21-07-09

2009: de zomer van het - min of meer - verborgen stadsgroen in Kortrijk

SG1

Een stad met enige allure heeft evenementen nodig, onder meer van het genre Secret Gardens. Tot 11 oktober kun je in het centrum van Kortrijk tien bijzondere 'stadstuinen' ontdekken op onverwachte plekken - meestal restgronden die wachten op hun definitieve bestemming. Evenveel ontwerpers, geselecteerd door een jury bezield door tuinpublicist Paul Geerts, geven hun (openbaar) domeintje een eigen uitzicht. De ene beplanting is al verrassender dan de andere. Niet iedereen vindt ze alle geslaagd. Maar in de schaduw van de Tacktoren op de stadseiland Buda wrijf je je ogen uit: drie banale gazons zijn omgetoverd tot onbespoten korenvelden waarop de tarwe staat te rijpen. Een creatie die op zichzelf de moeite waard is om van over de grenzen bezoekersbussen in te leggen.

Over de brug

Een stad met enige allure heeft evenementen nodig, onder meer van het genre Secret Gardens. Secret Gardens is een wandeltraject door het hartje van Kortrijk. Op tien plekken zijn tijdelijke tuinen ingericht. Dat is toch wel een geldige reden om een bezoek te brengen aan de Groeningestad.

Zo een zomerattractie mag wat geld kosten. Secret Gardens kost zowat 550.000 euro, waarvan de stad de grote helft zal bekostigen. Men had gehoopt op een paar honderdduizend euro van de Europese Unie - het programma 'Creative Regions European Network', waarvoor Kortrijk een op de ontwikkeling van kunsteneiland Buda gerichte inzending had gedaan -, maar die bede is afgewezen. Creatief genoeg maar te weinig grensoverschrijdende samenwerking. Gelukkig komen het Agentschap Natuur en Bos (180.000 euro) en de Provincie wel over de brug met steun. Een 50.000 euro kon ingezameld worden bij private sponsors (zoals Terca en bomenkweker Willaert).

Exterieur

De niet onaanzienlijke investering kan deels worden verantwoord door de hoge ambities van het project. De organisatoren noemen hun experiment de eerste editie van een biënnale. De eerste werknaam van Secret Gardens was trouwens 'Exterieur', als tegenpool van Kortrijks gekende tweejaarlijkse designbeurs 'Interieur'. Men wil in de onpare jaren een soort beurs onder de blote hemel opzetten om - citaat uit de soms nogal hoogdravende perstekst - : "een voor Europa uniek platform, een creatief speelplein te bieden aan ontwerpers uit diverse disciplines om nieuwe visies over kwalitatief stedelijke groen en over functie en inrichting van de publieke ruimte in een stedelijke context te ontwikkelen".

En voorts: "De ontwerpers krijgen tevens de kans om te experimenteren met innovatieve concepten en materialen (o.m. op het vlak van waterbeheersing, dak- en gevelbegroeiing, bestrating, verlichting, buitenmeubilair enzovoort). Dit sluit aan bij de ambities van Kortrijk om zich te profileren als stad van creatie, innovatie en design." Die laatste mantra is door het stadsbestuur intussen op een 'conclaaf' in Knokke-Het Zoute opzijgeschoven voor het nieuwe motto 'Jong'. Maar Secret Gardens is nog een initiatief van de opgestapte burgemeester Stefaan De Clerck. Het is dus helemaal niet zeker dat er in 2011 een tweede editie komt. De beslissing zal vooral afhangen van de financiële aspecten - en ook wel een beetje van wie er op dat moment burgemeester is.

Ambitie

De ambitie van de initiatiefnemers blijkt ook uit de referenties die ze aanbrengen. Ze verwijzen naar internationale tuinfestivals zoals het Festival International des Jardin de Métis in Quebec (Canada), Lausanne Jardins (Zwitserland), en vooral het Festival International van Chaumont-sur-Loire (Frankrijk). Maar wie het Kortrijkse experiment wat nuchter bekijkt, kan alleen vaststellen dat het nog flink moet groeien om in de buurt te komen van die festivals.

