31-12-11

Bushokjes in Kortrijk dan toch geen goudmijntje

ClearchannelA.JPG

Het Kortrijkse stadsbestuur dacht ineens 750.000 euro plus twaalf jaar lang een vast bedrag binnen te rijven bij de toewijzing van de bushokjes aan een reclamefirma. De twee reuzen die de markt van het straatmeubilair onder elkaar betwisten, JCDecaux en Clear Channel, weigeren evenwel die 750.000 euro op tafel te leggen. De crisis hé! Een onverwachte derde bieder, Mediatrader, is daartoe wel bereid maar kan volgens het stadsbestuur met niet voldoende referenties uitpakken. Nogal wiedes aangezien beide reclamereuzen zowat een duopolie uitoefenen. Geconfronteerd met die tegenvallende biedingen heeft het stadsbestuur dan maar beslist de opdracht voor 'leveren, plaatsen en onderhouden van wachthuisjes voor openbaar vervoer op het grondgebied Kortrijk' niet te gunnen. Men beraadt zich over een nieuwe algemene offerteaanvraag met minder verregaande voorwaarden. Tot zolang kan Clear Channel (vroeger City Advertising) reclame-inkomsten blijven innen op de bestaande bushokjes. Rivaal JCDecaux baat de andere reclameborden, met stadsplan op de achterkant, uit.

JCDecaux

Er is een tijd geweest dat de lokale overheden al blij waren dat ze gratis straatmeubilair kregen van reclamebedrijven in ruil voor de toestemming reclameborden te plaatsen. Ooit moesten steden en gemeenten daar zelf voor in de buidel tasten. In 1964 kreeg de Franse zakenman Jean-Claude Decaux evenwel het geniale idee bushokjes en ander straatbenodigdheden uit te baten als reclamedragers. De concessiegevers konden een vergoeding krijgen. Stad Lyon was de eerste die hij aan de haak kon slaan. Het was het begin van een veroveringstocht, die ook Kortrijk voor de bijl liet gaan.

Lange tijd had JCDecaux het monopolie, tot in de jaren negentig vanuit Amerika een concurrent opdoemde: City Advertising, later omgedoopt tot Clear Channel. Kortrijk was een van de eerste Belgische steden waarin de Amerikaan een voet aan de grond kreeg.

Bushokjes City Advertising (Clear Channel) 1999

In 1999 kreeg Clear Channel (City Advertising) een contract van 12,5 jaar (dus tot 31 december 2011) voor de plaatsing van 150 bushokjes van het type Albatros. 135 daarvan mocht de reclamefirma voorzien van publiciteit. Het was een verlenging van een eerdere overeenkomst. Het leverde de stad een eenmalige som op van 27 miljoen frank (een dikke 622.000 euro) en een jaarlijkse vergoeding. De som werd gebruikt om de meerkosten te financieren van de renovatie van de stadsschouwburg.

De verlening van reclamemonopolies - want dat zijn die contracten in zekere zin - verlopen echter nimmer zonder problemen. Er is dan ook veel geld mee gemoeid. In 1999 stapte een groot deel van de oppositie (SP en VLD - Agalev en VB bleven zitten) op uit de gemeenteraad na fel protest over de manier waarop de verlenging van het bushokjesconctract was gebeurd.

Socialist Philippe De Coene had uitgevist dat de offerte van concurrent JCDecaux zowat 500.000 euro voordeliger was dan die van City Advertising. Bovendien bleek dat het CVP-stadbestuur al van die hokjes had laten plaatsen voordat de gemeenteraad de beslissing had goedgekeurd. Een suggestie van De Coene om als stad zelf een aantal van de reclamepanelen op de bushokjes te gebruiken voor stadsinformatie en voor de promotie van plaatselijke kunstenaars, werd op instemmend geknip onthaald. Maar in de praktijk kwam er niets van in huis. City Advertising bleek daarvoor immers 40 euro per week per paneel te vragen en men had er niet aan gedacht in het bestek te zetten dat zo iets gratis moest.

Planimeters JCDecaux 2004/2006

In 2004 was het weer raak toen de 'planimeters' (reclameborden met stadsplan op de achterkant) moesten worden toegewezen. Onder impuls van burgemeester Stefaan De Clerck, CVP, vroeg de stad aan de gegadigde firma's als compensatie niet alleen geld maar ook een 'ledwall' op de Grote Markt en allerlei straatdecoratie zoals vlaggenmasten, overdekte fietsstallingen en arduinen trottoirbollen. JCDecaux haalde het contract binnen met een eenmalige extra vergoeding van 1,17 miljoen euro. Andere mededingers waren Aschel en Clear Channel.

Maar Clear Channel ging in verzet, wegens een misrekening in het dossier. De Amerikaanse firma kreeg onverwachte steun van Agalev-gemeenteraadslid Piet Messiaen, die klacht indiende bij de gouverneur van West-Vlaanderen. Gouverneur Paul Breyne schorste daarop het contract. Hij was van oordeel dat de wetgeving op de overheidsopdrachten niet was nageleefd. Voortaan mochten dergelijke contracten niet meer geregeld worden met een concessie maar moest er gebruik worden gemaakt van de procedures van openbare aanbesteding. Het stadsbestuur trok daarop de concessie in.

Pas in 2006 hakte het stadsbestuur na een nieuwe marktbevraging de knoop door. JCDecaux mocht dan toch de borden plaatsen (75 in totaal, plus 33 panelen in de ondergrondse parkings en 10 borden van 8 m² op de invalswegen) en was bereid gevonden de ledwall te installeren op de Grote Markt. Aan het contract, dat nog loopt tot 2018, hangt een jaarlijkse vergoeding aan de stad vast van 120.800 euro. Meer over dat contract in een stuk uit 2006.

Bushokjes 2012

Voor het nieuwe contract voor bushokjes leek er - voor een keer - geen vuiltje aan de lucht. Een vergissing van het stadsbestuur werd in extremis nog rechtgezet door een interventie uit de stadsadministratie. Men wou eerst aan de offerte-indieners de keuze laten over de periode waarin hun bod zou gelden (9, 12 of 15 jaar). De dienst Mobiliteit en Infrastructuur wees erop dat men dan de verschillende offertes niet met elkaar zou kunnen vergelijken; processen waren te verwachten. Het stadsbestuur corrigeerde zijn koers en opteerde voor een contractduur van 12 jaar.

