20-04-09

Jan Dhaene, Kortrijks waarnemer in Bessarabië

moldova_2009_228

Aan de oostgrens van Roemenië ligt een land, zo groot als België, dat Moldavië wordt genoemd (Moldova in het Moldavisch, dat eigenlijk Roemeens is). Toen het voor de tweede wereldoorlog een deel was van Roemenië, vormde het samen met de kuststreek Bessarabië. Begin april 2009 werden er parlementsverkiezingen gehouden. De Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE - in het Engels OSCE) hield er een oogje in het zeil om te zien of alles wel democratisch verliep. Hoewel de stembusgang verliep zoals het hoorde, liep de verkiezingsoverwinning van de Europagezinde communisten uit op een oproer in de hoofdstad Chisinau. Van de 250-koppige waarnemingsmissie die de OVSE naar Moldavië stuurde, maakte ook Kortrijkzaan Jan Dhaene, gewezen Europarlementslid, sp.a, deel uit. Hierbij volgt een bewogen ooggetuigenverslag van zijn avontuur.Ook de foto's zijn van hem.

moldova_2009_272

OVSE/OSCE

Het was mijn tweede deelname aan een OVSE-missie als STO (short term observer - verkiezingswaarnemer voor korte tijd). De eerste keer was in Albanië 2005.

De OVSE-missies zijn meestal nogal groot, en ook dit keer waren er 250 waarnemers uit de verschillende lidstaten van de OVSE, dus naast Europeanen ook Amerikanen, Canadezen, Russen en vertegenwoordigers van andere landen die vroeger bij de Sovjet-Unie waren. De missie werd geleid door Nikolai Vulchanov (Bulgarije).

Daarnaast was er nog een delegatie van zetelende parlementsleden uit de lidstaten van de OVSE, van de Raad van Europa en van het Europees Parlement. Dit alles werd gecoördineerd door Petros Efthymiou, hoofd van de parlementaire delegatie van de OVSE.

Chisinau

Op woensdag 1 april kwamen de delegaties aan in Chisinau, de voor mij nog onbekende hoofdstad. De lucht was grijs en de weg van de luchthaven naar het centrum leek eindeloos langs troostloze en grauwe woonblokken. Nergens was er een beetje groen te zien in dit armste land van Europa.

De hoofdstad beschikt wel over een mooi centrum met grote hotels, brede lanen en parken. De volgende dag scheen de zon en de lente begon, alsof ze op ons gewacht had.

We kregen een hele dag uitgebreide briefing in het Leogrand Hotel. De vrijdag vertrokken de bussen naar de verschillende provincies. We reden over slechte wegen door een glooiend landschap met kleine dorpen en overal mooie waterputten. Hier en daar herinnerden nog oorlogsmonumenten aan de overwinning van het Rode Leger.

Uit de briefing bleek dat de Communistische Partij van president Vladimir Voronin, sinds 1998 aan de macht is. In 2005 haalde de PCRM 46% en 56 op de 101 mandaten. Er is een twijfelende houding bij de president tegenover de Europese Unie, die nochtans de hand reikt met het goed nabuurschapbeleid en een aanzienlijke financiële steun.

Gespleten land

In de briefing kregen we te horen welk een gespleten land dit is, cultureel verdeeld tussen Roemeense en Russische invloeden. Het gebied was voor de Tweede Werledoorlog bij Roemenië en daarna een deelrepubliek in de Sovjet-Unie. Moldavië verklaarde zich onafhankelijk op 27 augustus 1991. De invoering van het Moldavisch (Roemeens) als officiële taal in 1992 zette kwaad bloed bij de Russisch sprekenden. Het gebied over de rivier de Nistru scheurde zich af (Transdniestr) en is de facto sindsdien niet meer onder controle van de centrale overheid.

Ik werd ingezet in de stad Orhei en omgeving, een mooi agrarisch gebied. We konden een blik werpen op de brug over de rivier en op Transniestr, maar het was ons uitdrukkelijk verboden door de OSCE om over de brug te gaan, om incidenten te vermijden.

moldova_2009_298

De waarnemingen

Op zondag moesten we om 6.30 uur bij het eerste kiesbureau zijn, om de opening waar te nemen, en daarna nog minstens 9 kiesbureaus, willekeurig te kiezen uit onze lijst, te controleren. Tussendoor moesten ingevulde waarnemingsformulieren naar het hoofdkwartier van de OSCE in Chisinau gefaxt worden

Mijn Engelse collega Melanie Leathers en ikzelf stelden een correct verloop vast van de stemprocedures en een goede organisatie, bijna voor 100% gedragen door vrouwen, die met veel inzet te werk gingen. Er was ook een opvallende aanwezigheid van partijwaarnemers en van de  plaatselijke steunorganisatie Coalition 2009.

