31-12-11

Bushokjes in Kortrijk dan toch geen goudmijntje

ClearchannelA.JPG

Het Kortrijkse stadsbestuur dacht ineens 750.000 euro plus twaalf jaar lang een vast bedrag binnen te rijven bij de toewijzing van de bushokjes aan een reclamefirma. De twee reuzen die de markt van het straatmeubilair onder elkaar betwisten, JCDecaux en Clear Channel, weigeren evenwel die 750.000 euro op tafel te leggen. De crisis hé! Een onverwachte derde bieder, Mediatrader, is daartoe wel bereid maar kan volgens het stadsbestuur met niet voldoende referenties uitpakken. Nogal wiedes aangezien beide reclamereuzen zowat een duopolie uitoefenen. Geconfronteerd met die tegenvallende biedingen heeft het stadsbestuur dan maar beslist de opdracht voor 'leveren, plaatsen en onderhouden van wachthuisjes voor openbaar vervoer op het grondgebied Kortrijk' niet te gunnen. Men beraadt zich over een nieuwe algemene offerteaanvraag met minder verregaande voorwaarden. Tot zolang kan Clear Channel (vroeger City Advertising) reclame-inkomsten blijven innen op de bestaande bushokjes. Rivaal JCDecaux baat de andere reclameborden, met stadsplan op de achterkant, uit.

JCDecaux

Er is een tijd geweest dat de lokale overheden al blij waren dat ze gratis straatmeubilair kregen van reclamebedrijven in ruil voor de toestemming reclameborden te plaatsen. Ooit moesten steden en gemeenten daar zelf voor in de buidel tasten. In 1964 kreeg de Franse zakenman Jean-Claude Decaux evenwel het geniale idee bushokjes en ander straatbenodigdheden uit te baten als reclamedragers. De concessiegevers konden een vergoeding krijgen. Stad Lyon was de eerste die hij aan de haak kon slaan. Het was het begin van een veroveringstocht, die ook Kortrijk voor de bijl liet gaan.

Lange tijd had JCDecaux het monopolie, tot in de jaren negentig vanuit Amerika een concurrent opdoemde: City Advertising, later omgedoopt tot Clear Channel. Kortrijk was een van de eerste Belgische steden waarin de Amerikaan een voet aan de grond kreeg.

Bushokjes City Advertising (Clear Channel) 1999

In 1999 kreeg Clear Channel (City Advertising) een contract van 12,5 jaar (dus tot 31 december 2011) voor de plaatsing van 150 bushokjes van het type Albatros. 135 daarvan mocht de reclamefirma voorzien van publiciteit. Het was een verlenging van een eerdere overeenkomst. Het leverde de stad een eenmalige som op van 27 miljoen frank (een dikke 622.000 euro) en een jaarlijkse vergoeding. De som werd gebruikt om de meerkosten te financieren van de renovatie van de stadsschouwburg.

De verlening van reclamemonopolies - want dat zijn die contracten in zekere zin - verlopen echter nimmer zonder problemen. Er is dan ook veel geld mee gemoeid. In 1999 stapte een groot deel van de oppositie (SP en VLD - Agalev en VB bleven zitten) op uit de gemeenteraad na fel protest over de manier waarop de verlenging van het bushokjesconctract was gebeurd.

Socialist Philippe De Coene had uitgevist dat de offerte van concurrent JCDecaux zowat 500.000 euro voordeliger was dan die van City Advertising. Bovendien bleek dat het CVP-stadbestuur al van die hokjes had laten plaatsen voordat de gemeenteraad de beslissing had goedgekeurd. Een suggestie van De Coene om als stad zelf een aantal van de reclamepanelen op de bushokjes te gebruiken voor stadsinformatie en voor de promotie van plaatselijke kunstenaars, werd op instemmend geknip onthaald. Maar in de praktijk kwam er niets van in huis. City Advertising bleek daarvoor immers 40 euro per week per paneel te vragen en men had er niet aan gedacht in het bestek te zetten dat zo iets gratis moest.

Planimeters JCDecaux 2004/2006

In 2004 was het weer raak toen de 'planimeters' (reclameborden met stadsplan op de achterkant) moesten worden toegewezen. Onder impuls van burgemeester Stefaan De Clerck, CVP, vroeg de stad aan de gegadigde firma's als compensatie niet alleen geld maar ook een 'ledwall' op de Grote Markt en allerlei straatdecoratie zoals vlaggenmasten, overdekte fietsstallingen en arduinen trottoirbollen. JCDecaux haalde het contract binnen met een eenmalige extra vergoeding van 1,17 miljoen euro. Andere mededingers waren Aschel en Clear Channel.

Maar Clear Channel ging in verzet, wegens een misrekening in het dossier. De Amerikaanse firma kreeg onverwachte steun van Agalev-gemeenteraadslid Piet Messiaen, die klacht indiende bij de gouverneur van West-Vlaanderen. Gouverneur Paul Breyne schorste daarop het contract. Hij was van oordeel dat de wetgeving op de overheidsopdrachten niet was nageleefd. Voortaan mochten dergelijke contracten niet meer geregeld worden met een concessie maar moest er gebruik worden gemaakt van de procedures van openbare aanbesteding. Het stadsbestuur trok daarop de concessie in.

