29-03-09

De folly van de Leieverbreding

S-brug2

De S-vormige brug over de verbrede Leie, als extra verbinding van de IJzerkaai naar de Diksmuidekaai tussen de Groeningebrug en de Budabrug, kan de 'folly' van de Leieverbredingswerken worden genoemd. Dat het 'kunstwerk' - in beide betekenissen van het woord - spectaculair oogt, wordt door niemand betwist. Maar door onverwachte constructieproblemen laat de opening op zich wachten. En het nut van de brug wordt niet door iedereen erkend; de omwonenden en de directie van het Sint-Amandscollege lieten al publiekelijk hun twijfels horen over deze investering van 4,5 miljoen euro. De bewoners van de IJzerkaai verliezen intussen hun geduld: wanneer wordt hun straat heraangelegd? Alvast keurde de gemeenteraad een akkoord goed tussen de stad en NV Waterwegen en Zeekanaal voor de aanleg van een Budapark aldaar, met inbegrip van een 'bastion' (parkgebouw met uitkijkterras, openbare toiletten en berging).

Ideetje

In de eerste planversies van de verbreding van de Leie in de Kortrijkse binnenstad, zoals onderhandeld door de opeenvolgende burgemeesters Dejaegere, Sansen en de Bethune, was geen sprake van een 'Collegebrug'. Dat is een ideetje geweest van ex-collégien Stefaan De Clerck - zeg maar een duur idee (4,5 miljoen euro extra).

Het was niet simpel om die ingeving van een bevlogen burgemeester uit te werken. Een fietsbrug mag geen al te steile helling hebben. Toch moest de brug een voldoende doorvaarthoogte hebben of anders waren de Leieverbredingwerken een slag in het water geweest. Ze moest minstens zo hoog worden als de nabijgelegen Groeningebrug (Krommeleirens), waarop fietsers ondanks de lange hellingen nu al moeilijk boven geraken. De oplossing is een beetje wiskundig. Door de lengte van de brug groter te maken, kan de benodigde hoogte worden bereikt zonder te steile hellingen. Maar tussen de bebouwing van de IJzerkaai en de Diksmuidekaai was er niet genoeg lengte voorhanden. Dat werd dan opgelost door de brug een kronkelende vorm te geven. 

Het ware Stefaan De Clerck niet geweest als hij daar geen design wou bij betrekken. De beroemde architect Laurent Ney, winnaar van de Nationale Staalprijs, tekende het ontwerp dat de allures kreeg van een s-vormige lianenbrug (209 meter lang) opgehangen met stalen kabels aan twee schuine pijlers.

De brug is intussen uitgevoerd door de aannemers Van Laere, Antwerpen en Ameco, Nederland. Eigenlijk gaat het om onderaannemers, want de Leieverbreding, een gigantisch werk in 6 fasen (zie een van mijn eerdere stukken hierover), is indertijd als één opdracht gegund aan een syndicaat van de grootste Belgische betonboeren, de Tijdelijke Vereniging Leiedoortocht Kortrijk, met Stadsbader-Flamand, Herbosch-Kiere, Jan De Nul en CEI Construct.

Frivoliteit

Ik ben ervan overtuigd dat het 'kunstwerk' (in beide betekenissen van het woord) in de toekomst volk zal aantrekken. Het kan nog het best een 'folly' worden genoemd, vermaaksarchitectuur, zoals in de negentiende eeuw Engelse rijkaards bizarre, romantische bouwwerken lieten optrekken op hun domein, puur uit artistieke drang.

Met een folly heeft de slingerbrug ook haar problematisch nut gemeen. Het grote argument voor die extra brug was dat het Sint-Amandscollege ze nodig had om zijn scholieren uit het zuiden van de stad veilig naar de school te kunnen laten fietsen. Intussen liet  schooldirecteur Frans Verplancke in de pers weten dat hij het nut van de brug niet goed snapt: "Drie bruggen op amper 50 meter van elkaar, daar moet je al goede redenen voor hebben" (Het Laatste Nieuws, 16/9/2008). Zijn scholieren kunnen evengoed via de Groeningebrug en de Dambrug of over de Budabrug over de Leie. Het zou de bedoeling zijn dat de brug aansluiting zou geven tot een nieuw openbaar fietspad door de uitgestrekte sportterreinen van het college. Maar daarover is nog geen akkoord bereikt.

