12-05-10

Mijnbouw in Kortrijk?

kleigroeve kobbe11

De firma Wienerberger (ex-Koramic) mag van het stadsbestuur gerust voort haar kleigroeve uitbaten in de Aalbeekse Kobbestraat (op de grens met Lauwe). De gegeerde blauwe klei die daar wordt opgedolven, gaat naar de pannenfabriek op de Sterreberg in Aalbeke. Ooit wordt de put weer opgevuld met onschadelijke materialen en wordt het natuurgebied (Preshoekbos). Toch wel merkwaardig dat er in Kortrijk nog aan bodemexploitatie - door open mijnbouw - wordt gedaan!

Bodemrijkdommen

Het heeft niet veel gescheeld of het Kortrijkse was gezegend met terrils en ruïnes van steenkoolmijnen. Onze streek vormt een verbinding tussen de (gewezen) kolenbekkens van Henegouwen en Béthune (Frankrijk). In de negentiende eeuw hebben slimmerikken dan ook proefboringen gedaan in Bellegem en Bissegem op zoek naar steenkooladers. Die bleken er wel degelijk te zijn in onze ondergrond, maar veel te diep en te weinig dik om commerce te doen. Geen zwarte mijnen dus in Kortrijk, hoewel de streek een grote leverancier was van jonge mannen die in Wallonië in de mijnen gingen werken.

Maar er zijn nog andere bodemrijkdommen dan steenkool. De duurste delfstof in de Vlaamse provincies is kwartszand, maar ook daarvan biedt de Kortrijkse ondergrond geen exploiteerbare voorraden. Wat er wel te vinden is, zijn bijzondere kleisoorten. Namelijk de 'bruine verweerde klei' en de 'blauwe klei', fijne grondstoffen die nodig zijn om dakpannen te kunnen maken. Met gewone baksteenklei lukt dat niet.

Bedrijfszekerheid

Die grondstoffen voor kleidakpannen vindt men in een laag van onze ondergrond die geologen de naam gaven van 'het Lid van Aalbeke'. Vroeger werd voor dakpannen alleen de bruine klei gebezigd. Dat is bovenste laagje blauwe klei dat is geoxideerd - zeg maar verroest. Maar met de moderne technieken kunnen nu ook de onderliggende lagen gebruikt worden die niet verweerd zijn door inwerking van de buitenlucht, de blauwe klei zelf dus.

In het Vlaamse Oppervlaktedelfstoffenplan gaat men ervan uit dat er jaarlijks zowat 130.000 m³ van die speciale klei uit onze ondergrond moet worden gegraven voor de geschatte jaarlijkse productie van zowat 100 miljoen dakpannen. Met ruim 10 miljoen m³ uitgraafbare bruine en blauwe klei in de Kortrijkse bodem zijn we nog goed voor zeker zestig à zeventig jaar bedrijfszekerheid in de dakpannenproductie in onze streek.

En die productie is mettertijd volledig in handen gekomen van Koramic dat sinds 2004 de kleidakpannendivisie van de mondiale baksteengroep Wienerberger is geworden. Van de vele pannenfabrieken in onze streek rest nog een: deze op de Sterreberg op de grens van Aalbeke en Moeskroen. Op de site van de pannenfabriek op Kapel ter Bede in Kortrijk zelf zijn de kantoren bijeengebracht. In de unieke droogloodsen die Koramic daar ondanks bescherming slechts node liet staan, is momenteel een renovatie- en herbestemmingsproject aan de gang.

Bergen

De Aalbeke-klei, bruine en blauwe, is te vinden onder de heuveltoppen (bergen) in het zuiden van Kortrijk, in een laag die vrij constant acht tot tien meter dik is. Ze wordt traditioneel opgedolven in 'graverijen' (groeven), open mijnen als het ware. Koramic passeert nadien nogmaals aan de kassa bij het heropvullen van de putten met niet-verontreinigde gronden (waarmee aannemers-grondverzetters anders niet zouden weten waarmee ze er naartoe zouden kunnen). En ooit kwam er zelfs een derde opbrengst als de heropgevulde kleibulten werden verkaveld voor bouw- of industriegrond. Maar nu is de nabestemming meestal natuur of landbouw.

Vergunde ontginningen en niet-vergunde reserves van bruine klei zijn te vinden op de locaties: Lauweberg, Sterhoek, Potijzer en Tolpenhoek. De veel grotere voorraden blauwe klei zitten in de grond in de Kobbestraat, de Kwadestraat, de Klijtberg, Markesteert, Hoogstraatje, Smokkelpot, Rollegemknok en Bouw (Zwevegem).

Campagnes

Het stadsbestuur van Kortrijk heeft onlangs gunstig advies uitgebracht voor het heropenen en uitbreiden van de kleigroeve in de Kobbestraat (waarvan ook een deel ligt in Lauwe-Menen). De lopende vergunning voor het uitgraven geldt nog tot 2011 maar de vergunning voor het gelijktijdig heropvullen is al van in 2008 vervallen. Vandaar de aanvraag van nv Wienerberger.

Bij deze groeve duwt men eerst de vruchtbare bovenlaag (landbouwteelaarde) aan de kant met de bedoeling die laag er nadien na de heropvulling terug op te leggen. De 'open mijn' is niet permanent in werking. Er wordt gewerkt in 'campagnes'. Per jaar zijn er twintig tot vijfentwintig campagnes van twee à drie dagen. Per dag verrijdt men dan zowat 1000 m³, of 63 opleggers per dag (126 vrachtwagenbewegingen tussen 7 en 19 uur). Volgens het Oppervlaktedelfstoffenplan zit er in de Kobbestraat nog zeker 200.000 m³ ontginbare blauwe klei in de grond, goed voor zowat anderhalf jaar ontginning.

Dorpskom

Al die klei moet naar de pannenfabriek op de Sterreberg, door het centrum van Aalbeke. Daartegen rees enig bezwaar van de Directie Stadsplanning en Ontwikkeling van de Kortrijkse stadsadministratie. Er zijn in Aalbeke nu al geregeld klachten over het zware verkeer. Een bijkomende moeilijkheid is dat het hele centrum van Aalbeke heraangelegd wordt. Omleiding over buurgemeente Lauwe is een mogelijkheid.

Het stadsbestuur concludeerde in zijn gunstig advies dat er bij de aan- en afvoer van klei en aarde moet rekening worden gehouden met de stabiliteit van de woningen in de dorpskom van Aalbeke en met de schoolomgeving in de Lauwsestraat. In tegenstelling met het grondvervoer voor de Leiewerken verbiedt het stadsbestuur hier het gebruik van zware tractoren.

De nabestemming van de put is natuur. Dat is zelfs in het Gewestplan vastgelegd. In de omgeving is het Preshoekbos - stadsrandbos - in prille ontwikkeling.

kleigroeve kobbe22

08:07 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (1) |  Facebook |

Commentaren

Goeiedag,
Via vriend van de mineralogische kring Antwerpen deze site aanbevole om eens te bekijken.
Interssant!

Groeten,
Georges Claeys

Gepost door: Georges Claeys | 23-09-11

De commentaren zijn gesloten.