14-04-10

Jose De Schaepmeester: een leven in de Kortrijkse politiek

 

jose de schaepmeester1

Verkiezingskaart gemeenteraadsverkiezingen 1988

In de luwte van de politiek waarin hij zich had teruggetrokken, is op 7 april 2010 Jose De Schaepmeester overleden. Hij wordt vandaag, 14 april, begraven. Het zal velen verbazen dat Kortrijklinksbekeken aan de aflijvige een stuk wijdt, maar hij was een zo merkwaardige figuur in de Kortrijkse politiek dat ik het jammer zou vinden dat hij zomaar in de nevelen van de tijd verdwijnt. Hij belichaamde in Kortrijk - mettertijd - de Volksunie (VU), als fractieleider van 1970 tot 1994 in de gemeenteraad. Voor de socialisten had hij het niet zo, maar hij stelde zich toch altijd heel collegiaal op voor oppositiegenoten, zelfs al waren dat socialisten. Mijn persoonlijke herinneringen heb ik laten opfrissen door Luc Debels, ooit plaatselijk VU-secretaris.

De bal teruggekaatst

Jose De Schaepmeester plaatste zelf nimmer een accent op zijn voornaam. Wellicht zag dat er voor hem te Frans(kiljons) uit. Maar ik leerde hem helemaal anders kennen.

In de prille jaren 1970 reageerden de stedelijke bestuurders nogal overtrokken op radicaal-politieke experimenten van groepjes jongeren in de nadagen van mei '68. Stadspolitie en lokale rijkswacht kregen - van wie ook? - de opdracht ons nauw in de gaten te houden. Fietsplaten werden genoteerd op plaatsen waar wij elkaar opzochten. Bepaalde mensen werden opvallend onopvallend dagenlang geschaduwd - men kan zich dat vandaag de dag niet meer voorstellen. In de Jan Persynstraat (politiebureau) werden - op een amateuristische manier weliswaar maar toch! - politieke dossiers aangelegd van al wie men gevaarlijk achtte voor de 'gevestigde orde'. Wat dan van weersomstuit die groepjes de kans gaf om een agitatie op te zetten 'tegen het repressie-apparaat'.

Het gepest beu zochten wij steun bij wie wij steun konden vinden. En zo arriveerden wij op een morgen op het kantoor van Jose De Schaepmeester, advocaat en politicus met absoluut geen links imago. Hij ontving ons hartelijk en relativeerde de dreiging die wij dachten te ondervinden. Wij mochten ons vooral niet laten impressioneren; de democratie was hem heilig, zei hij. En ook al was hij het absoluut niet eens met onze radicale ideeën: wij moesten ons niet laten muilbanden door de conservatieve krachten.

Maar anderzijds poogde hij ons toch ook aan het verstand te brengen dat wie de bal kaats de bal mag verwachten. Als wij het nodig vonden de politie, CVP-burgemeester Lambrecht, de bonzen en wie nog allemaal uit te dagen, dan hoefden wij niet verwonderd te zijn dat ook zij uit hun krammen schoten. Wisten wij veel hoe hard hij toen al, bij het begin van zijn Kortrijkse politieke carrière, de bal teruggekaatst had gekregen... Maar zijn vaderlijke raad heeft ons, mij althans, geholpen om ons te blijven bemoeien met beleid en samenleving.

Balie

Jose De Schaepmeester werd geboren op 11 april 1926 in Aalst. Zijn vader was als bediende opgeklommen tot directeur van de Nationale Bank in Kortrijk. De broer van Jose, Paul De Schaepmeester, die heel wat ouder was, had zich een aanzienlijk cliënteel bijeengewerkt als advocaat gespecialiseerd in bouwrecht en gelieerd met het Bouwbedrijf (Confederatie) in Kortrijk.

Kort nadat ook Jose afstudeerde als doctor in de Rechten, werd broer Paul benoemd tot notaris in Aalbeke. Nog als stagiair aan de balie kon Jose op die manier heel de portefeuille van zijn broer overnemen en hoefde hij zich voor de rest van zijn leven geen zorgen meer te maken over brood en beleg.

Leiemonument

Al van in zijn studententijd was Jose De Schaepmeester erg actief in de politiek en met name in de ... Christelijke Volkspartij (CVP). Hij trok onder meer op met zijn latere tegenstander en burgemeester van één legislatuur Antoon Sansen. Hij onderscheidde zich als organisator. Zo was hij het die in 1957 bij de inhuldiging van het Nationaal Leiemonument in het Albertpark de protestactie 'Achiel totentrekker' op touw zette. CVP-jongeren en katholieke studenten zetten de boel op stelten in een poging de plechtigheid waaraan de koning en premier Achiel Van Acker deelnamen op stelten te zetten.

