11-01-10

Ruzie tussen Goedkope Woning en Kortrijks stadsbestuur over Venning

venning

Dertig jaar geleden vroegen de bewoners van de Venning - een sociale woonwijk in Kortrijk tussen de Vaart en Ring R8 - met zwarte vlaggen aandacht voor hun vergeten deel van de stad en hun ondermaatse woonomstandigheden. Twintig jaar geleden richtten diezelfde bewoners en hun buren van de aanpalende straten het comité Vaart op om middelen van het Sociaal Impulsfonds over het kanaal te krijgen voor sociale stadsvernieuwing. Pas nu ziet het ernaar uit dat op het stadhuis en bij de sociale huisvestingsmaatschappij initiatieven op stapel staan. Eindelijk!

De sociale huisvestingsmaatschappij Goedkope Woning wil de bestaande wijk vervangen door een nieuwe wijk, met meer woningen, na sloop van een groot deel van de bestaande panden. Het stadsbestuur wil deze operatie samen met andere ontwikkelingen in dat stadsdeel in een groot ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) kaderen.

Maar over de manier waarop beide instanties de zaken aanpakken, rijzen zwaarwichtige vragen. Goedkope Woning faalt in zijn communicatie met haar huurders. Die mensen krijgen plots te horen dat zij in de komende vier jaar allemaal gaan moeten verhuizen. Maar er is geen duidelijkheid over begeleidende sociale maatregelen - wie gaat de verhuiskosten betalen bijvoorbeeld? - en er is zelfs geen duidelijkheid over de herhuisvesting - Goedkope Woning heeft (nog) geen beschikbare nieuwe woningen. "Wanneer de huidige non-communicatie blijft duren, zal de ongerustheid ter plekke alleen maar toenemen en wordt een sterke basis gelegd voor tegenstand" constateerde ook het stadsbestuur op 14 oktober 2009.

Tussen het stadsbestuur en Goedkope Woning botert het intussen allerminst. Op 21 december jl. was er een verkennend gesprek op het stadhuis en het verslag daarvan is te lezen in de notulen van de zitting van het stadsbestuur van 23 december 2009. "Het gesprek verliep vanuit de sociale huisvestingsmaatschappij uiterst negatief en offensief. Conclusie van het gesprek: De sociale huisvestingsmaatschappij ziet geen enkele meerwaarde in een samenwerking om tot een integrale visie te komen, waarin het project zich situeert". Het stadsbestuur wil namelijk dat Goedkope Woning zijn Venningproject inpast in wat de stad met het hele gebied tussen de Vaart en de Ring voorheeft. Goedkope Woning van haar kant wil geen bevoogding en wil hoogstens een samenwerking opstarten met elk van de betrokken schepenen apart. "Enige toenadering tussen beide standpunten is niet tot stand gekomen", aldus het officiële verslag.

Misschien heeft Goedkope Woning niet helemaal ongelijk als men wil voorkomen dat het stadsbestuur of wie dan ook een deel van haar gronden wil inpalmen voor niet-sociale bouwprojecten (onder de mom van 'meer sociale mix' bijvoorbeeld).

Ondanks de heel afwijzende houding van de belangrijkste partner in dat RUP, heeft het stadsbestuur beslist voort te doen alsof er niets aan de hand is. En intussen is over de concrete plannen van Goedkope Woning en van het stadsbestuur slechts mondjesmaat informatie vrijgegeven. Zo ingrijpende stadsvernieuwingsoperaties behoeven verregaande inspraak van de bevolking en democratische controle van de verkozen gemeenteraadsleden. Dat ontbreekt hier bijna volledig. Als gemeenteraadslid ga ik er het stadsbestuur over ondervragen in de komende gemeenteraad (8 februari).

Zwarte vlaggen

De Venning is een tuinwijk van 164 sociale huurwoningen, gebouwd in de jaren zestig door Goedkope Woning Kortrijk op de zanderige moerasgronden aan de overkant van de Vaart Kortrijk-Bossuit. De huizen en huisjes zijn stevig van constructie maar misten van begin af aan het elementaire wooncomfort. Zo was er wel een ruimte voor een eenvoudige badkamer maar die was niet ingericht. Tot enkele jaren geleden moest ik - ik was voorzitter van Goedkope Woning geworden! - nog hemel en aarde verzetten om de woningen uit te rusten met zo iets essentieels als warm water. 

