01-04-12

Zondags Kortrijk (ansicht 24)

Elke zondag een bijzonder prentje, een ansicht van Kortrijk.

kasteelbrug A1.JPG

Vandaag brengt het zondagse plaatje ons tot op de Acropolis. Maar beide voetjes op de grond - of is het in het Leieslib? - : het gaat over dat onnozele brugje genaamd 'Kasteelbrug'. Het was de eerste compensatie voor stad Kortrijk voor de vreselijke Leiewerken. Het is ontworpen - maar niet het meest geslaagde project - van een wereldberoemd stedenbouwkundige. Het ligt in de weg voor de ontwikkeling van de jachthaven die Kortrijk al zo lang begeert. En dat kasteel, waar slaat dat op?

Het stadsbestuur maakte een paar weken geleden bekend dat Waterwegen & Zeekanaal, het Vlaamse overheidsagentschap voor de waterwegen, toch nog altijd van plan was om de Kasteelbrug, over de Oude Leie tussen de Kasteelkaai en de Reepkaai, te verhogen. Daarmee zou ook die Leiearm, in het hartje van de stad, weer bevaarbaar worden, althans voor plezierboten. Momenteel verspert die brug de stroomafwaartse toegang tot de jachthaven die de stad graag zou ontwikkelen om en rond de Broeltorens. Ook de stroomopwaartse toegang tot de Oude Leie is moeilijk want de nieuwe Kalkovenbrug (Damkaai) over de samenvloeiing van oude en nieuwe Leie is, hoewel wat hoger, eveneens veel te laag voor jachten en toervaartboten van enige omvang.

kasteelbrug 4.JPG

De Kasteelbrug is de eerste compensatie van hogerhand geweest voor de Leieverbredingswerken die de doortocht van van de rivier door Kortrijk onvermijdelijk ooit moesten teisteren. Het was nog kortstondig burgemeester Jozef De Jaegere, die in 1983 - bijna 30 jaar geleden! - Kortrijk de bittere pil liet slikken onder twee voorwaarden. De stad moest vooreerst beter uit de grootschalige werken in zijn volle centrum komen. En bovendien mochten de werken niet al te lang aanslepen. Ik hoor het hem nog zeggen: "Het zou een drama zijn voor het leven in ons stadscentrum als die werken ons tien jaar of langer zouden gijzelen". Welnu, het ziet er niet naar uit dat het laatste grote deelproject, de bouw van een nieuwe Budabrug, een ophaalbrug, zal voltooid worden voor 2014.

Om er voor Kortrijk het beste van te maken liet het Kortrijkse stadsbestuur zich begeleiden door een 'deskundig' team. De Jaegere deed daarvoor een beroep op zijn vriend, de wereldberoemde professor Raymond M. Lemaire, van de Université de Louvain-la-Neuve. Dat was meteen heel hoog gegrepen, want de hoogleraar Kunstgeschiedenis (hoewel hij jurist was van vorming) was eerder betrokken bij de restauratie van wereldwonderen zoals de Acropolis in Athene, de tempels van  Borobodur in Indonesië en de Kasba van Algiers!

Het contract werd afgesloten tegen een prijsje van een dikke 3 miljoen frank (78.111 euro, gemeenteraad 13 april 1984). Veel begeleiding heeft de vedette aan zijn Kortrijkse cliënt niet kunnen verstrekken. Na jaren getalm is het dossier pas in 1996 op gang gekomen onder socialistisch minister van Openbare Werken Eddy Baldewijns. Lemaire, ondertussen baron geworden, was toen al 75 jaar (hij overleed trouwens het jaar nadien). Zijn begeleidingswerk werd grotendeels overgenomen door de logische instantie voor die job: de intercommunale Leiedal.

kasteelbrug 5.JPG

Maar het folietje van Jozef De Jaegere, de schoonvader van Stefaan De Clerck, heeft toch 1 spoor nagelaten in het stadsweefsel: de Kasteelbrug. De oorspronkelijk door de Vlaamse diensten ontworpen extra oeververbinding over de oude Leiearm voldeed niet in de ogen van de restaurator van de Acropolis. Hij vond het ontwerp vooral niet mooi en niet monumentaal genoeg. Hij liet dan maar zijn studenten een nieuw plan tekenen en het is naar dat plan (hieronder een schets uit 1992) dat het bruggetje is uitgevoerd.

 

kasteelbrug schets 1992.JPG

Het is een geval geworden waarbij op geen ton arduin is gekeken - zelfs het beton ziet eruit als rotssteen. Het moest een licht kunstwerk worden maar het is een logge constructie geworden. En die logheid is bovendien nep. De brupijlers zijn aangekleed met arduinen platen maar die reiken niet tot in het rivierwater op momenten dat de Leie laag staat. In Kortrijk zeggen ze van iemand die een pantalon aan heeft met te korte pijpen dat het heeft gebrand in zijn kleerkast. Waaraan de onderkant van een brugje allemaal niet doet denken!

