27-12-09

Een sculptuur voor Kortrijk: met de Y van Pythagoras, Bayart of Katy?

Bayart

Het is niet simpel een cadeau te doen aan het Kortrijkse stadsbestuur. Katy Sabbe, Belgisch adviseur Buitenlandse Handel voor Frankrijk, telg van de Prado-textielfamilie, schonk haar geboortestad, na een stevig gesprek met toenmalig burgemeester Stefaan De Clerck, een sculptuur van 148.000 euro. Zij deed dat per brief d.d. 28 september 2006. Het was de bedoeling dat de gemeenteraad die schenking begin december had goedgekeurd, meer dan drie jaar later. Maar het punt is van de agenda afgevoerd. Volgens de opvolger van De Clerck, Lieven Lybeer, is er nog een probleempje met ... de verlichting. Hoedanook, het monumentale beeld staat al twee jaar op het terrein van de firma Bayart in de Oudenaardsesteenweg, zichtbaar voor al het verkeer van en naar de verkeerswisselaar met de E17 en de Ring.

Het kunstwerk is een reusachtige (9 m) letter Y, uitgevoerd in 'cortensstaal', met een dun laagje roest om mettertijd een mooie verkleuring te krijgen. Het is ontworpen door het kunstenaarsduo Anatoly & Kinga Stolnikoff. In 2007 kon het paar op voorspraak van de toenmalige burgemeester exposeren in de tuin van het Broelmuseum. De ypsilon is vervaardigd door de Kortrijkse metaalconstructeur Bayart/Kormetal.

De vraag is waarvoor die letter Y staat. De kunstenaars hebben daarover een heel blad volgeschreven, met allerlei bespiegelingen die uitkomen op een mysterieus embleem van de volgelingen van de Griekse filosoof/wiskundige PYthagoras. En - wellicht op vraag van hun Kortrijkse fan - is aan hun tekst in laatste instantie nog een alineaatje toegevoegd waarin zij zeggen dat het voor de Kortrijkzanen niet verboden is er ook een 'gulden spoor' in te zien. Maar is het toeval dat de Y een opvallende letter is in de namen van zowel de kunstenaar (AnatolY) en de producent (BaYart) als de sponsor (KatY Sabbe)?

Prado

Op 28 september 2006 schrijft Katy Sabbe (Catherine Guyon-Sabbe) aan het stadsbestuur dat zij Kortrijk een 'monumentaal kunstwerk' wil schenken. Zij verwijst in haar brief naar eerdere gesprekken met toenmalig burgemeester Stefaan De Clerck. Meer zelfs: uitdrukkelijk haalt zij de ambities van De Clerck aan om van de stad een 'centrum van innovatie, creatie en design' te maken. "Ik ben ervan overtuigd dat mijn schenking in deze doelstellingen kadert en ik hoop van harte dat ze in lengte van jaren mag bijdragen tot de artistieke meerwaarde die de stad nastreeft en uitstraalt", aldus mevrouw Sabbe. De schenkster kent haar wereld - en de gevoeligheden van de burgemeester!

Op het moment dat het kunstwerk er al staat, verklaart Katy Sabbe aan de lokale pers "een spoor te willen nalaten in haar geboortestad" (Nieuwsblad 28 september 2007). De schenkster werd in Kortrijk geboren in de jaren vijftig, in het gezin van Jan Sabbe, baas van de textielbedrijven Prado en Vlaamse Tapijtweverij en gelieerd met machinebouwer nv Michiel Van de Wiele van Marke. Haar vader verloor zijn leven toen hij in Antwerpen onder een tram liep. Als pas afgestudeerde juriste kwam Catherine Sabbe in 1977 een tijdlang aan het hoofd van de familiebedrijven te staan.

