16-11-09

Ook in Kortrijk blijven gas en elektriciteit te duur

gasel2

De gemiddelde gas- en elektriciteitsrekening van de Kortrijkse gezinnen kon 100 euro per jaar goedkoper zijn geweest. Het stadsbestuur beschouwt het beheer van de leidingen - een opdracht van de steden en gemeenten - immers als een bron van gemakkelijke inkomsten in plaats van als een dienstverlening aan de bewoners. In de gemeenteraad van november werd een beslissing genomen die dat beleid van dure stroom en gas voortzet. De oppositie stemde tegen.

Ontvlechting

Kortrijk is aangesloten, als belangrijkste aandeelhouder na Electrabel-Suez, bij Gaselwest. Gaselwest groepeert het gemeentelijke beheer van de leidingen van gas en elektriciteit van de aangesloten gemeenten. Ongeveer de helft van West-Vlaanderen is bij Gaselwest dat ook in een stuk van Oost-Vlaanderen en zelfs in enkele gemeenten van Henegouwen werkzaam is. Gaselwest is een gemengde intercommunale; dat wil zeggen dat er ook privé-kapitaal in zit, namelijk van Electrabel-Suez. Electrabel-Suez is evenwel zelf een producent en leverancier van elektriciteit en gas.

Enkele jaren geleden is er op Europees bevel begonnen aan de 'ontvlechting' tussen de levering van energie en het beheer van de leidingen. Tot dan had Electrabel het feitelijke monopolie van die leveringen. En aangezien Electrabel ook hoofdaandeelhouder was in tal van leidingen-intercommunales (chic woord: distributienetbeheerders) kon het op die leidingen alle concurrentie weren. Niet voor niets beta(a)l(d)en de Belgen meer voor hun stroom en gas dan in andere landen.

In het Vlaamse Gewest is het Steve Stevaert geweest die de vrijmaking van de energiemarkt op gang heeft gebracht. Er is een scheiding gekomen tussen het beheer van de leidingen en de levering van energie. Tot dan was het bij de gemengde intercommunales een werkmaatschappij van Electrabel die in feite de leidingen beheerde en onderhield. De gemengde intercommunales zoals Gaselwest waren niets meer dan lege organisaties. Sindsdien hebben die intercommunales - met overname van het grootste deel van het Electrabelpersoneel dat die taak vervulde! - een eigen werkmaatschappij moeten oprichten: Eandis. Tal van maatregelen zijn door de Vlaamse overheid opgelegd aan Gaselwest en co om mogelijke concurrenten van Electrabel zonder discriminatie toe te laten op hetzelfde leidingennet. Sindsdien kunnen de gezinnen hun leverancier kiezen.

Inkomstenbronnen

In die gemengde intercommunales hebben de steden en gemeenten hun aandeel in het kapitaal moeten optrekken van 50 naar 70%. Electrabel heeft aan de gemeenten aandelen moeten verkopen tot het nog slechts 30% overhield. De gemeenten hebben Electrabel daarvoor vergoed met opgespaarde winstdeelnames in Gaselwest. De steden en gemeenten beschouwen immers van oudsher die intercommunales als inkomstenbronnen. Dat is een van de redenen waarom gas en elektriciteit in ons land zo duur zijn. Een deel van de energiefactuur die u elke maand betaalt, bestaat uit doorgerekende kosten van het leidingenbeheer, de prijs van Gaselwest dus. Het andere deel van uw factuur gaat naar de energieleverancier die u hebt gekozen (Electrabel, Nuon, Essent, Luminus, Ecopower en andere).

Beseft u wel dat er slechts één net van gas- en stroomleidingen aanwezig is in onze streken. De intercommunales hebben dus een feitelijk monopolie. Zonder controle zouden ze hun prijzen kunnen bepalen zoals ze dat zelf willen. Daarom heeft de hogere overheid een waakhond aangesteld, de CREG (Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas). De intercommunales zoals Gaselwest moeten aan de CREG hun prijzen ter goedkeuring voorleggen. Zij moeten bewijzen dat die prijzen redelijk zijn.

Juridische raid

Jaren aan een stuk vond de CREG de ingediende prijzen fel overdreven. Dat heeft geleid tot tientallen peperdure processen aangespannen door de intercommunales. De gemeentelijke vertegenwoordigers in de raden van bestuur van die intercommunales hebben die processen veelal gesteund. Het ging immers zogezegd over de grootte van de deelnames van de gemeenten in de winsten. Daarbij verloren die vertegenwoordigers van de gemeenten uit het oog dat Electrabel evengoed mee deelde in die winsten. En bovendien gaat het om winsten gemaakt ten koste van de verbruikers, de gezinnen.

