnaam van het winnende ontwerp) - ongeëvenaard sindsdien. Het was de bedoeling dat ook het rijtje honderdjarige huizen in het begin van dat deel van de Zwevegemsestraat, palend aan de braakgrond waarop ooit Steytskoer, de moordcité lag, zou gesloopt worden. Op de vrijgekomen bouwgrond moet nog een opvallend 'kopgebouw' komen.

In 2003 besloot het stadsbestuur er eindelijk werk van te maken. Onderhandelingen met de eigenaars werden gestart, met de mogelijkheid van onteigening als stok achter de deur. Vanaf 2004 is daarvoor al geld vrijgemaakt op de begroting. In 2006 kon de stad al de hand leggen op de nummers 80 en 82. Zie mijn eerder stuk. Ook de nummers 76 en 74 werden in der minne aangekocht. Bleef nummer 78: het Bockor-café Au Petit Café. De brouwer-eigenaar was niet zo meegaand om zijn goeddraaiende herberg af te staan.

En geef toe: het is oprecht jammer dat Au Petit Café moet verdwijnen. Het is het kleinste cafeetje van Kortrijk, niet veel meer dan een fiets breed, met een honderdjarige geschiedenis. In 2006 beschreef ik het zo: "niet veel meer dan een overdekte toog, de essentie van een tapperij. De gevel is een juweeltje van opvallendheid, in rode en blauwe cafékleuren. In het venster en de deur is blauw brandglas gecombineerd met de naam van de herberg en van de brouwer in witte letters in art-decostijl. Op de eerste verdieping zie je dat het huis stamt uit de tijd van de vensterbelasting, zo ongeveer 1900. Het woord pesttaks was nog niet uigevonden, maar om minder te moeten betalen vervingen veel eigenaars een van de twee slaapkamerramen door valse vensters".

Far West

De onderhandelingen zijn blijven aanslepen. Op vraag van de Zuid-West-Vlaamse Sociale Huisvestingsmaatschappij, de belangrijkste bouwheer van het Pradopark, wilde het stadsbestuur van de zomer de knoop doorhakken: verder onderhandelen of onteigenen. Maar onteigenen is meestal miserie bij beide partijen en de procedure kan heel lang duren. Daarom koos het stadsbestuur wijselijk voor een voortzetting van de onderhandelingen. In volle vakantie kwam het tot een akkoord met de Bellegemse brouwer Vanderghinste van Bockor (Imbock), niet Omer zoals het brandglasraam van Au Petit Café vermeldt maar een van zijn nazaten.

De brouwer-eigenaar verklaarde zich akkoord te verkopen onder een hele reeks voorwaarden. Prijs: 180.000 euro. Het pand mag kosteloos voort gebruikt worden als café tot 31 december 2009. Dat is vooral positief voor de cafébaas, Ruddy Demeulenaere, die daar nu kan blijven tappen tot de allerlaatste dag van volgend jaar - dan kan hij op pensioen gaan. Een eigenaar-biersteker die zo opkomt voor zijn afnemer: dat is wel heel sociaalvoelend.

Vanderghinste blijkt ook oog te hebben voor erfgoed. De originele brandglasramen in het bovenlicht van de deur en het raam wou hij recupereren. En bovendien eiste de brouwer-eigenaar dat dat stad de leegstandstaks voor zijn wat verder gelegen cafeetje, de 'Far West' rechtover de Rijkswachtkazerne, van twee jaar ver, 1.500 euro, zou overnemen.

Het stadsbestuur legde zich grotendeels neer bij de redelijke en sociaal verantwoorde eisen van Bockor. Eer de verkoop kan doorgaan moet ook nog de gemeenteraad zijn toestemming geven. De tekst van de beslissing van het stadsbestuur maakt het niet helemaal duidelijk of men aanvaard heeft om de leegstandstaks voor café Far West - de naam alleen al! - te delgen. De beslissing van het schepencollege van 16 september jl. rept daar niet over, maar er staat wel vermeld dat 1500 euro daarvoor ter beschikking is op de begroting. Intussen vernam ik dat het stadsbestuur weigert die 1500 euro op zich te nemen - om precedenten te vermijden.

Ondertussen heb ik ook vernomen dat er twijfels zijn gerezen of de Zuid-West-Vlaamse Huisvestingsmaatschappij het rijtje honderdjarige huizen nog wel wil overkopen van de stad. Een te volgen dossier!

petit3

11:22 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (10) |  Facebook |

03-10-08

Redt Kortrijk representatief voorbeeld van Expo58-architectuur?

spant1

Heb ik mijn slag thuisgehaald? Eerder berichtte ik over het benzinestation in de Stasegemsestraat in Kortrijk. Het is een mooi voorbeeld van architectuur in de stijl van Expo58. Precies in het jubileumjaar 2008 zou het worden gesloopt. Ik vond dat jammer. Mijn klaaglied heeft blijkbaar anderen beroerd. Op verzoek van het Vlaamse Agentschap Onroerend Erfgoed, dat zijn eerder gunstig advies voor de sloping introk, gaat de stad nu op zoek naar andere mogelijkheden voor het 'waardevolle' gebouw op een andere plaats. Blijkbaar gaat men het gebouw zorgvuldig uiteen halen en elders opnieuw opbouwen. Als dat maar goed afloopt!