Sabbe

Intussen is de schenkster woonachtig in Parijs, waar zij onder meer secretaris-generaal is van de 'Cercle d'amis de la culture flamande'. Vorig jaar benoemd minister van Buitenlandse Zaken Karel De Gucht haar tot adviseur van Buitenlandse Handel voor Frankrijk. Zij doet de schenking via haar werkfirma Compagnie Générale de Services n.v., met adres in het geboortehuis van meer dan een Sabbe: Zwevegemsestraat 144, Kortrijk.

Op datzelfde adres was haar broer Ivan Sabbe gedomicilieerd toen hij gemeenteraadslid van Kortrijk was (1989 tot 1997). Hij zetelde toen voor de PVV (VLD); de Guy Verhofstadt van de Burgermanifesten was zijn grote idool. In 1997 gaf hij zijn ontslag als gemeenteraadslid. Hij kon niet blijven ontkennen dat hij eigenlijk niet meer op het grondgebied van Kortrijk woonde. Intussen is hij, na een succesvolle carrière aan het hoofd van LIDL, opgedoken bij de nog meer liberale partij van Lijst Dedecker. Als opvolger van Jean-Marie Dedecker himself zetelt hij thans in het Vlaams Parlement.

Wie herinnert zich nog dat Ivan Sabbe zijn openbaar leven in Kortrijk en in de politiek startte met ... de schenking - samen met zijn moeder - van een paar waardevolle schilderijen aan de Dekenij van Kortrijk? "Mecenaat is nooit een ijdel woord geweest in de familie" zei Katy Sabbe in voormeld artikel in het Nieuwsblad.

Bayart

Een jaar na de brief stond het kunstwerk er al. Katy Sabbe had de zaak voortvarend en praktisch aangepakt. Zij vond de Kortrijkse metaalconstructeur Bayart/Kormetal bereid de sculptuur een plaats te geven op zijn terreinen (beheerd door de patrimoniumfirma CVA Mavibo). De bereidwilligheid van Eddy Bayart is niet zo verwonderlijk als men weet dat zijn bedrijf het negen meter hoge stalen gewrocht heeft mogen fabriceren.

De locatie is uitstekend gekozen. Geen plek die in Kortrijk meer in het oog springt dan de Oudenaardsesteenweg vlakbij het kluwen van op- en afritten van de E17 en de grote Ring (R8). Bayart opende daar nog niet zo lang geleden een nieuwe vestiging. In de Oudenaardsesteenweg moest, precies daar waar de sculptuur staat, een huis worden gesloopt. Dat is wel enigszins jammer want het huisje met een uitbouw onder zaagtanddak bood tot enkele jaren geleden onderdak aan een van de laatste 'thuiswevers' van Kortrijk.

Schenking

Hoewel het stadsbestuur al in september 2007 toestemming gaf aan de Compagnie Générale de Services van Katy Sabbe om een kunstwerk op te richten, is de schenking twee jaar later nog altijd niet officieel aanvaard door de stad. Er moet nog een en ander juridisch worden geregeld. Die regeling - een geldige schenkingsakte en een recht van opstal - stond op de agenda van de gemeenteraad van 7 december jl., maar het punt werd zonder veel uitleg afgevoerd. Eigenaardig genoeg is er zelfs geen spoor van een beslissing van het college van burgemeester en schepenen om die regeling voor te leggen aan de gemeenteraad noch om het punt uit te stellen.

Voor schenkingsakte en recht van opstal is notaris Jean-Charles De Witte ingeschakeld. In de schenkingsakte staan volgende bijzonderheden. In onderling overleg begroten het stadsbestuur en de schenster de schenking op 148.000 euro. Stad Kortrijk betaalt de notariskosten (zowat 1.900 euro) en het 'recht op geschrift' (7,5 euro) en kan ontsnappen aan schenkingsrechten.

Opstal

Het kunstwerk is gebetonneerd in een sokkel van 15 m² op het eigendom van de 'commanditaire vennootschap op aandelen' Mavibo. Normalerwijze wordt alles wat aan de grond wordt vastgehecht eigendom van de eigenaar van de grond. Maar Mavibo heeft, nadat de vennootschap van Katy Sabbe haar factuur had betaald, afstand gedaan van die 'natrekking'. Aan Stad Kortrijk staat cva Mavibo voor twintig jaar vanaf 2007 een 'recht van opstal' toe. Dat betekent dat de stad eigenaar blijft van het kunstwerk hoewel het in Mavibo's grond is verankerd.

