20-06-09

De dekenij van Kortrijk, het stadsbestuur, het bevolkingsregister en uw privacy

Foto: neo-gotisch koperen altaar met retabel, ontworpen door Jean Baptiste de Bethune (1894), in de dekanale Sint-Maartenskerk. Bemerk de dossiers die vele heiligen onder de arm hebben. Bevolkingslijsten?

Sint-Maarten1

Het stadsbestuur van Kortrijk zit een beetje in de knoei met zijn eigen reglement wat betreft het verstrekken van lijsten uit het bevolkingsregister. Naar aanleiding van een concrete vraag van de dekenij, instelling van de katholieke kerk, speelt het stadsbestuur met de gedachte zijn reglement grondig te wijzigen; maar een beslissing daarover is nog niet genomen. De dekenij vroeg een lijst van de hele Kortrijkse bevolking, om felicitaties te kunnen sturen bij verjaardagen en andere sympathie wekkende activiteiten te kunnen verrichten. Voorwaar een gevoelige kwestie, ook al omdat de bescherming van iemands persoonlijke levenssfeer een grondrecht is. Intussen is de aanvraag ingetrokken.

Twee Amerikaanse jongens

Drrrring! Zaterdagmorgen. Je spurt als vader of moeder van een jong gezin naar de voordeur. Je trekt ze open. En je kijkt in vier blauwe ogen: "Wij zijn twee Amerikaanse jongens. Wij willen met uw gezin eens praten over het leven", enzovoort. Piepjonge zendelingen van de mormoonse kerk. Niets op tegen dat zij zieltjes pogen te winnen, maar hoe zijn ze aan uw adres gekomen? Hoe weten zij dat op uw adres een jong gezin woont? Wel: misschien werken zij wel met personenlijsten uit het bevolkingsregister van stad Kortrijk. Kan dat zomaar? Niet zomaar, maar het kan. Ook voor andere gezindheden.

Het stadsbestuur zat een tijd lang verveeld met een vraag van de dekenij, een instantie van de katholieke kerk. De dekenij verzocht opnieuw om een lijst van alle personen in het Kortrijkse bevolkingsregister, met adres en geboortdatum. De dekenij verklaarde die gegevens te willen gebruiken in de buurtwerking van de kerk: onder meer om jarigen te kunnen feliciteren, nieuwe bewoners een welkomspakketje te geven, mee te werken aan het vrijwilligersproject 'buren voor buren' - een project van de stadsdienst gebiedswerking! - enzovoort. Nochtans had de dekenij nog maar enkele maanden geleden die lijsten bekomen. Een tweede verzoek in minder dan een jaar tijd was ongelegen gekomen omdat het aanzienlijk wat extra werk vergt van de stadsdienst Bevolking. Maar zoals gezegd, heeft de kwestie zichzelf opgelost.

Toch biedt het non-event een aanleiding om eens na te gaan hoe beschermd de personengegevens zijn die de stad bijhoudt en moet bijhouden.

Persoonlijke levenssfeer

Vooreerst waarborgt de Grondwet het recht op privacy. Artikel 22: "Ieder heeft recht op eerbiedeging van zijn privé-leven en zijn gezinsleven, behoudens in de gevallen en onder de voorwaarden door de wet bepaald. De wet, het decreet [...] waarborgen de bescherming van dat recht". En zo kwam er in 1992 een wet tot bescherming van de persoonlijke levenssfeer ten opzichte van de verwerking van persoonsgegevens, de zogenaamde Privacywet. Artikel 2 van de Privacywet zegt: "Iedere natuurlijke persoon heeft in verband met de verwerking van personengegevens die op hem betrekking hebben, recht op bescherming van zijn fundamentele rechten en vrijheden, inzonderheid op bescherming van zijn persoonlijke levenssfeer".