In mijn eerder stuk melde ik dat de eigenaar van het tankstation in de Stasegemsestraat, de Ieperse firma Heite, een bouwvergunning had aangevraagd om het bestaande gebouw te slopen en te vervangen door iets nieuws. Met alle respect voor de bedrijfsbehoeften van eigenaar en pachter is het doodjammer dat hiermee een stilaan zeldzaam geworden stuk erfgoed in de stijl van Expo58 verdwijnt, schreef ik. En ik voegde daaraan toe: "Door er hier iets over te publiceren, is dat verlies niet weer geruisloos". Ik trok toen niet alleen de aandacht op de stroomlijnarchitectuur maar ook op de mooie toepassing van houten glulam-spanten. Met die spanten oogstte de firma De Coene triomfen op de wereldtentoonstelling Expo58, die 50 jaar geleden de tijden veranderde.

Blijkbaar is mijn noodkreet opgevangen door de bevoegde administratie. Het Agentschap Onroerend Erfgoed (departement RWO) had eerst op 28 april 2008 een gunstig advies gegeven voor de sloop van het benzinestation. Argument: "het gebouw is niet opgenomen in de inventaris van het waardevol onroertend erfgoed". Maar - na mijn stukje? - heeft het agentschap het dossier weer geopend en extra informatie ingewonnen. Het liep erop uit dat het agentschap uiteindelijk zijn goedkeuring voor de sloping introk en uitvoerig adviseerde om het gebouw dan toch niet te laten verdwijnen.

In zijn nieuw advies noemt het Agentschap Onroerend Erfgoed het benzinestation "een representatief en gaaf bewaard voorbeeld van een tankstation uit die periode, dat qua vormtaal aansluit bij de zogenaamde 'Expo58-architectuur'. Het agentschap voegt daaraan toe dat het gebouw een voorbeeld is van een realisatie waar gebruik is gemaakt van de spanten van de 'Kortrijkse Kunstwerkstede De Coene'. Volgens het agentschap heeft het gebouw zelfs "een beeldbepalende inplanting".

Dringende beslissingen

Als gevolg van dat advies zaten ze in het stadhuis met de handen in het haar. Eigenlijk was het niet verantwoord het gebouw te laten afbreken. Van lieverlede trokken ze naar de eigenaar om te kijken wat er kon gedaan worden. Maar de firma Heite bleef bij haar voornemen het tankstation te slopen en te vervangen door iets hedendaags. Ook de ambtenaren van de directie Stadsplanning en Ontwikkeling moesten toegeven dat het station niet meer voldoet aan de actuele normen en wetgeveing en dat het binnen de bestaande bebouwing niet kon aangepast worden. Zo is de luifel te laag en moet de tankpiste heringericht worden. Een andere reden voor de sloping is dat het perceel moet gesaneerd worden; als men het gebouw niet afbreekt, kan men de vervuiling in de bodem niet wegwerken.

Om al die redenen concludeerde de stadsdienst dat sloping en herbouw aanvaard kon worden. Wel belooft de directie Stadsplanning en Ontwikkeling te zoeken naar een mogelijkheid om het waardevolle gebouw op een andere plaats herop te bouwen en te hergebruiken. Nu is dat wel een heel opmerkelijke beslissing. De vraag is echter of het stadsbestuur die belofte van een van zijn directies zal waarmaken. Er moeten dan ook dringend door het stadsbestuur beslissingen genomen worden om het gebouw op een of andere manier in handen te krijgen (koop, schenking, ...?), om toe te zien op de zorgvuldigheid bij de deconstructie, om de uiteengehaalde elementen van het gebouw tijdelijk ergens op te slaan, om een nieuwe locatie en herbestemming te zoeken enzovoort. Het verontrust mij dat van die heel dringende beslissingen nog geen spoor te vinden is.

Overigens zijn de kwalijke voorbeelden van dergelijke aanpak legio. Denk aan het Volkshuis van Horta in Brussel dat is afgebroken om ooit elders terug opgebouwd te worden. De onderdelen zijn geruisloos verspreid en verdwenen. Of dichter bij ons: het Schepenhuis op de Markt in Harelbeke. Ook van dat historische gebouw zijn de onderdelen ooit ergens bewaard om naderhand opnieuw ineen gepast te worden. Vergeet het: ze zijn al lang verwerkt in 'briquaillon'. Ik hoop dat dit lot het Expo58-tankstation van de Stasegemsestraat bespaard blijft.