Begin de jaren tachtig ondersteunde ik met enkele kameraden het protest van de Venningbewoners tegen de gebreken van hun woningen en van de inrichting van hun wijk (die er soms meer uitzag als een stortwijk dan een tuinwijk). Zwarte vlaggen werden uitgehangen, de bewoners stapten op in een protestmars en uiteindelijk werden zij op het stadhuis ontvangen waar de volksvergadering uitdraaide op luidruchtige emoties. Veel heeft het niet uitgehaald.

Begin de jaren negentig stonden wij met de Venningbewoners weer op de barricaden. De Vlaamse Regering had een Sociaal Impulsfonds (SIF) opgericht met geld voor steden die aan sociale stadsvernieuwing wilden doen. Wij eisten dat er daaruit middelen naar de verarmde en achtergestelde buurten in en rond de Venning zou komen. Wij slaagden er zelfs in toenmalig minister Leo Peeters te laten komen om een kijkje te nemen op de wijk. Maar weer bleek dat het stadsbestuur nauwelijks oren had naar de verzuchtingen van de Venningbewoners. Er kwam wel een begeleide buurtwerking en het sociaal ondernemerscentrum Kanaal 127 nam zijn intrek in een leegstaand bedrijfspand in de omgeving.

Om maar te zeggen dat veel Venningbewoners ruime ervaring hebben in 'bewonersparticipatie' maar daar ook een erg realistische kijk op hebben: het is niet omdat je je gedacht mag zeggen, dat je ook krijgt  waar je recht op hebt.

Leegstand

Onder het vorige stadsbestuur, CD&V-sp.a, mocht ik voor de sp.a voorzitter worden van Goedkope Woning, de vermaledijde huisbaas van de sociale woonwijk Venning. Het heeft mij bloed, zweed en tranen gekost om er iets ten goede te keren. De strijd voor het warme water leek ik te zullen winnen, maar de beslissing om alle huizen daarvan te voorzien werd in de praktijk gesaboteerd. Voorstellen om de huizen drastisch te moderniseren werden lang afgewimpeld. Uiteindelijk slaagde ik erin te bekomen dat aannemer Clarus, een bedrijf van de sociale economie, huis(je) per huis mocht onder handen nemen. Ik zag toen al wel in dat we op die manier weg waren voor jaren maar meer kon ik niet bekomen.

Onder het huidige stadsbestuur, CD&V-OpenVLD, viel die renovatiepoging met aannemer Clarus stil. Meer zelfs, iedereen - en vooral de bewoners - konden vaststellen dat Goedkope Woning meer en meer huizen op de Venning liet leegstaan. In het najaar van 2008 bloklettert Het Laatste Nieuws "Venning heeft opknapbeurt nodig" (4 september 2008). Buurtwerkster Annelies Vanhoenacker slaakte een noodkreet: "De woonkwaliteit laat steeds meer te wensen over". In het daaropvolgende voorjaar bloklettert Het Nieuwsblad: "Bewoners wijk Venning storen zich aan verloedering" (9 februari 2009). Nu was het 'wijkburgemeester' Werner Six (alias Kenny Rogers) die zich ergerde aan "de grote leegstand in de wijk".

Bescheid

In de loop van 2009 werd stilaan duidelijk wat er aan de hand was. Goedkope Woning reageerde met de mededeling dat er "metamorfose op til" was op de Venning. Goedkopewoningvoorzitter Koen Byttebier kondigde "een uniek project" aan: "De Venning wordt over vijf jaar een modelwijk" (Laatste Nieuws 5 juni 2009). De huisbaas verklaarde letterlijk: "het gaat niet enkel om renovaties. Omdat een aantal huizen te klein is, willen wij op sommige plaatsen van twee woningen één maken. Zelfs nieuwe huizen zijn niet uitgesloten".

Byttebier gaf toen voor het eerst toe dat "de leegstand die er nu is, een bewuste keuze is". En hij voegde eraan toe: "Tijdens de werken zullen wellicht enkele mensen tijdelijk moeten verhuizen". De bewoners werd nieuws beloofd tegen september 2009.

Het heeft wat langer geduurd eer de Venningnaren bescheid kregen, maar eind vorig jaar was de mededeling van Goedkope Woning verpletterend: iederéén zou zijn vertrouwde nest moeten verlaten! Het grootste deel van de Venning zou worden gesloopt. Nu bleek ineens dat de Venning en zijn bewoners eigenlijk al geruime tijd bewust waren uitgerookt, in de hoop dat er zoveel mogelijk gezinnen op eigen houtje de wijk zouden verlaten. Je zal maar naast een huis wonen dat maanden leeg te verkrotten staat! Je zal maar tevergeefs aankloppen bij de maatschappij voor herstellingen en onderhoud!

