12-09-12

Domein Sint Amand wordt nog wat meer Kortrijk

sac1.JPG

Het dossier kende een moeizame start (vanaf 2006!), maar nu is het ruimtelijk uitvoeringsplan Sint Amand goed op weg naar goedkeuring. De internaatstoren van het college wordt afgebroken, het 'priesterkwartier' ook. Op de grond van dat priesterkwartier komt mettertijd een woontoren van een 70-tal meter hoog, 20 bouwlagen, haaks op de Leie. De gefuseerde scholen mogen op de collegesite bijbouwen maar dan alleen op de delen die nu al bebouwd zijn. De sportvelden blijven groen. De buren van de Proosdijstraat krijgen een stukje tuin achteraan hun panden. Aan de Burgemeester Vercruysselaan mag het gat in de gevelrij gedicht worden met enkele nieuwe woningen. Het gewezen zwembad De Geest achter de huizenrij van het Albertpark mag worden omgebouwd tot woongelegenheden. En dwars door het collegedomein komt er een fiets- en wandelpad dat de promenade van de Diksmuidekaai zal verbinden met de Brugsepoort. Nu maar afwachten wat het openbaar onderzoek zal opleveren...

Enclave

Tot de Franse Revolutie was het domein tussen de huidige Diksmuidekaai en Burgemeester Vercruysselaan (toen stadsgracht) een soort Franse enclave in onze stad. De Sint-Amandsproosdij was een vooruitgeschoven post van de Franse Benedictijnenabdij van Elnone (Saint-Amand-les-Eaux). De nederzetting was al gesticht in de jaren 800. Toen was Kortrijk nog niet veel meer dan een bewoond bufferstrookje aan de overkant van de Leie, rond een krijgerskamp dat uitgroeide tot een grafelijke burchtresidentie.

Hoewel op de duur omringd door de stad, behield de proosdij haar eigen bestuur en rechtspraak - de (vertegenwoordigers van de) Franse paters hadden zelfs een schandpaal op het huidige Sint-Amandsplein! Ironisch genoeg zijn het de Franse revolutionairen die in 1796 die Franse enclave hebben opgedoekt. Ze hebben ze wel te gelde gemaakt en verkocht als Nationaal Goed. Na aankoop door het stadsbestuur werd er een college opgericht.

Mijnenveld

In 1971 werd de school uitgebreid met een torengebouw op een grote sokkel aan de Diksmuidekaai. Generaties schooljongens hebben daarvoor in de jaren zestig lotjes van de bisschoppelijke tombola Domus Dei verkocht. Maar de internaatstoren heeft niet lang optimaal dienst kunnen doen. De chambrettes kwamen hoe langer hoe meer leeg te staan. Daarom besliste het collegebestuur bij de stad te rade te gaan voor een herbestemming van de Kortrijks hoogste torengebouw. In 2006 besliste de gemeenteraad daarom een bijzonder plan van aanleg (BPA) te laten uitwerken voor een nieuwe functie voor de toren en een reorganisatie van het hele collegedomein.

Die BPA-oefening werd al het jaar nadien stopgezet. In het Vlaamse Gewest moesten immers voortaan ruimtelijke uitvoeringsplannen (RUP's) gemaakt worden in plaats van BPA's. In 2007 werd dan ook het startsein gegeven om een RUP Sint Amand op te stellen. Zie mijn eerder stuk. Intussen had een onderzoek (2004, door Leideal) al aangetoond dat het onmogelijk was de smalle toren met zijn lage etages en kleine kamertjes een andere bestemming te geven. Van dan af ging men uit van de sloop van de toren en de vervanging door een andere, met bestemming luxe-apartementen. Onder meer met de opbrengst zou de school zijn moderniseringsplannen financieren.

Maar toen het stadsbestuur zijn planopties voorstelde aan het schoolbestuur, brak een rel van jewelste uit. Het bestuur bleek het nagenoeg met geen enkel voorstel van het stadsbestuur eens te zijn. Ook daarover berichtte ik. Eigenlijk was het van meet af aan de bedoeling om het uitgestrekte collegedomein beter te integreren in het stadsweefsel, onder meer door er een fiets- en wandelpad door te trekken, dat zou aansluiten op de s-vormige fietsbrug over de verlegde en verbrede Leie. De school stond daar weigerachtig tegenover. Zij wilde dan weer en deel van de sportvelden verkavelen, terwijl de stad die groene long in het verstedelijkte Overleie wou behouden. Het college eiste openbare parkeermogelijkheid voor zijn personeel; de stad wou dat het college daar zelf in voorzag. Enzovoort.