Kortrijk heeft ten opzichte van zijn internationale voorbeelden evenwel iets unieks te bieden. Het festival-in-spe speelt zich niet af in een park of op een beursterrein maar her en der in de stad. Men heeft gezocht naar: "verborgen, onbekende of miskende, verwaarloosde of onderbenutte publieke en semi-publieke ruimten" in en rond het stadseiland Buda. Het gaat om restgronden of braakliggende terreinen die wachten op hun definitieve bestemming. In die situatie is de groenaanleg dan ook niet blijvend. Men wil niet verder gaan dat het bieden van voorbeelden van innovatief stadsgroen en creatieve inrichting van het openbaar domein.

Snippergroen

Opmerkelijk is de discussie die de organisatoren (Paul Geerts?) op gang willen brengen. In Kortrijk heeft het beleid al enige tijd beslist zoveel mogelijk 'snippergroen' af te stoten en de stedelijke groendienst te focussen op grotere gehelen, die minder onderhoud vergen. Secret Gardens gaat radicaal in tegen die rationalisatie-logica. Het project vraagt onomwonden meer aandacht voor kleinschalig groen: "niet alleen de grote parken en het randstedelijk groen, maar de kleinere veldjes, bomen en perkjes op woon-, buurt- en wijkniveau".

Als men op het stadhuis de slinger inderdaad weer die richting laat uitslaan, zal dat niet kunnen zonder een forse versterking van het personeel van de groendiensten. Die beleidsoptie kan ook zijn gevolgen hebben voor de voorgenomen verkoop van stukjes restgroen aan aangelanden (Patrimoniumstudie). Precies veel van die stukjes zijn essentieel voor het groene karakter van bepaalde buurten. Of zoals Secret Gardens schrijft: "Dit soort snippergroen vervult een bijzondere rol in het sociale leven van een buurt".

Onderhoud

Terzelfdertijd hamert Secret Gardens op het belang van zorgvuldig ontwerp en onderhoud van al dat openbare groen. Anders lijkt het wel alsof de openbare ruimte van niemand is. Laat het groenonderhoud nu juist niet de sterkste kant zijn van het beleid in Kortrijk ... "Publieke ruimte mogen niet worden gedegradeerd tot geluidsbuffers, schermen of neutrale restruimten tussen de gebouwen, maar moet dragers van stedelijke cultuur zijn. In Parijs alleen al zijn vorig jaar meer dan twintig nieuwe buurttuinen geopend", aldus Secret Gardens.

Is Kortrijk rijp voor die beleidsommekeer? En is het stadsbestuur bereid daarvoor de nodige financiële middelen vrij te maken? Secret Gardens wil met zijn voorbeeldtuinen "het besef doen groeien dat groen niet op de eerste plaats als kostenpost moet worden bekeken, maar een belangrijke bijdrage kan leveren aan krachtige steden met een aantrekkelijke woon-, werk- en leefomgeving".

Kloostertuinen

Hoe interessant die tijdelijke experimenten ook zijn: het is toch jammer dat men is afgestapt van het oorspronkelijke idee - waar de naam Secret Gardens trouwens nog naar verwijst: het permanent toegankelijk maken van verborgen tuinen en private parken in het versteende centrum van de stad. Hoe leefbaarder zou Kortrijk ineens niet zijn als bijvoorbeeld de landschapstuin van 't Fort - nu de school er toch verdwijnt -, het park van de verdwenen Jezuieten achter de Sint-Michielskerk, diverse kloostertuinen, hoven van herenhuizen in de Doorniksewijk enzovoort zouden opgenomen worden in het openbare stadsgroen? Maar misschien komt dat er nog ooit van.

In een volgende bijdrage wat meer over de 10 tuinen en vooral over de korenvelden in de schaduw van de Tacktoren.

14:22 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (1) |  Facebook |

Commentaren

zo heb ik het nog niet bekeken...

moet dringend eens richting kortrijk!!

Gepost door: willy | 22-07-09

De commentaren zijn gesloten.