01-07-12

Zondags Kortrijk (ansicht 37)

Elke zondag een bijzonder prentje, een ansicht van Kortrijk.

Gloriëtte Nolf1.JPG

Goed nieuws van het erfgoedfront. Twee belangrijke relicten van het fel geteisterde domein Nolf zijn gerestaureerd, dat wil zeggen: zijn grotendeels herbouwd naar de oorspronkelijke ontwerpen. Ik heb het over de 'mirador' en de 'gloriëtte' van het park, Doorniksewijk 148. Aan het park zelf is nog wel een pak werk als men het in zijn glorie wil herstellen.

park Nolf gloriette.JPG

De voorgeschiedenis is tragisch. Gebouwd in de 19e eeuw door de textielbaronnen Vercruysse en later bewoond door de andere textieldynastie Nolf werd het prachtige landhuis in empirestijl achter de rijhuizen van de Doorniksewijk (ingangspoort nr. 148) op een vakantiedag in de zomer van 1985 wederrechtelijk gesloopt door de nieuwe eigenaar, de kliniek Maria's Voorzienigheid (Loofstraat). Men wou er een ordinaire parking aanleggen. Na een juridische oorlog tot in de hoogste gerechtelijke regionen kwam het tot een overeenkomst tussen het verongelijkte Kortrijkse stadsbestuur en de kliniek. Een van de zoenoffers was de medewerking van de kliniek aan een fietspad op haar domein, een project dat toch nog jarenlang heeft aangesleept. Voorts moest het voor de kliniek nu wel duidelijk zijn dat zij het resterende erfgoed op haar domein in stand moest houden. Voor alle zekerheid is de parkachtige landschapstuin met glooiend gazon, eendenvijver met eilandje, uitkijktoren en prieel sinds 2003 officieel beschermd.

mirador Nolf.JPG

ln 2005 ging ik er een kijkje nemen en ik stelde vast dat het park schromelijk werd verwaarloosd. Het prieel, een houten 'gloriëtte' in chinese trant, en de achtzijdige toren, een bakstenen 'mirador' in Vlaamse renaissancestijl met wenteltrap en een houten dakverdieping werden met vreselijke gaten in hun bedaking overgeleverd aan de weersomstandigheden. Op Erfgoeddag 2007 (22 april) ging ik er weer eens neuzen en ik schrok mij een hoedje. De 'gloriëtte' was simpelweg gesloopt; zelfs de oude vloertegels waren afgeschraapt - enkele tegels lagen nog verspreid tussen de honderdjarige taxussen. En ook de toren was zijn houten bekroning kwijt.

mirador Nolf nieuw.JPG

In oktober 2010 kwam er dan plots nieuws van het kabinet van Erfgoedminister Geert Bourgeois. Hij had het besluit getroffen om het herstel van beide erfgoedelementen te subsidiëren. AZ Groeninge, de rechtsopvolger van Maria's Voorzienigheid, werd 142.639 euro beloofd, op voorwaarde dat Stad Kortrijk daar nog eens 42.791,70 euro bijlegde en de kliniek ook nog eens 52.000 euro investeerde. Zelfs Provincie West-Vlaanderen deed zijn duit in het zakje. Ik vond dat een beetje raar: een subsidie voor het herstel van wederrechtelijke verwaarlozing.

Maar soit, het geld is dan blijkbaar toch goed besteed. De restauratieopdracht ging naar Monument Vandekerckhove NV, de specialist van Ingelmunster. Bouwmeester was het Stasegemse architectenbureau De Hullu en Partners. De 'gloriëtte' staat er weer in alle glorie en de 'mirador' kan weer bewonderd worden. Nu nog het torendeurtje openstellen en hij kan weer dienen waarvoor hij ooit is gebouwd: om de tuin vanuit de hoogte te aanschouwen.

