17-06-12

De (vergeten) dag dat de Kortrijkzanen de graaf kidnapten: 17 juni 1325

Sint-Maartens.JPG

Nog geen vijfentwintig jaar nadat de Vlaamse milities zich aan de zijde van de graaf van Vlaanderen schaarden tegen de Franse koning in de Guldensporenslag, nam een woedende volksmassa op 17 juni 1325 - vandaag verjaardag! - een latere graaf van Vlaanderen, Lodewijk I, gevangen en men moordde zijn riddergevolg uit. Dat alles op het voorplein van de Sint-Maartenskerk waarin graaf en hovelingen hun toevlucht hadden gezocht. De Kortrijkzanen wierpen hun onderdanigheid voor de hoge krijgsheer af nadat die heel Overleie in brand had gestoken waarbij de vlammen oversloegen op een groot deel van de binnenstad. Achterliggende oorzaken van de opstand waren de hoge belastingen die de adelijke vlerk meende te kunnen opleggen op een bevolking die nog de gevolgen niet te boven was gekomen van een vreselijke hongersnood (1315-17).

Tegen de kleinzoon van graaf Gwijde van Dampierre (in wiens naam Vlaamse milities in 1302 de Guldensporenslag uitvochten), Lodewijk I van Vlaanderen (en II van Nevers) was in 1323 al een groot deel van zijn graafschap in opstand gekomen. In tegenstelling tot zijn opa en zijn pa, die in de aartsrivaliteit tussen de Franse en Engelse koningen om economische redenen (aanvoer goede wol voor de draperieproductie) veeleer aan Engelse kant stonden, trok hij partij voor de Franse koning. Hij was dan ook aan het hof in Parijs opgevoed. Behalve die partijdigheid waren het vooral zijn topzware belastingen die Lodewijk werden kwalijk genomen. Die belastingen dienden onder meer als schadevergoeding aan de Franse koning na de Guldensporenslag. In ruil voor een zekere zelfbeschikking moest het graafschap, de steden en de boeren, zwaar afdokken.

Voortrekker in de opstand was de toenmalige grootstad Brugge. Volgens sommige bronnen zou in de machtsstrijd in de stad zelfs Jan Breydel, de mythische held van de Guldensporenslag, zijn gelyncht omdat hij kamp koos voor de graaf. In 1325 was een delegatie uit Brugge naar Kortrijk getrokken met een verzoek tot solidariteit. Graaf Lodewijk wou daar een stokje voorsteken en haastte zich met een meute ridders (400) naar de Groeningestad. Het Kortrijkse stadsbestuur liet hem binnen. Onmiddellijk sloeg hij de Brugse delegatie in de boeien. Daarop zond Brugge een 5000 man sterk gemeenteleger naar Kortrijk om hun stadsgenoten te bevrijden.

Krijgsheer Lodewijk vond er niets beters op dan in afwachting van de komst van de Bruggelingen alvast het niet omwalde stadsdeel Overleie plat te branden. De vlammen sloegen evenwel over en verwoesten ook een deel van de binnenstad. Voor de Kortrijkse bevolking deed dat de deur dicht. Er werden spontane barricades opgeworpen; de mannen gingen de ridders te lijf en de vrouwen bestookten de edellieden met huisraad vanop de daken van de huizen. Het draaide uit op een grootschalige slachting. De arrogante ridders werden een voor een afgemaakt. De graaf en zijn dichtste gevolg vluchtten in de Sint-Maartenskerk, maar ze werden naar buiten gesleept en doodgeranseld. Een van de hovelingen werd zelfs in tweeën gekliefd. Ook de graaf zelf, nochtans de hoogste krijgsheer, kreeg rake klappen.

Op verzoek van de Bruggelingen werd hij niet terechtgesteld maar in vernederende omstandigheden - vastgebonden op een 'klein paard' (een ezel?) - in gevangenschap naar Brugge afgevoerd. Daar hebben ze hem nog zes maanden in een kerker opgesloten.

Hongersnood

De razernij van de Kortrijkzanen is te verklaren door het verlies van gave en goed door de brandstichting in opdracht van de graaf. Maar de felheid is zeker ook toe te schrijven aan de uiterst moeilijke omstandigheden waarin de bevolking moest zien te overleven in die jaren. Niet alleen waren er voortdurend militaire schermmutselingen en brandschattingen. Ook waren de mensen de gevolgen nog niet te boven gekomen van de hongersnood in 1315-1317. Door harde winters en natte zomers waren de graanoogsten enkele jaren naeen mislukt. Tot overmaat van ramp viel de Franse koning Louis X de Vlaamse gewesten ook nog eens binnen. Omdat hij op de verzopen akkers niet genoeg eten vond voor zijn troepen, trok hij zich terug maar niet eerder dan nadat hij de schaarse graanvelden platgebrand had.

Die historische anekdote van de kidnapping van de graaf van Vlaanderen door de Kortrijkzanen krijgt veel minder aandacht dan de Guldensporenslag. Maar wie een beetje wil weten hoe het er in die zogenaamd heldhaftige tijd eraan toeging in het graafschap Vlaanderen, moet het verhaal toch kennen.

 

Sint-Maartensb.JPG

Commentaren

Zou dat geen zinvolle wijkfeestdag moeten zijn voor Overleie?

Gepost door: Polo | 18-06-12

De commentaren zijn gesloten.