31-10-08

Wordt babyboomgeneratie in Kortrijk bovengronds begraven?

Jozef Weyts

Op het stadhuis in Kortrijk maakt men zich op voor een piek van overlijdens tussen 2020 en 2030, als de babyboomgeneratie aan de beurt komt. Ter voorbereiding daarvan wil het stadsbestuur plaats maken op de bestaande kerkhoven, met ontgravingen, verwijderen van grafstenen en eventueel zelfs hergebruik van waardevolle grafmonumenten. Moniek Gheysens, gemeenteraadslid OpenVLD, vindt dat zonde. Van al die plekken van geconcentreerde emotie moet men afblijven, ook al is het graf zelf vergaan of langzaam opgezogen door de zompige kleilagen. Bescherm Kortrijks grootste dodenakker, het Sint-Janskerkhof, als monumentaal stadsgezicht. Voor de overlijdensgolf van de babyboom-Kortrijkzanen heeft Moniek een andere oplossing: bovengronds begraven, zoals in het zuiden.

De belangstelling voor het 'funerair erfgoed' is in Kortrijk nog jong. Op aandringen van de ijverige ambtenaren van de erfgoedcel heeft schepen Marie-Claire Vandenbulcke, OpenVLD, de inventarisatie van de waardevolle graven op gang getrokken, om te beginnen op het Sint-Janskerkhof.

Keizer-koster

In Kortrijk wordt begraven op de in gebruik gebleven begraafplaatsen van de deelgemeenten (èn van het gehucht Watermeulen), op het nieuwe designbegraafpark op Hoog Kortrijk, en op het traditionele Sint-Janskerkhof aan de Meensesteenweg, slechts door de spoorweg gescheiden van het Guldensporenstadion van KVKortrijk.

Toch is ook het Sint-Janskerkhof slechts een dikke 120 jaar oud; voor een dodenakker is dat nog jong. Kortrijk begroef voorheen zijn doden meestal rond de Sint-Maartenskerk, tot de verlichte Oostenrijkse keizer Jozef II het om hygiënische redenen verbood te begraven in het stadscentrum. Door toedoen van de keizer-koster werd dan in 1785 een stedelijke begraafplaats geopend op de uitgestrekte terreinen van de Kortrijkse leprozerij, de Groote Madeleene, waar nu het Magdalenapark is in de Marksesteenweg.

Maar daar had men veel last van water. Ook nu staat het park bij momenten een halve meter onder water. En lijken die in het water liggen, vergaan niet. Vandaar dat het stadsbestuur een eeuw later een tweede begraafplaats in gebruik nam: het kerkhof in de Meensesteenweg aan de grens met Bissegem. Het werd door het conservatief-katholiek stadsbestuur toegewijd aan Sint-Jan, zoals de Sint-Jansmolen en de Sint-Jansput op de dichtstgelegen stadsvestingen (Overleie). Op het Magdalenakerkhof bleven intussen  alleen nog de familiekelders in gebruik, tot het kerkhof in 1944 letterlijk werd omgewoeld door de geallieerde bombardementen - die ook onder de levenden veel slachtoffers maakten.

Eeuwige vergunning

Voor zover men niet gekozen heeft voor crematie wordt men op Hoog Kortrijk begraven in prefabkeldertjes en op het Sint-Janskerkhof in de volle grond of in de familiekelder. Zoals de wet maakt Kortrijk onderscheid tussen grafconcessies - vroeger 'eeuwige vergunning' genoemd - en niet-geconcedeerde graven. Wie kiest voor een grafconcessie betaalt ervoor, voor 30 of 50 jaar. Na afloop van die periode kunnen de nabestaanden telkens voor 10 jaart 'bijbestellen'. Een niet-geconcedeerd graf is gratis. De wet zegt dat de gemeente dergelijke gratis graven minimum 10 jaar moet bewaren; in Kortrijk behoudt men ze 18 jaar.

Maar er is een zekere terughoudendheid om grafstenen waar niemand meer naar omkijkt of voor betaalt, te verwijderen. Het gaat tenslotte om stenen erfgoed. Anderzijds strookt het niet met de gelijkheidsgedachte - en in de dood zijn wij allen gelijk - dat men de ene familie doet betalen voor het behoud van een graf en de andere familie niet.

De dienst leefmilieu, die de begraafplaatsen beheert, en de erfgoedcel hebben zich in het stadhuis bijeengezet om dat probleem aan te pakken. Bovendien doemt er voor de toekomst een ander probleem op: plaatsgebrek. Tussen 2020 en 2030 zullen de Kortrijkzanen van de babyboomgeneratie massaal de geest geven [denken ze op het stadhuis werkelijk dat wij niet ouder dan 80 willen worden?] en dan kan het gaan spannen aan de Meensesteenweg en de Ambassadeur Baertlaan.

Stadsgezicht

Toekomstgericht wil men het oude Sint-Janskerkhof gaan herschikken. Een inventarisatie van de waardevolle graven is al bezig. Monumentale graven met een zekere architecturale of artistieke waarde wil men hoe dan ook bewaren. Maar als het om graven gaat waarvoor niemand meer betaalt, worden ook oplossingen onderzocht zoals verhuis naar een bepaald museumachtig gedeelte van het kerkhof of terbeschikkingstelling van andere families die willen investeren in het behoud en het hergebruik van het monument. Uiteraard zouden graven met een historische betekenis, bijvoorbeeld van belangrijke personen, behouden blijven zonder hergebruik. Wel is verplaatsing naar een soort erepark niet uitgesloten. De discussie over welke overledene daarvoor in aanmerking komt, is geopend.

Een andere mogelijkheid houdt meer rekening met de stedelijke dodenakker als stadsgezicht. Bepaalde percelen met veel oude graven zou men eventueel op zijn geheel bewaren als funerair erfgoed. Als problematisch wordt hier gezien dat de meeste graven na verloop van tijd inzakken. Waar op een kelder is gebouwd, heeft men meer kans dat het bouwsel recht blijft staan. Maar waar de grafsteen, al dan niet op fundering, bovenop de kist in de volle grond is geplaatst, is de stabiliteit veel minder gegarandeerd. Op het moment dat de kist door vermolming ineenstuikt, ontstaat er een leegte waarin steen, kruis en andere symbolen verzinken. In Kortrijk vindt men dat niet proper.