Een algemene offerteaanvraag werd uitgeschreven met Europese bekendmaking, na bijna unanieme goedkeuring van deze 'wijze van gunnen' door de gemeenteraad op 12 september 2011 (alleen zonderling Eric Flo stemde tegen). Voor het opstellen van het bestek werd het puikje van de stadsambtenarij ingeschakeld. De basisprincipes waren duidelijk geïnspireerd op de ervaringen van het verleden. Als de bieders compensaties wilden geven, dan was alleen "een vergoeding in speciën" welkom. Van meet af aan wou de stad de toezegging om op bepaalde bushokjes eigen communicatie te voeren. De offertes zouden worden beoordeeld volgens volgende criteria: 50% volgens de financiële vergoeding, 20% volgens het comfort en de functionaliteit, 20% volgens de esthetische kwaliteiten, en 10% volgens de technische kwaliteit en de duurzaamheid.

De 'winnaar' van de offerteaanvraag zou 166 nieuwe publicitaire schuilhuisjes mogen plaatsen op de vastgelegde locaties. 115 worden er gevraagd van het standaardtype, 9 grotere en 42 op een perron. Als prijs voor het mogen voeren van reclame moet de contractant eenmaal 750.000 euro storten en jaarlijks een bedrag naar eigen inzichten.

Mediatrader

Daarop kwamen drie inzendingen binnen. Clear Channel, de huidige hokjesuitbater, meldde onmiddellijk dat de vereiste 750.000 euro bij het begin van het contract, onmogelijk was wegens "de onzekere economische context". De Amerikaan uit Brussel zag het dan ook niet nuttig om nu al een bedrag in te vullen voor de jaarlijkse vergoeding. De groep drong aan op een nieuw bestek, zonder (of lagere) eenmalige vergoeding.

Van 't zelfde bij JCDecaux: "De enige compensatie die we kunnen aanbieden is de jaarlijkse vergoeding van 33.000 euro. De huidige economische omstandigheden laten niet toe de eenmalige vergoeding in speciën ten bedrage van 750.000 euro te betalen".

Eigenaardig genoeg zijn de financiële eisen van de stad geen probleem voor neofiet NV Mediatrader. De publiciteitsplaatser uit Melsele verklaart zich bereid de 750.000 euro te storten bij aanvang van het contract. Meer nog: jaarlijks wil Mediatrader nog eens 37.100 euro betalen (dat is meer dan gigant JCDecaux.

Niet gegund

Mediatrader is een bedrijf dat vooral naam maakt met publicitaire afsluitingen van bouwwerven. In die zin heeft het geen ervaring met straatmeubilair. Het bestek eistte een aantoonbare expertise door minstens drie referenties te kunnen geven uit de voorbije vijf jaar. Mediatrader kan dat niet. Maar het bedrijf kant zich tegen dat selectiecriterium, omdat het de feitelijke verdeling van de markt over de twee grote spelers bevestigt. Mediatrader noemt dat strijdig met het overheidsopdrachtenrecht. Het is een criterium dat concurrentiebeperkend werkt.

Als hier geen processen van komen! Financieel is het overduidelijk Mediatrader die de beste voorwaarden aanbiedt. Maar de offerte beantwoordt niet helemaal aan de vereisten van he't bestek. Om zich uit deze juridische valstrik te redden, heeft het stadsbestuur dan maar beslist de opdracht niet toe te wijzen. De procedure wordt opnieuw gevoerd maar dan met een aangepast bestek. Het is niet duidelijk waaruit de aanpassing zal bestaan: een schrapping of verlaging van de eenmalige vergoeding, of een soepeler vereiste van referenties.

 

Clearchannel1.JPG

27-12-11

Wordt de Havenkaai de Kortrijkse Docklands?

Havenkaai Carlier.JPG

Al enige tijd is een pokerspel aan de gang met als inzet de ontwikkeling van een van de vuilste en slordigste hoeken van Kortrijk. De spelers zijn nv Waterwegen en Zeekanaal - maar dat verzelfstandigd Vlaams agentschap is al van de tafel gekaart -, het Kortrijkse OCMW, het stadsbestuur, de curatoren van de failliete garage Vereecke, de eigenaar van BVBA Carlier en het stadsontwikkelingsbedrijf SOK. Het gaat om de gronden en leegstaande bedrijfsgebouwen tussen de Meersstraat, de Havenkaai (Leie) en de westelijke binnenring. Het OCMW heeft daar een paar verspreide percelen. Het krijgt van de stad de toestemming om de werkplaats van wijlen Citroëngarage Vereecke op te kopen. Met bvba Carlier zijn er verschillende mogelijkheden: gezamenlijke verkoop, aankoop door het OCMW of ruil. Het is de bedoeling met de drie eigenaars een groot verkavelbaar terrein bijeen te brengen dat dan beter en voordeliger kan ontwikkeld worden dan in de huidige versnipperde toestand. Het OCMW mikt op een combinatie van rijwoningen met stadstuintjes voor jonge gezinnen, een flatgebouw voor sociale huisvesting en openbaar groen. Volgens het door de gemeenteraad op 9 mei 2011 goedgekeurde Ontwikkelingskader Leieboorden moet door het blok een nieuwe straat worden getrokken.

Speedway

In het gebied ten westen van de Beheerstraat heeft het Kortrijkse OCMW historisch nogal wat gronden liggen. Daar, buiten de stadsmuren, waren ooit de gemene weiden van de stad waarop de armen hun vee konden laten grazen. Diverse straten daar maakten ooit deel uit van 'la drève des pauvres'. Zo ook in het blok Havenkaai.