07:41 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (3) |  Facebook |

02-10-08

Oeps, stad Kortrijk had bijna een gat van 2 op 2,25 m verkocht

Roland en Trees1

In al hun haast om snelle inkomsten te maken met de verkoop van stadseigendommen, hadden de dames en heren van het college van burgemeester en schepenen bijna een groot gat verkocht: een rioolpijp met respectabele afmetingen in de Populierenlaan. De 'aangelanden', het echtpaar Lammens-Acke, TV-bekend van àchter camera en microfoon, hadden al ja gezegd op het stedelijke aanbod. De stopgezette verkoop is gebaseerd op de patrimoniumstudie en de lijsten van 'quick wins' die zijn goedgekeurd door het stadsbestuur ... maar die de gemeenteraadsleden nog altijd niet hebben gekregen. Zie mijn eerdere stukjes: hier en daar.

Roland en Trees Lammens-Acke zijn bekende Kortrijkzanen omdat ze ontelbare TV-reportages hebben gefilmd. Beroemd is de schermutseling in het stadhuis van Schaarbeek met de politie van Vlamingenhater Roger Nols (jaren 70), de burgemeester die in de stedelijke loketten de apartheid voor Vlamingen toepaste. Een protestactie ontaardde tot een opstootje, waarin het Kortrijkse koppel van de brokken deelde maar blééf opnemen.

Koker

Trees en Roland werden van de zomer aangenaam verrast door een schrijven van het Kortrijkse stadsbestuur waarin hen werd aangeboden een lap stadsgrond aan te kopen die paalt aan hun eigendom. Het gaat om een spie van 270 m² in de Populierenlaan, tussen hun tuin en het fietspad naar Zwevegem dat is aangelegd op de bedding van de vroegere spoorweg Kortrijk-Ronse. Vraagprijs van de stad: 13.500 euro ofte 50 euro per m². Er werd hen ook meegedeeld dat het initiatief tot die verkoop werd genomen op basis van de zopas afgewerkte patrimoniumstudie, een inventaris die 'een mooi overzicht' bood van de verkoopbare eigendommen van de stad.

Roland en Trees reageerden prompt en heel enthousiast. Zij waren bereid te kopen. Die 270 m² stadsgrond hadden zij immers al lang ingelijfd bij hun tuin - zoals het erbij lag, was het maar een stuk onbereikbare wildernis waar niemand iets aan had. Dat gebruik werd in 1992 officieel; de stad gaf hen de restgrond 'in precair gebruik'. Het echtpaar betaalt er de symbolische som van 12,39 euro per jaar voor. Er staat een groepje omvangrijke sparren op, een pittoreske afscherming van hun tuin voor inkijk vanop het fietspad.

Maar een week na hun positief antwoord liep er op de stedelijke directie Facility (zeg maar Patrimoniumdienst) een e-mailberichtje binnen van de directie Mobiliteit en Infrastructuur (zeg maar Openbare Werken) dat de verkoop op de helling zette en finaal onmogelijk maakte. Een ingenieur van Openbare Werken wees erop dat hij de verkoop 'ongunstig adviseerde'. In dat stuk grond blijkt een vrij grote rioleringskoker (2 op 2,25 meter) te zitten. De stadsdiensten moeten er op elk moment bij kunnen voor onderhoudswerken en toezicht.

Courtrai-Plage

De buurt aan beide kanten van het fietspad op de oude spoorwegbedding stond vroeger in Kortrijk bekend als Courtrai-Plage: elke winter trad de Klakkaardsbeek daar buiten zijn oevers. Oud-burgemeester Ivo-Jozef Lambrecht wijdt een grote passage in zijn memoires aan de manier waarop men die waterellende door inkokering van de beek de baas is geraakt. Is het die koker die het stadsbestuur onwetend te gelde wou maken?

De verkoop gaat dus niet door en het echtpaar Lammens-Acke kan de grond voort 'precair' en bijna gratis in gebruik houden. Een andere oplossing ware geweest dat de stad de grond toch verkocht maar dan met een erfdienstbaarheid van toegang voor het onderhoud en het toezicht op het grote gat onder de grond. Het spreekt vanzelf dat de verkoopprijs in dat geval heel wat lager zou zijn geweest.

Geheime patrimoniumstudie

Dat voorval doet twijfels rijzen over de effectieve waarde van de patrimoniumstudie. Die inventaris zou, naar eigen zeggen van het stadsbestuur, het resultaat zijn van grondig onderzoek en overleg. Hier blijkt nu dat zelfs de collega's van de andere stedelijke directies niet op voorhand zijn geraadpleegd.

Overigens hebben de gemeenteraadsleden nog altijd die fameuze patrimoniumstudie en de lijsten van 'quick wins', die erop zijn gebaseerd, niet gekregen. In de gemeenteraadszitting van september beloofde de burgemeester nochtans de raadsleden daarvoor bijeen te roepen op een bijzondere informatievergadering. Hij deed die belofte na een aanklacht van mij. Het is er nog niet van gekomen en die vergadering is zelfs nog niet gepland. De belangrijkste rol van de gemeenteraadsleden is het controleren van het beleid. Hoe kan dat als hen essentiële documenten worden achtergehouden? Heeft men schrik dat enkele pientere raadsleden de zwakke plekken uit de studie zouden aanstrepen?