Ook het sluiten om 21 uur verliep correct. Maar het tellen was een ander paar mouwen: dezelfde mensen die al van 's morgens vroeg in het getouw zijn, moeten dan nog tellen. Ze zouden dat bij ons eens moeten doen! De burgers zijn vermoeid en willen het liefst zo snel mogelijk naar huis. Eigenlijk zou er beter een andere ploeg opgetrommeld worden, mensen die de taak kunnen aanpakken met een fris hoofd.

Het tellen duurde dus lang en was moeizaam. Uiteindelijk konden we met het resultaat onder politiebegeleiding naar het stadhuis van Orhei: daar was het nog uren aanschuiven op de trappen. Dàt kennen we; hier is het niet anders...

's Maandags keerden we terug naar de hoofdstad door een ander land: in enkele dagen tijd was hier de zomer ingezet en was alles prachtig groen en stonden de bomen in bloei.

Oproer

Verhalen werden uitgewisseld op een aangename receptie voor de STO's. Toen merkten we dat er een vreedzame, spontane betoging ontstond aan het parlementsgebouw en het regeringsgebouw. Vooral jongeren waren niet akkoord met de verkiezingsuitslag, waarbij de Communistische Partij nog vooruitging en bijna 50% haalde. 

moldova_2009_385

Enkele politieagenten hielden alles in het oog. 's Anderendaags werd de sfeer grimmiger en de aanwezigheid van de oproerpolitie werkte als een rode lap op een stier: de politiemacht werd overrompeld en het parlement werd bestormd en geplunderd.

De OSCE had de verkiezingen goedgekeurd en dus zat onze taak erop. Om de gemoederen te bedaren werd door de Moldavische instanties beslist de stemmen te hertellen. Het zou mij verwonderen als daar nu een verschil ontdekt zou worden. Anders staan wij als waarnemers in ons hemd natuurlijk...

moldova_2009_402

 

moldova_2009_404

Jan Dhaene kon aan die waarnemingsmissie deelnemen als gewezen Europarlementslid. Maar ook andere burgers kunnen zich voor dergelijke missies opgeven bij de federale overheidsdienst Buitenlandse Zaken. Er is daarvoor een simpele procedure die begint met het zich op een kadidatenlijst te zetten met een standaardformulier. Meer hierover op de website van Buitenlandse Zaken.

18:19 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (8) |  Facebook |

Commentaren

Maandstondenwaarnemer Jantje Dhaene Inderdaad : we liepen Jantje tegen het lijf in de nationale luchthaven op woensdag 1 april om 9u in de ochtend.
Wij vertrokken naar Washington op eigen kosten. Jantje vertrok weer op luxe-missie om iets te gaan waarnemen, ergens in Moldavië. Zwaaiend met vliegtuigticketten busines class, dure hotelvouchers en creditcards op kosten van Joe de Plumber.
Een leven lang en ver weg van alle zorgen en ordinaire arbeid, grote sier maken en mistoestanden gaan opsporen bij de maandstonden van exotische deernen op kosten van de belastingsbetalers : men moet het kunnen. Jantje kan het.

Gepost door: walter maes | 21-04-09

Beetje jaloers, Walter? Stel jezelf kandidaat voor een volgende missie

Gepost door: Polo | 21-04-09

Aha,

Polo = Jan Dhaene

Gepost door: Bart Hanson | 25-04-09

Hui! Mij niet beledigen hé!

Gepost door: Polo | 25-04-09

Beroepsprofiteur Aha, en wie schuilt er achter de spotnaam 'Jante Dhaene' ?

Gepost door: walter maes | 25-04-09

Volgens mij is het ex-nachtburgemeester Pit.

Gepost door: Adelbert, kunstenaar/nachtburgemeester | 26-04-09

ex ondergedoken na de putch van Adelbert? Nee!

Gepost door: Polo | 26-04-09

Dan zal het Chantal zijn, waardin van "'t Paleitje."

Gepost door: Adelbert, kunstenaar/nachtburgemeester | 26-04-09

De commentaren zijn gesloten.