Pas in 2006 hakte het stadsbestuur na een nieuwe marktbevraging de knoop door. JCDecaux mocht dan toch de borden plaatsen (75 in totaal, plus 33 panelen in de ondergrondse parkings en 10 borden van 8 m² op de invalswegen) en was bereid gevonden de ledwall te installeren op de Grote Markt. Aan het contract, dat nog loopt tot 2018, hangt een jaarlijkse vergoeding aan de stad vast van 120.800 euro. Meer over dat contract in een stuk uit 2006.

Bushokjes 2012

Voor het nieuwe contract voor bushokjes leek er - voor een keer - geen vuiltje aan de lucht. Een vergissing van het stadsbestuur werd in extremis nog rechtgezet door een interventie uit de stadsadministratie. Men wou eerst aan de offerte-indieners de keuze laten over de periode waarin hun bod zou gelden (9, 12 of 15 jaar). De dienst Mobiliteit en Infrastructuur wees erop dat men dan de verschillende offertes niet met elkaar zou kunnen vergelijken; processen waren te verwachten. Het stadsbestuur corrigeerde zijn koers en opteerde voor een contractduur van 12 jaar.

Een algemene offerteaanvraag werd uitgeschreven met Europese bekendmaking, na bijna unanieme goedkeuring van deze 'wijze van gunnen' door de gemeenteraad op 12 september 2011 (alleen zonderling Eric Flo stemde tegen). Voor het opstellen van het bestek werd het puikje van de stadsambtenarij ingeschakeld. De basisprincipes waren duidelijk geïnspireerd op de ervaringen van het verleden. Als de bieders compensaties wilden geven, dan was alleen "een vergoeding in speciën" welkom. Van meet af aan wou de stad de toezegging om op bepaalde bushokjes eigen communicatie te voeren. De offertes zouden worden beoordeeld volgens volgende criteria: 50% volgens de financiële vergoeding, 20% volgens het comfort en de functionaliteit, 20% volgens de esthetische kwaliteiten, en 10% volgens de technische kwaliteit en de duurzaamheid.

De 'winnaar' van de offerteaanvraag zou 166 nieuwe publicitaire schuilhuisjes mogen plaatsen op de vastgelegde locaties. 115 worden er gevraagd van het standaardtype, 9 grotere en 42 op een perron. Als prijs voor het mogen voeren van reclame moet de contractant eenmaal 750.000 euro storten en jaarlijks een bedrag naar eigen inzichten.

Mediatrader

Daarop kwamen drie inzendingen binnen. Clear Channel, de huidige hokjesuitbater, meldde onmiddellijk dat de vereiste 750.000 euro bij het begin van het contract, onmogelijk was wegens "de onzekere economische context". De Amerikaan uit Brussel zag het dan ook niet nuttig om nu al een bedrag in te vullen voor de jaarlijkse vergoeding. De groep drong aan op een nieuw bestek, zonder (of lagere) eenmalige vergoeding.

Van 't zelfde bij JCDecaux: "De enige compensatie die we kunnen aanbieden is de jaarlijkse vergoeding van 33.000 euro. De huidige economische omstandigheden laten niet toe de eenmalige vergoeding in speciën ten bedrage van 750.000 euro te betalen".

Eigenaardig genoeg zijn de financiële eisen van de stad geen probleem voor neofiet NV Mediatrader. De publiciteitsplaatser uit Melsele verklaart zich bereid de 750.000 euro te storten bij aanvang van het contract. Meer nog: jaarlijks wil Mediatrader nog eens 37.100 euro betalen (dat is meer dan gigant JCDecaux.

Niet gegund

Mediatrader is een bedrijf dat vooral naam maakt met publicitaire afsluitingen van bouwwerven. In die zin heeft het geen ervaring met straatmeubilair. Het bestek eistte een aantoonbare expertise door minstens drie referenties te kunnen geven uit de voorbije vijf jaar. Mediatrader kan dat niet. Maar het bedrijf kant zich tegen dat selectiecriterium, omdat het de feitelijke verdeling van de markt over de twee grote spelers bevestigt. Mediatrader noemt dat strijdig met het overheidsopdrachtenrecht. Het is een criterium dat concurrentiebeperkend werkt.

Als hier geen processen van komen! Financieel is het overduidelijk Mediatrader die de beste voorwaarden aanbiedt. Maar de offerte beantwoordt niet helemaal aan de vereisten van he't bestek. Om zich uit deze juridische valstrik te redden, heeft het stadsbestuur dan maar beslist de opdracht niet toe te wijzen. De procedure wordt opnieuw gevoerd maar dan met een aangepast bestek. Het is niet duidelijk waaruit de aanpassing zal bestaan: een schrapping of verlaging van de eenmalige vergoeding, of een soepeler vereiste van referenties.

 

Clearchannel1.JPG

De commentaren zijn gesloten.