Moniek Gheysens, het meest vrijgevochten gemeenteraadslid van OpenVLD in Kortrijk, ziet die plannen met lede ogen aan. Zij noemt het onomwonden 'grafschennis' en: "een totaal gebrek aan respect voor de doden, en voor de ambachtslui en kunstenaars die met veel liefde en vakkennis de zerken vorm gaven". Gebroken ornamenten, bouwvallige graven en met klimop overwoekerde laatste bestemmingen, ziet zij juist als sfeerbepalend voor een kerkhof met adelbrieven. Een begraafplaats mag er volgens de Heulse politica helemaal niet opgeboend bij liggen. En precies de bonte mengeling van stijlen en materialen maakt van een kerkhof een boeiende plek om te bezoeken.

Met haar interessante mening komt Moniek Gheysens wel in aanvaring met de wetgeving. Artikel 10 van het Vlaamse begraafplaatsendecreet zegt radicaal : "De geconcedeerde graven moeten onderhouden worden". De burgemeester moet van het decreet de kerkhoven aflopen om verwaarlozing op te sporen. Verwaarlozing wordt in het decreet plastisch omschreven als "doorlopend onzindelijk, door plantengroei overwoekerd, vervallen, ingestort of bouwvallig". Aan de familie moet de kans worden gegeven om binnen het jaar het graf op te knappen; zoniet  moet de gemeenteraad de concessie opdoeken.

Flat-begraven

Voor de talrijke generatie van de boorlingen uit de jaren 50 en 60 heeft Moniek Gheysens een andere oplossing in petto: het 'flat-begraven'. Dat bestaat erin dat men de kisten bovengronds inschuift in galerijwanden. In het zuiden is dergelijke begraafmethode courant omdat men moeilijk putten kon hakken in de rotsachtige ondergrond [hoewel men dat toch probeerde, bijvoorbeeld bij het kerkje van de godvergeten prochie van Saint-Pantalon in de Haute Provence].

Het decreet van 16 januari 2004 (artikel 17, §1) op de begraafplaatsen en de lijkbezorging heeft bovengronds begraven mogelijk gemaakt - juist zoals het de verplichting heeft afgeschaft een kist te gebruiken. Naar het schijnt, is die 'liberalisering' er gekomen om te voorkomen dat men op begraafplaatsen onder de zeespiegel (Oostende) of met hoog grondwater (polders) overledenen in het water moest ter aarde bestellen. In West-Vlaanderen zijn er om die reden al gravenwanden in Oostende en Gistel. In Lanaken (Rekem) in het verre Limburg is men er ook mee aan het experimenteren.

Moniek Gheysens wil het stadsbestuur van Kortrijk daartoe ook overhalen. Waarom er geen designwedstrijd voor jonge ontwerpers rond organiseren, vroeg zij in de gemeenteraad? Het antwoord van haar partijgenote - en vroeger als gemeenteraadslid bijna even vrijgevochten - schepen Marie-Claire Vandenbulcke was niet onmiddellijk afwijzend. Wel hield de bewindsvrouw een slag om de arm. Zij wil eerst een kosten-batenanalyse laten maken vooraleer zij - of binnenkort haar CD&V-opvolger - een dergelijke gravengalerij laat bouwen. Ik denk dat Moniek Gheysens in de komende jaren daarover de gemeenteraad nog met creatieve interventies zal moeten verrassen.

Het graf op de foto is van Jozef Weyts. Ten onrechte is die man in de vergetelheid geraakt. Hij was niet alleen het eerste socialistische gemeenteraadslid van Kortrijk maar ook de eerste arbeider die democratisch verkozen werd. In de tijd van de slechts half democratische verkiezingen onder het 'meervoudig algemeen stemrecht voor mannen' (1885-1921), werd er na de verkiezing van de gemeenteraad een extra verkiezing gehouden bij de arbeiders en de patroons, die samen 4 extra raadsleden mochten afvaardigen. Het eerste gemeenteraadslid van de arbeiders was kameraad Jozef Weyts in 1911. Dit is dus een graf dat om historische redenen zeker moet bewaard blijven.

14:57 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

27-10-08

Slechts halve makeover voor Oude Leie in het centrum van Kortrijk

Broelkaai

De heraanleg van de kaaien van de Oude Leie in Kortrijk heeft jaren vertraging opgelopen. Het vorige stadsbestuur, CD&V-sp.a, bracht alles in gereedheid om in 2007 Broelkaai en Verzetskaai aantrekkelijker te maken. Het huidige stadsbestuur, CD&V-OpenVLD, wil pas volgend jaar eraan beginnen en dan nog voor slechts de helft van de heraanleg. Intussen loopt ook de verbreding van de Nieuwe Leie alsmaar meer vertraging op. De in 2006 afgesproken einddatum van 2010 kan onmogelijk worden waargemaakt.

Kreetjes

Eind december 2004 besliste het toenmalige CD&V-sp.a-stadsbestuur de tijdelijke associatie Arcadis-Gedas-JPLX-Michel Desvigne aan te stellen als ontwerpbureau voor het project 'heraanleg Oude-Leieboorden'. Het algemene concept dat van hen werd verlangd, moest betrekking hebben op de hele Oude Leie, van de splitsing ter hoogte van de Handelskaai (de nieuwe 'tip' van het Buda-eiland) tot de samenvloeiing met de Nieuwe Leie aan het Albertpark. Daaraan gekoppeld moesten de verenigde ontwerpbureaus meteen ook uitvoeringsplannen uitwerken voor de eerste fase: de heraanleg van de Broelkaai en de Verzetskaai (het bekendste stuk Oude Leie, tussen de Leiebrug en de Broeltorens).

Het stadsbestuur was er intussen in geslaagd Waterwegen en Zeekanaal (W&Z NV, Vlaams Gewest) ervan te overtuigen het project mee te financieren. Een stuurgroep werd opgericht om het concept en de plannen van het ontwerpersbataillon te beoordelen. In de stuurgroep zitten vertegenwoordigers van de stad, Waterwegen en Zeekanaal NV en het Agentschap RWO-Onroerend Erfgoed. Die stuurgroep, daarin gevolgd door het stadsbestuur, ontving in maart 2006 het huiswerk van de ontwerpers met enthousiaste kreetjes. Zie mijn te optimistisch stukje van een paar jaar geleden.

STERK door water

Het was de bedoeling na het afsluiten van de De Coene-tentoonstelling op Buda-Kunsteneiland halverwege januari 2007 onmiddellijk in gang te schieten. Tegelijk met de heraanleg van de Kapucijnenstraat en de Korte Kapucijnenstraat - ooit het 'mirakelstraatje' en na enkele jaren van verval nu weer op dreef - zou men de Broelkaai en de Verzetskaai aanpakken. Tegen de zomer van 2007 gingen wij een dubbele promenade rijker zijn, die de Graslei in Gent naar de kroon zou steken. Had men zich maar aan die deadline gehouden! Dan was men de grote openlegging van de binnenstad (voor het megawinkelcentrum K) voor geweest. Maar het heeft niet mogen zijn.