Gilbert Bossuyt, sp.a, burgemeester van Menen, die korte tijd Vlaams minister van Openbare Werken was, noemde dat dure ideetje van zijn Kortrijkse ambtsgenoot 'een frivoliteit'. Maar De Clerck bleef aandringen. Onder meer door die aanslepende onderhandelingen werd de voortgang van de Leieverbreding aanzienlijk vertraagd. De Collegebrug maakt eigenlijk nog altijd deel uit van de allereerste fase van de Leiewerken, begonnen in 1997.

Tot die eerste fase behoort ook nog de heraanleg van de IJzerkaai, een woonstraat die in lamentabele staat is achtergebleven na de ingrijpende werkzaamheden. De Leie is daar in een andere bedding gelegd en dat levert aan de kant van de IJzerkaai een grondaanwas op van 8750 m². Daarop komt een park. Maar straat en park hebben moeten wachten tot na de bouwperikelen met de S-brug. Overigens is de IJzerkaai juridisch gezien een wat speciale straat. Na het graven van de 'Nieuwe Leie' in 1913 heeft de eigenaar - toen de Belgische Staat, later opgevolgd door het Vlaamse Gewest - de straat nooit overgedragen aan Stad Kortrijk.

RUPSAC3

Bastion

De aanleg van het nieuwe stadspark, het Budapark, gaat gepaard met de bouw van een 'bastion' onder het 'landhoofd' van de Collegebrug kant IJzerkaai. Dat wordt een nutsgebouwtje dat naar raming 890.000 euro zal kosten. Overeenkomstig een protocol (het 'pact van mei 2006') tussen de stad en het Vlaamse Gewest, dat is afgesloten toen de stad steeds maar meer compensaties vroeg voor de Leiewerken, worden de kosten verdeeld. Daarvan zal NV Waterwegen en Zeekanaal (Vlaams Gewest) een eerste schijf van 320.000 euro zelf bekostigen. De tweede schijf van 350.000 euro wordt gedeeld met de stad, die daarvan 150.000 euro op zich neemt. De laatste schijf van 220.000 euro wordt voor de helft door de stad gedragen. De bijdrage van de stad zal gebeuren door een investeringstoelage aan NV Waterwegen en Zeekanaal. De NV kan immers, hoewel het een overheidsinstelling is, BTW recupereren, wat de stad niet kan.

Het 'bastion' wordt gebouwd naar een ontwerp van het studiebureau SUM Project in samenwerking met Ney & Partners. Aan de voet van de Collegebrug wordt gebruik gemaakt van het niveauverschil tussen de IJzerkaai en de opgevulde Leiebedding. Het dak van het 'bastion', wordt een uitkijkterras op de hoogte van de straat. Onder dat teras komen een hoogspanningscabine, openbare toiletten en een ruimte die voor alles kan worden gebruikt, bijvoorbeeld voor berging van meubilair en materiaal voor parkactiviteiten.

Het park wordt een groengebied met wandelwegen in dolomiet. Ter hoogte van de nieuwe Dambrug komt een wat bredere dolomietstrook waarop 's zomers een laag zand kan worden gestort om een soort strand te scheppen (Buda Beach!). Omdat het park net als de IJzerkaai grond is van NV Waterwegen en Zeekanaal heeft de stad een concessievergoeding moeten afsluiten met de NV. Er is blijkbaar hard onderhandeld. Om dat bastion te mogen bouwen, vroeg de NV 14.750 euro per jaar, voor 75 jaar lang. Uiteindelijk is het 5000 euro per jaar voor 20 jaar geworden. Het terrein krijgt de stad in gebruik voor 0,15 euro per m² per jaar, zijnde 1313 euro per jaar (zonder BTW).

Verboden toegang

De s-brug wordt momenteel nog altijd afgesloten met een niet mis te verstaan bord 'verboden toegang'. Hoewel het schaalmodel van de brug langdurig is getest op haar weerstand tegen felle windvlagen, zijn de ingenieurs er nog niet in geslaagd de echte brug stabiel te houden. Echt 'een brug der zuchten'. De Italiaanse firma die de bekabeling leverde, komt de kabels aanspannen. Als dat niet de gewenste resultaten geeft, kan men nog de holle pijlers, waaraan de brug hangt, volstorten met beton. Maar stadsingenieur Frans Van Den Bossche noemt het probleem van de schommelingen van de brug ook een beetje psychologisch. Er zijn nog bruggen die bewegen als je er op loopt.

Ook moet het wegdek van de brug nog afgewerkt worden met een epoxylaag. Dat alles maakt dat de brug niet eerder kan in gebruik genomen worden dan in mei of juni.

