27-12-11

Wordt de Havenkaai de Kortrijkse Docklands?

Havenkaai Carlier.JPG

Al enige tijd is een pokerspel aan de gang met als inzet de ontwikkeling van een van de vuilste en slordigste hoeken van Kortrijk. De spelers zijn nv Waterwegen en Zeekanaal - maar dat verzelfstandigd Vlaams agentschap is al van de tafel gekaart -, het Kortrijkse OCMW, het stadsbestuur, de curatoren van de failliete garage Vereecke, de eigenaar van BVBA Carlier en het stadsontwikkelingsbedrijf SOK. Het gaat om de gronden en leegstaande bedrijfsgebouwen tussen de Meersstraat, de Havenkaai (Leie) en de westelijke binnenring. Het OCMW heeft daar een paar verspreide percelen. Het krijgt van de stad de toestemming om de werkplaats van wijlen Citroëngarage Vereecke op te kopen. Met bvba Carlier zijn er verschillende mogelijkheden: gezamenlijke verkoop, aankoop door het OCMW of ruil. Het is de bedoeling met de drie eigenaars een groot verkavelbaar terrein bijeen te brengen dat dan beter en voordeliger kan ontwikkeld worden dan in de huidige versnipperde toestand. Het OCMW mikt op een combinatie van rijwoningen met stadstuintjes voor jonge gezinnen, een flatgebouw voor sociale huisvesting en openbaar groen. Volgens het door de gemeenteraad op 9 mei 2011 goedgekeurde Ontwikkelingskader Leieboorden moet door het blok een nieuwe straat worden getrokken.

Speedway

In het gebied ten westen van de Beheerstraat heeft het Kortrijkse OCMW historisch nogal wat gronden liggen. Daar, buiten de stadsmuren, waren ooit de gemene weiden van de stad waarop de armen hun vee konden laten grazen. Diverse straten daar maakten ooit deel uit van 'la drève des pauvres'. Zo ook in het blok Havenkaai.

Een deel van zijn eigendom werd het OCMW er onteigend door nv Waterwegen en Zeekanaal (het Vlaams Gewest) voor de verbredingswerken op de Leie. W&Z had na de verbreding evenwel nog een flink terrein op overschot. Wellicht dacht het agentschap die gronden profijtelijk te gelde te maken, maar het OCMW bleef bij de pinken en eiste (al in 2007) de resterende gronden tegen terugbetaling van de onteigeningsvergoeding terug. Het werd een juridisch gevecht, dat op 4 januari 2011 beslecht werd door het Hof van Beroep van Gent in het voordeel van het OCMW. W&Z ging tegen het arrest niet verder in cassatie, zodat de uitspraak in de loop van de zomer definitief werd. 

De OCMW-raad besliste dan ook op 20 oktober 2011 aan het Vlaams Gewest 241.002,06 euro terug te geven voor het terugkrijgen van genoemde grond. Het is waarschijnlijk op die gronden dat motorbouwer Carlier (zie verder) ooit zijn Speedway had, een bromfietspiste waarop geregeld spectaculaire en lawaaierige races plaatsgrepen.

W&Z gronden1.JPG

La Couronne

Die overwinning op de rechtbank doorkruiste een lopend plan van het OCMW met andere grond in het gebied Havenkaai. Het betreft een half afgebroken fabrieksloods waar ooit de firma Carlier rolstoelen assembleerde. Voordien was het de montageplaats van het historische Belgische motor- en bromfietsmerk La Couronne. De firma A. Carlier produceerde ook triporteurs en 'bakfietsen met Gilet-blokken van 100 tot 500 cc'. Die industriële activiteit stopte in 1956; men beperkte zich nog tot in de jaren 80 tot rolstoelen. De betreurde Kortrijkse muzikant Johnny Turbo was verwant aan de fabrikanten.

Een deel van het gebouw is gesloopt om plaats te maken voor de Leiewerken. Op de gemene muur met het galvaniserings- en chromeringsbedrijf van Carlier (Meersstraat) is nog te lezen: "Poort toe - licht uit - in uw belang". Het andere deel van de fabriek verloor alleen zijn Leiegevel. Er staat nog een smeedoven maar de rest van het interieur is in de loop der jaren verdwenen. Daklozen - denk ik - hebben het er zich een beetje gezellig gemaakt in een afgesloten hoekje, met een paar divans en gordijnen van ter plekke. Op een of andere manier stond die fabriek op OCMW-grond. Op het terrein liggen verschillende kuipen die wellicht dienst deden bij de galvanisatie.

Eind 2010 had het OCMW nog beslist die percelen met ruïne en al openbaar te verkopen. Notaris Van Haesebrouck van Aalbeke kreeg de opdracht die verkoop te organiseren. Maar op het moment dat het OCMW zijn Leieslag tegen W&Z won, zag het meer mogelijkheden in een gezamelijke verkoop van die fabrieksgronden met de buitgemaakte percelen van W&Z. De openbare verkoop is dus niet doorgegaan.