Dat heeft ook wel een juridisch staartje. Al die verkopen gebeuren op basis van geheime stukken - patrimoniumstudie en lijsten van quick wins. Volgens het gemeentedecreet zijn geheime beslissingen van het college van burgemeester en schepenen onwettelijk. De vraag is of een verkoop op basis van geheime beslissingen wel wettelijk is. Ik betwijfel het.

Roland en Trees2

17:00 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (2) |  Facebook |

28-09-08

Het einde van een idylle in kasteelpark 't Hooghe in Kortrijk

ho4

Het stadsbestuur van Kortrijk geeft het Kasteelpark van kasteel 't Hooghe op. Het gaat niet goed met de internationale rozentuin op hetzelfde kasteeldomein. En het kasteel zelf, waar binnenkort - tijdelijk? - de zetel komt van de Eurometropool Rijsel-Kortrijk-Doornik (Moeskroen), raakt stilaan in verval. Laat de stad een van zijn attracties te loor gaan? Een protocol met de Provincie over het onderhoud van het kasteeldomein wordt in elk geval opgezegd. Laat de Provincie het kasteelpark (3 ha), pas sinds 2000 geopend als stadspark, publiek toegankelijk na herovername in 2009?

In 2000 begon het als een idyllisch sprookje. Burgemeester Emmanuel de Bethune, baron van een ander kasteel, riep de pers bijeen om te melden dat de Kortrijkse bevolking niet minder dan 3 hectare nieuw publiek stadspark ter beschikking kreeg. Het park van Kasteel 't Hooghe was voor negen jaar in huur genomen van de eigenaar, de Provincie West-Vlaanderen. Voortaan zou de stedelijke groendienst de schitterende landschapstuin onderhouden. "Het openstellen van het kasteelpark is een nieuwe stap om meer groen in de stad te krijgen" zei de uitbollende burgervader. Maar nu is door het stadsbestuur, CD&V-OpenVLD, beslist de huur niet te verlengen.

In het park staan bomen van meer van 200 jaar oud. Dat laat veronderstellen dat er ooit een ouder landgoed heeft gestaan, misschien uit de Franse tijd. Hoe dan ook, in 1835 bouwde Albert Goethals, textielpatriciër van Kortrijk er een buitenverblijf, op het hoogste punt van en met uitzicht over de stad, in empirestijl. Beide sfinxen op het bordes achteraan het kasteeltje herinneren aan de expeditie van Napoleon in Egypte. In 1884 verkreeg weduwe F. Goethals-Delevigne een bouwvergunning om het kasteel te moderniseren. Over kasteel en park zie mijn eerder stukje.

De Middenstand

Het goed is uiteindelijk in 1956 in het bezit van de Kortrijkse (christendemocratische) Middenstand geraakt, NCMV (nu UNIZO). Een vennootschap van de CVP-middenstandsvleugel, NV Kasteel 't Hooghe (Stefaan De Clerck was ooit voorzitter van de raad van bestuur), verhuurde kasteel, domein en de moderne bijgebouwen van 1962 (ooit uitgebaat als ... bowling). De belangrijkste huurder was het Vormingsinstituut, thans Syntra West; intussen heeft de instelling voor zelfstandigenopleiding zijn eigen stek wat verder op 't Hoge. De zuidkant van het kasteeldomein, waar ooit een stampkotmolen stond, werd vanaf 1959 in erfpacht gegeven aan de Provincie, die er een grote rozentuin aanlegde.

In de lente van het jaar 2000 nam Stad Kortrijk het kasteelpark, 29.704 m², in huur. Toenmalig burgemeester de Bethune was zoals gezegd euforisch over die ingebruikname. De stedelijke groendienst kreeg de opdracht onderhoudswerken aan het park uit te voeren. Eerder superviseerde de groendienst in 1999 al de uitdunning van het eeuwenoude bomenbestand in het park door cursisten van de opleiding 'boomverzorging' ... van het Vormingsinstituut.

NV Kasteel 't Hooghe slaagde er in 2004 in het volledige domein, kasteel, park, bijgebouwen en rozentuin, te verkopen aan de Provincie. In de provincieraad was nogal wat discussie over de hoogte van de aankoopprijs: 1,3 miljoen euro. Stad Kortrijk, inmiddels onder het burgemeesterschap van de eerdere voorzitter van NV Kasteel 't Hooghe, Stefaan De Clerck, maakte geen gebruik van het recht op voorkoop dat de stad had volgens artikel 10 van het huurcontract.