IJzerkaai

Intussen verliezen de bewoners van de IJzerkaai hun geduld na al twaalf jaar ongemak. Hun straat is door het zware vrachtverkeer en het volledige gebrek aan onderhoud bijna onberijdbaar geworden. De heraanleg is nu aangekondigd voor september. Daarvoor is een studieopdracht gegeven aan het studiebureau Omgeving.

Er is geopteerd voor een enkel fietspad in dubbele rijrichting langs het water. De bestaande bomen, kastanjebomen met de plaag, worden vervangen door andere, die het trottoir aan de kaaimuur zal scheiden van het dubbele fietspad. De IJzerkaai wordt voor de auto's een eenrichtingsweg, met een parkeerstrook aan de kant van de woningen en een stoep van 2,3 meter. De bestaande bakstenen kaaimuren, die nu op het droge staan na verlegging van de Leie, worden niet afgebroken maar heropgekalefaterd met een extra laag baksteen.

De bewoners vrezen ook 'collateral damage' bij de heraanleg van hun straat en de afbraak en heropbouw van de Budabrug op het einde van hun straat. Als er zware pijlers in de grond worden gedreven, zouden de trillingen wel eens scheuringen en andere schade kunnen veroorzaken. En ze weten dat ze bij schade niet op de steun van de stad moeten rekenen in een geschil met het Vlaamse Gewest. Aan de overkant van de Leie, Diksmuidekaai en Albertpark, is een hele huizenrij geplaagd met overstromingen nadat de historische maar door de stad 'vergeten' riolering bij de Leiewerken is toegemetst. In de rechtszaak die enkele van de getroffenen hebben ingespannen, weigert het stadsbestuur tussen te komen.

Voor de 'burg der zuchten' lopen de bewoners van de IJzerkaai nog niet erg warm. Ook zij zijn van mening dat de brug nergens voor nodig is. Bovendien zien zij hun privacy in gevaar. Nu al keken de bouwvakkers van op de brug recht hun bad- en slaapkamers binnen. Wat zal dat zijn als er dagelijks honderden scholieren op rijden?

S-brug1

18:07 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (7) |  Facebook |

Commentaren

in 1 ogenblik het spilzieke en megalomane Kortrijk gevat in een en hetzelfde beeld, één ogenblik. Proficiat, Marc!

Gepost door: Pär Ongeluck, Compostmeester | 29-03-09

Swaffelbrug Marc vergeet te vermelden dat deze 'folly' aan W&Z opgedrongen werd door het vorig stadsbestuur samen met De Coene...

Gepost door: walter maes | 30-03-09

bibberbrug Marc heeft nog niet gedaan met zijn uiteenzetting. Vandaar voorliggende vraag. Bij proefnemingen leek het erop dat die brug heel windgevoelig was. Niet eens zou kunnen. Plots hoorden we niks meer van die problemen. En in een laatste raadscommissie zei men dat het gevoel voor bibberen bij gebruikers heel subjectief is.

Gepost door: frans.lavaert@skynet.be | 30-03-09

subjectief Het feit alleen al dat de opening van de brug uitgesteld werd duidt er toch op dat er objectief toch wel 'iets' aan de hand is met de stabiliteit van deze brug. Dat er op een raadscommissie subjectieve prietpraat verkocht wordt zou toch niet mogen verwonderen. Ik dacht ook niet dat er echte bruggenbouwers in zetelden.

Gepost door: Pär Ongeluck, Compostmeester | 31-03-09

sidderen Toen hij burgemeester werd heeft Stefaan ooit gezegd dat hij Kortrijk zou doen sidderen. Het is sidderen en beven geworden.

Gepost door: Frans Lavaert | 02-04-09

de spektakel maatschappij ten top Stads vernieuwingen en inrichtingen gaan niet over het welzijn maar over het spektakulair,niet over vreugde maar verkoop.

Gepost door: flor | 03-04-09

Swaffelbrug Bij Waterwegen & Zeekanaal weten ze wel beter : Het Kortrijks stadsbestuur (mét sos Decoene) wou per se haar willetje doordrijven tegen alle rationele argumeten van W&Z in. De nutteloze diezijnbrug moest en zou er komen, zoniet zou Kortrijk dwars gaan liggen bij de verdere Leiewerken. En het moest een kostelijke (technisch moeilijk te realiseren) diezijnbrug worden. Een gewone brug was te min voor boer Clerck en Cie. Men was op voorhand verwittigd door de ingenieurs. Maar neen. De dure gril van Steffy kwam er (met medewerking van Decoene), maar tegen welke prijs ? En wie zal ze durven gebruiken ? Een kunstwerk om naar te kijken. Dat is kortrijk.

Gepost door: walter maes | 14-04-09

De commentaren zijn gesloten.