Een deel van zijn eigendom werd het OCMW er onteigend door nv Waterwegen en Zeekanaal (het Vlaams Gewest) voor de verbredingswerken op de Leie. W&Z had na de verbreding evenwel nog een flink terrein op overschot. Wellicht dacht het agentschap die gronden profijtelijk te gelde te maken, maar het OCMW bleef bij de pinken en eiste (al in 2007) de resterende gronden tegen terugbetaling van de onteigeningsvergoeding terug. Het werd een juridisch gevecht, dat op 4 januari 2011 beslecht werd door het Hof van Beroep van Gent in het voordeel van het OCMW. W&Z ging tegen het arrest niet verder in cassatie, zodat de uitspraak in de loop van de zomer definitief werd. 

De OCMW-raad besliste dan ook op 20 oktober 2011 aan het Vlaams Gewest 241.002,06 euro terug te geven voor het terugkrijgen van genoemde grond. Het is waarschijnlijk op die gronden dat motorbouwer Carlier (zie verder) ooit zijn Speedway had, een bromfietspiste waarop geregeld spectaculaire en lawaaierige races plaatsgrepen.

W&Z gronden1.JPG

La Couronne

Die overwinning op de rechtbank doorkruiste een lopend plan van het OCMW met andere grond in het gebied Havenkaai. Het betreft een half afgebroken fabrieksloods waar ooit de firma Carlier rolstoelen assembleerde. Voordien was het de montageplaats van het historische Belgische motor- en bromfietsmerk La Couronne. De firma A. Carlier produceerde ook triporteurs en 'bakfietsen met Gilet-blokken van 100 tot 500 cc'. Die industriële activiteit stopte in 1956; men beperkte zich nog tot in de jaren 80 tot rolstoelen. De betreurde Kortrijkse muzikant Johnny Turbo was verwant aan de fabrikanten.

Een deel van het gebouw is gesloopt om plaats te maken voor de Leiewerken. Op de gemene muur met het galvaniserings- en chromeringsbedrijf van Carlier (Meersstraat) is nog te lezen: "Poort toe - licht uit - in uw belang". Het andere deel van de fabriek verloor alleen zijn Leiegevel. Er staat nog een smeedoven maar de rest van het interieur is in de loop der jaren verdwenen. Daklozen - denk ik - hebben het er zich een beetje gezellig gemaakt in een afgesloten hoekje, met een paar divans en gordijnen van ter plekke. Op een of andere manier stond die fabriek op OCMW-grond. Op het terrein liggen verschillende kuipen die wellicht dienst deden bij de galvanisatie.

Eind 2010 had het OCMW nog beslist die percelen met ruïne en al openbaar te verkopen. Notaris Van Haesebrouck van Aalbeke kreeg de opdracht die verkoop te organiseren. Maar op het moment dat het OCMW zijn Leieslag tegen W&Z won, zag het meer mogelijkheden in een gezamelijke verkoop van die fabrieksgronden met de buitgemaakte percelen van W&Z. De openbare verkoop is dus niet doorgegaan.

Carlier Havenkaai.JPG

Grondruil

at voortschrijdend inzicht van het OCMW werd in de hand gewerkt door een tussenkomst van de stadsdienst Stadsplanning en -ontwikkeling. Uit eigen beweging zochten stedelijke stedenbouwkundigen het OCMW op met enkele voorstellen om het bouwblok Havenkaai zo goed mogelijk te ontwikkelen. Voorwaar een lovenswaardig voorbeeld van proactief optreden van ambtenaren. Zij wezen het OCMW op interessante mogelijkheden van grondruil om de versnipperde eigendommen tot beter ontwikkelbare (èn verkoopbare) percelen bijeen te brengen. Daarbij kon ook beter rekening worden gehouden met de wens van de stad om het bestaande bouwblok in tweeën te delen door een nieuwe straat te trekken van de Meersstraat naar de Havenkaai. Die straat zou van het uitgestrekte binnengebied van het bouwblok bouwgrond maken, voor rijwoningen bijvoorbeeld.

Een eerste suggestie was om de grond aan de Havenkaai waarop nu nog een restant van de rolstoelfabriek staat (La Couronne van Carlier maar eigendom van het OCMW) te ruilen voor de bedrijfsgebouwen van het chromagebedrijf van bvba Carlier in de Meersstraat. Dan kom men drie bijna rechthoekige percelen tussen de Meersstraat en de Havenkaai maken.

Een eerste perceel (teruggevorderde grond van het OCMW) tegen de westelijke binnenring (de Ronde van Vlaanderenbrug) aan zou gescheiden worden van het middenste perceel door de nieuwe straat. Het middenste perceel zou zijn samengesteld door een streep teruggevorderde grond tussen de Havenkaai en de Meersstraat, het gesloopte stuk van La Couronne aan de Havenkaai en de door ruil verkregen fabriek van bvba Carlier in de Meersstraat. Het derde perceel zou bestaan uit het stuk van La Couronne aan de Havenkaai dat het OCMW zou hebben geruild met de eigenaar van bvba Carlier en de werkplaats van de garage Vereecke (toen nog niet failliet) in de Meersstraat. Het bleek immers dat de eigenaar van de leegstaande fabriek van bvba Carlier in de Meersstraat ook eigenaar was van de werkplaats van garage Vereecke.

bvba Carlier.JPG

Vereecke

Een tweede voorstel van de dienst stadsplanning was om de nieuwe straat op te schuiven naar de Beheersstraat toe. Zij zou dan komen te liggen op de scheiding tussen bvba Carlier en het atelier van Vereecke met doortrekking over het onbebouwde terrein van La Couronne aan de havenkaai. Zo zou men twee grote percelen verkrijgen. Het grootste perceel in handen van het OCMW aan de westelijke ring, een kleiner perceel tussen de nieuwe straat en de achterkant van de bebouwing van de Beheerstraat in handen van de eigenaar van de werkplaats van Vereecke en bvba Carlier. Ook in die optie moest voormelde grondruil gebeuren.

Een derde naar voren geschoven optie was de ruil van de hele site van La Couronne voor de private voorgronden in de Meersstraat. Dan zou de nieuwe straat volledig op OCMW-eigendom worden aangelegd. De private eigenaar zou dan een bijna vierkantig stuk hebben aan de Havenkaai (La Couronne en de achtergronden van het atelier Vereecke en bvba Carlier. Het OCMW zou een groot vierkantig perceel hebben aan de westelijke binnenring en aan de overkant van de nieuwe straat nog een rechthoekig perceel aan de Meersstraat.