Proosdijstraat1.JPG

Scholenfusie

Men geraakte pas in 2009 uit het mijnenveld door de fusie van het Sint-Amandscollege met de Pleinscholen (samen nu de katholieke scholengroep DPSA). De instellingen van de groep lagen verstrooid over niet minder dan vijf campussen in Kortrijk. Daarom mocht het studiebureau LaboA (merkwaardig genoeg van UGent, de gewezen 'rijksuniversiteit') een masterplan opstellen voor een concentratie van de vestigingen. Het besluit was een behoud van slechts twee campussen: de domein van Sint-Amand en een campus aan de overkant van de Leie (site van 't Fort). Op basis van dat masterplan kreeg het bureau Abscis de opdracht een plan te maken van de reorganisatie van de schoolgebouwen op het Sint-Amandsdomein. Het plan is grotendeels verwerkt in het ontwerp van weer een nieuw RUP, waarvoor de procedure in 2010 van start kon gaan.

Volgens de 'programmaconfiguratie' van LaboA zal de gefuseerde school voor een brede middenschool nog 6500 m² gebouwen behouden in 't Fort aan het Plein plus 1800 m² internaat. Aan de collegekant, Diksmuidekaai zullen er 2700 m² gebouwen zijn voor een basisschool, 9000 m² voor een tweedegraadsschool, 9000 m² voor een derdegraadsschool aso en 6500 m² voor een derdegraadsschool tso-bso.

Abscis wil op de sportvelden achter de hoek van de Proosdijstraat en de Burgemeester Vercruysselaan daartoe een sliert nieuwe schoolgebouwen optrekken. De sportvelden aan de Diksmuidekaai worden gevrijwaard. Tussen de nieuwe gebouwen en de bestaande bebouwing komt een groene openbare uitweg naar de Proosdijstraat (toch voor een eerste periode van 15 jaar), die verbonden zal zijn met de brede groene strook met fiets- en wandelpad tussen de Diksmuidekaai en de Vercruysselaan. Tussen de nieuwe gebouwen en de achterkant van de huizenrij Proosdijstraat komt een grote eigen parking van de school. En 19 buren van de Proosdijstraat krijgen de mogelijkheid achteraan hun pand een stukje tuin bij te kopen van het college.

RUPSAC1.JPG

Woontoren

De opvallendste ingreep van het RUP is natuurlijk de mogelijkheid die wordt geschapen om een woontoren te bouwen in de plaats van de bestaande internaatstoren (15 verdiepingen bovenop de 3 van de sokkel, 350 kamertjes). De sokkel met gemeenschappelijke functies wordt behouden. In 2006 had het stadsontwikkelingsbedrijf SOK, in opdracht van het Sint-Amandscollege al een ontwerp- en financieringswedstrijd georganiseerd voor de bouw van de woontoren die in de plaats zou komen van de internaatstoren. In de jury zat onder meer ook de Vlaamse Bouwmeester. De wedstrijd werd gewonnen door een tijdelijke aannemers-, promotoren- en architectencombinatie met Van Roey, Van Roey Projects, Koramic Real Estate, Samyn & Partners, A&J Demeyere en Paul Deroose.

Volgens het ontwerp-RUP mag die toren maximaal 20 bouwlagen hebben en moet hij gebouwd worden op de plaats van het huidige priesterkwartier op een perceel van 40 op 20 meter. Hij moet haals op de Leie staan - want, zo wordt opgemerkt, als hij parallel met de Leie staat kunnen de bewoners de rivier eigenlijk nauwelijks zien; met een haakse opstelling gaan ze de Leie tot kilometers stroomaf- en opwaarts kunnen waarnemen. Per appartement moet er gemiddeld 1,33 parkeerplaatsen ingericht worden en evenveel fietsstallingen. In een gemeenteraadscommissie verklaarde schepen van stadsontwikkeling Wout Maddens (OpenVLD) dat de toren maximaal 64 meter hoog zou worden maar met 20 bouwlagen met een maximale hoogte van 3,5 meter per laag kom ik toch uit op een maximale hoogte van dik 70 meter. Dat is nog een stuk hoger dan de bestaande toren.

De Geest

Een eigenaardigheid in het ontwerp van RUP is de 'zone met wisselbestemming: wonen of gemeenschapsvoorzieningen'. Het betreft het gewezen zwembad De Geest achter de statige huizenrij van het Albertpark - generaties Kortrijkzanen hebben er leren zwemmen en evenveel generaties zwemredders en kunstzwemmers leerden er hun vaardigheden. Het droogstaande zwembadgebouw en het langgerekte perceel tussen de tuinen van het Albertpark en de sportvelden in de Duiksmuidekaai mag gebruikt worden voor wonen. Maar ... het mag ook aangewend worden voor 'gemeenschapsvoorzieningen'. Het zal wel het een zijn of het andere voor het geheel.

