01-03-10

Opnieuw een serieus haar in de boter tussen Goedkope Woning en stad Kortrijk

men11

Pure Kafka. Het Kortrijkse stadsbestuur weigert voor de tweede maal een gunstig advies voor een sociaal huisvestingsproject op Overleie. Het betreft een gedurfd project van de sociale huisvestingsmaatschappij Goedkope Woning, waarvan nota bene de stad hoofdaandeelhouder is. De redenen van weigering zijn deze keer nog onbegrijpelijker dan de vorige keer. De weigering kan heel ernstige gevolgen hebben. Het project maakt deel uit van een aanvraag van Europese subsidies, en dat project moet in 2016 worden voltooid en geëvalueerd, zo niet worden de subsidies ingetrokken. Het project is mede dringend omdat het een deel van de bevolking van de sociale woonwijk Venning moet opvangen tijdens de renovatie van de wijk. En ten slotte zou het wel eens kunnen dat de strenge nieuwe eisen van de stad de geplande samenwerking tussen Goedkope Woning en de Evangelische Kerk, eigenaar van een groot pand dat in het project zou worden betrokken, onmogelijk zouden maken. De interne nota van de directie Stadsplanning en Ontwikkeling was nochtans voorwaardelijk gunstig, maar het stadsbestuur heeft gemeend strenger te moeten zijn.

Pot

In 2004 kon de sociale huisvestingsmaatschappij Goedkope Woning Kortrijk tegen een zeer schappelijke prijs een bouwrijp stuk bouwgrond kopen van ruim 200 m² in de Meensestraat. Verkoper was de distributienetbeheerder Gaselwest waarin gewezen burgemeester Antoon Sansen (CD&V) en ikzelf (sp.a) toen zetelden in de bestuursorganen. Van Goedkope Woning was Sansen toen oud-voorzitter en ik voorzitter (tot 2007). In 2006 dienden de aangestelde architecten een bouwvergunning in. Maar twee jaar later botste die aanvraag, ondanks een voorwaardelijk gunstig advies van de stadsdienst Stadsplanning en Ontwikkeling, op een njet van het stadsbestuur (CD&V-OpenVLD). Zie voorgeschiedenis en omgevingsschets.

De motieven van het stadsbestuur om een project van 17 flats op de lange baan te sturen, waren toen al 'van de pot gerukt'. Vooreerst vond men het ontwerp te groot en te hoog. Op de Veemarkt hebben de investeerders van K in Kortrijk probleemloos een reusachtige toren met tien verdiepingen en hoogstammige bomen op het dak mogen neerpoten. Maar in de Meensestraat, aan de verkeersader die de binnenring is, opteert men voor laagbouw (om zeker te zijn dat geen huurder ontsnapt aan de uitlaatgassen en het fijn stof?).

Voorts eiste het stadsbestuur meer parkingplaatsen in het gebouw. Een ronduit bureaucratische eis als men weet dat Goedkope Woning aan de overkant van de Meensestraat een appartementencomplex heeft met een ruime ondergrondse parking die men nog nooit helemaal verhuurd heeft gekregen (zelfs niet aan de mensen uit de buurt).

Die beslissing van het stadsbestuur was erg, omdat ze wees op een totaal gebrek aan overleg tussen de stad en de huisvestingsmaatschappij waarvan de stad trouwens hoofdaandeelhouder is. Maar de weigering gaf Goedkope Woning toch de kans om een ander project in te dienen dat nog ambitieuzer was dan het eerste. De maatschappij nam daarvoor een ander architectenbureau onder de arm - wat leidde tot een scherp, nog altijd niet opgelost conflict met de eerste architecten.

Pottenbakkershoek

Een ambitieuzer project, met meer appartementen, werd mogelijk door een tweede buitenkans. Toen ik nog voorzitter van Goedkope Woning was, vernam ik van een huurster dat de Evangelische Kerk, die huist op een groot perceel naast de bouwrijpe grond, mogelijkheden zocht om haar lokalen voor kerkdiensten te moderniseren. Door mijn toedoen kwam het tot onderhandelingen tussen Goedkope Woning en de kerkverantwoordelijken om op zoek te gaan naar een gezamenlijk project.

In ruil voor een betere kerkinfrastructuur, was de Evangelische Kerk bereid haar pand en haar grond op de hoek van de Meensestraat en het steegje Pottenbakkershoek in te brengen in een groot gezamenlijk project. Daarin zou zowel plaats zijn voor nieuwe kerklokalen als voor sociale appartementen. De, toen nieuwe, directeur van Goedkope Woning, Ilse Piers, is daar onmiddellijk op gesprongen en zij heeft er blijkbaar na mijn vertrek flink aan voortgewerkt.

