15-01-12

Zondags Kortrijk (ansicht 13)

Elke zondag een bijzonder prentje, een ansicht van Kortrijk.

Bellegem MIG1.JPG

Dit keer een onheilspellend prentje, herinnerend aan die zomerdag van bijna een kwarteeuw geleden, toen de Kortrijkse deelgemeente Bellegem door een ramp in het vizier van de wereldpers kwam. Bijna vergeten en toch weer actueel. Wat trok de aandacht van de hele wereld op 4 juli 1989 op de Doornikserijksweg?

Ravage

Het verhaal is er een uit de nadagen van de koude oorlog. Aan die oorlogsspanning tussen NAVO en Warschaupact kwam een officieel einde op 26 december 1991 met het opheffen van de Sovjetunie. En koud is het intussen ook al bijna niet meer, zelfs niet in de winter. Het is de Vlaamse schrijver Tom Lanoye die de tragische gebeurtenis als onderwerp heeft gekozen voor zijn nieuwe boek 'Heldere hemel'. Binnen enkele weken wordt het massaal verspreid als het Boekenweekgeschenk van 2012. In heel het Nederlandse taalgebied wordt Bellegem nog een begrip.

Op voormelde zomerdag in 1989, de nationale feestdag van de USA godbetert, crashte om 10.45 uur een Russisch gevechtsvliegtuig van het type MIG-23 op een alleenstaand huis, Doornikserijksweg 273 in Bellegem op de grens met Kooigem. In de woning lag de negentienjarige Wim Delaere, student informatica, te slapen. Hij maakte geen kans. Het jachtvliegtuig voerde munitie mee en die ontplofte. Even werd getwijfeld of Wim wel in huis was, maar wat later werd hij verkoold teruggevonden onder de wrakstukken en het puin van het vernielde huis. Tien jaar later schreef Patrick Ghyselen in Het Nieuwsblad (3 juli 1999) dat "de staart boven het huis van het gezin Delaere uitstak; de vlammen waren metershoog met een enorme rookontwikkeling. Buren-getuigen hoorden enkel maar een gierend geluid vooraleer de MIG insloeg".

De volgende foto's tonen de ravage aangericht door de neergestorte 'vijandelijke' straaljager. De foto's zijn te zien op de zeer interessante blog 'Rijkswacht-Gendarmerie-District Kortrijk', een ware goudmijn van historisch (beeld-)materiaal over het federale politiekorps.   

MIG Bellegem 1.jpg

MIG Bellegem 2.jpg

Afwachtend

De MIG-23 (Mikojan-Goerevitsch-23, door de NAVO 'Flogger' genoemd - het was het eerste Russische toestel met verstelbare vleugels) was opgestegen in Polen met als piloot de Rus Nikolaj Skoeridin. Boven Oost-Duitsland (DDR) was hij in technische moeilijkheden geraakt en hij was uit zijn toestel gesprongen in de veronderstelling dat het daar zou neerstorten. Maar de motor schoot weer in gang en de Flogger bleef in de lucht. Grote paniek toen het toestel het IJzeren Gordijn overvloog en het luchtruim van de NAVO binnendrong.

Vanop een Nederlandse basis werden twee Amerikaanse F15's erop af gestuurd om het te onderscheppen. Toen ze constateerden dat er geen piloot meer aan boord was, wist men niet goed meer wat te doen. Neerschieten was niet direct een optie omdat de brokstukken dan over een grote oppervlakte schade zouden veroorzaken. Uiteindelijk werd beslist de MIG zijn brandstof te laten opvliegen. Als het toestel zou dreigen neer te komen in een dichtbevolkte agglomeratie, zou met het alsnog uit de lucht schieten.

Het stevende effectief af op de metropool Rijsel. Daar werden de nodige maatregelen genomen. Eigenaardig genoeg nam men in België veeleer een afwachtende houding aan. De rijkswacht werd pas een kwartier voor de crash verwittigd door het leger. Had men niet beter eerder de bevolking van de streken die risico liepen gewaarschuwd? Wellicht vond de militaire top dat zij redenen hadden om dat niet te doen.

