16-07-09

Kortrijkse sociale textielinzameling onder vuur

was aan de lijn1

Drie jaar na een beslissing in de gemeenteraad (mei 2006) staat de inzameling van textielafval in Kortrijk nog altijd nergens. Het was de bedoeling die inzameling te reserveren voor de sector van de sociale economie (Kringloopcentrum e.a.). Maar daar verzet de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij, OVAM, zich tegen: sociale economie mag niet ten koste gaan van de niet-gesubsidieerde tewerkstelling - er zijn afgedragen kleren genoeg voor zowel de sociale als de commerciële economie. De afvalintercommunale IMOG, die in opdracht van stad Kortrijk textielafvalinzamelaars moet zien te vinden, mag zijn marktbevraging opnieuw verrichten. OVAM vergist zich! Maar misschien is het moment gekomen om gewoonweg aan het Kringloopcentrum het monopolie te verschaffen op de textielinzameling.

Textielcontainers

Voor alles wat afval betreft, doet stad Kortrijk een beroep op de intercommunale IMOG (Intercommunale Maatschappij voor Openbare Gezondheid). Zo ook voor de inzameling van textielafval. In mei 2006 keurde de gemeenteraad daarover een reglement goed - het is nog een voorstel geweest van toenmalig sp.a-schepen Philippe De Coene. In de gemeenteraad (juli 2008) is al weer over dat reglement gedebatteerd, omdat het zo gebrekkig werd toegepast.

Nu blijkt dat er van de uitvoering eigenlijk nog niets in huis gekomen is. IMOG heeft bijna een jaar nodig gehad om een marktbevraging te starten naar 'selectieve inzamelaars van textielafval'. En dan heeft het nog meer dan een jaar geduurd (tot 18 november 2008) eer IMOG de opdracht toewees. Het Kortrijkse Kringloopcentrum mocht huis-aan-huis lompen en gedragen kleren ophalen. Op private en openbare grond mochten het Kringloopcentrum, vzw Wereld-Missiehulp en nv Curitas textielcontainers plaatsen. Met de selectie van nv Curitas overtrad IMOG alvast het Kortrijkse reglement, dat uitsluitend organisaties met een sociale doelstelling toestaat textiel in te zamelen.

Illegaal

Maar in mei jl. werd IMOG onverwacht hard op de vingers getikt door  de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij, OVAM. De maatschappij noemt de Kortrijkse textielinzameling onomwonden "illegaal". Het reglement dat de inzameling wil reserveren voor organisaties met een sociaal doel (vzw's, vennootschappen met sociaal oogmerk - vso's -, OCMW's en kringloopcentra) noemt OVAM strijdig met actieprogramma 6 van het sectoraal uitvoeringsplan 'milieuverantwoord beheer van huishoudelijke afvalstoffen'. Dat Vlaamse plan bepaalt dat de kringloopcentra zich voort kunnen ontwikkelen "zonder dat het ten koste gaat van de reguliere tewerkstelling". "U begrijpt dat er geen belastinggeld moet uitgegeven worden om werkplaatsen te creëren wanneer dit ten koste gaat van jobs die de overheid niets kosten" verduidelijkt OVAM.

Er is nog een ander probleem. In het stedelijke reglement staat dat een overeenkomst tussen IMOG en een inzamelaar wordt aangegaan voor een termijn van 5 jaar. Daarvan heeft IMOG in zijn bestek gemaakt: 5 jaar met een mogelijkheid tot verlenging met 5 jaar. OVAM wijst erop dat in de huidige wetgeving overheidsopdrachten met dergelijk lange termijnen niet meer toegelaten zijn. Dat schept een "langdurig monopolie", aldus de maatschappij.

OVAM beschuldigt IMOG en stad Kortrijk in de brief er zonder meer van de crisis in de hand te werken: "In deze tijden van economische crisis brengt u [door dergelijke illegale textielinzameling] de Vlaamse textielsorteerbedrijven in moeilijkheden en schept u tewerkstelling die zwaar gesubsidieerd is en dus met belastinggeld gecreëerd wordt. Dat is de omgekeerde wereld". Ten slotte zegt OVAM dat er niet mag gewerkt worden met monopolies voor de textielinzameling op het grondgebied van een gemeente: "Er is immers textielafval voldoende voor kringloopcentra, vergunde en erkende private inzamelaars en vzw's".