Uiteindelijk heeft de CREG die processen verloren. Er steeg een groot gejuich op bij de steden- en gemeenten-aandeelhouders van Gaselwest en co. De prijzen konden eindelijk worden opgetrokken. De resultaten voor de gezinnen zijn gekend: In 2008 betaalde een gemiddeld gezin al 80 euro meer en in 2009 is daar nog eens 20 euro bij gekomen. Eigenlijk ging het dus om een juridische raid van de gemeentebesturen tegen hun eigen bevolking!

Als extra gemeentebelasting zou 100 euro per jaar voor elk gezin een aanzienlijke belastingsverhoging betekenen. Nu betalen die gezinnen dat ook zonder dat ze het beseffen, in hun elektriciteits- en gasfactuur. In dit geval is het voor de stad eveneens een heel dure belastingsverhoging aangezien de stad van die 100 euro slechts een kleine fractie binnenkrijgt.

Winstbewijzen

Nu stond op de vorige gemeenteraadszitting (9 november 2009) een statutenwijziging van Gaselwest op de agenda. Bij nader toezien ging het om een voorstel om Gaselwest de toestemming te geven 'winstbewijzen' uit te geven: aandelen zonder stemrecht. De intercommunale zegt vers kapitaal nodig te hebben om nieuwe investeringen te doen (slimme meters bijvoorbeeld).

In de gemeenteraad heb ik betoogd dat daarvoor geen winstbewijzen nodig zijn. In de prijzen die Gaselwest hanteert, is er zeker rekening mee gehouden dat men middelen moet verzamelen om te investeren en te vernieuwen. Bovendien kan men ook lenen als men wil investeren. Dan hoeft men alleen de leningslasten door te rekenen in de factuur aan de verbruiker. 

Het inzamelen van eigen kapitaal door winstbewijzen te verkopen is ook een middel om aan investeringsmiddelen te geraken, maar het is een heel duur middel, duurder dan lenen bijvoorbeeld. De klemtoon ligt immers op het vergoeden van de aandeelhouders in plaats van op het beperken van de kosten van de onderneming. En zelfs al gaat 70% van de verdeelbare winst naar de gemeenten (30% blijft nog altijd naar Electrabel-Suez gaan), dan nog is dat een heel dure inkomstenbron voor wie het uiteindelijk moet betalen: de gezinnen, afnemers van stroom en gas.

Controlebelang

Ik zie in die nieuwe winstbewijzen ook een middel om de aanwezigheid van Electrabel-Suez in de gemengde distributienetbeheerder Gaselwest te bestendigen. Normaal moet Electrabel tegen 2018 uit al die gemengde beheerders van stroom- en gasleidingen verdwenen zijn. Dat is de laatste stap in de ontvlechting van leveranciers en distributienetbeheerders die door Europa wordt geëist. Het zijn de gemeenten die Electrabel daarvoor gaan moeten uitkopen. Nu al zeggen bepaalde woordvoerders van de gemeenten dat zij het geld niet zullen hebben om die zware investering te doen.

Volgens schepen Guy Leleu (CD&V), vertegenwoordiger van stad Kortrijk in Gaselwest, is er afgesproken dat Electrabel geen van die winstbewijzen zal kopen; ze zouden alle naar de steden en gemeenten gaan. Die afspraak is evenwel nergens te vinden in de aanpassing van de statuten. Die statuten geven Electrabel ten volle het recht om tot 30% van die winstbewijzen op te kopen. Als Electrabel dat doet, gaan de gemeenten nog meer geld tegen 2018 moeten zien bijeen te schrapen om Electrabel uit te kopen.

Ook is het eigenaardig dat er nu plots winstbewijzen worden gecreëerd; dat zijn eigenlijk aandelen zonder stemrecht. Als Electrabel dan toch niet wil meedoen, waarom heeft men er dan niet gewoon nieuwe aandelen van gemaakt? Het zou de gemeenten goed uitkomen als zij de overname van het Electrabelkapitaal in Gaselwest stap voor stap zouden kunnen doen. Meer nog: als het tot een verhouding komt van 75 tegen 25% (in plaats van 70/30 zoals nu), dan verliest Electrabel zijn controlebelang en zouden de gemeenten veel vrijer hun energiebeleid kunnen aanpakken. Met die winstbewijzen als tussenstap is die machtsovername op de lange baan geschoven.

Toch heeft de meerderheid van CD&V en OpenVLD die aanpassing van de statuten van Gaselwest goedgekeurd. Dat is niet in het voordeel van de Kortrijkse gezinnen.

13:50 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.