Er rees verzet van enkele winkeliers in de nabijgelegen O.L.Vrouwestraat, die gekant waren tegen het opdoeken van de parking op de Verzetskaai. Daarop besliste het stadsbestuur in mei 2007 de eerste fase in twee te hakken. Met de heraanleg van de Verzetskaai - waar nochtans de horeca-zaken te vinden zijn - zou men wachten tot na de realisatie van een nieuw parkeergebouw (of -kelder) op parking Dam. Intussen meende het stadsbestuur ook voor dit project gelden van Europa te kunnen binnenrijven. In allerijl werd een Europees project, "STERK door water" ingediend.

Lammeren

Nu blijkt alvast het bestek voor de aanbesteding van de heraanleg van de Broelkaai op enkele details na klaar te zijn. De stedenbouwkundige vergunning kan worden aangevraagd. Het stadsbestuur heeft onlangs beslist om op de begroting voor volgend jaar de nodige gelden op te nemen voor de aanbesteding en gunning van de bouwopdracht. Toch zouden de werkzaamheden pas eind 2009 of begin 2010 kunnen starten. Een mogelijke vertragingsfactor zou kunnen zijn dat de Vlaamse Maatschappij voor Watervoorziening van het project gebruik maakt om de waterleiding naar het eiland Buda te versterken - wat nodig is. In dat geval is het wachten op de timing van de VMW.

Eerder was er een afspraak met het Vlaamse Gewest (W&Z NV) over de verdeling van de kosten. Voor W&Z zijn de bouw van de kaden, de verlagingen van de openbare ruimte dichter bij het water en de constructies in het water. Voor de stad rest de financiering van de wegen, de riolen en het meubilair. Die verdeelsleutel wordt ook toegepast bij de heraanleg van de Broelkaai. De totale kostprijs van het (deel-)project is 1.790.598,70 euro zonder BTW. Daarvan wordt 1.072.476 euro betaald door W&Z en 718.122,70 euro door de stad (868.928,47 euro met BTW). Hoeveel Europa zal lammeren, is een onbekende.

Onbekend

Een van de uitgangspunten van de heraanleg van de Oude-Leieboorden is de stedelingen en de bezoekers meer in contact te brengen met het stilaan weer properder wordende Leiewater. Vandaar dat het ontwerp voorziet in licht naar de Leie hellende pleinen, terrassen en trappen. De heraanleg moet naadloos aansluiten op de succesvol vernieuwde Kapucijnenstraat.

Voor de volgende fasen van het project Oude-Leieboorden is het dus wachten. De Verzetskaai, waar de aanwezige horecazaken wenen om terrasruimte - een mooiere ligging is er niet in Kortrijk, maar dat staat daar nu vol geparkeerd blik - moet zoals gezegd wachten op de bouw van het parkeergebouw op parking Dam. Realisatiedatum onbekend.

Het bejubelde concept wou van de hele Oude Leie een jachthaven maken - Portus Ganda achterna. Maar daarvoor dienen zowel de Kasteelbrug aan de instroom als de Dambrug aan de uitstroom opgehoogd worden. Ongewild fungeren beide bruggen thans als hoogtebegrenzer voor pleziervaartuigen. Realisatiedatum daarvoor: nog meer onbekend.

2015?

Die vertraging verzinkt evenwel in het niet bij de aanslepende verbreding van de Nieuwe Leie. In 2006 streek Kortrijk nog met W&Z de plooien glad met betrekking tot de komende cruciale fasen van de Leievebreding. Toen werd als nieuwe einddatum 2010 naar voren geschoven.

Men ging ervan uit dat na de afwerking van de nieuwe Noordbrug, een opvallende tuikabelbrug, in 2008 zou kunnen begonnen worden aan de moeilijkste fase: de verbreding ter hoogte van de Budabrug, met vervanging van diµe bestaande 'kemelbrug' door een op- en neergaande tafelbrug en een passerelle voor voetgangers en fietsers (eventueel ter hoogte van de vroegere Reepbrug). Vergeet het. De tuikabelbrug is nog verre van gerealiseerd en met de verbreding van het stuk onder de Budabrug zal men wijselijk wachten tot het stof van de aanpassing van de doorgangswegen naar winkelcentrum K is opgetrokken. Wordt het 2015?

10:39 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (1) |  Facebook |

25-10-08

Mogelijks wordt Kortrijk Xpo een grote groene elektriciteitscentrale

hallen22

De zes hallen van Kortrijk Xpo worden mogelijks een grote groenestroomcentrale. Op de daken komt een zee van fotovoltaïsche zonnepanelen. En op de parkings een of meer reusachtige windmolens. Als het van de Xpo-directie afhangt, wordt dat onmiddellijk gerealiseerd, met BVBA Enfinity voor de zonnecentrale en met Electrabel voor de molens. Maar de gecompliceerde eigendoms- en concessiesituatie tussen Xpo, de stad en het Stadsontwikkelingsbedrijf (SOK) staat een vlotte installatie in de weg. Als eigenaar en concessiegever van het domein en bepaalde hallen eist de stad zijn deel van de fabuleuze winsten. En bovendien is de stad van oordeel - niet ten onrechte - dat gelijk wie hier de opdrachten geeft, de mededinging moet laten spelen. Men kan niet zomaar met een exclusieve partner in zee gaan. Overigens gebruikt Xpo ook nu al uitsluitend groene energie - in dit geval veeleer witte energie want afkomstig van waterkrachtcentrales uit de Franse Alpen. A propos, heeft het stadsbestuur er al aan gedacht andere stadsgebouwen te voorzien van zonnepanelen en windmolens?

Sinds de lente gebruikt Kortrijk Xpo, het beurzencomplex op Hoog Kortrijk nog alleen energie van 100% hernieuwbare oorsprong. Een voorbeeld dat kan tellen! In concreto wordt stroom afgenomen van AlpEnergie via Electabel/Suez. AlpEnergie is een dochter van Electrabel, die garandeert dat de stroom die zij levert, komt van de waterkrachtcentrales van CNR (Compagnie Nationale du Rhone) en SHEM (Sociètè Hydroélectrique du Midi) uit de Franse Alpen. 'Witte' stroom dus.

