08-03-09

Woontoren gepland ter financiering van modernisering Sint-Amandscollege

RUPSAC1

Het stadsbestuur heeft het startschot gegeven voor het opstellen van een 'ruimtelijk uitvoeringsplan' (RUP) voor de Diksmuidekaai en omliggende (voor het grootste deel de gronden van het Sint-Amandscollege). Dat moet 'RUP nr. 2 Sint-Amand' worden als de lange procedure tot een goed einde wordt gebracht. De aanleiding voor RUP nr. 2 is de wens van het Sint-Amandscollege om haar leegstaande internaatstoren op een of andere manier te gelde te kunnen maken. Met de opbrengsten zou de school haar campus kunnen moderniseren, mede in het licht van mogelijke fusies met andere Kortrijkse scholengemeenschappen. 

Uit de startnota van RUP nr. 2 blijkt nu al dat er in dat stuk van Overleie ingrijpende veranderingen op til staan. De bestaande toren (58 m hoog) van het college wordt grotendeels afgebroken en vervangen door een nieuwe woontoren van 64 m op de plaats van het huidige 'priesterkwartier'. Daar komen 54 appartementen waarvan de helft het predicaat 'betaalbaar' moeten krijgen. Het is nog niet duidelijk of het sociale koop- of huurappartementen worden of 'bescheiden' woongelegenheden. Dwars door de groene sportvelden van het college wil het stadsbestuur, initiatiefnemer voor het RUP, een fietsverbinding tussen de design S-brug en de Burgemeester Vercruysselaan.

En hoewel de site van de huidige Sint-Maartenskliniek niet is opgenomen in het plangebied - volgens mij een zwak punt - zal het RUP toch rekening houden met een mogelijke inname van de kliniekcampus door het Sint-Amandscollege. Het is namelijk goed mogelijk dat het complex van de Sint-Maartenskliniek op het moment dat de kliniek verhuist naar AZ-Groeninge op Hoog Kortrijk, een herbestemming krijgt als scholencampus.

Pronkstuk

Als scholier heb ik in de jaren zestig nog met lotjes van Domus Dei moeten leuren waarvan de opbrengst in het bijzonder bestemd was voor de bouw van een internaatstoren voor het Sint-Amandscollege. In de studiezaal had de 'surveillant' een grote poster opgehangen, waarop een building stond afgebeeld. Naarmate de lotjesverkoop toenam, werden er verdiepingen ingekleurd. Wij geloofden niet helemaal dat een zo futuristisch project er ooit echt zou komen, maar enkele jaren later zaten wij te daveren in de klas bij elke mokerslag waarmee de pijlers waarop de toren zou rusten in de grond werden geklopt.

Het is het hoogste torengebouw van Kortrijk geworden, naar een ontwerp van architect Christiaan Vastesaeger, Assebroek. De bouw begon in 1965 en de toren werd in gebruik genomen in 1971: 18 verdiepingen met 350 kamers bovenop een 'sokkel' waarin gemeenschappelijke voorzieningen een plaats kregen zoals een studiezaal, keuken en refter, het secretariaat enzovoort.

Maar veel plezier heeft het Sint-Amandscollege er niet aan beleefd. Om te beginnen daalde het aantal internen (overnachtende scholieren) precies vanaf de jaren 70 fiks. Vandaag staat het gebouw voor vier vijfden leeg. Grote problemen waren er van in het begin met de brandveiligheid. Een jaar na de ingebruikname werd het Kon. Besluit op de brandveiligheid van kracht. De toren beantwoordde niet aan die normen maar kon genieten van een overgangsregeling.