Voor dat recht van opstal betaalt de stad twee symbolische vergoedingen. Vooreerst moet de stad een enkele maal bloemen en planten leveren om het perkje waarin het kunstwerk staat te versieren. Mavibo is zelfs bereid gevonden dat perkje met eigen middelen te onderhouden. En voorts moet de stad jaarlijks één (1) euro betalen aan de grondeigenaar. De stad moet wel een convenabele verzekering nemen voor zijn sculptuur. Na 20 jaar mag de stad het kunstwerk - op eigen kosten - wegnemen. Als de stad het laat staan, wordt het automatisch eigendom van Mavibo.

Kinganatoly

Voor het kunstwerk deed Katy Sabbe beroep op een kunstenaarsduo waar ook Stefaan De Clerck hoog mee oploopt: Anatoly & Kinga Stolnikoff. Het paar kreeg in september/oktober 2007 - juist toen het kunstwerk aan de Oudenaardsesteenweg werd opgericht - een expositie in de tuin van het Broelmuseum onder de naam Kinganatoly. Het is dus een reusachtige letter Y geworden, in daim-kleurig staal, zoals Katy Sabbe trouwens al in 2006 aankondigde.

Hoe eenvoudig de sculptuur ook is, de kunstenaars hebben er een heel gesofisticeerde uitleg voor. Zij zeggen te geloven dat monumentale sculpturen onontbeerlijk zijn in steden: "Op plaatsen die overrompeld zijn door allerhande tekens, die elkaar furieus bestrijden, willen wij anderssoortige signalen geven, die meer bijdragen tot nadenken dan te zeggen waar je moet stoppen of gaan, moet indraaien of rechtdoor rijden of dan schreeuwerige reclame".  

Zij willen met de opvallende omvang van hun sculpturen bij de passanten verwondering en verbazing opwekken. Zo ook met de Y. De toeschouwers worden immers geconfronteerd met een geïsoleerd en klaarblijkelijk onbruikbaar object dat tot vijf keer groter is dan zijzelf.

Rare kronkel

Waarom die vorm Y? Wel, die letter doet de kunstenaars denken aan menselijke vormen. Men kan er een paar opgeheven armen in zien, die het verkeer dat Kortrijk binnenrijdt verwelkomen. Men kan er ook een wat spookachtig gezicht in zien op een dunne nek. Of een soepele tak of een jonge boom die zich hemelwaarts met twee takken verdeelt in een begin van kruin. In die zin is het ook een symbool van groei: één wordt twee. En dat brengt Kinga en Anatoly ertoe er ook nog eens de Griekse filosoof/wiskundige Pythagoras (vijfde eeuw voor Christus) bij te sleuren, voor wie de dingen getallen waren.

En na die bedwelmende hoge gedachtenvlucht voegen de artiesten er nog een naschrift aan toe waarin zij plompweg meedelen dat de Kortrijkzanen er voor hun part ook wel een 'gulden spoor' mogen in zien. Toch is er nog een andere nuchtere associatie te maken met de monumentale letter. Is het toeval dat de voorlaatste letter van het alfabet opvallend blinkt in de namen van zowel de opdrachtgeefster (Katy), de kunstenaar (Anatoly), de inspirerende figuur (Pythagoras) als de uitvoerder/grondeigenaar (Bayart)? En zelfs de huidige burgemeester (Lybeer) heeft die rare kronkel in zijn naam, hoewel hij heel dat standbeeld alleen maar heeft geërfd van zijn voorganger.

09:14 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (1) |  Facebook |

Commentaren

Fonetisch kan je het werk ook interpreteren asl "Why?". Waarom, inderdaad.

Gepost door: knoterbaert | 29-12-09

De commentaren zijn gesloten.