Enfinity

Maar Xpo wil het milieupad nog verder bewandelen. De hallenexploitant wil op energetisch vlak zelfbedruipend worden en zo mogelijk zelfs producent voor andere gebruikers op het net. Daartoe nam Xpo contact met BVBA Enfinity (Sint-Denijs-Westrem) voor de bedekking met zonnepanelen van haar hectaren grote daken, en met Electrabel voor de bouw van windturbines op haar uitgestrekte winderige parkings.

Enfinity is een 'start-up' waaraan West-Vlaams privé-investeringskapitaal aan de basis ligt. Met forse inbreng van Fortis Bank (!) en Besi, de toeleverancier van de chipsindustrie BE Semiconductor Industries, heeft de BVBA 'oneindige' ambities. Voor niet minder dan 51,2 miljoen euro is Enfinity zonneparken aan het bouwen in Spanje, in samenwerking met het Portugese engineeringsbedrijf Martifer Solar. Maar dat is nog maar een begin.

Tegen eind 2009 wil de BVBA in 16 landen actief zijn en voor 1,2 miljard euro zonnepanelen on portefeuille hebben, waarvan 180 miljoen euro in Vlaanderen. Hier is de commerciële taktiek van Enfinity erop gericht om op een of andere manier zijn zonnepanelen te kunnen plaatsen op industriële gebouwen. Meestal huurt de firma de daken en verrkoopt zij de opgewekte stroom meteen aan het bedrijf in kwestie, transmissieverliezen en distributiekosten uitsparend.

Financieel voordeel

Op de hallen van Xpo wil Enfinity voor 20 jaar een zakelijk recht van opstal bekomen voor de plaatsing en de leidingen van zijn zonnepanelen. De installatiewerkzaamheden zouden vooraf 3 jaar in beslag nemen. Zodra de zonnecentrale werkt wil Enfinity 15 euro per kWp (kiloWatt-piek) per jaar betalen. Als men erin slaagt 40% van de daken in te nemen - een realistische schatting -, dan wordt de jaarvergoeding geraamd op zowat 12.000 euro.

Daarbij krijgt Xpo de kans om de stroom die op haar daken wordt opgewekt, aan te kopen. Enfinity verkoopt die stroom voor de fantastisch lage prijs van 0,07 euro per kWh - vergelijk dat met de industriële prijs van Electrabel die 0,20 euro per kWh bedraagt. Dat alles zou over een periode van 20 jaar een financieel voordeel opleveren van niet minder dan 750.000 euro, zonder 1 eurocent zelf te investeren.

Electrabel

Bij het zien van zoveel 'groen idealisme' kwam ook Electrabel bij Xpo aankloppen met een voorstel. De elektriciteitsgigant wil op het hallencomplex een poot aan de grond houden door de bouw van een of meer windmolens. Electrabel biedt daarvoor een jaarlijkse vergoeding van 20.000 euro per molen. De stadsdiensten oordeelden al dat er geen stedenbouwkundige bezwaren zijn tegen de bouw van dergelijke turbines. Electrabel dringt erop aan uitsluitsel te krijgen over een eventuele toestemming op korte termijn.

Juridisch kluwen

Maar zo vlot als Electrabel het zou wensen kan de groene stroomcentrale op de hallensite niet op gang worden gebracht. Het is niet bij de technische uitwerking van al die groene huzarenstukjes dat er moeilijkheden worden verwacht, maar bij het juridische kluwen van eigendoms- en andere zakelijke rechten en concessies waaronder Xpo zich draaiende moet houden.

Op vandaag is de stad volledig eigenaar van heel de grond, het inkomgebouw en de hallen 1, 2 en 3. De hallen 4 en 5 zijn tijdelijk eigendom van Xpo, tot 2025 wanneer de concessieovereenkomst ten einde loopt. In 2025 vallen die hallen toe aan de eigenaar van de grond, de stad dus. Halle 6 is van Xpo, dat daartoe een opstalrecht heeft; in 2011 wordt ook die halle stadseigendom voor 1 Belgische frank (0,025 euro). Het hele hallendomein wordt voorts ook geregeerd door de talrijke regels van de concessieovereenkomst, die afloopt in 2025.

Volgens artikel 20 van de concessieovereenkomst heeft Xpo een bouwrecht voor alle mogelijke nieuwbouw en verbeteringswerken op voorwaarde van een voorafgaande en uitdrukkelijke toestemming van de stad. Het is in het kader van dat artikel dat Xpo aan de stad toestemming heeft gevraagd om met Enfinity te mogen in zee gaan. Daarbij gaat Xpo er naïefweg vanuit dat het alle opbrengsten van de samenwerking met Enfinity op zak mag steken.

Het stadsbestuur vindt het evenwel niet zo evident dat de inrichting van een zonnecentrale valt onder het concessionele bouwrecht van Xpo. Ook wil het stadsbestuur zijn deel van de opbrengsten.

LED's

En het dreigt nog ingewikkelder te worden. Voor de financiering van de expansie van het hallencomplex is door de gemeenteraad van maart 2008 een plan goedgekeurd om een Xpo-ontwikkelingsmaatschappij (Xom) op te richten. Daartoe zou een nieuw autonoom stadsbedrijf worden opgericht als filiaal van het bestaande Stadsontwikkelingsbedrijf, SOK.

Aandeelhouders van Xom worden de stad en het SOK, die de gronden en gebouwen in eigendom van de stad inbrengen (geraamd op 10 miljoen euro), de Provincie West-Vlaanderen (4,45 miljoen euro cash, waarvan 742.000 euro opbrengst van de verkoop van haar aandelen in Leiedal), en Leiedal (250.000 euro cash). Van Europa worden voor 3,5 miljoen euro subsidies verwacht - maar helemaal zeker is dat niet en om de subsidieaanvraag kracht bij te zetten zal men Xpo doen samenwerken met de West-Vlaamse hogescholen (in een vzw die 'laagdrempelige expertise- en dienstverleningscentra', LED's, moet oprichten voor de lokale KMO's). Xpo zelf wordt een 'Xem', een Xpo-exploitatiemaatschappij, met haar eigen huidige aandeelhouders. Wie kan nog volgen?

In elk geval moet dat spinnenweb van relaties 8,5 miljoen euro cash opbrengen waarmee Xpo zijn expansieplannen, verwerkt in een 'masterplan', kan financieren. Bovendien gaat de Xom nog een lening aan van 2,63 miljoen euro, die evenwel door de Xem zal afbetaald worden à rato van 200.000 euro per jaar. Vanaf 2010 betaalt de Xem ook nog eens 240.000 euro per jaar aan voormelde vzw (die met de LED's). Hoe moeten onder al die belanghebbenden - die uiteindelijk alle de gemeenschap vertegenwoordigen! - de opbrengsten van de groene investeringen op de hallensite worden verdeeld?