Rozentuin

Op 12 december 2006, op het einde van de CD&V-sp.a-coalitie - sinds 2007 is het CD&V-OpenVLD - keurde het stadsbestuur met de Provincie een protocol goed over de verdeling van de onderhoudstaken tussen de huurder en de nieuwe eigenaar. De stad nam daarin het intensieve onderhoud op zich van de Rozentuin en het extensieve onderhoud van het kasteelpark. De Provincie waakt over het onderhoud van de gebouwen. Eerder had de Provincie het Rozenpark al later heraanleggen naar de plannen van de Brugse landschapsarchitect Jan Swimberghe. Het protocol tussen de stad en de provincie is verbonden aan het huurcontract, dat loopt tot 31 maart 2009.

Vorige week heeft het college van burgemeester en schepenen beslist dat huurcontract niet te verlengen. De stedelijke groendienst kan de omvangrijke onderhoudsopdracht niet meer aan. Het personeelsbestand van de dienst is door het stadsbestuur afgeslankt van 60 tot 45 voltijdse jobs. Eigenlijk gaat het dus om een probleem van personeelsgebrek bij bepaalde diensten van de stad.

Er was een vast personeelslid voor de rozentuin, een man met een zeer grote kennis en ervaring, die een zekere professionele zelfstandigheid had opgebouwd in zijn gespecialiseerde job. Medische problemen hebben die witte merel evenwel uitgeschakeld. De laatste tijd zijn er heel wat klachten binnengekomen over het gebrekkige onderhoud van het Rozenpark, nochtans een toeristische attractie met internationale allures.

Eigenaardig genoeg wordt het probleem van de rozentuin opgelost door een andere stedelijke onderhoudsopdracht af te stoten: het Kasteelpark wordt teruggegeven aan de Provincie. Alleen voor de rozentuin wil de stad nog 1 werkkracht ter beschikking stellen; de man zal onder begeleiding van een rozenspecialist van de Provincie - minstens een halftijdse betrekking - de rozentuin voort onderhouden.

Dat betekent dat het Kasteelpark in de lente van komend jaar ophoudt een openbaar stadspark te zijn. Zal het provinciebestuur het schitterende landschapspark openbaar toegankelijk laten? Dat valt nog af te wachten. Is het publieke toegankelijkheid verenigbaar met de functies die de Provincie aan het kasteel wil geven?

Eurometropool

Het kasteel zelf is ondertussen stilletjesaan aan het vervallen. De Provincie wou er eerst het Huis van de Streek in onder brengen, maar dat is gebeurd, samen met Resoc, in de bijgebouwen (de 'bowling'). Die bijgebouwen zijn opgeknapt. Voor de restauratie van het kasteel zelf is het wachten tot 2010, verklaarde gedeputeerde Marleen Titeca erind vorig jaar: een klus van 1,5 miljoen euro. Men zou daar de administratieve zetel van de Eurometropool, Zuid-West-Vlaanderen, Noord-Frankrijk, Henegouwen, in onder willen brengen.

Recentelijk werd bekend dat de Eurometropool er echter maar tijdelijk zou blijven. Het Kortrijkse stadsbestuur is onderhandelingen aan het voeren met VoKa voor de aankoop van het monumentale pand Casino op het Casinoplein in Kortrijk. Dat zou dan het definitieve adres van de Eurometropool worden. Wat heeft die ontwikkeling voor gevolgen voor het behoud van kasteel 't Hooghe?

idy1

11:27 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (1) |  Facebook |

24-09-08

De Kortrijkse dialysepatiënten verbreken de stilte

dialyse

Het lot bracht hen samen, als dialysepatiënten in de kliniek van de Loofstraat in Kortrijk. Meelevend met de moeilijke dagen die elke dialysepatiënt wel doormaakt en waarbij een kwinkslag of een opbeurend woord wonderen kan doen, besloten ze een vriendenkring op te richten, ook met de gelukkigen die met een nieuwe nier van de dialyse af geraakten. Het is die Vriendenkring Nierpatiënten Kortrijk, de eerste patiëntenvereniging van AZ Groeninge, die op zondag 12 oktober een evenement organiseert om het grote publiek vertrouwd te maken met orgaandonatie. Wie, na soms uitzichtloos wachten, een gezonde nier getransplanteerd krijgt, kan weer volop leven. Daarom is het van groot belang dat de mensen transplantatie van organen niet belemmeren. Maureen Lievyns, die nog niet zo lang geleden een nieuwe nier kreeg, kan ervan meespreken. Maureen is ook provincieraadslid voor Groen! en mede-initiatiefnemer van de provinciale sensibiliseringscampagne voor orgaandonatie. Een getuigenis.

Maureen, hoe ben jij aan de dialyse geraakt?

Die dialyse vervangt jouw nieren. Je kan er niet onderuit bij 'levensbedreigend nierfalen' zoals de dokters dat noemen. En dat kan verschillende oorzaken hebben. Het overkomt mensen die bijvoorbeeld te lang zware medicatie hebben genomen, te ongezond leven, lijden aan vergevorderde diabetes.