Die onderhandelingen mondden uit in een ontwerp van een imposant gebouw (18 m hoog, 14.5 m diep) met onderaan de kerklokalen en daarboven vier bouwlagen met 26 sociale appartementen. In de Meensestraat zou de façade bestaan uit een betonkleurige sokkel waarin de kerk haar onderkomen vindt. Die sokkel wordt overkapt met gaanderijen in gegalvaniseerd staal op een warme donkergrijze gevel met toegangsdeuren en keukenramen van de flats.

Aan de kant van de bestaande woningen (6m hoog) zakt de hoogte van het gebouw tot 12 m (3 bouwlagen). De hele grond is onderkelderd met een parking (26 stalplaatsen). Achter de kerksokkel is een gemeenschappelijke patio, verhard met betontegels. In het ontwerp is ook bijzonder veel aandacht besteed aan energiezuinigheid. Zo is geopteerd voor schrijnwerk in houten passief-ramen. De bestaande kerkgebouwen, een verbouwde pottenbakkerij, verdwijnen.

men8

Gabarietenplan

Het gebruikelijke openbaar onderzoek (de gele aanplakbieven) leverde één (1) bezwaar op. Dat kwam niet van een of andere omwonende maar van het architectenbureau dat het eerste ontwerp had gemaakt en over het hoofd werd gezien voor het tweede ontwerp. Met dat bezwaar wil het bureau blijkbaar zijn positie verstevigen in zijn conflict met Goedkope Woning - een conflict dat gaat over erelonen. Bij de Raad van State zou een dergelijk bezwaar niet in aanmerking worden genomen wegens 'gebrek aan belang'. Het bezwaar komt erop neer dat de bezwaarschrijver zegt: als ons ontwerp is afgekeurd omdat het te groot was, kan nu zeker geen groter project worden goedgekeurd. Hopen zij op die manier te mogen voortwerken aan hun eerste, kleinere ontwerp?

Wat er ook van zij: hun redenering gaat niet op. Het nieuwe project is uiteraard groter aangezien ook het pand en de grond van de Evangelische Kerk erin is betrokken. De bezwaarschrijver verwijst onder meer naar het 'gabarietenplan'; dat is een beleidslijn waaraan stadsdiensten en -bestuur zich meestal houden en die het aantal verdiepingen voor elke straat beperkt. De bedoeling is wat meer eenheid in de stad te creëren. Maar dat gabarietenplan is nimmer goedgekeurd door de gemeenteraad of enige instantie. Zeker als men het motiveert, kan het stadsbestuur ervan afwijken. Zo gaf het stadsbestuur indertijd aan ster-architect bOb Van Reeth zonder problemen een vergunning om op een oever van de Oude Leie een appartementenblok te bouwen even hoog als de Broeltorens in wiens schaduw het staat.

En zoals al gezegd, zijn hier toch wel redenen om voor een sociaal flatgebouw het aantal verdiepingen niet te beperken tot drie en de hoogte tot een tiental meter. Er is vooreerst het feit dat de - hoge -benedenverdieping wordt ingericht als kerkgebouw en aanverwante lokalen. Ook weet men toch dat men uitlaatgassen, fijn stof en verkeerslawaai kan ontvluchten door wat hoger te bouwen. Voorts is een sociale huisvestingsmaatschappij bijna gedwongen zo prijsbewust mogelijk te bouwen om te kunnen overleven. En ten slotte staat aan de overkant van de straat een veel hoger flatgebouwencomplex.

Kafka

Hoe dan ook geeft het stadsbestuur de bezwaarschrijver gelijk. Het stadsbestuur noemt de bouwaanvraag "niet in overeenstemming met de wettelijke bepalingen alsook met de goede plaatselijke ordening en met zijn onmiddellijke omgeving". Meer bepaald is het stadsbestuur van oordeel: "Het nieuwbouwvolume overschrijdt inderdaad ruimschoots de bepalingen van het gabarietenplan en overschrijdt tevens het bouwvolume van het geweigerd dossier".

Dat is toch wel pure kafka. De stad is nota bene hoofdaandeelhouder van Goedkope Woning en is volgens artikel 28 van de Vlaamse Wooncode verplicht zoveel mogelijk overleg te plegen met zijn dochterfirma. Het getuigt niet van veel overleg als de stad de huisvestingsmaatschappij eerst laat ploeteren om dan uiteindelijk een ontwerp koudweg af te keuren. Waarom begeleiden de stadsdiensten Goedkope Woning niet pro-actief bij de ontwikkeling van projecten?

