04-03-12

Zondags Kortrijk (ansicht 20)

Elke zondag een bijzonder prentje, een ansicht van Kortrijk.

Wit Kasteel3.JPG

Het is niet zeker dat fabrikant Emiel Florin in 1910 een dergelijke bestemming voor ogen had toen hij in de Doorniksesteenweg in Kortrijk de beroemde architect Jan Robert Vanhoenacker zijn witte villa liet bouwen. Maar eigenlijk: hij wou een lusthof, welnu 't Wit Kasteel wòrdt een lusthof (in een letterlijke betekenis van het woord)!

Het Wit Kasteel dook in de voorbije weken geregeld op in de lokale dagbladpagina's. In de doening met toren, Doorniksesteenweg 210 komt een 'parenclub'. Toch wel een eigenaardig samengesteld woord, een combinatie van een werkwoord met een zelfstandig naamwoord, of ben ik mis?

Grote opschudding op 17 februari 2012 toen Barbara Gandolfi, niemand minder dan de actuele vriendin van Jean-Paul Belmondo, Bebel pour ses amis, er een inval deed met een gespierd groepje. Zijzelf heeft, naast uiteenlopende andere drukke bezigheden, een concurrerende club in Ronse. Achter het project in Kortrijk zou haar 'stiefvader' zitten en hij zou niet alleen 200.000 euro schulden bij haar hebben, zij verdenkt hem bovendien van diefstal in Ronse. De raid liep uit op een sisser.

De oudere Kortrijkzanen kennen 't Wit Kasteel van de wat chiquere communie- en trouwfeesten waarbij de traiteursfamilie Darras in de potten roerde en over het protocol waakte. Later passeerde er een pleiade van 'feestarchitecten', zaalverhuurders, fuiforganisatoren, lounge-uitbaters enzovoort, waarbij de naam 't Wit Kasteel soms niet en soms wel werd vervangen door exotischer uithangborden (zoals Villa Alba en Ksanadoe). De parenclub wordt - als 't toch nog lukt - 'Amatus' gedoopt. Vergeten we zeker niet die heugelijke zomerdag in 2008 toen er een lokale afdeling van Lijst Dedecker (LDD) boven de doopvont werd gehouden. Voorzitter - heel kortstondig - werd Eric Flo, ex-VlaamsBelanger, die zich onlangs in de gemeenteraad nog voorstelde met de woorden: "Ik ben een genie!".

Van de oorspronkelijke binneninrichting zal na die onophoudelijke stroom uitbaters met elk hun eigen ideeën wel niet veel meer overschieten. De buitenkant van de monumentale villa is wel nog goed bewaard gebleven. Het pand is terecht opgenomen op de lijst van waardevol bouwkundig erfgoed. De officiële inventaris wordt de villa 'eclectisch' genoemd. Dat is een stijl die gebruik maakt van diverse elementen uit andere, historische stijlen.

In 1910 koos architect Jan Robert Vanhoenacker voor een bakstenen gevel waarbij de overwegend witte vlakken horizontale strepen kregen in grijze stenen. Uit de voorgevel springen twee stukken naar voren - in architectuurjargon noemt men zo een uitsprong een 'risaliet'. Het risaltiet van de voordeur is uitgebouwd tot een vijf verdiepingen hoge toren, als je de met leien bedekte bedaking met lantaarn onder een peerenspits meerekent. Het vensterrisaltiet zit onder een puntgevel met een ronde erker.

Dat Wit Kasteel moet nogal opschudding hebben verwekt onder de Kortrijkse beau monde. Het opvallende project was het startsein voor een hele reeks opdrachten in de Groeningestad tot aan de Eerste Wereldoorlog. In 1909 had Vanhoenacker al het 'hôtel' van graanmarchand Charles Vande Venne-Meeuws, Doorniksewijk 66, ontworpen. Tijdens de bezetting logeerde daar de Duitse legerstaf en er wordt verteld dat de Duitse kaiser er ooit over de drempel schreed. In 1911 tekende Vanhoenacker het spectaculaire Brouwershuis van Omer Vander Ghinste - ja, die van de Bockorbrouwerij in Bellegem, Doorniksewijk 49. In 1912 niets minder dan de Kortrijkse stadsschouwburg! In 1913 de villa van dokter Peel in de Bloemistenstraat (kantoor van de Belastingen), een nieuwe gevel voor café De Middenstand in de Lange Steenstraat en het Van Ackershof op Hoog Mosscher. Enzovoort.

Jan Robert Vanhoenacker is dus zeker een van de bouwmeesters die zijn stempel heeft gedrukt op het uitzicht van Kortrijk. Hij was wat in de vergetelheid geraakt maar Filip Canfijn, directeur van de stadsdienst Stadsplanning en Ontwikkeling heeft er, ter promotie van het wonen in de stad, een zeer interessante brochure over geschreven.

Jan Robert Vanhoenacker (1875-1958) is in Kortrijk geboren. Hij volgde eerst de opleiding houtsnede en schrijnwerkerij (!) aan de Kortrijkse Academie. Nadien (1895-1898) ging hij bouwkunde studeren aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten van Antwerpen. Als beginnend architect liep hij stage bij de bekende architect Ernest Dieltiens (de ontwerper van onder meer het Zuiderpershuis in Antwerpen, 1882). Vanhoenacker is in Antwerpen blijven hangen, maar tot aan de Eerste Wereldoorlog wist hij vooral in het Kortrijkse opdrachten op de kop te tikken. Na de oorlog werd hij rijk, in associatie met zijn confraters Jos Smolderen en John Van Beurden, in de grootschalige wederopbouw van de 'verwoeste gewesten' aan de IJzer.

Zijn huzarenstuk blijft evenwel de Antwerpse Boerentoren, de eerste wolkenkrabber van Europa in 1928-1931. Maar dat is uiteraard geen Kortrijks ansicht.

Wit Kasteel4.JPG

Commentaren

Het woord "parenclub" staat voor verschillende betekenissen. Ofwel is paren het meervoud van een paar, dan wordt een club voor koppels (waaruit de activiteit van de club dan niet bepaald is). Men kan ook spreken van iets "bij paren", waarmee tevens een stel, een tweetal bedoeld wordt, maar waarbij terug de doelstelling van de club niet duidelijk is (een dansclub? dansen bij paren). Als het voor een werkwoord staat, dan laat van Dale terug verschillende betekenissen zien: een paar vormen, bvb. om te kunnen dansen. Een paar vormen (maar dat is blijkbaar 'verouderd') en tenslotte geslachtsgemeenschap hebben (waarbij in mijn editie van van Dale bijgevoegd wordt: (vooral van dieren). Met andere woorden, de parenclub kan op dieren slaan ... stel dat je een dure hond met een interessante stamboom hebt, dan kun je met je hond naar de parenclub gaan. Enfin, ik stel voor Marc dat je de club eens grondig gaat inspecteren om uit te vissen, waar het paren juist voor staat. We blijven in afwachting in spanning op je resultaten wachten :-)

Gepost door: Vrijdenker | 04-03-12

De commentaren zijn gesloten.