Mededinging

Er is nog een ander, fundamenteel, probleem. Niet ten onrechte vraagt het stadsbestuur zich af - processen bij het Europese Hof van Justitie doemen op - of de plaatsing en exploitatie van zonnepanelen zomaar aan Enfinity kan toevertrouwd worden. Men zal er niet aan ontsnappen op een of andere manier de concurrentie te laten spelen. Er is zelfs nog een ander alternatief. Waarom zou de overheid niet zelf die panelen laten plaatsen en uitbaten? De stadsdienst Facility rekende al uit dat het een investering van zowat 5 miljoen euro zou kosten, met een terugverdientijd van amper 10 jaar; na die 10 jaar zou de volledige opbrengst naar de gebouweneigenaar gaan.

Dezelfde opmerking kan worden gemaakt voor de bouw van windturbines op het hallendomein. Ook hier kan men niet zomaar exclusiviteit geven aan Electrabel. Minstens moet ook hiervoor de mededinging worden georganiseerd.

Om eruit te geraken heeft het stadsbestuur op 14 oktober jl. beslist een vooronderzoek te starten. Aan Xpo wordt gevraagd zijn dossier te vervolledigen en af te stemmen op een of andere aanbestedingsprocedure.

De vraag die bij mij opwelt bij heel die affaire is: wordt het niet hoog tijd dat het stadsbestuur ook voor andere stadsgebouwen (ontmoetingscentra, nieuw stadhuis, gebouwen van de technische en logistieke diensten, sporthallen, zwembaden enzovoort) eens laat onderzoeken of de plaatsing van groenestroomopwekkers mogelijk is.

Kortrijklinksbekeken: Marc, je bent toch gemeenteraadslid. Zou je die vraag dan niet beter stellen in de gemeenteraad?

Marc: Misschien doe ik dat wel.

12:12 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (10) |  Facebook |

22-10-08

Koopt stad Kortrijk pralinedoos voor Eurodistrict?

casino1

VOKA - Kamer van Koophandel van West-Vlaanderen wil af van zijn gebouwen in de Kortrijkse binnenstad. De Kamer heeft een optie genomen op grond op het Kennedypark, een bedrijvenzone die ooit door de intercommunale Leiedal is ontwikkeld op Hoog Kortrijk om er de hoofdkwartieren van het Kortrijkse bedrijfsleven te vestigen.Maar om te kunnen bouwen heeft de organisatie van Jo Libeer centen nodig, die zij hoopt bijeen te halen door de verkoop van haar huidige kantoren. Het betreft onder meer het beschermde gebouw met pronkgevel op het Casinoplein, een verzameling salons rond een concertzaal. De Kamer van Koophandel heeft dat gebouw eerst te koop aangeboden aan het stadsbestuur van Kortrijk. Het stadsbestuur is geïnteresseerd en is onderhandelingen begonnen met de verkopers. In de pers zag burgemeester Stefaan De Clerck al direct een paar bestemmingen voor het Casinogebouw: onderdeel van het Muziekcentrum of administratieve zetel van het onlangs opgerichte Eurodistrict (met Rijsel en Doornik). De Kamer van Koophandel vraagt 2,5 miljoen euro. Is het complex dat wel waard, en zo ja is het een prioritaire opdracht van de stad om het te kopen? Is aankopen hier wel de efficiëntste manier om het monumentale gebouw te bewaren?

Grande Harmonie

Het is een klein wonder dat een gebouw van 1844 met een dergelijk frivool verleden is blijven bestaan in het soms al te zakelijke Kortrijk. En als het Casinogebouw is blijven bestaan, dan is het bovendien dank zij de Kamer van Koophandel, waar de zakelijksten onder de Kortrijkzanen samentroepen.

Het hoofdgebouw van de eigendommen van de Kamer van Koophandel op het Casinoplein en in de Koning Albertstraat is in 1844 gebouwd in opdracht van de 'Société de la Grande Harmonie de Courtrai', als concertgebouw zegt men. Wat er ook van zij van die oorspronkelijke functie, de architect was Camille Dehults. Volgens de site van het Liberaal Archief  is de man in 1802 geboren in Doornik en was hij daar lid van de loge Les Frères Réunis; in 1838 is hij in Kortrijk komen wonen. De Société organiseerde muziektornooien. Zij ging later op in het Muziek van de Burgerwacht, een liberaal gezind gezelschap.

In 1851 moest de Société het gebouw al verkopen uit financiële noodzaak. Koper was het bisdom, dat er een Franstalige school in onderbracht waarin betalende leerlingen werden klaargestoomd voor het katholieke stadscollege (Sint-Amand). De grote tuin, die zich uitstrekte tot het Robbeplein, werd verkaveld. In 1950 nam het Textielpatroonsverbond er zijn intrek, gevolgd door diverse ondernemersverenigingen en uiteindelijk ook de Kamer voor Handel en Nijverheid, later opgenomen in VOKA (ex VEV) - Kamer van Koophandel van West-Vlaanderen.

Sissi

Het gebouw is bijzonder en niet alleen omwille van zijn eerbiedwaardige ouderdom. Het heeft een pronkgevel in neoclassicistische stijl, met driehoekig fronton, pilasters (nep-zuiltjes) en zuilen met ionisch kapiteel, rondbogige ramen, balusterborstweringen, een heuse kroonlijst en al wat je maar wil. De façade is proper bepleisterd en geschilderd. Het ziet er perfect uit als een negentiende-eeuwse speelzaal, hoewel het nooit een casino is geweest. 

Ook binnenin is het decor dat bij bourgeois in de tijd van Leopold I zo in de mode was - en doet denken aan een pralinedoos - deels bewaard. De inventaris van het Vlaams Instituut voor Onroerend Erfgoed loopt over van bewondering: Deels bewaard neoclassicistisch interieur met onder meer centraal salon met gecanneleerde zuilen en pilasters. Bepleisterde plafonds. Gang met marmeren vloer met centraal stermotief. Behouden wandverlichting. Monumentaal trappenhuis met op de bovenverdieping met faux-marbre beschilderde zuilen. Indrukwekkende 'feestzaal' met behouden luchters met art-deco-inslag. 