Carlier Havenkaai.JPG

Grondruil

at voortschrijdend inzicht van het OCMW werd in de hand gewerkt door een tussenkomst van de stadsdienst Stadsplanning en -ontwikkeling. Uit eigen beweging zochten stedelijke stedenbouwkundigen het OCMW op met enkele voorstellen om het bouwblok Havenkaai zo goed mogelijk te ontwikkelen. Voorwaar een lovenswaardig voorbeeld van proactief optreden van ambtenaren. Zij wezen het OCMW op interessante mogelijkheden van grondruil om de versnipperde eigendommen tot beter ontwikkelbare (èn verkoopbare) percelen bijeen te brengen. Daarbij kon ook beter rekening worden gehouden met de wens van de stad om het bestaande bouwblok in tweeën te delen door een nieuwe straat te trekken van de Meersstraat naar de Havenkaai. Die straat zou van het uitgestrekte binnengebied van het bouwblok bouwgrond maken, voor rijwoningen bijvoorbeeld.

Een eerste suggestie was om de grond aan de Havenkaai waarop nu nog een restant van de rolstoelfabriek staat (La Couronne van Carlier maar eigendom van het OCMW) te ruilen voor de bedrijfsgebouwen van het chromagebedrijf van bvba Carlier in de Meersstraat. Dan kom men drie bijna rechthoekige percelen tussen de Meersstraat en de Havenkaai maken.

Een eerste perceel (teruggevorderde grond van het OCMW) tegen de westelijke binnenring (de Ronde van Vlaanderenbrug) aan zou gescheiden worden van het middenste perceel door de nieuwe straat. Het middenste perceel zou zijn samengesteld door een streep teruggevorderde grond tussen de Havenkaai en de Meersstraat, het gesloopte stuk van La Couronne aan de Havenkaai en de door ruil verkregen fabriek van bvba Carlier in de Meersstraat. Het derde perceel zou bestaan uit het stuk van La Couronne aan de Havenkaai dat het OCMW zou hebben geruild met de eigenaar van bvba Carlier en de werkplaats van de garage Vereecke (toen nog niet failliet) in de Meersstraat. Het bleek immers dat de eigenaar van de leegstaande fabriek van bvba Carlier in de Meersstraat ook eigenaar was van de werkplaats van garage Vereecke.

bvba Carlier.JPG

Vereecke

Een tweede voorstel van de dienst stadsplanning was om de nieuwe straat op te schuiven naar de Beheersstraat toe. Zij zou dan komen te liggen op de scheiding tussen bvba Carlier en het atelier van Vereecke met doortrekking over het onbebouwde terrein van La Couronne aan de havenkaai. Zo zou men twee grote percelen verkrijgen. Het grootste perceel in handen van het OCMW aan de westelijke ring, een kleiner perceel tussen de nieuwe straat en de achterkant van de bebouwing van de Beheerstraat in handen van de eigenaar van de werkplaats van Vereecke en bvba Carlier. Ook in die optie moest voormelde grondruil gebeuren.

Een derde naar voren geschoven optie was de ruil van de hele site van La Couronne voor de private voorgronden in de Meersstraat. Dan zou de nieuwe straat volledig op OCMW-eigendom worden aangelegd. De private eigenaar zou dan een bijna vierkantig stuk hebben aan de Havenkaai (La Couronne en de achtergronden van het atelier Vereecke en bvba Carlier. Het OCMW zou een groot vierkantig perceel hebben aan de westelijke binnenring en aan de overkant van de nieuwe straat nog een rechthoekig perceel aan de Meersstraat.

De vierde mogelijkheid veronderstelde een heel andere ruil. Het OCMW zou dan de helft van zijn gerevendiceerde grond aan de westelijke ring afstaan aan de private eigenaar in ruil voor diens te slopen fabrieksgebouwen (bvba Carlier en werkplaats Vereecke) aan de Meerstraat. Dat krijgen we twee percelen. Een kleiner aan de westelijke ring in private handen, een dubbel zo groot in het midden van het bouwblok in handen van het OCMW en de nieuwe straat tussen beide.

La Couronne.JPG

Ontwikkelingsplan Leieboorden

De voorstellen van de stadsdienst Stadsplanning en -ontwikkeling waren gebaseerd op het door Leiedal uitgewerkte Ontwikkelingskader Leieboorden. Het plan, waarvan de Havenkaai slechts een onderdeel is, werd door de gemeenteraad goedgekeurd op 9 mei 2011. Dat gebeurde niet zonder aanmerkingen van de oppositie. Zo hekelde sp-a-raadslid Bert Herrewyn dat het kader toch weer vooral voorzag in de bouw van flatgebouwen, duur op de koop toe. Jonge gezinnen op zoek naar een betaalbare woning met speelruimte voor de kinderen werden weeral in de kou gelaten.