Zoals men nog altijd kan zien, figureert koning Leopold III op zijn paard prominent in de beeldengroep aan de voet van de 'verzetszuil'. Amper enkele jaren eerder hadden de socialisten nog hardnekkig campagne gevoerd tegen de terugkeer uit Zwitserse ballingschap van de verbrande vorst. De CVP had in de 'koningskwestie' die uiteindelijk uitdraaide op een volksreferendum, een tegenovergestelde, royalistische houding aangenomen. Het zou dan ook verkeerd zijn te denken dat De Schaepmeester en zijn maten hun nogal dubbelzinnige actie voerden tegen Leopold III.

Verstoten zoon

Jose De Schaepmeester werd dank zij zijn militantisme zelfs nationaal voorzitter van de CVP-Jongeren. Een van zijn programmapunten was de communautaire splitsing van de partij, iets wat zich veel later heeft voltrokken.

Maar toen werd hij het slachtoffer van wat men het omgekeerde van de parabel van de verloren zoon zou kunnen noemen. Hij werd uit de christendemocratie gestoten omdat hij het aangedurfd had ... te huwen met een gescheiden vrouw. Die pure discriminatie heeft hem een levenslange afkeer bijgebracht van bekrompenheid en kwezelarij.

Vlaamse Volksbeweging

Van lieverlede verliet hij de partijpolitiek en hij gooide zich in de Vlaamsgezinde actie van de Vlaamse Volksbeweging (VVB). Die organisatie was toen niet zoals nu de rechtse groep die aanleunt bij het Vlaams Belang. De VVB had vanaf eind de jaren 1950 ook heel wat veeleer progressieve actievelingen in zijn rangen, zoals Maurits Coppieters en Maurits Van Haegedoren. In die beweging leerde hij ook een zekere Wilfried Martens kennen, als flamingantisch studentenleider.

Het was de VVB die de beruchte 'marsen op Brussel' organiseerde. Jose De Schaepmeester was arrondissementeel voorzitter in de regio Kortrijk. Hij bracht het zelfs tot voorzitter van de 'algemene raad' van de VVB. In 1964 organiseerde hij mee het VVB-congres in Kortrijk waarop de latere veelvuldige eerste-minister Martens zich voorstander toonde van het 'confederalisme' - België als een min of meer los verband van onafhankelijke deelstaten. Ook die christendemocraat stelde Jose De Schaepmeerster zwaar teleur.

Volksbelangen

De Kortrijkse advocaat keerde onverwachts terug naar de Kortrijkse gemeentepolitiek. Voor de gemeenteraadsverkiezingen van 1970 had het kartel van de groep Juul Coussens, dissident christendemocraat en oud-burgemeester (zie mijn eerder stuk) met de Volksunie (in 1964 doopte men het kartel: de Vlaamse Volkspartij) grote problemen om opnieuw een gezamenlijke lijst op te stellen. De stokoude Coussens wou niet meer fungeren als lijsttrekker maar bij de partners van de Kortrijkse Volksunie vond hij geen bekwame opvolger. Op een bepaald moment dreigden er zelfs twee Vlaamse lijsten op te komen.

Om eruit te geraken ging men aankloppen bij advocaat De Schaepmeester, bekend door zijn inzet voor de a-politieke Vlaamse Volksbeweging. Pas na veel pramen ging hij ermee akkoord lijsttrekker te worden van de lijst 'Volksbelangen/Volksunie'. Pas later nam Jose De Schaepmeester een lidkaart van de Volksunie. Die eerste verkiezingen - tevens de laatste in het niet gefuseerde Kortrijk - voerde hij als man boven de partijen. De Vlaamse lijst verloor niettemin twee van de zes zetels die ze in 1964 had veroverd.

ABC-brochure


Bij de eerste verkiezingen in groot-Kortrijk, 1976, handhaafde de Volksunie met Jose De Schaepmeester als lijsttrekker op haar eentje de vier zetels van het kartel van zes jaar eer. Maar daarna ging het bergaf: in 1982 en 1988 haalde de VU nog 2 zetels, en in 1994 kwam Jose De Schaepmeester niet meer op en schoot alleen nog lijsttrekster Hilda Douchy-Comeyne over. En hoe het met de Volksunie sindsdien is gegaan, weet iedereen. Misschien nog vermelden dat Geert Bourgeois, die met een deel van de VU de N-VA oprichtte en Vlaams minister werd en is, als advocaat zijn eerste stappen aan de balie van Kortrijk zette als stagiair van Jose De Schaepmeester.

De Schaepmeester voerde in al die jaren dat hij in de gemeenteraad zetelde felle oppositie tegen zijn vroegere vrienden van de CVP. Hij trad daarbij heel collegiaal op ten opzichte van de andere oppositieraadsleden. Hij was er altijd voorstander van om gezamenlijke oppositie-acties te voeren, ervan overtuigd zijnde dat aan de hegemonie van de christendemocraten toch ooit een einde moest komen in de Groeningestad.