De vierde mogelijkheid veronderstelde een heel andere ruil. Het OCMW zou dan de helft van zijn gerevendiceerde grond aan de westelijke ring afstaan aan de private eigenaar in ruil voor diens te slopen fabrieksgebouwen (bvba Carlier en werkplaats Vereecke) aan de Meerstraat. Dat krijgen we twee percelen. Een kleiner aan de westelijke ring in private handen, een dubbel zo groot in het midden van het bouwblok in handen van het OCMW en de nieuwe straat tussen beide.

La Couronne.JPG

Ontwikkelingsplan Leieboorden

De voorstellen van de stadsdienst Stadsplanning en -ontwikkeling waren gebaseerd op het door Leiedal uitgewerkte Ontwikkelingskader Leieboorden. Het plan, waarvan de Havenkaai slechts een onderdeel is, werd door de gemeenteraad goedgekeurd op 9 mei 2011. Dat gebeurde niet zonder aanmerkingen van de oppositie. Zo hekelde sp-a-raadslid Bert Herrewyn dat het kader toch weer vooral voorzag in de bouw van flatgebouwen, duur op de koop toe. Jonge gezinnen op zoek naar een betaalbare woning met speelruimte voor de kinderen werden weeral in de kou gelaten.

Voor de site Havenkaai opteert het ontwikkelingskader dan toch voor een reeks rijwoningen met stadstuintje (tussen de acht en de vijftien). Ze worden geconcentreerd in het binnengebied aan de nieuwe dwarsstraat tussen de Meersstraat en de Havenkaai. Aan de buitenkant van de terreinen komen in elk geval toch 'grotere bouwvolumes', appartementen, kantoren en commerciële ruimten.

atelier Vereecke.JPG

Voorbeelddossier

Intussen zijn de kaarten weer 'gekappeld'. Een van de betrokken partijen, Citroëngarage Vereecke, met zijn werkplaats in de Meersstraat, is immers failliet gegaan. Het bedrijfsgebouw wordt te gelde gemaakt. Het OCMW heeft nog geprobeerd de medewerking te krijgen van de curatoren om over te gaan tot een gezamelijke verkoop met de OCMW-gronden, maar daar wilden zij niets van weten. Zij lieten weten dat niets het OCMW belette om eveneens een bod te doen op het terrein. De waarde van dat onderdeel van de garage - de hoofdgebouwen van Vereecke liggen aan de overkant van de Meersstraat en spelen hier geen rol - wordt officieel geschat op 650.000 euro met inbegrip van de ondergrondse garage. Het is maar de vraag of die omvangrijke kelder niet veeleer een handicap is dan een voordeel. Zonder die kelder is de geschatte prijs van het terrein 400.000 euro.

Het OCMW polste toen het stadsbestuur of dat eventueel niet zou kunnen overgaan tot aankoop van het atelier van Vereecke. Het stadsbestuur zei op 28 november jl. neen. Het raadde het OCMW wel aan om zelf de garage op te kopen, "gelet op de meerwaarde die het OCMW kan boeken" op zijn gronden daar als ze die kan uitbreiden met het terrein Vereecke. De stad legt de lat wel hoog: de ontwikkeling van de site Havenkaai moet een 'voorbeelddossier' worden met hoge ambities qua "beeldkwaliteit, belevingswaarde, woonaanbod, mobiliteit, duurzaamheid" en snelle realisatie. De stad zou graag het hele verkoopdossier rond hebben tegen halverwege 2012.

La Couronne gesloopt deel.JPG

SOK

Het stadsbestuur wil daarbij een vinger in de pap houden met betrekking tot de verkoopsvoorwaarden. Die voorwaarden moeten passen in voormeld ontwikkelingskader. Om een en ander in goede banen te leiden, geeft het stadsbestuur het stadsontwikkelingsbedrijf SOK de opdracht de verkoop te begeleiden en te coördineren. De raad van bestuur van het SOK, onder het voorzitterschap van Stefaan De Clerck, heeft inmiddels beslist de opdracht aan te nemen maar zonder zich te overhaasten. Het SOK ziet de voorgestelde timing (tegen halverwege 2012) niet zo direct zitten.

Maar de hooggestemde verwachtingen kunnen nog wreed teleurgesteld worden. Er is immers nog een derde speler in het pokerspel: de eigenaar van de leegstaande bedrijfsgebouwen van bvba Carlier, in de Meersstraat tussen de gerevendiceerde OCMW-gronden en het werkplaats van Vereecke. Als die niet meewil, valt alles voorlopig in duigen. Het OCMW heeft evenwel een belangrijk drukkingsmiddel tegenover die eigenaar. De OCMW-gronden zijn nogal vervuild en de bron van de pollutie komt van bvba Carlier. Het OCMW kan de sanering op de eigenaar van bvba Carlier verhalen. Wellicht komt het ook voor hem beter uit mee te werken aan een gezamenlijke verkoop van zijn pand met de rest van de terreinen. Van de eerder geopperde ruil van gronden tussen  bvba Carlier en het OCMW is daarbij even geen sprake meer, maar wie weet?

Meersstraat.JPG

Sociaal

In elk geval wordt die slordige hoek ooit wel es omgetoverd in een aantrekkelijk, 'voorbeeldig' nieuw stadskwartier met zicht op de Golden River en op twee mooie bruggen. De Kortrijkse 'Docklands' als het ware. Het stadsbestuur hoopt daarbij op interesse van private ontwikkelaars, die toch ter dege zullen moeten rekening houden met de plannen van Leiedal. Of die private inbreng ook kan worden geleverd door sociale huisvesters zoals sociale huisvestingsmaatschappijen of woon- en zorginstellingen, is een vraag die rijst als men de verwachtingen van het OCMW kent.

 

A. Carlier Fabricant de triporteurs.jpg

Met dank aan Bernard Pauwels van de Kortrijkse Erfgoedcel voor deze advertentie.