Strenger is de reglementering van Stad Kortrijk op de kamerverhuur. Die politieverordening vereist brandwerende wanden, branddetectie, een tweede vluchtweg enzovoort, allemaal zaken die de toren niet heeft. Dat was geen probleem zolang het college zijn kamers alleen maar verhuurde aan eigen scholieren (internen). Maar vanaf de jaren negentig werden de leegstaande kamers ook verhuurd aan externen. Dat betekende evenwel dat toen de strenge regels voor kamerverhuur van Kortrijk moesten worden toegepast. Na enkele jaren van gedoogbeleid greep de brandweer in en verbood rond de eeuwwisseling verdere verhuur aan externen. Het pronkstuk van de school was haar hoofdprobleem geworden.

Een nieuwe toren

Leiedal deed in 2004 al een onderzoek naar mogelijke oplossingen. Veel leverde dat niet op. De grote struikelsteen voor hergebruik zoals kantoren of goedkoop logies (jeugdherberg?) was en is dat er hoe dan ook een grondige renovatie nodig is die te duur uitvalt om rendabel te zijn. Een schijn van kans gaven de ingenieurs van Leiedal aan de optie woontoren. De kamers zouden met veel goede wil kunnen omgevormd worden tot duplexappartementjes.

Daarop voortbroderend organiseerde het Stadsontwikkelingsbedrijf SOK in 2006 een ontwerp- en financieringswedstrijd voor de herbestemming van het torengebouw. De wedstrijd gebeurde in opdracht van en tegen betaling door het Sint-Amandscollege. Voor die wedstrijd bleek verrassend ernstige belangstelling te bestaan. Drie combinaties deden voorstellen: de combinatie: CFE immo, 3 architecten, Grontmij, Buro Berteloot; de tijdelijke vereniging: Van Roey, Van Roey Projects, Koramic Real Estate, Samyn & partners, A&J Demeyere, Paul Deroose; en de combinatie: Vanhaerenst, Wilma Project Development, Shigeru Ban Architecten, VK Engineering, Abscis. In 2007 besliste de jury onder leiding van Vlaams Bouwmeester Marcel Smets het project van Van Roey-Koramic-Samyn & partners te selecteren.

De laureaat wijst een herbestemming van de bestaande Collegetoren af. Voor andere dan woonbestemmingen is de toren te smal. Duplexappartementen zoals Leiedal voorstelt zijn nagenoeg onverkoopbaar ook al omdat de omvorming te veel zou kosten. De groep is er ook niet voor te vinden de toren te slopen en op dezelfde plaats opnieuw op te bouwen. Een groot nadeel van die optie is de storende schaduw die de toren zou blijven werpen op de schoolgebouwen van Sint-Amand.

De groep Van Roey-Samyn kreeg daarom zijn voorstel goedgekeurd om een andere toren te bouwen naast en niet op het platte sokkelgebouw, meer bepaald op de plaats waar nu het priesterkwartier - ook leegstaand - zich bevindt. Het wordt een nog hoger gevaarte van 64 meter, goed voor niet minder dan 54 appartementen, achter bijna doorzichtige gevels. Van de bestaande toren blijft toch nog een stompje van vier verdiepingen behouden - juist genoeg voor die enkele internen?

RUP Sint-Amand

In het SOK dacht men dat in 2009 al groen licht kon worden gegeven voor sloop en bouw. Dat was een beetje te optimistisch. Een en ander moet nog stedenbouwkundig in orde worden gebracht vooraleer het project de toets van de regels van ruimtelijke ordening kan doorstaan. In 2006 was de Stad al begonnen met het uitwerken van een bijzonder plan van aanleg (BPA nr. 92 Sint-Amand) en de - zware - procedure was bijna afgewerkt. Toch besliste het stadsbestuur alles stop te zetten. Inmiddels was immers het gemeentelijk ruimtelijk structuurplan van kracht geworden; dat houdt in dat er nu geen BPA's meer worden gemaakt maar RUP's. Herbeginnen dus.

