16-09-12

Zondags Kortrijk (ansicht 47)

Elke zondag een bijzonder prentje, een ansicht van Kortrijk.

station voorkant 2012.JPG

Mijn zoontje - nu zoon met zonen - dacht indertijd dat ik er werkte: het station van Kortrijk waar ik elke dag naartoe moest (om de trein te pakken naar Brussel). Maar het is goed mogelijk dat het stoere gebouw er binnen enkele jaren niet meer staat. De top van de Belgische Spoorwegen pakt het initiatief voor de vernieuwing van de stationswijk resoluut uit de handen van het stadsbestuur; het wil er een geheel nieuw, futuristisch complex bouwen, na sloop van het bestaande beige ensemble. Misschien het moment om wat er nu nog staat, eens van nabij te gaan bekijken.

draaien chef.JPG

Kortrijk is een van de eerste steden van België en zelfs het Europese vasteland geweest die werd aangesloten op het spoor. Vanaf 1839 stopte in het midden van groenseltuinen de treinverbinding met Gent. In 1857 werd daar het eerste definitieve station in gebruik genomen, een neo-classicistisch ensemble aan het nieuwe Guldensporenplein (nu ... Stationsplein) met een imposantie overdekking van de sporen in staal en glas (een beetje zoals nu nog te zien in Antwerpen en Milaan (de èchte designhoofdstad). De ontwerper was de toenmalige Brusselse stadsarchitect Auguste Payen.

Maar dat grootstedelijke geheel werd op het einde van de Tweede Wereldoorlog plat gebombardeerd. In 1956 werd het huidige, heel wat bescheidener station in gebruik genomen, gebouwd naar een ontwerp van de Kortrijkse architecten P.A. Pauwels en zoon. P.A. Pauwels tekende in onze stad onder meer ook mee aan de gewezen brandweerkazerne in de Rijkswachtstraat en de renovatie van het Engels Vlassyndicaat in de Noordstraat (straks Vlasmuseum).

achterkant.JPG

De enorme glazen overkoepeling van de perrons van 1857 is niet herbouwd. In de plaats kwamen perronluifels met wachthuisjes in een moderne stijl die al een beetje de stijl van Expo 58 aankondigde. De langgerekte voorgevel ziet er stoer uit met zijn ettelijke steunberen - die anderen dan weer aan een wapperende draperie doen denken. De bekleding met beige bakstenen moest wellicht de moderniteit van het ontwerp benadrukken maar doet vandaag wat saai aan.

klok.JPG

In het midden heeft de wat hogere en vooruitspringende en gekroonde holle gevel van de stationshal toch wel meer branie. Links is hij gedecoreerd met een bas-reliëf, rechts met de obligate stationsklok (hier in modernistische uitvoering). Maar de trappen zijn dan weer heel hinderlijk voor rolstoelgebruikers, kinderwagenduwers en personen die niet meer zo fluks zijn.

Het in steen gebeeldhouwde kunstwerk tegen de gevel, is van de toen 27-jarige Maurits Witdouck (Lovendegem), van wie in Kortrijk ook een Mariabeeld in de PiusX-kerk staat en een bonkige Najade aan het conservatorium. Het bas-reliëf zingt blijkbaar de lof van de beweging, de snelheid en de rol van de spoorwegen daarin: onderaan tussen een bloeiende vlasstengel en enkele mythische planten (acanthus?) een zandloper, en dan respectievelijk een kompas, een staf van de Romeinse god Mercurius (onder meer de patroon van de handel) met inbegrip van de twee kronkelende slangetjes, een wereldbol, een gevleugeld wiel en drie duiven. Waar is de tijd dat Juul Debaere in de Veldstraat het café De Drie Duiven openhield (heeft voor de rest niets met dit stuk te maken, hihi)?

bas-reliëf.JPG

In de hal zelf stroomt het daglicht langs alle kanten binnen. Een beetje raadselachtig is het grote binnenbalkon aan de kant van het stationsplein: de hal krijgt er iets luchthavenachtigs door, maar voor het overige is die mezzanine compleet nutteloos en onbereikbaar.

stationshal licht klein.JPG

Ook in de hal is kunst aangebracht: een geëmailleerd bas-reliëf voorstellende een blonde langharige vrouw die met een schietspoel in de hand achter het wapenschild van Kortrijk de welvaart van de streek bewaakt. Het zou een werk zijn van de ooit heel bekende Kortrijkse schilder Marcel Notebaert.

Madame bengelt met haar ene voet in het donkerblauwe water van de Leie met op de oever een vlaskapelletje en een ploeg. In de verte wat fabrieken met rode rokende schouwen. Met gestrekte arm streelt zij een soort boom met een kruin in de vorm van een taart met zes parten. Op die taartstukken staan onder meer gulden sporen, een stuk textiel, een industrieel rad, gouden juwelen (Kortrijk als centrum van goudsmeedkunst toen), een schaaf, zaag en winkelhaak (Kortrijk als centrum van meubelfabricage - De Coene, toen), en ... een schilderspalet. Onder de gestrekte arm van de vrouw zijn mannen aan het stoken.

Geen treinreiziger die daar nog acht op slaat op dat kunstwerk. Maar ik vind dat mooi - het ademt het voorzichtige optimisme uit na de donkere oorlogsjaren: de hoogconjunctuur van de jaren zestig was in aantocht. Als het stationsgebouw ooit effectief wordt afgebroken, zou dat werk toch moeten gerecupereerd worden!

Kortrijk met schietspoel.JPG

Heel erg mee met de tijd kan je het huidige station toch niet meer noemen. Voor de zes sporen zijn er welgeteld drie roltrappen, waarvan een dan nog buiten het eigenlijke station aan de achterkant, de zogenaamde tweede stationshal van 2009 met fietsstalling en enkele automaten. Maar die gedateerdheid heeft ook zijn charmante kanten voor de opmerkzame waarnemer.

mannetje.JPG

Het mannetje in de rode cirkel met gestrekte armen verbiedt de toegang. Maar (per vergissing?) is er ook zo eentje geplakt op de deur van een wachthuisje voor passagiers.

verboden.JPG

Nochtans is het bordje heel uitnodigend.

uitnodigend.JPG

Er is nog wel wat meer verboden in het station.

afdalen.JPG

Of strafbaar.

strafbaar.JPG

'Den teir' van de statie!

den teir.JPG

Sinds 2005!

roken.JPG

In de stationshal vind je die nog:

sjieklettebollenbakken.JPG

En het station is - aan de naar Frankrijk gerichte kant! - nog altijd voorzien van een bunkertje. Militair erfgoed...

bunker.JPG

En hoe wordt het als het bestaande station wordt vervangen tegen - al alles vlot gaat - 2022? In een zekere zin komt de koepel van 1857, in een futuristische gedaante, terug. Daarover later een ander stuk.

2022.JPG

Commentaren

er zijn nog steeds 8 ipv 6 sporen op vandaag! ;-) (en vroeger tien denk ik (spoor 9 + 1a (een kopspoor helemaal vooraan)

Gepost door: bert | 17-09-12

Je hebt gelijk Bert. Ik pas het aan.

Gepost door: marc | 17-09-12

Interessant!
Toch twee details: de zoon van Pierre Pauwels zal niet veel meegeholpen hebben aan het ontwerp want in 1956 zat hij nog op de lagere school.
En de "bonkige Najade" aan het Conservatorium is van Stefaan Depuydt; Witdouck maakte wel het kunstwerk op het Overbekeplein.

Gepost door: Bernard Pauwels | 27-09-12

De commentaren zijn gesloten.