De Privacywet regelt voorts welke rechten een persoon precies heeft. Zo heeft iemand waarvan personengegevens worden verwerkt het recht te weten wat er over hem of haar is genoteerd, te weten waarvoor die gegevens zijn opgeslagen, en verkeerde gegevens te verbeteren (uw beroep bijvoorbeeld: sedert dat niet meer op de identiteitskaart staat, is het veelal verouderd in het rijksregister) enzovoort. Het is verboden 'vertrouwelijke gegevens' van iemand op te slaan: dat zijn gegevens 'waaruit de raciale of etnische afkomst, de politieke opvattingen, de godsdienstige of levensbeschouwelijke overtuiging of het lidmaatschap van een vakvereniging blijken, alsook [...] personengegevens die het seksuele leven betreffen'.

De gemeenten, die verplicht zijn een bevolkings- en vreemdelingen register bij te houden, moeten zich daarbij schikken naar de Privacywet. De gegevens van de gemeenten belanden ook in het centrale rijksregister. Een andere kwestie zijn de akten van de 'burgerlijke stand' die in de gemeenten moeten worden bijgehouden (geboorteakte, huwelijksakte enzovoort). De regeling van wie afschriften kan krijgen, staat in het Burgerlijk Wetboek (artikel 45), maar daar ga ik niet verder op in.

Inzagerecht of recht op uittreksel

Met koninklijke besluiten heeft de federale regering een meer uitgewerkte beschermingsregeling vastgelegd voor de private gegevens in het bevolkingsregister. Van belang is het KB van 16 juli 1992 betreffende het verkrijgen van informatie uit de bevolkingsregisters en uit het vreemdelingenregister.

Uitgangspunt is dat private personen geen toegang hebben tot de registers. Je hebt geen inzagerecht. Wel kan iedereen een uittreksel krijgen voor zover het gegevens over zichzelf betreft. In de gevallen dat de wet het toestaat of beveelt, kunnen derden, overheids- en private instellingen ook uittreksels krijgen. Maar voormelde 'gevoelige informatie' mag niet worden prijsgegeven. Op een verzoek een lijst te krijgen van alle katholieken in Kortrijk, mag het stadsbestuur niet ingaan, als het al zo een lijst illegaal zou bijhouden.

Hoe zit het nu met die vraag van de dekenij? Wel, artikel 6 van het KB zegt onomwonden: "Geen enkele lijst van personen ingeschreven in de registers mag aan derden worden verstrekt [...]". Maar het volgende artikel (7 dus) relativeert dat verbod heel verregaand. In het algemeen mogen 'instellingen van Belgisch recht die taken van algemeen belang vervullen' toch lijsten uit de registers opvragen en krijgen. Ze moeten daartoe een schriftelijke aanvraag doen en daarbij vermelden wat ze met die lijst(en) gaan doen.

Algemeen (parochiaal) belang

Is de dekenij een 'instelling van Belgisch recht die een taak van algemeen belang vervult'? Volgens de aanvaarde toepassing van het KB wel. De praktijk wijst uit dat men alleen instellingen met commerciële of winstgevende doelen heeft willen uitsluiten. Publieke instellingen en private instellingen met een liefdadig, cultureel of menslievend doel mogen die lijsten krijgen. Het federale ministerie van Binnenlandse Zaken noemt bijvoorbeeld: scholen, parochiale of sportieve verenigingen en jeugdbewegingen.

En zelfs aan die instellingen van algemeen belang mag het stadsbestuur niet zomaar lijsten toeschuiven. De aanvraag moet 'gegrond' zijn en het in de aanvraag gestelde doel moet overeenstemmen met het algemeen belang dat de instelling nastreeft. Het stadsbestuur moet dat onderzoeken en motiveren in zijn beslissing. Binnenlandse Zaken geeft als voorbeeld: "Het up-to-date houden van een adressenbestand is [...] geen reden om informatiegegevens uit de registers mee te delen"! Voorts zegt de federale overheidsdienst dat bijvoorbeeld "het voeren van een gepersonaliseerde reclamecampagne voor het onderwijs dat men verleent" voor scholen geen aanvaardbaar doel is om personenlijsten te bekomen van het stadsbestuur. Nu moet je weten dat precies de scholen grote afnemers zijn van dergelijke lijsten. Voor wat zouden zij die lijsten anders gebruiken dan om te prospecteren?