Bij mij lag het aan een aangeboren ziekte. Pas een jaar nadat men ontdekte wat ik had, moest ik aan de dialyse. Op het moment dat men mij vertelde welke ziekte ik had, kwam ik ook te weten dat ik vroeg of laat aan de dialyse zou geraken; ik kreeg 'mijne klop' dan.

Moeilijker is het voor andere mensen die onvoorbereid van de ene dag op de andere naar de dialyse moeten. Ze zien hun leven compleet veranderd; de gevolgen voor je werk, je gezin, je relatie met je partner en je sociale leven zijn niet te onderschatten. Gelukkig leer je dan je echte vrienden kennen!

Wat doet dat met een mens?

Drie keer vier uur in de kliniek aan een machine gaan liggen, waarbij je weinig of niet mag bewegen, verandert natuurlijk je leven. Door al dat liggen gaat je conditie zienderogen achteruit; zware inspanningen kun je niet meer aan. Bovendien ben je achteraf gewoonweg groggy; of je hebt een 'dialyse-kater' - eerlijk gezegd heb ik dan nog liever een andere kater. De dokters vergelijken dialyse met topsport; het vergt iedere keer een zware recuperatie.

Iedere patiënt beleeft het anders. Sommigen vinden dat ze geen leven meer hebben. Anderen laten zich niet kisten (!) en geven een andere wending aan hun leven. Er zijn er die nieuwe uitdagingen ontdekken, zich organiseren, anders leren genieten...

Wat velen wel weten is het heel strenge dieet dat dialysepatiënten moeten volgen. Hoeveel keer heb ik dat niet moeten uitleggen als wij gevraagd waren voor een etentje. Op de duur zei ik dat ze er simpelweg geen rekening mee moesten houden: ik zou uit het aangeboden feestmenu wel zel pikken wat ik mocht. Maar het is waar: je toch zo op je eten en drinken passen. Het lijkt er wel op dat alles wat gezond is voor een andere mens, voor jou verboden is. Rauwkost is absoluut taboe. Groenten moeten dubbel gekookt worden, zonder deksel op de pot. Alleen witte, gerafineerde graanproducten zijn toegelaten. Fruit mag maar bij muizenbeetjes. Enzovoort.

Het lastigste is nog dat je niet veel meer mag drinken. Dat is ook een probleem in gezelschap. Iedereen denkt dat je veel moet drinken, om je nieren te spoelen bijvoorbeeld. Maar in ons geval is dat precies niet zo. Zieke nieren verwijderen onvoldoende vocht uit het lichaam en het dialyse-apparaat moet die functie overnemen. Bij elke dialyse wordt je gewogen om na te gaan of je niet te veel vocht aan het opstapelen bent. Maar van dat vochttrekken krijg je dan soms weer zeer pijnlijke spierkrampen. En lastig is ook die eeuwige vermoeidheid.

Wat moeten wij ons voorstellen bij een dialyse?

Vooreerst een bezigheid die lang duurt. Voor een sessie mag je ruim vier uur uittrekken. Je moet tijdig aanwezig zijn; je wordt 'aangesloten' en als het begint te lopen kan je TV kijken, iets lezen, of een praatje slaan met de collega's of het verplegend personeeml. Je ligt met 4 tot 10 lotgenoten in een zaaltje. Liggen doe je in een zetel of, voor de zwaardere zieken, in een bed.

Het dialyseren zelf doet geen pijn. Meestal doe je een goede tuk, de beste manier om de tijd te laten passeren. Er is een zeker groepsgevoel. We houden mekaar in de gaten en als een van ons raar begint te doen, verwittigen wij het personeel. Overigens controleert dat personeel zelf en ook de machine de patiënten evengoed. Dat alles gebeurt in Kortrijk in de afdeling Nefrologie van AZ Groeninge, tot nader order nog in de kliniek in de Loofstraat. En als er een collega opgeroepen is voor een transplantatie, krijgen de achterblijvers het soms wel even moeilijk maar dat stemt ook hoopvol.

Is het een dure kwestie?

Tja, de dialyse zelf wordt door onze sociale zekerheid - gelukkig - goed terugbetaald, en veel van de medicatie ook. Maar 't is al de rest.

Wat zijn de gevolgen op de lange duur?

Een korte periode aan de dialyse kan redelijk goed gaan. Veel patiënten blijven hun werk doen, met aangepaste uren meestal. Maar zelf was ik na vijf en een half jaar toch wel aan het eind van mijn latijn.

In de dialyse wordt eigenlijk jouw bloed gewassen. Maar dat gebeurt slechts voor zowat 70%. Beetje bij beetje geraak je toch meer en meer vergiftigd. En ook de medicatie heeft zijn bijwerkingen. Bovendien is het dieet gewoonweg niet vol te houden, maar als je 'zondigt' moet je dat compenseren met andere pillen, die eveneens hun bijwerkingen hebben. Een zekere aftakeling is onvermijdelijk. Als je weet dat een nieuwe nier je daarvan allemaal kan verlossen, duurt het wachten op een geschikt transplantatieorgaan in die omstandigheden heel lang.

maureen

Maureen, je bent provincieraadslid (voor Groen!). Viel dat eigenlijk wel te combineren met die dialyse en alles wat erbij hoort?