25-12-11

Kerstdags Kortrijk: een ansicht (10)

Elke zondag - ook op kerstdag - een bijzonder prentje, een ansicht van Kortrijk.

kerstman.JPG

De mode is blijkbaar over van die klimmende kerstmannen tegen de gevel. Je ziet er nog een paar in de Stasegemsestraat maar toch veel minder dan de vorige jaren. Zit Blokker door zijn voorraad? Is de Chinese producent overgeschakeld op andere gadgets? Of zijn de mensen die façadeklimmers gewoon beu gezien?

Of is de kerstman zelf ondertussen al lang gearriveerd waar hij moest zijn? Op de hoek van de Vestingsstraat en de Vaartstraat staat er een enorm exemplaar triomfantelijk te glunderen op het balkon van het tweede. Hij is er geraakt!

Enige tijd geleden was hij nog in het gezelschap van een even omvangrijke opblaassneeuwman. Met hun beiden vulden zij het terrasje compleet. Maar wat is er gebeurd? Is die sneeuwpop van het balkon gewaaid - en gewaaid heeft het!? Is hij lek geslagen? Of hebben de bewoners van het gezellige flatje dan toch maar beslist een deel van hun uitzicht over de Groeningelaan open te houden?

Wat er ook van zij, al wie daar passeert - en het verkeer is druk in den boulevard, onderdeel van de Kortrijkse stadsring - krijgt op die manier prettige feesten toegewenst. Kortrijklinksbekeken sluit zich daar met genoegen bij aan.

 

Vestingsstraat kerst 1.JPG

22-12-11

Ook in de Oude Vestingsstraat huist de Kortrijkse politie in een bouwval

jail16.JPG

Volgend jaar wordt het politiecommissariaat in de Sint-Amandslaan in Kortrijk ontruimd wegens verregaande verwaarlozing en verkrotting. Uit een recente 'conditiestaatmeting', besteld door eigenaar Stad Kortrijk, van het andere politiecommissariaat, in de Oude Vestingsstraat, blijken ook daar gebrek aan onderhoud en onoordeelkundige opknapwerken te hebben toegeslagen. Vooral de leidingen (op verschillende plaatsen lek) en het dak leveren problemen op. Citaat uit het rapport: "Niettegenstaande deze interne renovaties vertoont het gebouw een duidelijk gebrek aan onderhoud en uitvoeringsfouten op verschillende gebieden met een verwaarloosde indruk tot gevolg". De Nederlandse expert Freestone NV raadt aan: "een grondig onderhoudsprogramma" op te stellen. De conditiestaatmeting kost het stadsbestuur 6534 euro.

Of die grondige renovatie in 2012 zal worden doorgevoerd is nog een raadsel; het Kortrijkse stadsbestuur is immers in gebreke gebleven met het opstellen van een tijdige begroting. Zonder begroting kunnen er geen werken worden toegewezen en kan de gemeenteraad niet nagaan waarin het stadsbestuur wil investeren. Eigenlijk is dat stadsbestuur nalatig in zijn eigenaarsverplichtingen. De politiezone Vlas kan gerust aandringen op een vermindering van de huurprijs.

Betlehem

Het politiecommissariaat in het complex tussen de Jan Persynstraat en de Oude Vestingsstraat heeft stilaan iets mee van 'het stalleke van Betlehem' - om in de sfeer van het ogenblik te blijven. Dat het gebouw uitgewoond is, ziet een blinde. Toch heeft het stadsbestuur een extern bureau aangesteld om dat bevestigd te zien. Freestone nv, Wemmel, werd aangezocht voor een quick scan, een vluchtig onderzoek dat de naam kreeg van 'conditiestaatmeting'. Freestone hanteert bij zijn opdracht de Nederlandse norm NEN2767. Het betreft een objectieve registratie van de fysieke gebreken van een gebouw. De factuur van Freestone bedraagt 6534 euro.

De toestand van het politiecommissariaat in het centrum van Kortrijk blijkt bedenkelijk te zijn. De onderzoekers stellen vast dat er momenteel wel wordt gewerkt aan de inkom. Maar dat belet niet dat het gebouw een duidelijk gebrek aan onderhoud vertoont. Als er al een en ander is opgeknapt, dan is dat niet zonder 'uitvoeringsfouten', onvakkundig dus. De algemene indruk is er een van verwaarlozing.

Emmertjes

Het rapport somt een hele lijst van gebreken op. De leidingen zijn sterk verouderd en lekken. De inspecteur geloofde zijn ogen niet toen hij onder de wirwar van buizen emmertjes zag hangen om het meeste lekwater op te vangen. Het rapport vraagt grondig nazicht en herstel. De roofing op het plat dak is verouderd, er zitten blazen op; er blijft water op staan en er grooeit mos en onkruid op. In het gebouw is de linoleum op de vloeren gewoon tot op de draad versleten. De elektrische installatie is niet conform de regels en er zijn uitvoeringsfouten te zien. In de kelder zijn plafond en vloer aan het verkruimelen op diverse - soms vochtige - plaatsen.

In de glasvliesgevel is glas gebroken; de aluminiumramen zijn ondanks hun hoge ouderdom nog in redelijke staat maar ze zijn aangetast door het vuil en vormen koudebruggen. Het schilderwerk op deuren en omkastingen is afgesleten; alle deurroosters zijn vervuild. Op enkele plaatsen valt de plaatser van de muren of komt het behang los. Het plafond van de feestzaal heeft te lijden van vochtinsijpeling en bepaalde platen liggen verschoven.De ventilatie in de parking is kapot: van de twee ventilatoren werkt nog een, die even roestig is als de defecte. Enzovoort.

Onderhoudsprogramma

Freestone geeft in zijn conclusie de raad "een grondig onderhoudsprogramma voor het gebouw op te bstellen op basis van de uitgevoerde conditiestaatmeting". Vooral het leidingennet en de dakbedekking baren de onderzoekers zorgen.

Of het stadsbestuur hierop zal ingaan, is niet geweten. Zopas vroeg ik in de politieraad nog of hiervoor kredieten zouden vrijgemaakt worden op de begroting 2012 van de stad. Burgemeester De Clerck kon het niet bevestigen maar ging 'het meenemen'. Zoals eerder al uitgelegd is het stadsbestuur er nog niet in geslaagd een begroting voor volgend jaar in te dienen.