Kortom een antiek receptie-, banket- en concertgebouw. Het gebouw is beschermd sinds 1996. Die bescherming is terecht. Het gaat inderdaad om interessant bouwkundig erfgoed, dat beeldbepalend is voor een mooi stadsplein (parking weliswaar). Maar wat doe je ermee? Wat kan men heden ten dage nog aanvangen met een decor waarin een van de Sissi-prenten kon opgenomen zijn?

Woeste grond

Geen wonder dat VOKA-Kamer van Koophandel van West-Vlaanderen ervan af wil. De verkoop kadert in een poging om hun verspreide diensten te hergroeperen. In de provincie wil de Kamer alleen nog een 'representatiegebouw' in Brugge behouden en een administratieve zetel in Kortrijk. Daartoe heeft de Kamer op het Kennedypark (hoek Kennedylaan-Munkendoornstraat, met uitzicht op de nieuwe gebouwen van de fusiekliniek) een optie genomen op 4000 m² bouwgrond. Maar eer VOKA-West-Vlaanderen tot de bouw van een kantoorcomplex kan overgaan, moet de ondernemersorganisatie eerst haar panden aan het Casinoplein en aansluitend in de Albertstraat zien te verpatsen.

Afgevaardigd-bestuurder Jo Lybeer van VOKA geeft de stad de eerste kans tot kopen. Hij gaf het stadsbestuur zelfs al een rondleiding ter plekke. De eigendom bestaat uit diverse delen die afsplitsbaar zijn: het al beschreven hoofdgebouw, Casinoplein 10, 560 m² groot, een woonhuis, Koning Albertstraat 27 (370 m²), een kantoorgebouw, Koning Albertstraat 17 (110 m²), zelfs 2 percelen 'woeste grond' te bereiken vanuit de Albertstraat (180 m²), en een parking, vroeger de tuin, van 954 m².Vraagprijs van VOKA: tussen de 2,3 en 2,5 miljoen euro; dat is althans wat in de pers verscheen.

Verlekkerd

Burgemeester Stefaan De Clerck zat van de zomer al bijeen met genoemde Jo Libeer en West-Vlaams VOKA-voorzitter Patrick Vanden Avenne. De burgemeester is verlekkerd op het pand. Hij zou uit de opbrengst van de uitverkoop van het overtollige vastgoed van de stad (zie mijn eerdere stukken) willen putten om het pronkpand te betalen. Hij kon zijn stadsbestuur ervan overtuigen de onderhandelingen met de huidige eigenaars te beginnen (beslissing van het college van burgemeester en schepenen van 10 september jl.).

Maar er komt ook nog een studie. De stadsdiensten zijn immers niet zomaar overtuigd van de goede staat van het gebouw. "Wij beschikken over weinig (te weinig?) informatie om een goed oordeel te vellen over de bouwfysische toestand van de diverse gebouwen". Een grote onbekende zijn de te verwachten jaarlijkse onderhouds- en verbruikskosten. In 1844 waren ook de rijkaards al blij dat ze zich konden opwarmen aan de walmende open haard en was het woord isolatie nog lang niet uitgevonden. Bovendien gaat het hier om een gebouw dat niet is gebouwd voor permanent gebruik en waarbij de verwarmingsaspecten dan ook niet belangrijk waren voor de ontwerper.

De stadsdienst Facility merkt ook fijntjes op dat grote verbouwingswerken niet evident zijn aangezien de Casino van buiten en van binnen beschermd is bij ministerieel besluit van 18 april 1996. Probeer in die omstandigheden maar eens een degelijke isolatie aan te brengen of een passende herbestemming te geven aan een gebouw bestaande uit een balzaal omringd met salons.

Eurometropool

In de pers liet de burgemeester al even in zijn kaarten kijken. Hij zag meteen al twee mogelijke bestemmingen voor het pronkgebouw. Het Conservatorium van Kortrijk is op zoek naar extra concertruimte. Misschien kan men het gebouw weer zijn oorspronkelijke bestemming geven. Zonder grondige aanpassingen zal dat evenwel niet gaan, want nog afgezien van het feit dat het 137 jaar geleden is dat de 'feestzaal' nog als concertzaal is gebruikt, zijn bijvoorbeeld de akoestische normen helemaal anders en moet men meer publiek een plaats kunnen geven dan het elitaire clubje van toen.

Maar Stefaan De Clerck heeft nog een ander wit konijn in zijn mouw. Het eerbiedwaardige gebouw met de statige gevel zou ook de administratieve zetel kunnen worden van zijn Eurodistrict, de metropool die is opgericht met Rijsel en Doornik. Of dat een goed idee is, hangt af van welke ambities men heeft met die officiële metropolisatie. Als men er werkelijk een efficiënt instrument wil van maken om van onze grensoverschrijdende agglomeratie een economische, culturele en waarom ook niet politieke aantrekkingspool te maken van Europees niveau, dan volstaat een symbolische huisvesting voor zijn secretariaat niet. Dan gaat men beter op zoek naar hedendaagse moderne kantoren, voorzien van alle faciliteiten die de technologie aan het ontwikkelen is.

Ik stel echter vast dat men van plan is de administratie van het Eurodistrict om te beginnen onder te brengen in Kasteel 't Hooghe, waar de aftakeling van het leegstaande pand overigens dringend moet worden gestopt. Zou het een grote verbetering zijn het Eurodistrict van het ene landhuis naar het andere feestpaleis over te brengen? Als men ècht een grootse toekomst droomt voor de Eurometropool, denk ik van niet.

Dat het Casinogebouw de moeite waard is om bewaard te blijven en zelfs gekoesterd te worden, staat buiten kijf. Maar of het een opdracht is van de stad om op te draaien voor de conservering van een gebouw met een moeilijke herbestemming is minder voor de hand liggend.

 

07:54 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (4) |  Facebook |

20-10-08

Verrassende wending in affaire Vandecasteele Aalbeke

vdcast1

De zaak van het fiets- en wandelpad dat houtimporteur Vandecasteele in Aalbeke moet aanleggen, neemt een verrassende wending. West-Vlaams gouverneur Paul Breyne prijst Leiedal-directeur Karel Debaere aan als bemiddelaar tussen de Aalbeekse grootgrondbezitter en stad Kortrijk. Zoals men weet, weigert Vandecasteele al geruime tijd het Busschaertpad aan te leggen op de oever van zijn nieuwe vijver. De aanleg van dat pad is nochtans een contractuele verplichting die de firma heeft ten opzichte van de stad. Diezelfde overeenkomst geeft de stad het recht om op kosten van Vandecasteele dat pad zelf aan te leggen. Daarover werd in de Kortrijkse gemeenteraad van september een hartig woordje gedebatteerd, wat leidde tot een zeer eigenaardige stemming. Op die realisatie komt nu zeker weer uitstel - als het maar geen afstel wordt. De voorkeur van de gouverneur voor Leiedal als bemiddelaar is een beetje merkwaardig, aangezien zowel de huidige als de vorige voorzitter van Leiedal politiek actief zijn/waren in Aalbeke.

