22-04-12

Zondags Kortrijk (ansicht 27)

Elke zondag een bijzonder prentje, een ansicht van Kortrijk.

Bloemfontijn.JPG

In deze traag op gang komende lente - vorig jaar liep de zomer al op zijn einde! - ben ik voor het zondagse prentje op zoek gegaan naar bloesem. Een spectaculaire explosie van bloeisel is te zien in de Stasegemsestraat. Of hoe één boom (kerselaar of pruimenboom?) een hele straat kan opfleuren. De boom is buur van een gewezen café met de heel toepasselijke naam 'Bloemfontijn'. Maar onverlaten hebben het uithangbord met de beroemdste spellingsfout van Kortrijk heel recent van de gevel gehaald. Jammer (voor mijn verhaaltje).

De steenvruchtdrager die dienst doet als levende fontein van bloemetjes staat op het perceel van een arbeiderswoning die  is gesloopt (jaren 80?) in het kader van  stadsherwaarderingsplannen voor de wat achtergestelde buurt. Het was een briljante zet van de stadsplanners om in die groenarme buurt een hoogstam te planten waar men in heel de nochtans zeer lange Stasegemsestraat niet naast kan kijken. In de Pieter de Conincklaan vormt die boom en zijn tweelingbroer een gezellig plantsoentje met een paar rustbanken en een fietsenstalling. Wat verderop staat het gerenoveerde poortgebouw, in art deco-stijl, van de vroegere vestiging van de Vetex-fabriek (eerder Algemene Jutemaatschappij). Het wordt als buurthuis gebruikt.

De felle bloeier is de buur van het pand Stasegemsestraat 84. Daar was tot voor enkele jaren het volkscafé Bloemfontijn. Dat was een herberg met een hele geschiedenis. Hij werd gebouwd in 1900; van meet af aan was het een café. Het kwam tegemoet aan een behoefte van de sinds de aanleg van de Vaart Kortrijk-Bossuit (1861) stilaan volgebouwde fabrieken- en arbeidersbuurt.

Bloemfontijn3.JPG

De werkmanswoningen uit het einde van de negentiende eeuw zijn lang miskend als onvolwaardige huisvesting maar de typerende 'reken' die er nog staan geven de buurt toch stilaan een schilderachtige aanblik. Te herkennen zijn nog de 6 huizen in de Stasegemsestraat van de familie Delombaerde (1873), 5 huizen van aannemer A. Geers-Declercq in de Schaekenstraat (1876), 7 huizen van aannemer Victor Debooserie in de Vaartstraat (1878), 7 huizen op de hoek van de Schaekenstraat en de Stasegemsestraat van Petrus Saelens (1881), 4 huizen van handelaar Gustaaf De Geyne in de Schaekenstraat (1883), hele reken huizen van hoefsmid Gabriël Vanden Broucke in de Stasegemsestraat: 14 in 1868 en nog eens 6 in 1891. En in 1888 verkreeg Minet-Cavenaille een bouwvergunning om zijn schuur in de Stasegemsestraat om te bouwen tot 4 huizen; in 1894 bouwde hij er nog eens 9 huisjes bij. De standaardbreedte van al die woningen is 3,5 meter. Voor zijn gelagzaal kreeg Bloemfontijn een grotere breedte.

De naam van het café is om meer dan een reden merkwaardig. Vooreerst is er die spellingsfout. Die is meer dan 110 jaar op de gevel blijven staan; qua authenticiteit kan dat tellen. Bloemfontein is en was de hoofdstad van de Zuid-Afrikaanse deelstaat Vrijstaat. De naam van de stad bevat op zichzelf al een spellingsfout. Hij is genoemd naar de bron van de chef van de inlandse Khoikhoi; hij werd door de Nederlandse kolonisten Jan Blom genoemd; eigenlijk moest het dus Blomfontein zijn.

Rond de vorige eeuwwisseling woedde in Zuid-Afrika de bloedige Tweede Boerenoorlog (1899-1902), het Engelse imperium op zoek naar diamanten en goud tegen de eerder daar gevestigde Zuid-Afrikaners (Boeren) in hun republieken. Er was in Europa nogal wat solidariteit met de Boeren, ook al omdat de Engelsen er voor het eerst concentratiekampen inrichten waar de vrouwen en kinderen van de guerillavoerende boeren werd opgesloten en uitgehongerd. De president van de boerenrepubliek Transvaal, Paul Kruger, bezocht in de jaren ook ons land, op zoek naar steun. Overal te lande, ook in Kortrijk, werden er grote steunmanifestaties gehouden, onder meer gesteund door de opkomende socialisten.