Voor de site Havenkaai opteert het ontwikkelingskader dan toch voor een reeks rijwoningen met stadstuintje (tussen de acht en de vijftien). Ze worden geconcentreerd in het binnengebied aan de nieuwe dwarsstraat tussen de Meersstraat en de Havenkaai. Aan de buitenkant van de terreinen komen in elk geval toch 'grotere bouwvolumes', appartementen, kantoren en commerciële ruimten.

atelier Vereecke.JPG

Voorbeelddossier

Intussen zijn de kaarten weer 'gekappeld'. Een van de betrokken partijen, Citroëngarage Vereecke, met zijn werkplaats in de Meersstraat, is immers failliet gegaan. Het bedrijfsgebouw wordt te gelde gemaakt. Het OCMW heeft nog geprobeerd de medewerking te krijgen van de curatoren om over te gaan tot een gezamelijke verkoop met de OCMW-gronden, maar daar wilden zij niets van weten. Zij lieten weten dat niets het OCMW belette om eveneens een bod te doen op het terrein. De waarde van dat onderdeel van de garage - de hoofdgebouwen van Vereecke liggen aan de overkant van de Meersstraat en spelen hier geen rol - wordt officieel geschat op 650.000 euro met inbegrip van de ondergrondse garage. Het is maar de vraag of die omvangrijke kelder niet veeleer een handicap is dan een voordeel. Zonder die kelder is de geschatte prijs van het terrein 400.000 euro.

Het OCMW polste toen het stadsbestuur of dat eventueel niet zou kunnen overgaan tot aankoop van het atelier van Vereecke. Het stadsbestuur zei op 28 november jl. neen. Het raadde het OCMW wel aan om zelf de garage op te kopen, "gelet op de meerwaarde die het OCMW kan boeken" op zijn gronden daar als ze die kan uitbreiden met het terrein Vereecke. De stad legt de lat wel hoog: de ontwikkeling van de site Havenkaai moet een 'voorbeelddossier' worden met hoge ambities qua "beeldkwaliteit, belevingswaarde, woonaanbod, mobiliteit, duurzaamheid" en snelle realisatie. De stad zou graag het hele verkoopdossier rond hebben tegen halverwege 2012.

La Couronne gesloopt deel.JPG

SOK

Het stadsbestuur wil daarbij een vinger in de pap houden met betrekking tot de verkoopsvoorwaarden. Die voorwaarden moeten passen in voormeld ontwikkelingskader. Om een en ander in goede banen te leiden, geeft het stadsbestuur het stadsontwikkelingsbedrijf SOK de opdracht de verkoop te begeleiden en te coördineren. De raad van bestuur van het SOK, onder het voorzitterschap van Stefaan De Clerck, heeft inmiddels beslist de opdracht aan te nemen maar zonder zich te overhaasten. Het SOK ziet de voorgestelde timing (tegen halverwege 2012) niet zo direct zitten.

Maar de hooggestemde verwachtingen kunnen nog wreed teleurgesteld worden. Er is immers nog een derde speler in het pokerspel: de eigenaar van de leegstaande bedrijfsgebouwen van bvba Carlier, in de Meersstraat tussen de gerevendiceerde OCMW-gronden en het werkplaats van Vereecke. Als die niet meewil, valt alles voorlopig in duigen. Het OCMW heeft evenwel een belangrijk drukkingsmiddel tegenover die eigenaar. De OCMW-gronden zijn nogal vervuild en de bron van de pollutie komt van bvba Carlier. Het OCMW kan de sanering op de eigenaar van bvba Carlier verhalen. Wellicht komt het ook voor hem beter uit mee te werken aan een gezamenlijke verkoop van zijn pand met de rest van de terreinen. Van de eerder geopperde ruil van gronden tussen  bvba Carlier en het OCMW is daarbij even geen sprake meer, maar wie weet?

Meersstraat.JPG

Sociaal

In elk geval wordt die slordige hoek ooit wel es omgetoverd in een aantrekkelijk, 'voorbeeldig' nieuw stadskwartier met zicht op de Golden River en op twee mooie bruggen. De Kortrijkse 'Docklands' als het ware. Het stadsbestuur hoopt daarbij op interesse van private ontwikkelaars, die toch ter dege zullen moeten rekening houden met de plannen van Leiedal. Of die private inbreng ook kan worden geleverd door sociale huisvesters zoals sociale huisvestingsmaatschappijen of woon- en zorginstellingen, is een vraag die rijst als men de verwachtingen van het OCMW kent.

 

A. Carlier Fabricant de triporteurs.jpg

Met dank aan Bernard Pauwels van de Kortrijkse Erfgoedcel voor deze advertentie.

Commentaren

Geen gemakkelijk stuk...

Gepost door: Frans Lavaert | 31-12-11

Bwah, Frans, er zitten veel anekdoten tussen. De samenvatting staat bovenaan in het cursief. De ambitie van Kortrijklinksbekeken is dan ook magazine te zijn, geen dagblad... ;-)

Gepost door: marc | 31-12-11

De commentaren zijn gesloten.