Voldongen feiten

Patrivas, de patrimoniumvennootschap van de firma Houtimport Vandecasteele bezit een heuvel van 60 hectare tussen de dorpskern van de Kortrijkse deelgemeente Aalbeke en de autostrade A17. Op die helling liepen van oudsher twee wegen van de Moeskroensesteenweg naar de Lampestraat boven op de 'berg'. De ene weg was de Busschaertstraat, een gemeenteweg. De andere was de Wolverijdreef, een geregistreerde openbare voetweg op het eigendom van Vandecasteele. Bij een herschikking van de bedrijfsgebouwen, nodig na een opmerkelijke expansie, sneuvelden beide verbindingen.

Na enig getouwtrek kwam het tot een overeenkomst met stad Kortrijk, eigenlijk ter regularisatie - de zoveelste! - van de voldongen feiten waarvoor de grootgrondbezitter de stad en de dorpsgemeenschap had geplaatst. In die overeenkomst (29 april 2005) ging stad Kortrijk akkoord met de verlegging van de buurtweg 21 (de Wolverijdreef) en van de gemeenteweg (Busschaertstraat). Dat compromis had heel wat voeten aan de aarde: openbaar onderzoek, beslissingen gemeenteraad, goedkeuring bestendige deputatie (voor de buurtweg).

Petitie

Vandecasteele kweet zich maar half van zijn verplichtingen. Tegenaan de A17 werd inderdaad de Wolverijdreef heraangelegd en opengesteld voor het publiek. De nieuwe straat verbindt de Moeskroensesteenweg met de Lampestraat. Het tweede deel van de overeenkomst betrof de bouw van een 'trage weg' van de Moeskroensesteenweg ter hoogte van de Kapelhoekstraat, waarop wandelaars en fietsers met een brede boog rond de nieuwe vijver van het bedrijf de nieuwe Wolverijdreef zou kunnen bereiken. Het weggetje zou Busschaertpad worden genoemd.

Ter garantie van de verplichtingen van Vandecasteele was het bedrijf verplicht een bankwaarborg van 420.000 euro te geven. Na verscheidene ingebrekestellingen heeft de stad eigenlijk het recht om dat pad zelf aan te leggen op kosten van de bankgarantie. Het ACW van Aalbeke organiseerde daarover een petitie - niet minder dan 934 Aalbekenaars, 1 op 3, ondertekenden het verzoekschrift! - gericht aan de gouverneur. De koninklijke ambtenaar werd gevraagd het Kortrijkse stadsbestuur aan te sporen om zijn rechten ten volle uit te putten.

Als reactie op een vraag om uitleg van de gouverneur zond het stadsbestuur de zoveelste ingebrekestelling naar Vandecasteele. Daarin werd nu ook geëist van de houtimporteur dat hij binnen de maand uitvoering zou geven aan de overeenkomst of ... "dat hij een tegenvoorstel aan het stadsbestuur zou bezorgen", op straffe van dwanguitvoering door de stad.

Gemeenteraad

Over de hele affaire ondervroeg ik het stadsbestuur in de gemeenteraad. Ik laakte er de voortdurende ontwijkingsmanoeuvers van Vandecasteele, die iedere keer weer met alternatieven op de proppen kwam die onaanvaardbaar waren. Te recht stelde het ACW van Aalbeke: "Geen doodlopend maar een doorlopend pad!"

Intussen maakte de houtimporteur zijn zoveelste tegenvoorstel bekend: een (fiets-)pad op zijn grond naast de Moeskroensesteenweg. Hij zwoer daarbij dat het pad op de oever van zijn vijver er nooit zou komen. De Aalbeekse bevolking reageerde eens te meer afwijzend: er is geen nood aan een fietspad naast het fietspad, wel aan een zachte verbinding ter hoogte van de Kapelhoekstraat naar zowat halverwege de nieuwe Wolverijdreef. Daarmee zou het aloude wandelcircuit enigszins hersteld worden, wat ook van belang is voor het geplande rusthuis in de omgeving.

In de gemeenteraad legde ik de tekst van de petitie ter stemming voor. De tekst spoorde het stadsbestuur aan om een eind te maken aan de vertragings- en ontwijkingsmanoeuvers van Vandcecasteele. De stad moest nu maar eens gebruik maken van de bankgarantie als de houtimporteur niet begon aan de aanleg van het Busschaertpad. De uitslag van de stemming was heel merkwaardig. Het gros van de ACW-vleugel van CD&V stemde tegen de petitie van haar Aalbeekse vrienden. Toch was er bijna een wisselmeerderheid doordat enkele CD&V'ers mijn (oppositie-)voorstel steunden. Onder hen ook schepen Stefaan Bral en CD&V-fractieleider Filip Santy, ACW'er uit Aalbeke. Naderhand verklaarde Santy, niet zo moedig, dat hij zich vergist had bij de stemming.

Onpartijdigheid?

Op 25 september jl. dan nam de gouverneur een nieuw en verrassend initiatief. Hij stelt beide partijen, stad en Vandecasteele, voor om nog maar eens een overlegprocedure te beginnen. Concreter schuift hij zelfs een bemiddelaar naar voren: Karel Debaere, directeur van de intercommunale Leiedal. Dat is hoogst merkwaardig, om meer dan een reden! Vooreerst was de vorige voorzitter van Leiedal Frans Destoop, gewezen eerste schepen van Kortrijk, en drijvende kracht achter het verzet van ACW-Aalbeke tegen de contractbreuk van Vandecasteele. Huidig voorzitter van Leiedal is niemand anders dan genaamde Filip Santy, eveneens leidend figuur van ACW-Aalbeke, maar minder uitgesproken ondersteuner van voormelde petitie. Zo bezien zou men kunnen denken dat Vandecasteele zal moeten plooien. Toch ben ik er niet gerust in.