Ik herinner mij nog als gisteren de persconferentie waarop Jose De Schaepmeester samen met Jacques Laverge (PVV), Rudy Dejaeghere (SP) en Juul Debaere (Agalev) de ABC-brochure van toenmalig CVP-burgemeester Emmanuel de Bethune bestempelden als propaganda op kosten van de stadskas voor de CVP. In die brochure had het stadsbestuur van de CVP-meerderheid een encyclopedische opsomming gegeven van zijn realisaties.

jose de schaepmeester2
Verkiezingskaart gemeenteraadsverkiezingen 1976

Het is wel jammer dat die merkwaardige man, die toch een zekere rol heeft gespeeld in de Kortrijkse politiek, op de voorbije gemeenteraad (12 april 2010) niet even werd herdacht. Slechts enkelen bleken op de hoogte van zijn overlijden.

00:37 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (8) |  Facebook |

Commentaren

De Schaepmeester De Schaepmeester werd geboren te Oudenaarde op 11 april 1926 en overleed te Kortrijk op 4 april 2010.
Op de begrafenisplechtigheid in de O.L. Vrouwkerk (14 april) waren omzeggens geen gemeenteraadsleden of andere Kortrijkse politiekers (wel Geert Bourgeois, Antoon Sansen) behalve van Vlaams Belang, ex-Volksunie en N-VA te bespeuren. Waar zaten al die breeddenkende tsjeven, open liberalen, sossen, groenen en de anderen ? En Bart Caron ?
De waarheid is dat De Schaepmeester niet geliefd was bij collega-politiekers omdat hij vrank en vrij tegen iedereen zijn gedacht durfde zeggen, geen blad voor de mond hield en nooit meegedaan heeft aan die verstikkende politieke korrektheid. De Schaepmeester was geen totentrekker die zijn huik naar de wind zette, geen opportunistische en carrièristische postjesjager en hij had de politiek niet nodig voor persoonlijk profijt. Integendeel liep hij destijds grote professionele schade op door zich in de jaren zestig uitdrukkelijk als radikale flamingant te manifesteren en later als Volksunie-man. Dat hij later sympathiseerde voor het Vlaams Belang verklaart wellicht het 'cordon' dat rond hem gelegd werd door de weldenkende Kortrijkse politieke kaste. Maar daar trok hij zich niks van aan. En dat hij destijds de CVP verliet had veeleer te maken met zijn onvrede over de Vlaamse koers van die partij dan met privé-zaken. De Schaepmeester is ALTIJD een flamingant geweest in hart en nieren en heeft nooit verraad gepleegd tegenover zijn eigen politieke ideeën en idealen omwille van de smeer zoals dat tegenwoordig volop de mode is in de politiek.

Gepost door: walter maes | 15-04-10

4 of 7 Volgens de overlijdensannonces in de pers is Jose De Schaepmeester overleden op 4 april; volgens de dienst Burgerzaken van stad Kortrijk was het op 7 april. Ik heb mij gebaseerd op de officiële versie.

Gepost door: marc | 15-04-10

Dank voor dit mooie stukje. Jose was een heel intelligente, verdraagzame en toch rechtlijnige man. Zo lopen er op jammer genoeg niet heel veel rond in de politiek.

Gepost door: dessein katelijne | 15-04-10

4/7 Feitelijk overlijden was op 4 april. Vastgesteld op 7 april.

Gepost door: walter maes | 16-04-10

jose ik zat in Frankrijk vorige week en kon jammer genoeg niet op de uitvaart aanwezig zijn.
ik zat 6 jaar naast Jose in de gemeenteraad 89-94.
Fijne man, en goede collega. We hebben nog onderhandeld over een oppositiekartel in 94 en 2000 maar het mocht niet zijn...vaarwel Jose,
zachte strijder

Gepost door: jan dhaene | 19-04-10

jose ik zat in Frankrijk vorige week en kon jammer genoeg niet op de uitvaart aanwezig zijn.
ik zat 6 jaar naast Jose in de gemeenteraad 89-94.
Fijne man, en goede collega. We hebben nog onderhandeld over een oppositiekartel in 94 en 2000 maar het mocht niet zijn...vaarwel Jose,
zachte strijder

Gepost door: jan dhaene | 19-04-10

Dank en nog een niet belangrijke correctie Dank aan allen, Marc L. en reacties, voor de waarderende woorden voor José DS. Mooi, echt mooi dat dit over de partijgrenzen heen kan!
De aanvulling van Walter M ivm het Vlaams Belang kan een verkeerde indruk doen onstaan: José DS vereenzelfdigde zich de laatste jaren met de N-VA.

Gepost door: Filip D'Huyvetter | 26-04-10

pur sang De Schaepmeester was sinds veel jaren een Vlaams Belanger pur sang. Maar als advokaat was hij wel zo slim om er niet te koop mee te lopen. Wie er anders over denkt heeft de man nooit intiem gekend.

Gepost door: walter maes | 20-05-10

De commentaren zijn gesloten.