Wat zou die gemeenschapsvoorziening op die plek wel kunnen zijn? Welnu, de strook sluit aan op de campus van het Sint-Maartensziekenhuis (dat uit het RUP is gehouden). Sportschepen Stefaan Bral heeft al laten weten dat die campus, na het nakende vertrek van het ziekenhuis naar AZ Groeninge op Hoog Kortrijk, wel eens zou kunnen plaats bieden aan een groots zwemparadijs. Misschien kan de site De Geest daar ook een rol in spelen, als ze niet wordt in gebruik genomen voor wonen.

Afwatering

De gemeenteraad stelde het ontwerp van gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan vast op 10 september 2012. Het openbaar onderzoek kan nu starten. Pas nadien (en na advies van de gemeentelijke commissie voor ruimtelijke ordening, GECORO) kan het RUP definitief worden goedgekeurd.

Ik ben eens benieuwd of het openbaar onderzoek veel opmerkingen zal opleveren. Mogelijke knelpunten betreffen onder meer de waterafvoer op het hele terrein en de schaduw van de nieuwe woontoren op de al dan niet bewoonde omgeving. Het RUP-gebied bestaat hoofdzakelijk uit aangeslibte grond bovenop kleilagen. Het is gevoelig aan grondwaterstromen die verrassend kunnen veranderen (en opwellen) als daarin gegraven en gebouwd wordt. Er loopt nu al een jarenlang juridisch geschil tussen bewoners van het aanpalende Albertpark en het agentschap Waterwegen en Zeekanaal nv (W&Z). De tuinen (en kelders) lopen er meer dan vroeger onder water na de verbreding en verlegging van de Leie. Oude (en vergeten?) openbare afwateringen zijn daarbij doorgesneden. Daarom is in de toelichtingsnota van het ontwerp RUP opgenomen dat W&Z wordt om advies gevraagd over de afwatering van het oppervlaktewater naar de Leie.

Torenschaduw

Het bureau Samyn and Partners, architects & engineers deed een grondig onderzoek naar de schaduwwerking van de bestaande en de nog te bouwen toren op de omgeving. De schaduw van de bestaande toren reikt in de winter tot ver in de nabijgelegen Kapelstraat en Sint-Amandslaan en houdt het zonlicht bijna het jaar rond weg van de speelplaatsen van het college zelf.

Aangezien de nieuwe woontoren meer naar de sportvelden aan de Diksmuidekaai wordt verplaatst, verlegt zich ook de schaduwwerking. In de zomer blijft de schaduw zich bewegen op genoemde sportvelden. In de winter zal de schaduw nu evenwel ook reiken tot aan de woningen in het Albertpark, vanaf 15 uur.

Wat er ook van zij, door de komende reorganisatie verliest het domein Sint Amand zijn laatste kenmerken van enclave in de stad. De publieke fiets- en wandelverbindingen van aan de S-brug in de Diksmuidekaai - na de Leiewerken omgetoverd tot een prachtige promenade - naar de Burgemeester Vercruysselaan en zeker voor 15 jaar (waarna evaluatie) met een aftakking naar de Proosdijstraat zullen het afgesloten groene gebied opengooien.       

SACRUP1.JPG

En voor de erfgoedfanaten: gezien het historische belang van de site komt er archeologische begeleiding bij elke ingreep in het gebied.

Commentaren

Aan de achterkant van de Proosdijstraat zal men een stukje collegegrond kunnen kopen om een tuintje te maken. Goed zo! Maar waarom krijgen de bewoners van de Georges Vercruysselaan niet dezelfde kans? Ook die huizen zijn bijna alle tot tegen de perceelsgrens gebouwd.

Gepost door: Polo | 15-09-12

Beste Marc. Dat kan niet waar zijn van die toren. Is er dan geen oppositie meer in deze stad.

Gepost door: armand sermon | 15-09-12

jammer dat we onze kenmerkende toren (enige in onze skyline) na al die jaren gaan verliezen... naast herkenningspunt vind ik eigenlijk ook dat die best past langsheen de brede Leie, en daarom vind ik de huidige positie, evenwijdig met het water, op het eerste zicht ook logischer dan haaks op de rivier voor de nieuwe. Maar ik ben alvast benieuwd naar deze nieuwe Collegetoren als baken langs onze vernieuwde leieboorden! :-) Marc, blijft dit het winnende ontwerp uit 2006 of kan het even goed nog iets totaal anders worden?

Gepost door: Bernard | 17-09-12

Bernard, ik denk dat het van de eigenaar, de school, afhangt wat er uiteindelijk zal komen. Het RUP bepaalt slechts de grenzen van de mogelijkheden.

Gepost door: marc | 17-09-12

Waarom moet daar mordicus een nieuwe torre komen ? We zijn hier toch niet in Ostènde ? Afbreken dus dat St Amandsgedrocht. En niets in de plaats.

Gepost door: walter maes | 22-09-12

De commentaren zijn gesloten.