12-05-09

De organisatie van de stembusslag in Kortrijk, kantonhoofdplaats

verkiezingen 09

Op 7 juni worden ook 57.017 Kortrijkzanen naar de stembus geroepen. De kieswetgeving geeft aan de steden en gemeenten belangrijke opdrachten bij de organisatie van de verkiezingen. Als kantonhoofdplaats moet Kortrijk er eveneens voor zorgen dat de telling van de stemmen zonder materiële problemen kan verlopen. Dat alles kost de stad 21.130,66 euro als je geen rekening houdt met de inzet van personeel en stadslokalen en -materieel. Op vraag van de stad stelt Xpo drie hallen gratis ter beschikking voor de kiesverrichtingen. Vermeldenswaard is de medewerking die de stad verkrijgt van Ak-trac-tie, het centrum voor arbeidsvoorbereiding van CAW De Piramide. Een minpuntje is dat het Kortrijkse stadsbestuur niet heeft ingespeeld op de oproep van de minister van Binnenlandse Zaken om vrijwilligers te werven voor medewerking aan de stem- en telbureaus.

"Ten laste van de gemeente zijn de stembussen, schotten, lessenaars, omslagen en potloden (...) Alle andere verkiezingsuitgaven zijn eveneens ten laste van de gemeente." zegt artikel 8 van het Wetboek voor de verkiezing van het Vlaams Parlement (wet van 16 juli 1993). Ten laste van de Staat komen alleen de verkiezingsuitgaven voor het papier voor de stembiljetten. Dat zadelt de steden en gemeenten op met heel wat extra taken in verkiezingsjaren. In Kortrijk heeft men daartoe een ambtelijke werkgroep opgericht onder leiding van stadsarchitect-directeur Jean Pierre Vanacker, samen met technisch hoofdmedewerker Frank Mahieu en ploegbaas Michel Dejode van de directie Facility.

Stem- en telbureaus

Om de bijna 60.000 Kortrijkse kiezers de kans te geven hun stem voor het Vlaamse en Europese parlement uit te brengen, moeten er niet minder dan 90 stembureaus worden ingericht. Traditioneel vinden veel stembureaus onderdak in scholen, maar in Kortrijk opteert men ervoor om zoveel mogelijk stadsgebouwen te gebruiken om de hinder in de scholen te beperken. Er zijn daarvoor 33 locaties uitgekozen, verspreid over het grondgebied.

Nadat de kiezers 's morgen hun stemplicht hebben volbracht (wie niet gaat stemmen kan voor de politierechter worden gedaagd), moeten de stemmen worden geteld. Dat gebeurt in de kantonhoofdplaats, zoals Kortrijk er een is, op aanwijzing door de voorzitter van het kantonhoofdbureau. Die voorzitter is in Kortrijk voorzitter Pierre Dujardin van de rechtbank van eerste aanleg. In overleg met de stad is beslist de telbureaus voor Kortrijk en omliggende te centraliseren in de hallen 1, 2 en 4 van Xpo.  

Om al die bureaus in te richten beschikt de stad over het materiaal van de vorige verkiezingen (kieshokjes, stemkoffers, schragen en tafels). Maar daar is wel wat opknapwerk aan, waarvoor de directie Facility ingeschakeld wordt. Men rekent op een kost van zowat 4000 euro. In de kiesbureaus sleept men stoelen aan uit de ontmoetingscentra, een 250-tal. Voor de telbureaus heeft de stad slechts een 320-tal eigen tafels en evenmin genoeg eigen stoelen; ze worden gehuurd bij een evenementenfirma: 900 stoelen en 120 tafels. Kostprijs: 1000 euro. Nog ter inrichting van de telbureaus in de Xpo-hallen worden 450 nadar-dranghekkens aangevoerd. Het vervoer gebeurt met eigen rollend materieel van diverse stadsdiensten: 4 camions, 1 kraanwagen en 2 containers, telkens met chauffeur en convoyeur.

Het klaarzetten van de stembureaus gebeurt door eigen stadspersoneel (zowat 30 medewerkers). Daarbij wordt een bijzondere inspanning geleverd om de kiesbureaus in de scholen te plaatsen en te verwijderen met zo min mogelijk hinder voor de lessen. Men start met de opbouw zodra de schoolbel vrijdagavond 5 juni de leerlingen het weekend heeft ingestuurd. Er wordt doorgewerkt tot middernacht, met de mogelijkheid om als het nodig zou zijn op zaterdagvoormiddag de laatste bureaus af te werken. De afbraak begint al op zondagmiddag om 15 uur (nadat zelfs het traagste stembureau erin is geslaagd zijn verzegelde kieskoffers en zijn verslag naar de tellers te brengen). Ter versterking wordt de directie Cultuur ingeschakeld om de werkers te voorzien van de nodige broodjes en drank (300 euro).