Zelfs voor dat brugje heeft Kortrijk nog veel geduld moeten hebben. De bouw is pas op 2 november 1994 kunnen starten, door aannemer Jan De Nul, Aalst (19.378.700 frank of zowat 480.000 euro). 

kasteelbrug 2.JPG

Het ergste van die Kasteelbrug uit 1994 is dat zij de stroomafwaartse toegang van schepen tot de oude Leiearm simpelweg barrikadeert. Na verloop van tijd heeft men die toegang ook verboden met een verkeersteken 'verbod door te varen' (twee rode liggende balken met een witte ertussen) op de reling van de brug. Alsof enige bootbestuurder dat zou aandurven. Aan de stroomopwaartse kant van de brug is er nu een gezellige drukte van plezierbootjes, die moeten drummen voor een plaatsje. Aan de stadskant van de brug ligt een lege steiger, waaraan een half ondergelopen verroeste reddingssloep nog niet weet dat aan het zinken is. Waar is de tijd dat het Mosselschip aan de Dolfijnkaai lag? Het zou er nu niet meer naartoe kunnen varen.

kasteelbrug 3.JPG

De aankondiging dat de Kasteelbrug binnen afzienbare tijd (binnen 10 jaar?) zal worden opgehoogd is daarom goed nieuws. Maar die belofte komt er niet voor het eerst. In 2006 vatte het toenmalige stadsbestuur, CVP-SP, het plan op om de boorden van de oude Leie grondig te verbouwen. Het succesvolle Gentse project Portus Ganda achterna. Zo zouden ondermeer de Broelkaai en de Verzetskaai gradinsgewijs verlaagd worden tot bijna op rivierniveau. Zo zou een aantrekkelijk en groot amfitheater worden gevormd, met de Broeltorens als monumentaal decor, waarop volop terrassen aan de waterkant kunnen gedijen, met zicht op aanmerende bootjes. Toen al, in 2006, pakte men uit met het plan de miskleun van de Kasteelbrug te verhogen. Maar de nieuwe coalitie, CD&V-OpenVLD, stelde het project Leieboorden sine die uit.

Maar waar verwijst de naam Kasteelbrug (en Kasteelkaai) naartoe? Daar is in de verste geen kasteel te bespeuren. Dat was ooit anders. Precies ter hoogte van de Kasteelbrug stond tussen 1394 en 1684 het zogenaamde Bourgondische Kasteel. Het werd gebouwd door de Bourgondische hertog Filips de Stoute, die ook graaf van Vlaanderen was. Hij trok het op als versterking tegen enigerlei bedreiging door zijn grote rivaal, de Franse koning. Maar het was ook wel bedoeld om de roerige stad die Kortrijk was in bedwang te houden.

Bourgondisch_kasteel1.jpg

Het kasteel werd in 1684 opgeblazen door de Franse koning Louis XIV. In de Frans-Spaanse Oorlog had hij weliswaar Kortrijk veroverd maar door de Vrede van Regensburg moest hij de stad weer afstaan aan de Habsburgers die toen de lage landen in hun bezit hadden. En voor hij Kortrijk ontruimde, moest hij eerst nog de versterkingen met kasteel en al ontmantelen. De ruïnes zijn er blijven liggen tot het stadsbestuur in 1781 besloot er een kaai te bouwen, de Kasteelkaai dus. 

kasteelbrug 6.JPG


Commentaren

Uw commentaar bij ansicht 24 doet mij denken aan een tentoongestelling in het stadhuis, onder den oorlog. Het waren toen plannen van den duits. Er was een plan bij van een stadsontwikkeling om de oude leie te overdekken vanaf de leiebrug tot en met de broeltorens en zo een amphitheater te maken met de broeltorens in de fond. Inbegrepen waren ook het plein tot aan het museum en de huidige parking aan de overkant.
Maar ja, na den oorlog kon dit allemaal niet want het kwam van de vijand.

Gepost door: Speybrouck stefa n | 10-11-12

Wat dat ik nog vergat te zeggen, dat die kakofonie van alle afschuwelijke gevels aan beide zijden , broelmuseum en handboogstraat (?)zouden vervangen geworden zijn door klassieke gevels in de stijl van het broelmuseum.

Gepost door: Speybrouck stefa n | 10-11-12

goed artikel zeg bedankt

Gepost door: letselschade amersfoort | 29-12-14

De commentaren zijn gesloten.