Reguliere tewerkstelling

Ik vraag mij af of die gloeiende brief van OVAM wel het standpunt van het hele 'verzelfstandigde agentschap' weergeeft. De kritiek op de "zware subsidiëring" van tewerkstelling kan alleen slaan op het aandeel van het Kringloopcentrum in de textielinzameling. De andere actoren, vzw Wereld-Missiehulp en nv Curitas zijn niet gesubsidieerd. De vzw haalt precies textiel op om aan centjes te geraken ter financiering van zijn werking. En Curitas is simpelweg een commerciële firma.

De textielinzameling door het Kringloopcentrum doet anderzijds geen afbreuk aan de reguliere tewerkstelling in eigen streek. Behalve bij Curitas bestaat er bij de commerciële sector gewoonweg geen interesse meer voor het ophalen van lompen. De friperieën - sorteerbedrijven van lompen en gedragen kleding - laten zich liever bevoorraden door vrijwilligersorganisaties ... èn door kringloopcentra. 

Dumping

Maar dat belet niet dat m.i. OVAM wel gelijk heeft waar de organisatie vragen stelt bij het sociale criterium dat door stad Kortrijk en de intercommunale IMOG wordt gehanteerd. Het criterium in de door OVAM aangevochten reglementen is: dat de inzamelaar een organisatie moet zijn met een sociale doelstelling. Nu, organisaties als Wereld-Missiehulp in onze streek en Oxfam elders bijvoorbeeld, zijn dan wel vzw's of vso's, maar hoe sociaal is hetgeen zij doen met textielafval?

De mensen steken hun afgedragen of gedemodeerde kleren in plastiekzakken of containers van dergelijke organisaties en ze denken dat zij daarmee een dienst bewijzen aan de armen in de derde wereld. Het blijkt (zie bijvoorbeeld dit artikel in Vacature) evenwel dat die organisaties die kleren niet zelf sorteren en naar Afrika of Azië verschepen. Ze verkopen ze aan professionele sorteerders en lompenverwerkers. Zo stond het ook te lezen in het advies van de Kortrijkse Noord-Zuidraad bij de invoering van voormeld reglement.

En die commerciële textielafvalhandelaars gooien die kleren dan per perscontainer en via plaatselijke opkopers op de markt van de arme landen. De verantwoordelijken van die Belgische firma's hebben gelijk als ze beweren dat de derdewereldburgers op die manier kleren kunnen kopen die ze zich anders nooit zouden kunnen permitteren. Maar de andere kant van de medaille is, dat die invoer van goedkope tweedehandskledij uit het rijke Europa de lokale economie ontwricht. Lokale kledijproducenten in het Zuiden kunnen de concurrentie niet aan. In plaats van de bevolking in het Zuiden te helpen, fnuikt men een belangrijk onderdeel van hun economie, de textiel- en confectienijverheid. De projecten die organisaties zoals Wereld-Missiehulp kunnen financieren dank zij het ophalen van oude kledij, wegen helemaal niet op tegen de schade die wordt aangericht door het dumpen van die kleren in het Zuiden.

Kringloopcentrum

Moet de selectieve ophaling van textielafval dan maar worden stopgezet? Ecologisch bekeken zou dat betekenen dat er meer textiel in de verbrandingsoven terechtkomt, dus liever niet stoppen met inzamelen. Maar stad en IMOG zouden meer aandacht kunnen besteden aan de bestemming van het opgehaalde afval. Het Kringloopcentrum biedt daartoe de beste garanties. De bruikbare kleren worden te koop aangeboden in de eigen winkels. Voor de niet herbruikbare lompen zou de overheid het Kringloopcentrum de opdracht kunnen geven ze alleen te verkopen aan de recyclagesector, voor de productie van hoogwaardig papier bijvoorbeeld of van isolatiemateriaal.

Laat dat nu precies het voorstel zijn dat de progressieve fractie (sp.a-Groen!-SLP) in de gemeenteraad van Kortijk al verschillende keren heeft gedaan: geef het Kringloopcentrum het alleenrecht tot inzameling van textielafval. Misschien toch eens een nieuw advies vragen aan de Noord-Zuid-raad. En ik zou daar aan toevoegen: stel een bekwame advocaat aan om OVAM te kalmeren.

textielcontainer

10:40 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.