28-02-09

Ook voor de stad wordt nog een nieuw gerechtsgebouw in Kortrijk een hele opgave, àls het er ooit komt

jail9

Minister van Justitie Stefaan De Clerck kondigde totaal onverwacht de bouw aan van een tweede nieuw gerechtsgebouw in Kortrijk. Het moet het oude 'paleis' in de Burgemeester Nolfstraat vervangen, waarvoor de renovatiekosten te hoog oplopen. Het is niet duidelijk in welk stadium die beslissing zit. Uit de letterlijke verklaring van de minister blijkt dat die keuze nog maar pas is gemaakt op een informele vergadering op zijn kabinet. "Het dossier gaat alvast in onderzoek", aldus De Clerck. Gaat de hele federale regering akkoord met die fikse investering? De beslissing dateert van donderdag; blijkbaar heeft De Clerck er toch een nachtje moeten over slapen om te besluiten tot de bekendmaking van die spectaculaire koerswending.

Het nieuwe gerechtsgebouw zal aansluiten bij het in 2002 in gebruik genomen gerechtsgebouw II (let wel: dat is het eerste nieuwe). Het voorgenomen bouwterrein ligt aan de centrumkant van de westelijke binnenring in het ontwikkelingsgebied Kortrijk-Weide. Zie mijn recent artikel daarover. Aan de bouw kan niet eerder worden begonnen dan na goedkeuring van het ruimtelijk uitvoeringsplan dat voor daar in de maak is (RUP nr. 1 Kortrijk-Weide). Wellicht zal die nieuwe belangrijke optie extra werk vergen van de RUP-ontwerpers en van de experten die daarvoor eerst een milieu-effectenrapport (MER) moeten opstellen. In de startnota van RUP nr. 1 wordt het terrein waar het nieuwe gerechtsgebouw moet komen omschreven als "voorbehouden als dienstenzone".

Stad Kortrijk is niet direct betrokken partij. Maar ik weet niet of Stefaan De Clerck even enthousiast voor de nieuwbouw had gekozen als hij burgemeester van Kortrijk was gebleven in plaats van minister te worden. Na 2014 komt het oude en verouderde justitiepaleis in de Burgemeester Nolfstraat leeg te staan. De Regie der Gebouwen zou het te koop willen stellen. Het stadsbestuur kan het zich niet permitteren dat omvangrijke gebouw lang te laten verkommeren zonder een herbestemming te zoeken. Het wordt een probleemsite te meer na de verschillende klinieken (en scholen!) die in de komende jaren een voor een hun functie zullen verliezen.

Intentie of beslissing?

Wat heel raar is, is het moment waarop minister Stefaan De Clerck zijn nieuws bekendmaakte: vrijdagavond. Een bewindsman die volop wil profiteren van de media-aandacht, lanceert zijn stoten niet op een moment waarop de redacties al in weekendsfeer vertoeven. Ofwel heeft hij een slechte persraadgever ofwel zit er iets anders achter. Eigenaardig is ook dat noch op de site van de Regie der Gebouwen noch op die van Justitie enig persbericht te vinden is over dat toch spectaculaire nieuws. Dat doet de vraag rijzen of de aankondiging van De Clerck niet voorbarig is. Is de beslissing definitief of zit het dossier nog in embryostadium?

Of erger nog: is de aankondiging van het tweede nieuwe gerechtsgebouw niets meer dan een elegante manier om de renovatie van het oude justitiepaleis voorgoed af te blazen? Wat er ook van zij, die renovatie was al lang nodig en hoewel ze was beslist (in 1995!), bleef de federale regering maar slabakken met de uitvoering.

Kasten

Het oude justitiepaleis, heropgebouwd onder leiding van architect Joris Verbeke in 1952-1958 na een zware brand in 1946, is nooit echt functioneel geweest. Het indrukwekkende decor was voor de opdrachtgever - de Provincie! - belangrijker dan de gebruiksvriendelijkheid. De kantoorruimten zijn te benepen; de trappen staan averechts en maken er een doolhof van voor eenmalige bezoekers; en er zijn zelfs geen aparte toiletten voor wie er werkt.

Een anecdote van begin 2000: een man verdacht in een drugszaak, geraakte niet tot bij de rechter waar hij werd verwacht. Een andere rechter had hem immers zien plassen tegen de gevel van het paleis, had de procureur ingelicht en die had de man laten oppakken. Had de man misschien geen toilet gevonden in het gebouw? Hilarisch was ook de veiligheid. Om het afgesloten beschermde deel van het gebouw binnen te geraken, volstond het lange tijd de code in te tikken van ... 1302.