Ak-trac-tie.

Voor de inrichting van de telbureaus in de Xpo-hallen en ander werk ten behoeve van de stembusslag haalt de stad er extra werkkracht bij: ploegen van Ak-trac-tie, de afdeling arbeidsvoorbereiding van het centrum voor algemeen welzijnswerk De Piramide.

Met Ak-trac-tie heeft de stad immers een overeenkomst lopen tot 2013, tegen een jaarlijkse toelage van 15.000 euro. Ak-trac-tie (begeleidings- en opleidingscentrum voor welzijn en arbeidsvoorbereiding) bereidt Kortrijkse werkloze en maatschappelijk kwetsbare jongvolwassenen van 18 tot 25 jaar op een aangepast manier voor op werk, participatie en integratie. Vooral hun sociale vaardigheid en arbeidsattitude worden getraind met andacht voor hun bredere welzijnsproblemen.

Ak-trac-tie slaagt erin om jaarlijks zowet 30 jongeren te begeleiden, met een aanbod van 6000 activiteits- en opleidingsuren. De doelstelling is om niet minder dan 70% van de cliënten succesvol door te laten stromen naar een job of een gespecialiseerde opleiding. In het kader van het opleidingsprogramma voert Ak-trac-tie kosteloos werkactiviteiten uit voor de stadsdiensten en de Kortrijkse stadsvzw's. Een handje toesteken bij de verkiezingsklussen van de stad hoort daarbij. Het zijn bijvoorbeeld de mensen van Ak-trac-tie die de officiële verkiezingsborden hebben geplaatst; ze zullen ze ook opkramen (in de week van 22 juni). Zij helpen ook bij de opbouw van de telbureaus in Xpo.

Gratis is niet kosteloos

Xpo stelt drie hallen gratis ter beschikking van de stad voor de stemmentelling. Maar de inrichting en andere kosten worden aangerekend. Vooreerst komt er extra verlichting in de hallen 1 en 2. Bij vorige tellingen was al gebleken dat de bestaande verlichting niet genoeg klaarte gaf. De lichtsterkte varieert van 40 tot 200 lux en er is een minimaleklaarte vereist van 300 lux. Xpo zal dus lichtbruggen ophangen en rekent daarvoor 6940,86 euro (exclusief 21% BTW) aan.

Voor de schoonmaak (machinaal) rekent Xpo 1380,85 euro zonder BTW aan, voor technische permanentie 1875 euro, voor brandblusapparaten 300 euro, voor verwarmings- en stroomkosten 2786,48 euro en voor het gebruik van de toiletten 100 euro. Samen komt dat op een factuur van 15.830,66 euro (BTW inbegrepen). Gratis is dus ook hier niet kosteloos.

Voorzitters en bijzitters

Een andere opdracht voor de stad is het opstellen van lijsten van mogelijke voorzitters en bijzitters voor de stem- en telbureaus (artikel 95§12 van het Algemeen Kieswetboek). Die lijsten moeten klaar zijn in de loop van de tweede maand voor de verkiezingen. Het is de voorzitter van het kantonhoofdbureau, de heer Pierre Dujardin dus, die aan de hand van die lijsten "achtereenvolgens" (eerst de minst gegeerde klussen blijkbaar) de voorzitters van de telbureaus, de voorzitters van de stembureaus en de bijzitters (het personeel) en plaatsvervangende bijzitters - overboeking wegens een gekend gebrek aan enthousiasme - van de telbureaus. Het personeel van de stembureaus wordt door de eerder benoemde voorzitters van die stembureaus zelf bijeengezocht "uit de jongste kiezers van de stemafdeling (de wijk dus) die op de dag van de stemming ten minste dertig jaar oud zijn en kunnen lezen en schrijven". In de praktijk proberen al die voorzitters - amateurs - een ploeg bijeen te halen van vrienden, familieleden en kennissen.

In theorie (art. 95 §4 Algemeen Kieswetboek) moeten op die lijsten achtereenvolgens volgende categorieën opgenomen worden: de regionale rechters - de hoogstgeplaatsten en de oudsten eerst! -, de advocaten en advocatenstagiairs - volgens ancienniteit -, de notarissen, de ambtenaren van niveau A en B die in het kanton wonen, het onderwijzend personeel, de stagiairs van het parket, en "zo nodig de personen aangewezen uit de kiezers van de kieskring". De overheden die al die mensen, behalve de laatste categorie, tewerkstellen, moeten hun namen doorspelen aan de gemeentelijke overheid die de lijsten moet opstellen. In de praktijk is de laatste categorie de belangrijkste geworden, als ik hoor wie allemaal in mijn kennissenkring is opgeroepen.