Is politiek een voorrecht voor gezonde burgers? In de praktijk hangt het natuurlijk af van de mensen om je heen, en van de steun en het organisatietalent van het gezin. Bij mij was dat politiek mandaat ook dè manier om mijn zorgen even te vergeten, door aan anderen te moeten/mogen denken en bezig te zijn met mijn groene idealen. Van de collega's in de provincieraad kreeg ik, over de partijgrenzen heen, veel deugddoend begrip, steun en vriendschap. Dat belet niet dat mijn groene collega, Marc Vanpaemel, vooral het laatste jaar een ferm tandje heeft moeten bijsteken. 

Zelfs de voorzitter van de provincieraad, op dat moment Henri d'Udekem d'Acoz, 'nonkel Henri', zat ermee in. Hilariteit alom toen hij meevoelend verkondigde : "Mevrouw Lievyns is in verwachting van een (n)ier". Natuurlijk verstond het mannenvolk in Brugge dat alsof ik mij te buiten was gegaan aan een Ier. 

Maar mijn handicap maakte mij ook de geknipte persoon om mee de kar te trekken van de provinciale sensibiliseringscampagne voor orgaandonatie. Die campagne loopt momenteel. En ik stond mee aan de wieg van vzw Vriendenkring Nierpatiënten Kortrijk, die nu al drie jaar actief is. 

Je hebt meer dan vijf jaar moeten wachten op een nieuwe nier, zei je?

Wel, ik weet niet waarom, maar ik had van in het begin het aanvoelen dat ik lang zou moeten wachten. Gemiddeld is de wachttijd een jaar of drie. Na een paar jaar vernam ik dat het bij mij inderdaad langer zou duren. Ik bleek een moeilijke bloedgroep te hebben en zelfdzame weefselkenmerken.

En terwijl je de dagen, weken, maanden en jaren telt en lotgenoten ziet komen en gaan, hoor je van alles. Ik zag bijvoorbeeld dialysecollega's terugkeren na een transplantatieoproep, waarbij de verlossende operatie uiteindelijk toch niet was doorgegaan: een drama. De reden kon zijn dat de nier toch niet zo geschikt was, of dat die nier beter paste bij een andere patiënt, of dat hun gezondheid niet goed genoeg was op dat moment; er kan zoveel mislopen. Ik leerde daaruit dat ik mij niet al te veel illusies moest maken. ik pakte het redelijk stoïcijns op.

In heel die lange periode moest ik altijd een gsm bij mij hebben; ik heb die daarvoor speciaal gekocht. Als er een nier ter beschikking kwam moest ik immers subito presto naar Leuven voor de transplantatie, ook al was dat in het holst van de nacht. Ik vermoed dat mijn huisgenoten het dikwijls lastiger hadden dan ikzelf. Een mens als ik laat haar gsm soms op de keukentafel liggen terwijl ik ging shoppen of naar vriendinnen trok: een kleine paniek in de Morinnestraat. Overigens konden mijn huisgenoten toch zo weinig voor me doen in moeilijke ogenblikken. Die machteloosheid moet heel lastig geweest zijn. 

Hoe komt het dat de ene mens langer moet wachten dan de andere? Ik veronderstel dat er een systeem is met wachtlijsten; hoe is dat geregeld?

Gelukkig is er een systeem met wachtlijsten en is er geen willekeur of erger - stel je voor dat de beschikbare nieren gaan naar de meest biedende. Maar dat systeem is zo ingewikkeld dat ik het niet zomaar kan expliceren. Het wordt uit de doeken gedaan op onze infodag op 12 oktober.

Een geschikte nier komt van een mens die hersendood is. De bloedgroep moet geschikt zijn en ook de weefselkenmerken moeten kloppen. Kinderen onder de 18 krijgen voorrang. Voor ouderen is er een aparte lijst. Van belang zijn voorts de periode die men al doorlopen heeft als dialysepatiënt en de gezondheidstoestand van de gegadigde.

En uiteindelijk kwam dan het langverwachte ogenblik. Hoe was dat?

Leuven belde mij de avond voordien; ik had een dike drie uur om mij in de kliniek in Leuven aan te melden. Mijn valies stond klaar, al jaren eigenlijk maar ik had ze nu en dan herpakt. Ik ben vertrokken met man, zoon en vriendin, een prima gezelschap om de spannende tijd te overbruggen. Zelf mocht ik niets meer eten; zij zijn de nacht doorgekomen met smeerkaasjes, appels en biscotten en met Dag Allemaal en Story. We verbleven alstublieft in een badkamer want er was geen normale kamer vrij. 't Kon mij allemaal niet schelen. We hebben veel 'leute' gehad. Familie en vrienden deelde ik het goede nieuws door per sms; wat mij een vloed van opbeurende reacties opleverde.