Huurprijs

Ook de begroting van de politiezone Vlas (Kortrijk, Kuurne, Lendelede) laat op zich wachten. Naar verluidt, is dat omdat de deelnemende stad en gemeenten aandringen op structurele besparingen bij de politie.

Misschien zou een besparing erin kunnen bestaan dat de huurprijs die de politiezone moet betalen aan de stad voor dat gebouw in de Oude Vestingsstraat, wordt verminderd gezien de ernstige gebreken. Voor het andere commissariaat, in de Sint-Amandslaan op Overleie, is een dergelijke schikking getroffen. De huur voor de Oude Vestingsstraat bedraagt momenteel 79.400 euro per jaar.

18-12-11

Zondags Kortrijk (ansicht 9)

Elke zondag een bijzonder prentje, een ansicht van Kortrijk.

Watertoren Schaapsdreef WOLK.JPG

Zodra de straatlantaarns op 't Hoge aangaan, schittert ook het kunstwerk op de watertoren op de hoek met de Schaapsdreef. Afwisselend verschijnen in neonverlichting de woorden WIND en WOLK. De schepper is Geluwnaar Henk Delabie, leraar aan het Kortrijkse VTI (Vrij Technisch Instituut).

Het draagt niet bij tot de bekendheid van het discrete monument dat het alleen 's nachts opvalt, van zonsondergang tot middernacht. In het recente overzichtsboek 'Sculpturen in het stadsweefsel Kortrijk' van fotograaf Danny Veys, uitgegeven met medewerking van Stad Kortrijk, is WIND/WOLK niet opgenomen. Daarmee deelt de lichtsculptuur het lot van bijvoorbeeld Cowboy Henk in de Oudenaardsesteenweg en de Libel in het natuurgebied Bosstraat.

Nochtans is de artistieke decoratie van de watertoren een van de tastbare relicten van Anno'02. Anno'02 is een intercommunaal samenwerkingsverband dat rond de eeuwwisseling door Stad Kortrijk is opgericht, samen met een vijftiental Zuid-West-Vlaamse gemeenten, om de viering van 700 jaar Guldensporenslag (1302) hedendaagse luister bij te zetten. Behalve een menigte kunstzinnige en feestelijke activiteiten moest de tijdelijke intercommunale ook enkele blijvende projecten realiseren, vooral op het grondgebied van hoofdsponsor Kortrijk. Veel ideeën zijn gelanceerd maar niet alles is even goed uit de verf gekomen. Zo heb ik geen weet van de realisatie van het geplande kunstwerk dat in 2002 een plaats moest krijgen op de IJzerkaai.

Wat weinigen weten is dat Anno'02 de luchtverkopende watertoren heeft verwezenlijkt als testamentair uitvoerder van een ander roemrucht maar vergeten 'samenwerkingsverband': vzw Hoog-Kortrijk. In 1990 haalde het stadsbestuur, na een internationale wedstrijd, de Italiaanse urbanist Bernardo Secchi naar Kortrijk om een soort masterplan op te stellen voor het hogere deel van Kortrijk, zeg maar de zuid-oostkant van de stad, aan de overkant van de E17. Hij werd ter plekke uitstekend gebriefd door Leiedalingenieur (thans directeur) Karel Debaere.

Diezelfde Debaere mocht zich naderhand van toenmalig burgemeester Emanuel de Bethune uitleven in voormelde vzw. Het was een publiekprivate instelling waarin vertegenwoordigers zetelden van het stadsbestuur, de gemeenteraad - ik zat er ook een tijdlang in - Leiedal, de werkgevers, vakbonden en De Hallen (nu Xpo Kortrijk). De vzw haalde onder meer de Groep Bert naar de Kennedylaan voor de vestiging van megabioscoop Kinepolis. Ook de nieuwe begraafplaats in de Ambassadeur Baertlaan heeft een en ander te danken aan de vzw. De droom van een 'meubelboulevard' in de Beneluxlaan is dan weer niet uitgekomen. Voorlopig is het alleen Decathlon die daar is neergestreken. Maar bestaat het cliënteel van de Franse sportdiscount niet voor een groot percentage uit kleerkasten?

Toen vzw Hoog-Kortrijk in 2001 werd opgedoekt, was er nog een restje geld in de kas. De raad van bestuur besliste het te besteden aan een geïntegreerd kunstwerk op Hoog Kortrijk. Voor de praktische realisatie ervan werd Anno'02 ingeschakeld, meer bepaald de groep architectuur en vormgeving. Dat comité stond achter het project 'Monumenten van de 21ste eeuw'. Het kunstwerk WIND/WOLK werd nog in 2002 aangebracht op het hoogste gebouw van Hoog Kortrijk, de watertoren van de Vlaamse Maatschappij voor Watervoorziening (VMW). 

De toren is een merkwaardig bouwwerk uit 1934; het eigenlijke waterreservoir (1 miljoen liter!) bevindt zich 66 meter boven de zeespiegel. Hij stond lange tijd leeg, maar kreeg een nieuw leven door de stedenbouwkundige ontwikkeling in de omgeving (Kennedypark, Beneluxlaan enzovoort). In de jaren negentig werd hij opgekalefaterd om dienst te doen als reservewatervoorraad voor onder meer het Kennedypark.

Toen na 2002 Anno'02 toch een stille dood stierf, geraakte het kunstwerk een beetje in de problemen. Het zag er even naar uit dat de lampen nooit meer zouden branden. De vereffenaar van Anno'02 droeg het kunstwerk over aan Stad Kortrijk. De VMW ging ermee akkoord dat het bleef hangen. Neon Elite van Pittem herstelde het. Het werd aangeschakeld aan de straatverlichting.

Of de woorden WIND en WOLK enige verwijzing inhouden naar een bepaalde mentaliteit van Kortrijkse gezagsdragers, wil niemand bevestigen...