Voor de meeste 'uitverkorenen' is de benoeming tot voorzitter of bijzitter van een telbureau echt geen cadeau. Maar wie zich aan zijn 'plicht' zonder geldige reden onttrekt, riskeert een ferme boete. Er zijn ook burgers die dat graag zouden doen. Geef toe: het is een belevenis. Je krijgt er als eerste, na het verbreken van de wassen verzegeling van de kieskoffers, de stembiljetten te zien. Na de telverrichtingen - die lang niet zo ingewikkeld zijn als sommigen vertellen - zie je met eigen ogen onmiddellijk al de grote tendenzen van de verkiezing. Worden de opiniepeilingen bewaarheid of hebben de kiezers een andere richting ingeslagen? En veelal hangt er in zo een telbureau een enthousiast democratisch sfeertje van "wij burgers gaan hier een keer de democratie voor de volgende vijf jaar vooruithelpen" (ik overdrijf - ik weet het). In Kortrijk staan al die telbureaus naast elkaar en zo kom je wel eens oude bekenden tegen. Bovendien krijg je 15,6 euro voor de geleverde inspanningen, en dan vergeet ik nog de legendarische pistolets van stad Kortrijk.

Burgers

Daarom is het een beetje sneu dat het Kortrijkse stadsbestuur niet heeft ingespeeld op de nieuwe mogelijkheid die minister van Binnenlandse Zaken Guido De Padt heeft gecreëerd. De gemeenten mogen hun lijsten van helpers voor de stem- en telbureaus nu uitbreiden met de namen van vrijwilligers. Het volstaat dat die mensen zich aangeven op het gemeentehuis. Bepaalde steden en gemeenten hebben daar een kleine campagne over gevoerd, Kortrijk niet. Overigens heeft Kortrijk zijn lijsten al afgesloten en doorgespeeld aan de voorzitter van het kantonhoofdbureau. Maar wie zich alsnog aanmeldt, wordt nu al ingeschreven voor latere verkiezingen.

De burgers hebben trouwens nog een recht en een opdracht, hoewel weinigen daar weet van hebben. Het is in ons land zo geregeld dat het de kiezers zelf zijn die de verkiezingsuitgaven van de verschillende kandidaten kunnen controleren. De kandidaten moeten immers tegen 22 juli de aangifte doen van hun verkiezingsuitgaven. Die verkiezingsuitgaven zijn onderhevig aan beperkingen. Kandidaten die te veel hebben uitgegeven of verboden campagnemiddelen hebben gebruikt (gadgets of borden van meer dan 4 m² bijvoorbeeld), zijn strafbaar. Van die aangiften maakt de voorzitter van het hoofdbureau in Brugge (kieskring West-Vlaanderen) tegen 21 augustus een verslag. Dat verslag moet hij tot 5 september ter inzage leggen van de kiezers. De kiezers kunnen in die periode opmerkingen maken. Verslagen en opmerkingen verkassen nadien naar het Vlaams Parlement waar de Vlaamse Controlecommissie voor de verkiezingsuitgaven dat allemaal controleert en zo nodig klacht indient bij de procureur des Konings.

Test jezelf

En hier een greep stemtesten: Doe de Stemtest van de VRT, De stem van Vlaanderen van VTM, en voor wie op Facebook zit De stemtest '09.

11:48 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (5) |  Facebook |

Commentaren

Ik ben helemaal niet zo enthousiast, sedert 1992 ben ik al iedere keer opgeroepen om voorzitter van een telbureau te zijn. De lol is er al lang af voor mij.

Gepost door: Francis | 13-05-09

interessant ik vond dit een interessant overzicht !
dank je, collega marc.

Gepost door: Koen | 13-05-09

Goed kunnen Het is gewoon omdat je dat goed kunt. Tel uit je winst.

Gepost door: Frans Lavaert | 14-05-09

Vrijwillig Ik ga vrijwillig zetelen. In een stembureau van Sint-Amand. Een echte Kortrijkse revue. Wie mij ontdekt wacht een verrassing.

Gepost door: walter maes | 14-05-09

hoe is het mogelijk??? Vandaag, op woensdag 27 mei heb ik mijn oproepingsbrief gekregen om te gaan tellen op 7 juni, en dit vanaf 15u30...
Dit is anderhalve week voor de verkiezingen!!!!
Ik had op deze dag al andere zaken gepland, o.a. het verjaardagsfeestje van mijn dochter....
Ik heb er geen problemen mee om te gaan tellen, maar dan verwacht ik wel dat ik minstens 1 maand op voorhand hiervan wordt verwittigd!!!
Ik weet niet of ik zal gaan....

Gepost door: Olivier | 27-05-09

De commentaren zijn gesloten.