Dan werd ik van mijn gezelschap gescheiden voor een reeks onderzoeken. Van doorslaggevend belang was de kruisproef, waarbij bloed van de donor wordt gemengd met dat van mij, de receptor: als het schift wordt de transplantatie alsnog afgeblazen. Een mede-patiënte had goed nieuws: er waren twee nieren van dezelfde donor ter beschikking. Ze roepen altijd twee gegadigden op en in ons geval konden wij allebei bediend worden. Om 4 uur 's morgens kwam het verlossende bericht dat de operatie kon doorgaan.

En hoe is het nu met weer een gezonde nier in je lijf?

Na de transplantatie voelde ik mij op slag al een stuk beter dan tevoren: minder gezwollen ogen, een frissere huidskleur, weer wit in mijn ogen. De weken nadien moest ik herstellen van de zware ingreep. Maar na twee maanden was ik al weer op de provincieraad. Ik was niet mee te houden. O wat had ik verlangd om mensen terug te zien en mij weer onder te dompelen in de provinciale politiek. Jammer genoeg moest ik alle kusjes en handjes afweren: het gevaar voor infecties was te groot. Volop weer hilariteit natuurlijk bij de heren: "Kijken mag maar aankomen niet?".

Ik voel mij als herboren met weer een gezonde nier. Thuis kan ik weer aan de slag zoals vroeger. Een glas wijn, lekker en gezond eten, dat mag opnieuw. Na zes jaar konden wij eindelijk weer samen op vakantie. En vooral: dat zware gevoel, die kater is verdwenen uit mijn hoofd. Mijn agenda loopt intussen weer gezapig vol. En hoe zalig is het om een week te kunnen beginnen waarvan niet meer drie voormiddagen zijn volzet en evenveel namiddagen met een vraagteken zijn aangestipt. Fysiek zijn de meeste klachten verdwenen. Natuurlijk moet ik zware medicatie blijven nemen, levenslang, om afstoting tegen te gaan, maar dat heb ik er dubbel en dik voor over.

Met jullie Vriendenkring organiseer je op zondag 12 oktober een sensibiliseringsevenement in de Budascoop in Kortrijk. Waarom is dat nodig?

Orgaandonatie is in België uitstekend geregeld; we zijn daarvoor het beste land ter wereld. Wettelijk gezien is iedereen na overlijden automatisch donor. Maar... de familie kan zich tegen het wegnemen van bruikbare organen verzetten. Als de familie weigert, worden geen organen weggenomen. En als ik spreek over transplanteerbare organen, dan heb ik het niet alleen over nieren maar ook over de lever, het hart, de longen, de pancreas (aalvleesklier), de huid en zelfs delen van de ogen. Met al die organen kunnen mensenlevens worden gered of aanmerkelijk verbeterd.

Waarom zou de familie dan weigeren? Wel, er bestaan een hele boel misverstanden die de mensen weigerachtig maken. En dat op het emotionele moment waarop zij een dierbare zijn verloren. Organen worden pas weggenomen wanneer hersendood is ingetreden. Maar de mensen denken vaak dat het al kan gebeuren als iemand in coma is. Velen weten niet dat er een verschil bestaat tussen een lichaam schenken aan de wetenschap of voor donatie-doeleinden. De famlilie vraagt zich ook af of er wel een normate uitvaartdienst kan zijn als er eerst organen moeten weggenomen worden.

Maar elk zinloos verzet van de familie kan je voorkomen door een wilsbeschikking te tekenen. Dat kan heel eenvoudig door het invullen van een formulier in het gemeentehuis..

Om dat allemaal eens goed uit te klaren organiseren wij die infonamiddag.

Wat biedt de Vriendenkring aan de belangstellenden op 12 oktober a.s.?

Wel: een schat aan informatie over orgaandonatie en hoe je daaraan kunt meewerken. Daarover spreken een transplantatiecoördinator en twee getuigende nierpatiënten.De Blikkendozenband animeert de aanwezigen. Met die activiteit sluit de Vriendekring aan bij de provinciale campagne. Vandaar dat provinciegouverneur Paul Breyne en de West-Vlaamse deputatie er op staan aanwezig te zijn.

Zelfs Vlaams minister Steven Van Ackere, bevoegd voor Welzijn, Volksgezondheid en Gezin komt; hij zal het slotwoord uitspreken. Door het aspect solidariteit van het donorschap te belichten wil de minister de aanwezigen aanzetten om een verklaring voor wilsuitdrukking in te vullen en te ondertekenen. Zij die deze daad stellen verwerven het statuut van donor.

En achteraf is er een receptie. Gratis toegang, om 14.30 uur in de Budascoop in Kortrijk.

17:32 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (1) |  Facebook |