Onlangs (eind januari) keurde het stadsbestuur de startnota goed en startte eveneens het onderzoek naar de milieueffecten. Uit die startnota kan al gezien worden waar men naartoe wil. Zo wil men in het RUP de kans open laten om later ook de bestemming van de sokkel en de resterende vier verdiepingen van de bestaande toren uit het schoolgeheel te halen en te herbestemmen voor niet-schoolse aanwending, meer bepaald ook voor wonen.

De nieuwe toren moet kwalitatief 'wonen aan het water' bieden. Ingrijpender is de eis dat de helft van de woongelegenheden 'budgetvriendelijk' moeten zijn, in de vorm van huur- of koopwoningen. Het is nog niet duidelijk of die optie zal gerealiseerd worden in samenwerking met een sociale huisvestingsmaatschappij. Het is ook nog niet duidelijk of dat de betaalbaarheid zal gestimuleerd worden door de Stad met een financiële inbreng - zoals men eerder hectaren bouwgrond heeft verkocht tegen 'sociale prijzen' in de zogenaamde stadsverkavelingen. Ook de eventuele latere woongelegenheden in de sokkel zouden voor de helft 'betaalbaar' moeten zijn.

Sint-Maartenskliniek

Van meet af aan was het de bedoeling van het Sint-Amandscollege om met de opbrengst van haar toren haar campus te reorganiseren en haar gebouwencomplex te moderniseren. Ook daarover stelt het RUP eisen. Het college zal de historische delen van zijn gebouwen - veelal leegstaand - moeten herinvullen en de erfgoedwaarden vrijwaren. De school bezet het domein tussen de Leie en de Burgemeester Vercruysselaan van wat ooit de Sint-Amandsproosdij was.

Die proosdij is - een paar honderd jaar eerder dan Stad Kortrijk zelf! - gesticht in de jaren 800 als een soort kolonie van de benedictijnenabdij van Elnone (Saint-Amand-les Eaux). De proosdij had zijn eigen bestuursmacht, los van stad Kortrijk en lange tijd stond er zelfs een eigen schandpaal ter hoogte van het Sint-Amandsplein. De abdij werd afgeschaft door de Franse Revolutie in Kortrijk (1796). Nadien heeft er onafgebroken een school in gehuisd. Het RUP respecteert de waardevolle gebouwen uit de bewogen geschiedenis van de site.

De uitgestrekte groene sportvelden van Sint-Amand laat het RUP open. Maar in tegenstelling tot wat de schooldirectie wil, streeft het RUP ernaar die open ruimte een meer openbare bestemming te geven. Er zou een strook worden gereserveerd voor een pad dwars door het collegedomein voor een voetgangers- en fietsverbinding tussen de Diksmuidekaai (ter hoogte van de S-brug naar de IJzerkaai) en de Burgemeester Vercruysselaan. De school heeft daar grote bezwaren tegen.

Niet in het plangebied opgenomen zijn de aanpalende gebouwen en de grond van de Sint-Maartenskliniek. Nochtans zullen ook daar in de nabije toekomst (al tegen 2013!) urbanistische knopen moeten worden doorgehakt. De kliniek maakt immers deel uit van de fusiekliniek AZ Groeninge en zal binnenkort helemaal verhuizen naar de nieuwe kliniek aan de Kennedylaan op Hoog Kortrijk. Het zou voor de hand liggen de leegvallende site te herbestemmen voor wonen. Maar uit de startnota van het RUP blijkt dat het stadsbestuur er andere plannen mee heeft. Men voorziet dat vroeg of laat de meeste vrije middelbare scholen in Kortrijk zich gaan samenvoegen en voor de vestiging van een 'fusieschool' zou de Sint-Maartenssite dienst kunnen doen in aansluiting met het Sint-Amandsdomein.