Internationale druk

Procureur Jean-Marie Coppens, toen als substituut inspringend in de gerechtelijke vakantie, haalde bij zijn oppensioenstelling in 2006 nog herinneringen boven aan die raadselachtige gebeurtenis (Het Nieuwsblad, editie Brugge-Oostkust, 28 oktober 2006). Hij moest onmiddellijk een cirkel van verscheidene kilometers laten ontruimen. De vrees bestond dat er kernwapens aan boord van de MIG waren. De procureur trotseerde manmoedig de wereldmachten door eveneens beslag te leggen op het wrak. Noch den Amerikaan noch de Rus mochten erbij zolang er geen financiële regeling was getroffen voor al wie schade had geleden.

"Het parket stond toen onder enorme internationale druk" vertelt hij; het ware pas eigenaardig geweest als dat niet het geval was geweest. Coppens: "Op een vergadering op Buitenlandse Zaken, met aan de ene kant van de lange tafel de Belgische delegatie waartoe ik behoorde en aan de andere kant de Russische generaals met hun grote kepies, kregen wij de formele belofte van een schadevergoeding".

Niet minder dan dertig miljoen Belgische frank (745.000 euro ongeveer, let wel: 23 jaar geleden) haalde Coppens naar Bellegem. De familie van Wim Delaere kreeg haar deel. Maar ook de lokale winkeliers en andere zelfstandigen, die een tijdlang hun zaak hadden moeten sluiten, werden vergoed. Hoge rekeningen werden ingediend door enkele bordelen langs de Doornikserijksweg, maar daar heeft men toch een stuk moeten van afdoen.

Bernagie

Op de historische plek herinnert niets meer aan de ramp. De geruïneerde woning Doornikserijksweg 273 is tot in haar fundamenten gesloopt en vervangen door een moderne woonst. Thans woont daar de broer van Wim met zijn gezin. Of de omgeving gevolgen ondervindt van mogelijke stoffen die zijn vrijgekomen bij de explosie van de munitie van de MIG, is onwaarschijnlijk. Maar toch: in de gracht naast de oude heirweg naar Doornik vond ik gisteren, in het putje van de winter, een uitbundig bloeiend exemplaar van een bernagieplant (komkommerkruid). Normaal sterft de eenjarige bernagie na de zomer volledig af en beginnen de zaadjes pas te ontkiemen in april-mei.

Bellegem MIG2.JPG

Boekenweekgeschenk

De Boekenweek, een organisatie van de Nederlandse Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek, loopt van 14 tot 24 maart 2012. In die week krijg je het nieuwe boek 'Heldere Hemel' van Tom Lanoye gratis bij aankoop van een zeker bedrag aan Nederlandstalige lectuur. Bij de voorstelling van het boek zei Lanoye: "Ik kan mij geen blinder noodlot voorstellen: een vliegtuig dat letterlijk als een deus ex machine uit de lucht komt vallen. Rond dat feit heb ik een internationale en familiale geschiedenis geschreven". We zijn benieuwd! Is er wel nog een boekhandel in Bellegem?

Commentaren

De onafscheidelijke komkommertijd-reeks ,,Tien jaar later'', ja, d'r was toen geen ander nieuws over Bellegem,... :-)

Gepost door: Patrick Ghyselen | 15-01-12

Marc, Het uitgebloeide stukje komkommer-kruid is natuurlijk zeldzaam om putje winter aan te treffen (er staat er hier in mijn tuin ook nog ééntje, waar het blauw van de bloemen nog te zien is), maar dat komt natuurlijk door het "warme" winterweer. We leuk om lezen dat ook de bordelen "inkomensderving" vroegen.

Gepost door: Vrijdenker | 21-01-12

De commentaren zijn gesloten.