Over de voorzieningen waar in hechtenis verkerende verdachten werden opgehouden tot het hun beurt was om voor de rechter te verschijnen, werden zelfs interpellaties gehouden in het parlement. Als minister van Justitie moest Stefaan De Clerck zich op 6 juni 1996 in de Senaat verantwoorden na een interpellatie van VLD-er Fons Vergote, die de cellen in het Kortrijkse gerechtsgebouw "mensonwaardige kasten" had genoemd waarin mensen soms tot twintig uur werden opgesloten. De Clerck antwoordde dat hij de toestand kende en "dat het niet aanvaardbaar is deze cellen nog veel langer te gebruiken": "Bij de bouw van het nieuwe gerechtsgebouw in Kortrijk zal dit probleem dan ook definitief worden opgelost". Het is er niet van gekomen.

jail6

Troosteloos

In 1996 moesten de werken starten voor een grote renovatie in het oude gerechtsgebouw. Het plan voorzag zelfs in een overdekking van de binnenkoer. Uiteindelijk werd de eerste hamerslag pas geklopt in 1998 en zoals gevreesd stootte men op asbest. Het gevaarlijk goedje werd pas in 2002 helemaal verwijderd (door NV Watco Techni Asbest, 200 werkdagen, een dikke half miljoen euro). Bij die sanering werden plafonds en muurbekleding in de gangen en de zittingszalen tot op de baksteen afgekapt. En daarna ...  is alles gestopt.

In de zomer van 2004 al maakten de magistraten daarover hun beklag: "Wij werken op een open bouwwerf" (Het Laatste Nieuws, 7 juli 2004). Ze waren het zo beu dat zij vroegen af te zien van de geplande volledige renovatie en uitbreiding van het gebouw; ze zouden al blij zijn geweest met een herstel in de oorspronkelijke toestand.

Die troosteloze toestand leidde zelfs tot syndikaal protest. In juni 2005 leidden de vakbonden de pers door het al jaren overhoop staande gebouw. "Niet alleen voor de rechtzoekenden maar ook voor het personeel is de combinatie van afgekapte muren en plafonds, stof, losliggende tegels, afhangende lichtarmaturen niet motiverend" verklaarde ACOD-militante Gisèle Pyncket aan Het Nieuwsblad (29 juni 05). Al dat rondslingerend bouwmatertiaal was ook niet bevorderlijk voor de veiligheid. Zo poogde ooit een aangehoudene zich te bevrijden door een los paneel om te stampen.

Geldgebrek

De aangekondigde renovatie van het Kortrijkse justitiepaleis is sinds 2004 elk jaar wel eens in de media gekomen, maar veel verder dan aankondigingen en opnieuw uitstel is het project niet geraakt. In 2004 liet de Regie der Gebouwen weten in een enkele keer voldoende te willen investeren zodat er het gebouw voor 25 jaar weer kon meegaan. De kostprijs werd geraamd op 12 miljoen euro, het aanbestedingsdossier was klaar en het was alleen nog wachten op geld van Financiën. Dat geld is er niet gekomen.

In juni 2005 maakte bevoegd staatssecretaris Hervé Jamar bekend de renovatie in vijf fasen te willen uitvoeren gespreid over vier jaar vanaf begin 2006. Het is er niet van gekomen omdat nu Justitie het plan tegenwerkte. In februari 2006 kondigde minister van Financiën Didier Reynders aan 1,26 miljoen euro vrij te maken voor een beperkte renovatie van het justitiepaleis. Hij zag wegens geldgebrek af van de grondige vernieuwing en uitbreiding.

Een jaar later bleek op de investeringprogramma's van Financiën en Justitie geen euro te zijn ingeschreven voor de renovatie. Uit een interpellatie van kamerlid Roel Desseyn bleek dat Reynders hoogstens wat instandhoudingswerken zag zitten. Overigens raamde de minister nu de volledige renovatie en uitbreiding op 13,5 miljoen euro.

Brokken

In juni 2008 liet vice-premier Reynders dan weer weten de instandhoudingswerken te zullen beperken tot een investering van amper 28.000 euro. Er werd afgezien van het herstel van de plafonds en de wanden in de gangen en de zittingszalen. In september 2008 verklaarde woordvoerster Lieselot Bleyemberg van Justitie: "Zelfs over de kleine opknapwerken zal stevig gediscussieerd worden, want het blijft onzeker of de Regie der Gebouwen een budget kan vrijmaken".

Eind november vorig jaar juichte rechtbankvoorzitter Pierre Dujardin dat er dan blijkbaar toch geld was gevonden voor de noodzakelijke opknapwerken in gerechtrsgebouw I. Aannemer Collewaert Algemene Ondernemingen, Berlare zou eind januari 2009 beginnen met de klus. Dat was ook dringend nodig gezien de vallende brokken uit de plafonds, de kaduke ramen enzovoort. De opdracht bleef beperkt tot het herstel van de achterwanden van de zittingszalen en de plafonds in de eindeloze gangen.

rechtbank

Intussen is men na nieuwjaar 2009 opnieuw rond de tafel gaan zitten over de toekomst van het oude justitiepaleis. Het Laatste Nieuws meldde op 20 februari jl. nog dat het oorspronkelijke renovatie- en uitbreidingsplan voor gerechtsgebouw I weer uit de kast was gehaald. Gesprekspartners van Justitie, de Regie der Gebouwen (Financiën) en van de Kortrijkse magistraten geraakten het erover eens dat het monumentale gebouw toch een grondige vernieuwing behoefde. En nog geen tien dagen later komt minister van Justitie Stefaan De Clerck ook die consensus weer doorbreken met zijn aankondiging van een volledig nieuw gerechtsgebouw in plaats van een gerenoveerd oud gebouw.