RUPSAC4

20:05 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (2) |  Facebook |

Commentaren

Fusieschool Alle vrije scholen die gaan fusioneren: bespaar ons daarvan. Een rijke geschiedenis wissen we dan zomaar weg. Wanneer gaan we in Kortrijk eens beseffen dat we meer zijn dan innovatie en design. We moeten ook ons verleden durven koesteren en het uitbouwen tot onze sterkte. Kortrijk scholenstad zal maar een goede scholenstad blijven als we elke site een eigen karakteristiek laten behouden.

Gepost door: Maarten | 09-03-09

Kortrijkse fallus Het grote probleem van de beleidsmakers - of laat ik hen liever bewindslui noemen - van deze stad is dat het hen volledig ontbreekt aan een totaalvisie op waar het met deze stad naartoe moet. Wat men in Kortrijk doet is louter lapwerk. Een integrale visie ontbreekt. Het Gouden Kalf is daar een uitstekend voorbeeld van: op een bepaald ogenblik ontwaart men midden in de stad een grote lap ongebruikte ruimte, toevallig eigendom van iemand die niet meer weet wat ermee aangevangen en even later verrijst er - o, hoe creatief en innovatief! - een winkelcentrum. Dat dit winkelcentrum de dood betekent voor een pak van de resterende neringdoeners zal hen daarbij worst wezen. Ook de verkeersellende en de gezondheidsrisico's voor de omwonenden zijn van ondergeschikt belang. Dat is niet nieuw voor deze stad, maar daarom niet minder schrijnend.

Als eerste in een lange rij nog te realiseren, ongetwijfeld megalomane, toekomstplannen dient er zich nu een nieuwe gelegenheid aan op de site van het Sint-Amandscollege. Men wil de oude toren - een heus fallussymbool dat je niet meteen op de gronden van een katholieke school verwacht en dat bovendien een visuele vervuiling van de Kortrijkse skyline betekent - vervangen door een nieuwe, nóg hogere. De bestemming is nog onduidelijk maar vermoedelijk wordt het dus een woontoren. Innovatief en creatief! En later palmt de school de aanpalende terreinen en gebouwen van de kliniek in om daar een soort scholenconcentratiekamp op te richten. Concrete plannen daarrond zijn er evenwel nog niet. Marc heeft dan ook overschot van gelijk dat het een spijtige zaak is dat in het huidige RUP die terreinen niet mee ingekleurd zijn. Dat is ook zo typerend voor de bewindslui van deze stad: ze denken in vakjes, hebben geen oog voor het totale plaatje. Vandaag de Bijstandssite, waarbij een hele buurt van de stad in een winkelgetto herschapen wordt, morgen Sint-Amands dat een scholengetto moet worden. Met woontoren. Deze vorm van stadsplanning - de eenzijdige toebedeling van functies aan een bepaalde buurt - staat garant voor problemen allerhande, waarvan veiligheid niet het minste is. De sociale controle die je in een organisch gegroeide stad normaal hebt valt immers helemaal weg. Dat schept ongekende mogelijkheden voor het ontplooien van activiteitendie het daglicht niet mogen zien. Wat dan weer resulteert in een roep naar meer blauw op straat en verstrengde repressie. Waardoor op hun beurt bewoners de stad nog meer ontvluchten. Een woontoren in Kortrijk lijkt mij dan ook echt geen goed idee. Teveel concentratie op een te kleine oppervlakte. Dat is trouwens ook een belangrijke oorzaak van de problemen in de woonkazernes op Linkeroever in Antwerpen. Met die scholenconcentratie krijg je 's avonds en in het weekend ook twee heel sinistere plekken in het hart van de stad. Kortrijk leeft!

Waarom wil men eigenlijk mordicus een toren op die site? Het antwoord hierop is vrij simpel: het gaat om geld. Heel veel geld. Een laagbouwproject brengt voor de bouwheren namelijk veel te weinig op. Maar ook dat is geen nieuws. Kortrijk heeft zijn ziel namelijk aan het Gouden Kalf verkocht.

Gepost door: Pär Ongeluck, Compostmeester | 12-03-09

De commentaren zijn gesloten.