Filmpje

De aanpak duidt in elk geval op een vreselijk gebrek aan zin voor communicatie en op een nog groter gebrek aan het inlevingsvermogen in de behoeften van de bewoners dat van een sociale huisvestingsmaatschappij mag worden verwacht. Was het nu werkelijk niet mogelijk de bewoners van in den beginne tekst en uitleg te geven over de drastische plannen en ze te begeleiden in de moeilijke periode die hen te wachten staat? En misschien was er bij de mensen die daar al heel hun leven wonen, ook wel wat te leren over hoe de sociale woonwijk kan verbeteren?

Dat gebrek aan communicatie van Goedkope Woning is ook opgemerkt door het stadsbestuur: "Wanneer de huidige non-communicatie blijft duren, zal de ongerustheid ter plekke alleen maar toenemen en wordt een sterke basis gelegd voor tegenstand" (officieel verslag van 14 oktober 2009).

Intussen zijn we weeral een paar maanden verder en de bewoners zijn nog altijd niet veel wijzer. Ze weten dat ze straat per straat zullen moeten opkramen, maar waar naartoe ze kunnen, wat erin de plaats komt en of en zo ja wanneer en onder welke voorwaarden ze kunnen terugkeren, krijgen zij niet te horen. Er zijn hen vier informatievergaderingen beloofd. Twee van die vergaderingen zijn al achter de rug. Op de laatste vergadering, eind januari, werd hen een filmpje getoond over hoe erg het momenteel wel is op hun wijk - alsof zij dat zelf niet dagelijks aan den lijve ondervinden. Maar op vragen over hun toekomst kon men zogezegd nog niet antwoorden.

Verhuizen

Een groot probleem is dat Goedkope Woning momenteel niet beschikt over woningen - nieuwbouw of grondig gerenoveerd - waar de Venningverlaters naartoe kunnen. Niet alleen op de Venningwijk lijdt het woningenbestand van Goedkope Woning onder jarenlange verwaarlozing. Men gaat de bewoners toch niet van de ene onaangepaste woning naar een andere doen verhuizen? De grote nieuwbouwprojecten van Goedkope Woning - allemaal appartementen: aan de Gentpoort en in de Meensestraat - zitten al jaren vast in discussies tussen de maatschappij en Stad Kortrijk. Het is niet verantwoord de verhuisoperatie Venning te starten vooraleer die andere projecten zijn vlot getrokken en afgewerkt.

Een ander reëel probleem zijn de verhuis- en installatiekosten waarmee de Venningbewoners in de komende jaren zullen worden geconfronteerd. Het is niet hun schuld dat zij uit hun vertrouwde woningen worden gezet. Er kan niet worden verwacht dat zij zich financieel hebben voorbereid op een verhuis die hen pas op het allerlaatste werd bekendgemaakt. En bovendien gaat het hier niet om een publiek dat het zo breed heeft dat het veel kan sparen. De mensen vragen dus - te recht! - sociale begeleidingsmaatregelen. De progressieve fractie in de gemeenteraad steunt hen in die eis. De stad, het OCMW en Goedkope Woning moeten daartoe gezamenlijk inspanningen leveren.

Klimaatneutraal

Uit een ingezonden stuk van sportjournalist Karl Vannieuwkerke in De Standaard (15 december 2009) blijkt dat hij 'peter' is van het project. Hij geeft een vage schets van de plannen van Goedkope Woning: "We zullen kijken of we bestaande huizen samenvoegen of nieuwe optrekken". Ik hoop maar dat als men dan toch opteert voor een harde vernieuwing met sloping van 70% van de bestaande woningen, men er een pak nieuwe optrekt. De wijk kan wel wat dichtere bebouwing verdragen. Zo hebben de kleinste woningen (tussen de Damastweversstraat en de Tapijtweversstraat) de grootste tuinen, soms tot wanhoop van de bejaarde bewoners die er geen weg mee weten. Als die bouwgrond zou veel efficiënter kunnen ingedeeld worden.

De peter-sportjournalist maakt ook bekend dat Goedkope Woning hoopt Europese subsidies te bekomen voor zijn project. Via andere kanalen blijkt het te gaan om een project ECO-Life, samen met een Deens project in Höje Taastrup (2500 woningen!) en een project in de stad Birstonas (en niet Bistronas) in Litouwen, in het Concerto-programma FP7-Energy 2008-TREN-1. Projecten van Gent en Leuven werden niet geselecteerd.