Of is er iets anders aan de gang? Desavoueert het stadsbestuur in dit dossier zijn eigen administratie Stadsplanning en Ontwikkeling. Feit is dat die administratie het project voorwaardelijk had goedgekeurd.

Drie miljoen euro

De afwijzing van het project door het stadsbestuur kan zware gevolgen hebben. Vooreerst betekent de weigering van positief advies een serieuze vertraging. Daardoor zou het wel eens kunnen dat Goedkope Woning voor drie miljoen euro Europese subsidies zou verliezen! Goedkope Woning doet samen met de projecten in Höje Taastrup, Denemarken en Birstonas, Litouwen mee aan ECO-Life (Concerto-programma).

Een van de voorwaarden om de omvangrijke subsidie in de wacht te slepen is dat het project tegen 2016 moet worden voltooid. Het project dat Goedkope Woning heeft ingediend betreft de grondige renovatie van haar Venning-wijk en daaraan gekoppeld de nieuwbouw in de Meensestraat. Ook voor de renovatie van de Venningwijk zijn er trouwens moeilijkheden met de stad, onder meer over de ruimtelijke plannen die daarvoor moeten worden opgesteld (zie mijn eerder artikel).

Een tweede risico is dat de baanbrekende samenwerking tussen Goedkope Woning en een andere partner, hier de Evangelische Kerk, dreigt op de klippen te lopen. Het was de bedoeling een win-win-situatie te creëren waarin Goedkope Woning sociale woongelegenheden zou kunnen realiseren en de kerk nieuwe lokalen voor haar eredienst zou bekomen. Maar nu verplicht het stadsbestuur Goedkope Woning een ontwerp in te dienen met minder verdiepingen en appartementen. Blijft dan nog genoeg ruimte over om beide doelstellingen te halen? Kan Goedkope Woning er dan financieel nog aan uit geraken als ze minder flats kan verhuren?

En ten slotte was het de bedoeling dat het project aan de Meensestraat een deel van de gezinnen van de Venning zou kunnen opvangen. De maatschappij wil immers haar wijk drastisch vernieuwen en moet daarvoor de huidige bevolking (tijdelijk?) verplaatsen. De stokken die het stadsbestuur in de wielen van het Pottenbakkershoekproject steekt, kunnen ertoe leiden dat de Venningverlaters daar niet tijdig naartoe kunnen.

men9

De Pottenbakker

Het pand waarin de Evangelische Kerk in Kortrijk onderkomen heeft gevonden, was vroeger een van de verschillende pottenbakkerijen die Kortrijk ooit rijk is geweest. De gebouwen zijn grondig vertimmerd om dienst te kunnen doen in de religieuze activiteiten van de kerk, maar bepaalde onderdelen zijn nog authentiek. Het was Constant Willemyns die er vanaf 1826 een pottenbakkerij, waar typisch Kortrijks aardewerk werd vervaardigd in donkergroene, -blauwe en bruine kleuren, runde.

De pottenbakkerij lag aan het steegje dat in 1876 de Pottenbakkershoek werd genoemd. Na sluiting van de pottenbakkerij in 1930 kreeg de Belgische Evangelische Zending in 1931 een bouwvergunning om de fabrieksgebouwen om te vormen tot een Evangelisch kerkgebouw, naar het ontwerp van de Schaarbeekse architecten J. Van Hove en Vandewey . De protestantse gemeente nam de naam aan van "de Pottenbakker". De Zending groeide uit een Amerikaans initiatief tijdens de Eerste Wereldoorlog. Protestantse zendelingen brachten troost in de loopgraven van het IJzerfront en zetten hun missie nadien verder. Aan de Meensestraat heeft de Evangelische gemeente eveneens het oude herenhuis van pottenbakkersbaas Willemyns in gebruik.

13:31 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (3) |  Facebook |

Commentaren

Dat zijn zo van die dingen waarbij je dan denkt: 30.000 ambtenaren is er 30.000 te veel...

Gepost door: XIX VII MCMLIV | 07-03-10

Dat zijn zo van die dingen waarbij je dan denkt: 30.000 ambtenaren is er 30.000 te veel...

Gepost door: XIX VII MCMLIV | 07-03-10

Sorry, dubbele post.
Het ding lijkt maar half goed te werken.

Gepost door: XIX VII MCMLIV | 07-03-10

De commentaren zijn gesloten.