Optimistisch

Het nieuwe gerechtsgebouw dat De Clerck voor ogen heeft zou 25 miljoen euro kosten. Hij stelt dat tegenover de kostprijs van de renovatie van het oude gebouw, die hij op 18 miljoen euro schat. De vraag is of minister van Financiën Reynders, die beweerde het geld niet te vinden voor die renovatie en zelfs niet voor herstelwerken, de fondsen zal willen vrijmaken voor die nog grotere investering.

Het gebouw zou aansluiten op het bestaande gerechtsgebouw II, Beheerstraat 41, waarin sinds 2002 de diensten van de arbeidsrechtbank, het vredegerecht, de politierechtbank en de handelsrechtbank huizen. In de nieuwbouw moet plaats zijn voor de rechtbank van eerste aanleg, de correctionele rechtbank, de jeugdrechtbank, de griffie van het onderzoek enzovoort. Het zou een torengebouw worden van zes verdiepingen, 10.000 m² bovengrondse ruimte en 3700 m² ondergronds. Het bouwterrein is nu al in handen van de Regie der Gebouwen. Eerder wou de federale regering daar een Kortrijkse Financietoren bouwen, later een hoofdkwartier voor de federale politie, en nog later een gedeeld complex voor federale en lokale politie samen. Voor de politie is intussen al geruime tijd beslist een complex te bouwen aan de overkant van de westelijke binnenring (Burgemeester Lambrechtstraat).

De Clerck zelf ziet het nieuwe gerechtsgebouw voltooid in 2013 of 2014. Dat is heel optimistisch. In elk geval moet men de afwerking afwachten van het ruimtelijk uitvoeringsplan nr. 1 Kortrijk-Weide in opdracht van Stad Kortrijk. Voor dat RUP was al het startschot gegeven en het is te hopen dat het nieuwe project de opmaak van het plan niet zal vertragen. Als eerste stap voor dat RUP wordt een milieu-effectenrapport uitgewerkt.

Herbestemming

Als dat allemaal bewaarheid wordt, komt het monumentale justitiepaleis van Kortrijk, dat een heel bouwblok vult, tegen 2015 leeg te staan. De federale overheid zou de boel dan verkopen. Stad Kortrijk is daar niet rechtstreeks bij betrokken. Maar een stad kan het zich niet veroorloven een dergelijke belangrijke site te laten verkommeren tot een stadskanker. Voor zover zich geen gegadigden spontaan aanbieden, zal de stad wel zedelijk verplicht zijn zelf op zoek te gaan naar een degelijke herbestemming.

Dat zal geen gemakkelijke opdracht zijn. Ongeveer in die periode komen ook vier uitgestrekte klinieksites leeg te staan - voor een ervan, het Sint-Niklaasziekenhuis is al een herbestemming gevonden - en wie weet ook enkele schoolsites. Het is maar de vraag of dat de beleidskracht van het Kortrijkse stadsbestuur niet te boven zal gaan.

Maar laat ons eerst afwachten of het allemaal wel zo een vaart zal nemen.

11:52 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (5) |  Facebook |

Commentaren

Omgevingslawaai op Kortrijk Weide in juli 2007 heeft stad een akoestische studie laten uitvoeren over het omgevingsgeluid op de inplantingszone van het nieuwe politiegebouw. Op alle vier de meetpunten werd de norm (de Leq-waarde) voor woongebieden overschreden. Kort nadat ik daarover schreef op mijn weblog is de uitslag van de studie verdwenen van het internet.

Gepost door: Frans Lavaert | 02-03-09

We kunnen er misschien het kabinet van de nachtburgemeester in installeren. Of een groot café, of een danstempel, compleet met hotel voor vermoeide feestvierders. Of misschien een Buda Kunstenpaleis.

Gepost door: Adelbert, kunstenaar | 07-03-09

justitiepaleis de vraag is of de rekening al eens is gemaakt van de kosten voor studie van de vernieuwing van het paleis door architect Stefaan Beel ?Misschien kan die al beginnen met het ontwerp voor het nieuwe gerechtshof deel 2 of bestaat het plan al.

Gepost door: Vermeulen Ivan | 07-03-09

De kosten? Daar vegen wij ons gat aan, Waterwegen en Zeekanaal hebben geld zat.

Gepost door: Adelbert, kunstenaar | 08-03-09

de Kortrijkse immo-klub Wat de toekomst van grote immobiliën in de stad Kortrijk betreft kunnen we misschien een beroep doen op de beruchte ons-kent-ons Vlerick-Bouckaert-Dumolin klub aangevuld met Ignace Gheysens plus Stefaan De Clerck als spin in het web. Geen betere godfathers te vinden om dat varkentje te wassen.

Gepost door: walter maes | 10-03-09

De commentaren zijn gesloten.