De Europese Concerto-subsidies zijn bedoeld voor 'woongemeenschappen' die op een vernieuwende manier omspringen met energiebesparing. Op de Venning zou het gaan om betere beglazing en isolatie. Goedkope Woning zou op die manier 3 miljoen euro recupereren op een totale investering van zowat 30 miljoen euro. Maar die investering zou niet alleen naar de Venning gaan maar ook naar een nieuwbouwproject in de Meensestraat en Pottenbakkershoek (Overleie). Vlaams minister van Woonbeleid en Energie Freya Van den Bossche steunt het project en de subsidieaaanvraag.

Een van de voorwaarden om aan die felbegeerde Europese subsidies te geraken is volgens genoemde Karl Vannieuwkerke dat het project niet meer dan zes jaar in beslag neemt. 2010 zou gebruikt worden voor het opstellen en laten goedkeuren van de plannen en vergunningen. vanaf 2011 heeft Goedkope Woning dan nog vier jaar voor de bouwwerkzaamheden.

Tegenstand

Het is een grote vraag of die strakke timing kan worden gehaald. Voor de herinrichting van de sociale woonwijk heeft Goedkope Woning een goedgekeurd 'ruimtelijk uitvoeringsplan' (RUP) nodig. de maatschappij ging ervan uit dat het stadsbestuur in oktober 2009 de beslissing zou nemen een dergelijk RUP te laten ontwerpen. In de plaats daarvan blijkt het stadsbestuur te opteren voor een veel groter RUP. De stad wil namelijk de herinrichting van de sociale woonwijk opnemen in een algemene herinrichting van heel het stadsdeel aan de overkant van de Vaart Kortrijk-Bossuit. Goedkope Woning blijkt dat niet erg te zien zitten. Zie de scherpe bewoordingen waarin een mislukt gesprek wordt weergegeven tussen Goedkope Woning en de stad (zie inleiding).

Wij hebben het raden naar de redenen van de tegenstand van Goedkope Woning. Vreest Goedkope Woning in die grotere ontwikkeling niet meer tijdig te kunnen klaarkomen? De maatschappij ging ervan uit tegen oktober 2010 een goedgekeurd RUP te hebben. De stad rekent voor zijn groter RUP niet eerder te landen dan ten vroegste halverwege 2011.

Vreest Goedkope Woning dat de stad zijn begerig oog heeft laten vallen op de grote hoeveelheid bouwgrond die vrijkomt als Goedkope Woning begint te slopen? Het is bijvoorbeeld geweten dat Onderwijsschepen Jean de Bethune in het midden van de woonwijk een paar bouwkavels wil 'aanslaan' voor de bouw van een wijkschooltje (waar overigens volstrekt geen behoefte aan is). De stad legt in haar voorbereidende documenten nogal wat nadruk op de gewenste 'sociale mix'. Het zou inderdaad geen goed idee zijn om van heel het gebied aan de overkant van de Vaart een reservaat voor sociale huurders te maken. Maar dat betekent nog niet dat het een goed idee zou zijn Goedkope Woning - een maatschappij zonder grondreserves maar met lange wachtlijsten - te beroven van bouwgrond om wat beter gegoede gezinnen aan te trekken in de wijk.

Openheid gevraagd  

Zolang Goedkope Woning en de stad zich blijven hullen in geheimdoenerij over hun plannen met de Venning en het 'overvaartse' deel van Kortrijk, kunnen wij slechts gissen welk conflict zich daar afspeelt. Dat komt de ontwikkeling van dat achtergestelde stadskwartier niet ten goede.

Ik hoop dat er binnenkort volledige openheid komt zodat de bewoners, de andere betrokkenen en iedereen die begaan is met Kortrijk (gemeenteraadsleden bijvoorbeeld) kan meedenken over de beste aanpak. Ik hoop dat het stadsbestuur en Goedkope Woning inzien dat openheid en debat hun grootse plannen alleen maar zullen verfijnen en meer aanvaardbaar maken voor de bevolking. Een eerste aanzet tot dat debat vindt plaats in de gemeenteraad van 8 februari 2010.

11:13 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (2) |  Facebook |

Commentaren

Opcentiemen ? Is het niet de politiek van het oranjeblauwe stadsbestuur, schepen van RO (?) Wout Maddens op kop, om het budget effen te houden dmv meer opcentiemen / meer mensen dezelfde opcentiemen?

Dit zou er kunnen toe leiden dat de nieuwe woningen niet meer betaalbaar zullen zijn voor de huidige bewoners. Ik hoop dat dàt de bedoeling niet is.

Gepost door: XIX VII MCMLIV | 14-01-10

subsidies Dat document over de miljoenen Europese subsidies nergens te vinden. En volgens de voorzitter van de maatschappij niet openbaar.

Gepost door: Frans Lavaert | 09-02-10

De commentaren zijn gesloten.