Watertoren Schaapsdreef WIND.JPG


11-12-11

Zondags Kortrijk (ansicht 8)

Elke zondag een bijzonder prentje, een ansicht van Kortrijk.

seinhuis Congostatie.JPG

Koloniaal?

Dat exotisch aandoende gebouw staat te verkommeren aan spoorlijn 75 (Gent-Rijsel) waar de verbreding begint met al die sporen en gebouwen die het goederenstation Kortrijk-Vorming 'vormen'. Vroeger noemde men dat de Congostatie. De oorsprong van de naam is twijfelachtig. Is het omdat daar ooit marchandise uit de kolonie Belgisch Congo werd aangevoerd? In de nabijgelegen Zandstraat was er voor de Eerste Wereldoorlog een café Au Congo. Is het station genoemd naar het café of omgekeerd? Wie zal het zeggen?

Spoorlijn 75 werd geopend in 1842. Het vormingsstation, waar goederenwagons tot treinen worden aaneengeregen, werd tussen de Marksesteenweg en de spoorlijn aangelegd in 1883.

Het ranke gebouw met zijn zonnehoeddak zal wel later zijn gebouwd. Met zijn veranda-achtige bovenverdieping lijkt het mij een seinhuis, het seinhuis van de Congostatie. Wie kan mij melden wanneer het buiten gebruik is gesteld? Vroeger waren er in België niet minder dan 368 seinhuizen. Binnenkort resten er nog 31. In Kortrijk is men een hypermodern nieuw seinhuis aan het bouwen in de Doornikselaan waar tot voor kort het postgebouw Kortrijk X stond.

Tussen de Marksesteenweg en Markebekestraat en de Pottelberg heeft de NMBS ettelijke hectaren grond liggen. Als Kortrijk nog ergens ontwikkelings-(inbreidings-)mogelijkheden heeft voor in de toekomst, is het wel daar. Maar laat ons eerst iets maken van Kortrijk-Weide, die andere spoorweggronden die de stad aan het opkopen is. Achter de Marksesteenweg staan diverse spoorweggebouwen en installaties opgesteld bij de waaier van gebruikte en niet meer gebruikte sporen. Ooit was daar een grote (diesel-)werkplaats maar Kortrijk is er niet in geslaagd al die tewerkstelling te behouden, ondanks hevig verzet van de vakbonden.

Het afgeschreven seinhuis is te bereiken vanuit de Marksesteenweg. Welke herbestemming zou het kunnen krijgen? Hopelijk verdwijnt het niet roemloos zoals in 2000 de watertoren die daar in de omgeving stond. De toren is gesloopt na klachten van ... duivenliefhebbers in de buurt. Zij stelden immers met lede ogen vast dat hun prijsbeestjes liever in de leegstaande toren gingen landen dan in het hok waar de constateur wachttte.

10-12-11

Gewezen Kortrijks stadsdepot Tuighuisstraat wordt opvangtehuis voor (vooral) mannen

tuighuisdepot 1JPG.JPG

In de Sint-Antoniusstraat en de Tuighuisstraat vraagt men zich af wat er in de plaats komt van het gewezen stadsdepot op de hoek van beide straten. Welnu, er komt wellicht een opvangcomplex voor mannen en alleenstaanden met kinderen en een winternachtopvang voor daklozen. CAW (centrum voor algemeen welzijnswerk) Stimulans vroeg daarvoor een stedenbouwkundig attest aan. Het stadsbestuur reageerde positief, met enkele opmerkingen. Het bouwdossier moet wel nog enkele etappes doorkruisen. De grond is door de stad verkocht; de kerkfabriek van Sint-Maarten neemt een deel van de investeringsinspanning op zich.

Stimulans

Ambtelijke molens malen langzaam, vooral als het gaat om ingewikkelde dossiers die staan of vallen met subsidies en waarin stadsgrond betrokken is. De eerste aanvraag van CAW Stimulans dateert al van 17 november 2008. De instelling vroeg aan de stad om het oude stadsdepot op de hoek van de Sint-Antoniusstraat en de Tuighuisstraat ter beschikking te krijgen (aankoop of nog liever langdurige erfpacht). Stimulans zocht een betere plaats voor zijn mannencentrum dat momenteel nog geprangd zit in de Herdersstraat op Overleie.

Een maand later besliste het stadsbestuur al om de grond onderhands aan Stimulans te verkopen. Let wel, een openbaar bestuur mag zijn eigendommen niet zomaar onderhands verkopen. De regel is dat er een openbare verkoop moet zijn, met meer garantie op een goede prijs. Maar in het algemeen belang mag men daarvan afwijken. Het algemeen belang is in dit geval het bewonderenswaardige sociale werk dat Stimulans verricht, met uitdrukkelijk respect voor de levensbeschouwelijke overtuiging van de hulpvragenden, zoals dat is geformuleerd in de statuten van de vzw. De verkoopprijs was van meet af aan de officieel geschatte minimumprijs van 200 euro per m².

Maar Stimulans is verre van een rijke organisatie. Men schrok van de prijs en men liet aan het stadsbestuur weten toch liever te opteren voor een erfpacht. Op die manier hoefde het CAW niet onmiddellijk de koopsom op tafel te leggen. De verkoop werd dus uitgesteld.

Kerkfabriek Sint-Maarten

In die tijd kwam ook een tweede gegadigde opduiken: de kerkfabriek van Sint-Maarten. Ook de kerkfabriek was op zoek naar grond voor een sociaal project. De katholieke instelling had plannen voor de bouw van appartementen voor rolstoelgebruikers. Ze wou dat eerst doen op haar grond op de hoek van de Marksesteenweg en de Karel de Goedelaan (historisch de leprozerij van Kortrijk en dan de stedelijke begraafplaats, nabij de ruïne van de Magdalenakapel). Evenwel liet de hogeschool Howest weten die grond te willen aankopen voor de uitbreiding van zijn campus. Om de druk wat op de ketel te zetten, verwittigde de kerkfabriek het stadsbestuur en de schooldirectie alleen te willen verkopen als zij een alternatieve grond kon vinden. Het project zou een samenwerking zijn met het sociale verhuurkantoor De Poort.