Uit die tijd stammen veel straatnamen die verwijzen naar Zuid-Afrika. In Kortrijk was het dus een café dat aan die anti-imperialistische beweging een naam ontleende. Toch is het merkwaardig dat het de naam van een stad uit de republiek Onranje-Vrijstaat koos. Meestal nam men namen uit de republiek Transvaal (Pretoria) van de genoemde Kruger. Krüger is in die tijd ook de naam geworden van een biermerk - met een nieuwe spellingsfout: die umlaut op de u hoeft niet.

bloemfontijn2000.JPGHet café in 2000

Het café in de Stasegemsestraat is in de jaren zeventig nog een lokaal geweest van de Kortrijkse afdeling van de Kommunistische Partij, uitgebaat door de broer van André Dekimpe die toen KP-vrijgestelde was. In het zaaltje achteraan was een zelfs een jeugdclubje voor de communistische jongeren. Eigenaardig genoeg hield de waard niet erg van politieke disputen aan zijn toog. De KP werd toen trouwens erg gecontesteerd door extremer varianten. Maar als je hem op zijn paard kreeg, ging hij in zijn achterkeuken een oude affiche opdiepen van een steunmanifestatie aan Francisco Ferrer, de Spaans-Catalaanse anarchist die in 1909 op het kasteel van Montjuïc (Barcelona) werd geëxecuteerd als vermeend leider van een anarchistische opstand. Hij introduceerde heel vernieuwende ideeën in het onderwijs. Die affiche erfde Dekimpe van zijn grootmoeder: "In de strijd voor het algemeen stemrecht is mijn grootmoeder nog vertrokken met een bel op straat. Tegen dat zij op de Grote Markt arriveerde, werd zij gevolgd door een menigte manifestanten!". Dat moet in 1902 geweest zijn. (Ik had eerst geschreven 'moeder' maar Ivan Vermeulen maakte er mij op attent dat de moeder van Romain pas in 1908 is geboren. Ik heb het dus gecorrigeerd.)

Waartoe een pak bloesem toch al niet kan leiden!

Toch jammer dat het uithangbord van café Bloemfontijn zonder boe of ba is verwijderd van de gevel. Op het venster is een kenteken aangebracht van het jongerenvormingscentrum Arktos

Bloemfontijn2.JPG

Commentaren

dit cafe heeft ''muus'' lange tijd opengehouden .
no nonsens cafe , iedereen welkom , maar hou het rustig , anders '' daar is de deur , meneer ''
bloemfontijn is geen spellingsfout maar dient gezien te worden op zijn ''suidafrikaans ''vandaar ....

Gepost door: jan | 22-04-12

Ja, inderdaad was Erik Demuyzere lange jaren baas achter de toog. Maar mijn anecdote slaat op een van zijn voorgangers, ook ' de moustache' genoemd.

Ja, ik dacht ook eerst dat Bloemfontijn de Afrikaanse spelling was, maar ook in het Suid-Afrikaans is het Bloemfontein... Het blijft een spellingsfout. Vind ik niet erg. Is de stadsnaam Kortrijk trouwens ook geen opleuking van Kortrik, zoals Wervik en Doornik? Ook een spellingsfout als je wil.

Gepost door: marc | 22-04-12

nu , idd , spellingsfout , no problem ;-) , heb de info trouwens van muus zelf , heb nog een pintje gedronken met hem verleden week .

Gepost door: jan | 22-04-12

De lokaalhouder Romain Dekimpe zijn moeder was geboren de 24 december 1908 en zij kon moeilijk al de straat op om te betogen.

Gepost door: vermeulen ivan | 29-04-12

De moeder van de lokaalhouder Romain Dekimpe Juliette Depreytere
was geboren in het jaar 1908 de 24 december en het zou moeilijk
geweest zijn dan al op straat te komen.

Gepost door: vermeulen ivan | 29-04-12

Dan moet het zijn grootmoeder zijn geweest. Sorry, Ivan. Maar weet jij nog iets van die affiche met Ferrer erop?

Gepost door: marc | 30-04-12

De commentaren zijn gesloten.