park Nolf gloriette2.JPG

De gloriëtte had ook die bedoeling. De 'restaurateurs' - ik denk dat ze niet veel meer hebben kunnen opkalefateren aan het vermolmde oorspronkelijke prieel, eigenlijk is het veeleer kopiebouw - zijn wel erg enthousiast geweest in hun kleurenkeuze. Het gesloopte prieel was altijd in discrete kleuren gestoken of in natuurlijke houtskleur. Zo trok het niet al te veel aandacht weg van de idyllische parktuin. Het nieuwe bouwsel is fel wit met primair rode accenten. Het doet mij een beetje denken aan de Lego-tinten. Maar misschien moeten we wat geduld hebben tot de natuur het kotje bekleed met mos en algen.

Jammer genoeg zijn ook de honderdjarige taxussen verdwenen die de gloriëtte verenigden met de tuin. En ik denk dat de imitatierots waarop het prieel was gebouwd, vroeger een stuk hoger was. Zou het kunnen dat men - per vergissing! - een deel van de brokken van die imitatierots heeft gebruikt voor ook een kunstmatig rotspartijtje aan de voet van de uitkijktoren? Die mirador stond voor de restauratie gewoon op de opgehoogde grond.

mirador Nolf nieuw2.JPG

Zelfs de vloer van de gloriëtte ziet er weer uit als vroeger. Men heeft gebruik gemaakt van gerecupereerde tegels. Maar ik betwijfel of het wel negentiende-eeuwse zijn: bij de brute verwijdering van de oorpronkelijke vloerbekleding zijn nogal wat tegels gesneuveld. 

Gloriëtte Nolf vloer.JPG

Een derde uitkijkpunt is de goed uitgekiende Engelse landschapstuin was de brug over een vernauwing van de vijver. Van op die brug had men een prachtig uitzicht over vijver, gazon, landhuis en de toren van de Sint-Rochuskerk in de verte. De oorspronkelijke sierlijke boogbrug is al lang verdwenen. Tot voor kort lag er op de in baksteen uitgevoerde brughoofden een oeververbinding in betonplaten. Waarom heeft men die nu verwijderd? Zou het kunnen dat er een nieuwe sierbrug komt? Zonder die brug is het park ronduit gehandicapt. De rondgang met opeenvolgende verrassingen over de slingerpaden kan je zo niet meer maken.

Overigens is het park wat groenaankleding betreft nog altijd verwaarloosd. Er zijn wat rustbanken geplaatst maar de plekken errond liggen vol blikjes en ander afval. Wat ook stoort, is het oude bordje dat de toegang verbiedt aan het publiek. Was het niet een van de toegevingen van de kliniek bij de dading dat het park een openbaar karakter zou krijgen?

park Nolf0.JPG

Ten slotte blijf ik aandringen op de officiële bescherming in datzelfde domein Nolf van het gespaard gebleven koetshuis aan de achterkant van de huizenrij van de Doorniksewijk. Het is een groot gebouw in neo-Vlaamse-renaissancestijl, gebouwd in 1873 naar de plannen van de Kortrijkse architect Leopold De Geyne (1836-1916). Die bouwmeester ontwierp onder meer de Sint-Elooiskerk op Overleie en de stadsuitbreidingsplannen rond de Sint-Janskerk (tussen de Veldstraat en de Stasegemsestraat).

koetshuis Nolf.JPG

 

koetshuis 1.jpg

Het koetshuis in 1895, met het echtpaar Nolf (foto uit Historische parken en tuinen in Kortrijk, Paul Debrabandere, Verhandelingen van De Leiegouw 1992)

Commentaren

Dag Marc, er is een kleurenonderzoek geweest, dus dit zouden toch de oorspronkelijke kleuren moeten zijn.
De premie is decretaal vastgelegd voor dergelijke monumenten: 50% Vlaamse Gemeenschap,15% provincie en 15% stad. Het ministerieel besluit is meer een formaliteit.

Gepost door: Bernard Pauwels | 07-07-12

De commentaren zijn gesloten.