Geconfronteerd met twee aankoopvragen besliste het stadsbestuur in maart 2009 over te gaan tot een verkoop met biedingen. Wie het meeste bood, kon de grond hebben. In de zomer van 2009 kon Stimulans de kerkfabriek echter overtuigen zijn bod in te trekken. Meer nog, beide instanties kwamen overeen om een gezamenlijk project op te zetten. Overigens had Stimulans gewoonweg niet kunnen meedoen aan de verkoop met biedingen. De organisatie is immers afhankelijk van Vlaamse subsidies. Vandaar ook dat Stimulans verklaarde alleen te kunnen aankopen onder opschortende voorwaarde van goedkeuring van het subsidiedossier. Daarmee ging het stadsbestuur dan weer niet akkoord; het wou wat meer zekerheid en eiste van Stimulans een 'eenzijdige aankoopbelofte'.

Gezamenlijk project

Stimulans en de kerkfabriek van Sint-Maarten hadden tijd nodig tot juni 2010 om een gezamenlijke aankoopbelofte te doen. Maar: zij vroegen de betaling te mogen spreiden over 10 jaar. Nee, zei het stadsbestuur, hoogstens 5 jaar en een eerste betaling van een vijfde op de dag van 'het verlijden van de akte' (verkoop bij de notaris). Daarop volgde weer een tegenbod van de gegadigden: 30% van de totale aankoopsom bij het verlijden van de akte (82.920 euro) en de rest in 7 jaarlijkse schijven van 10% (27.640 euro) - alles bijeen dus 276.400 euro. Het stadsbestuur ging uiteindelijk akoord met dat compromis. De gemeenteraad keurde de verkoop unaniem goed op 11 april 2011.

De kerkfabriek wordt daarmee eigenaar van 291 m², Stimulans van 1091 m². De kerkfabriek betaalt zijn deel cash (58.200 euro) bij de eigendomsoverdracht bij de notaris. Het kerkbestuur doet dat met eigen middelen - in tegenstelling met de aankoop van een halve winkel in de Steenpoort, zie mijn eerder stuk. Stimulans moet tegen dan 24.720 euro zien te vinden.

st-antoniusp2.JPG

Au Bon Marché

Beide initiatiefnemers willen op de aangekochte grond een huisvestingsproject opzetten met vier diverse onderdelen. Dat blijkt uit de aanvraag van een stedenbouwkundig attest.

Tegen de blinde gevel van het laatste huis van de Sint-Antoniusstraat (die met de langzaam wegterende, vooroorlogse zijgevelreclame "Visitez les Grands Magazins Au Bon Marché, rue Neuve, Bruxelles") wordt een nachtopvang gebouwd voor 10 à 15 daklozen. Het gebouwtje zal in de trant zijn van de huizenrij van de Sint-Antoniusstraat: twee bouwlagen en een hellend dak. Gelijkvloers wordt het huis 17 m diep, op de verdieping een dikke 12 meter. Er komen 8 kamers met sanitair, gemeenschappelijk sanitair en gemeenschappelijke ruimten. De daklozenopvang wordt niet meer beperkt tot 's winters.

Een zestal meter achter dat huis en tot bijna aan het fietspad Gulden Spoor zou er een tweede gebouw komen: een opvangtehuis voor 30 mannen. Dat moet vier bouwlagen krijgen en een kelder onder een plat dak. Op de benedenverdieping moeten de ondersteunende diensten van CAW Stimulans ondergebracht worden, met sanitair en gemeenschappelijke keuken. Op de eerste, tweede en derde verdieping telkens 10 kamers. De eerste verdieping is voor een 'leefgroep', met gemeenschappelijk sanitair; de hogere verdiepingen zijn voor studio's met eigen sanitair.

Eenoudergezinnen

Het derde gebouw komt aan de kant van de Tuighuisstraat: 7 tweeslaapkamerappartementen voor eenoudergezinnen met kinderen. Het wordt een flatgebouw met 4 bouwlagen, een kelder en een plat dak. Per verdieping twee appartementen; op de benedenverdieping slechts 1 appartement en ruimte voor een collectieve fietsstalling.

Deel vier moet achter het derde gebouw komen. Het wordt een garage en atelier, met 1 bouwlaag en een plat dak. Aan de kant van de Sint-Antoniusstraat is er nog plaats overgehouden voor een open ruimte met onder meer een paar rokerskabines.

Au Bon Marché.JPG

Fietsstallingen

De stadsdiensten zijn redelijk enthousiast over de aanvraag. Wel zijn er wat vragen over de brandveiligheid. De vier parkeerplaatsen waarin wordt voorzien, worden onvoldoende geacht. In plaats van de 10 fietsstallingen moeten er niet minder dan 48 komen.

Het stedenbouwkundig attest, dat al is afgeleverd op 4 mei 2011, is geen bouwvergunning. Het is een louter informatief document en het geldt maar voor twee jaar. Er is nog geen definitieve bouwvergunningsaanvraag ingediend.depot1.JPG


04-12-11

Zondags Kortrijk (ansicht 7)

Elke zondag een bijzonder prentje, een ansicht van Kortrijk.

Grijzezusterstraat.JPG

Diksmuide of Kortrijk?

Het is natuurlijk de toren van Kortrijks hoofdkerk maar het kleurenpalet neigt naar de terracottatinten van de stadjes en dorpen van bachten de kupe. Vanuit de hoogte bekeken heeft het Kortrijk van 'creatie, innovatie en design' nog meer van zijn voorvaderlijk uitzicht behouden dan men in de blitse winkelstraten kan vermoeden.

Zelfs het stadscentrum kan dan niet wegsteken dat het is opgerezen uit de klei en wordt recht en droog gehouden door gebakken klei. De donkere accenten van geëmailleerde stormpannen, schaliën en mossen allerhande roepen overigens ook herinneringen op aan het 'Kortrijks aardewerk'. En alle TV-antennes van enkele decennia geleden zijn keurig verwijderd.

Wie van weemoedig stemmend dakenspel houdt, heeft nu een schitterende uitkijkpost op het terras van restaurant La Place, bovenste verdieping winkelcentrum K in Kortrijk.

Grijzezusterstraat2.JPG