Instellingen die dergelijke lijsten bekomen, mogen uitdrukkelijk die lijsten niet doorgeven aan derden. Inwoners kunnen aan het stadsbestuur vragen hun gegevens niet prijs te geven aan instellingen die erom verzoeken. Misbruiken op het privé-leven kunnen worden gemeld bij de Commissie voor de Bescherming van de Persoonlijke Levenssfeer, Hoogstraat 139, 1000 Brussel, 02 213 85 00, commission@privacycommission.be.

Gratis?

Het meest verveeld zat het Kortrijkse stadsbestuur met de vermeende aanvraag van de dekenij omdat het ging om een tweede verzoek kort na een eerste dit jaar. Eigenlijk kon het stadsbestuur die aanvraag simpelweg weigeren met het al aangehaalde argument dat "het up-to-date houden van een adressenbestand geen aanvaardbare reden is".

Maar er is een andere verwikkeling. In Kortrijk valt het vrijgeven van lijsten uit het bevolkingsregister onder een retributiereglement. Het kost de aanvrager 0,12 euro per naam. Maar het stadsbestuur kan vrijstelling geven van die retributie, om niet geheel goed geregelde motieven. Er staat: in de gevallen voorzien door de wet. Maar in de wet (voornoemde KB's) zijn gewoonweg alle gevallen geregeld, als men dat zo wil opvatten. Elke instelling kan dus vrijgesteld worden van betaling.

In de praktijk gingen de lijsten gratis naar het OCMW, jeugdverenigingen, dekenij enzovoort. Enkel scholen moesten betalen. Maar nu begint men op het stadhuis te twijfelen of men de scholen wel mocht laten dokken voor die begeerde adressen. Als men beslist om helemaal geen retributie meer te vragen aan niemand, dan zou het wel eens kunnen gebeuren dat het aantal aanvragen de diensten boven het hoofd groeit. Vandaar dat vanuit de administratie de suggestie wordt gedaan het retributiereglement zo te wijzigen dat de eerste aanvraag per jaar gratis is en dat voor de tweede moet worden betaald.

Blijkbaar geraakt men het over dat logische principe in het stadsbestuur niet eens. De herziening van het retributiereglement is afgevoerd. Is het misschien omdat de huidige bevoegde schepen, Marie-Claire Vandenbulcke, Open VLD, op het einde van het jaar moet plaatsmaken voor een CD&V'er? Gunt men haar geen hervorming?

Verkiezingsdoeleinden

Vermeldenswaard is nog volgend detail in de wettelijke regeling. Artikel 7, puntje c van voormeld KB geeft aan de 'politieke partijen tijdens de zes maanden voorafgaand aan de datum van een gewone verkiezing" of tijdens de veertig dagen voorafgaand aan een vervroegde verkiezing het recht om lijsten te bekomen van de gemeentelijke bevolkings- en vreemdelingeregisters.

De partijen krijgen zo al een exemplaar van de kiezerslijsten die voor elke verkiezing worden opgesteld. Maar op die lijsten uit het bevolkingsregister staat wel wat meer dan op de kiezerslijsten, bijvoorbeeld het beroep, de burgerlijke stand en de samenstelling van het gezin van de persoon. Het kan dus de moeite zijn een aanvraag te doen voor mailings naar doelgroepen. De partijen mogen die lijsten evenwel alleen gebruiken "voor verkiezingsdoeleinden". Voor wat anders?

Tadeus Sint-Maartenskerk

Ook de heilige Tadeus, apostel, worstelt in de dekanale Sint-Maartenskerk met documenten. Beeld uit 1770 van de Doornikse sculpteur Nicolas Lecreux (1733-1799).

17:11 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (2) |  Facebook |

Commentaren

Wat kan er nu op tegen zijn als de dekenij wat aan "liefdadigheid" wil doen?
;-)

Gepost door: Martine | 21-06-09

peut etre un ailleul une oeuvre remarquable parmis toutes celles qu'il a crees

Gepost door: lecreux | 16-03-10

De commentaren zijn gesloten.