Het indrukwekkende landschap dat Vandecasteele op zijn heuvel heeft laten uitwerken, is ontworpen door landschapsarchitecten die Leiedal niet vreemd zijn. Zelfs de Italiaanse urbanist Bernardo Secchi, ontwerper van de Grote Markt in Kortrijk en persoonlijke vriend van Karel Debaere, heeft zich over de plannen van Vandecasteele gebogen. Bezit de Leiedaldirecteur wel de nodige onpartijdigheid om hier als bemiddelaar op te treden? En bovendien is een dergelijke zware overlegprocedure wel nodig in het licht van de heel bescheiden prestatie die stad Kortrijk van Vandecasteele nog vraagt? De stad heeft toch een gemeenteweg opgeofferd en vraagt ter compensatie niets meer dan een bescheiden wandelpad (op de oever van de vijver) dat slechts de helft van de vroegere verbinding herstelt.

Nog een paar jaar

Het moet zijn dat de administratie op het stadhuis ook nattigheid voelt. In de voorbereidende nota voor het stadsbestuur wordt erop gewezen dat een eventueel nieuw voorstel dat uit de bemiddelingspoging van Karel Debaere zou volgen, niet onmiddellijk kan gerealiseerd worden. Dat zoveelste alternatief voor een voor de hand liggende oplossing zou een nieuw openbaar onderzoek vergen, een wijziging van de overeenkomst tussen de stad en Vandecasteele en een nieuwe beslissing van de gemeenteraad. We zijn weer vertrokken voor een paar jaar discussie.

Toch heeft het stadsbestuur het voorstel van de gouverneur aanvaard. Hier kom ik ongetwijfeld nog op terug.

12:22 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (1) |  Facebook |

14-10-08

Dexia-val kost Kortrijk virtueel een jaar personenbelasting, maar reëel in 2008 ... niets

dexia Grote Markt

Hoeveel riskeert Kortrijk te verliezen aan de bankcrisis en de moeilijkheden bij Dexia? Dat vroeg ik vorige week op een grote commissievergadering in het stadhuis. Na enige aarzeling hoorde ik vanwege het stadsbestuur iets mompelen over 700.000 euro. Ik trok zelf op onderzoek. Tot mijn grote opluchting ontdekte ik dat stad Kortrijk in 2008 helemaal niets zal kwijtspelen van zijn Dexia-inkomsten. In juni is al 775.000 euro uitbetaald, een pak meer dan men verwachtte. Voorts blijkt dat de stad geen rechtstreekse aandeelhouder is van de bankgroep. Kortrijk is aandeelhouder van de Gemeentelijke Holding en het is die instelling die aandeelhouder is van Dexia. Die LAT-relatie tussen Kortrijk en Dexia heeft zijn voordelen: als Dexia een moeilijke periode doormaakt, heeft dat slechts onrechtstreeks gevolgen voor de stadskas en slechts voor zover intussen geen oplossingen zijn gevonden. Overigens is burgemeester Stefaan De Clerck bestuurder van de Gemeentelijke Holding. Hij moest dus beter weten op het moment dat hij op TV paniek zaaide met uitspraken over de zware verliezen van de gemeenten door de Dexia-problemen.

Pathetiek

Bankgroep Dexia verzeilt al een tijd in de draaikolk van de wereldwijde bankcrisis. De federale regering onderneemt ongeziene reddingspogingen. Zelfs oud-premier Jean-Luc Dehaene wordt van stal gehaald om aan het hoofd van de bank het vertrouwen van het publiek terug te winnen. Precies in die omstandigheden vindt oud-CD&V-voorzitter Stefaan De Clerck, burgemeester van Kortrijk, het nodig om dartelend over het TV-scherm, een verklaring af te leggen die het vertrouwen in Dexia nog meer aantast. In het journaal van 8 oktober jl. moest hij kwijt dat de inkomsten van de steden en gemeenten in gevaar zijn door de moeilijkheden bij Dexia. De steden en gemeenten hebben immers belangen in de bank die destijds met het Gemeentekrediet samenging.

De Clerck nam een TV-ploeg op sleeptouw door de gemeenteraadszaal van het Kortrijkse stadhuis. Met enige zin voor pathetiek betreurde hij, molenwiekend, dat het verlies van Dexia-inkomsten het onmogelijk maakte een nieuwe raadszaal te bouwen. Die dag kelderde het Dexia-aandeel op de Beurs van Brussel met nogmaals 15,5%.

Dat vertelseltje over de raadszaal is simpelweg uit de lucht gegrepen. Vorig jaar al besliste het stadsbestuur, CD&V-OpenVLD, dat project uit hun bestuursakkoord af te voeren tot na 2012. Maar wat is er waar van de bewering dat Kortrijk grote verliezen moet incasseren door de moeilijkheden bij Dexia?

Wat bezit Kortrijk?

Ook steden en gemeenten moeten sinds enkele jaren een jaarbalans en een winst- en verliesrekening maken. In de balans van 2007 vind je dat Kortrijk voor bijna 73 miljoen euro deelnemingen (meestal aandelen) bezit in 21 (al dan niet overheids-) ondernemingen. Daarvan is een dikke 63 miljoen euro volstort. Die deelnemingen betreffen zowat alle nutsvoorzieningen en openbare diensten, zoals elektriciteit en gas, het kraantjeswaternet, De Lijn, alle in Kortrijk actieve huisvestingsmaatschappijen, Leiedal enzovoort. Een vreemde eend in de bijt is de participatie in Dexia, via de Gemeentelijke Holding. Maar zo vreemd is dat nu ook niet, want de Dexia-bankgroep is de rechtsopvolger van het Gemeentekrediet, de bank die ooit door de gemeenten is opgericht.

Wat Dexia betreft, heeft Kortrijk een participatie in twee gedaanten.  Vooreerst bezit de stad sinds altijd 2.030 aandelen in de Gemeentelijke Holding. Daarnaast bezit de stad ook 182.700 certificaten van Dexia-aandelen. De aandelen Gemeentelijke Holding kan Kortrijk niet verkopen, die certificaten wel. De certificaten zijn gecreëerd in 2000 om de steden en gemeenten de gelegenheid te geven een deel van hun Dexia-participatie te gelde te maken. Kortrijk heeft van die mogelijkheid geen gebruik gemaakt. Andere gemeenten zoals Leuven wel, lang voor de ineenstorting van de waarde van het Dexia-aandeel.

De Gemeentelijke Holding was ooit de grootste aandeelhouder van het Gemeentekrediet en later Dexia. De Holding is na diverse kapitaalsverhogingen, de inbreng in betere tijden van andere partners (Artesia in 2001 bijvoorbeeld) en de recente inbreng van de Belgische, Franse en Luxemburgse regeringen, toch altijd een van de grootste aandeelhouders van Dexia (Dexia Holding) gebleven.

Tot voor de recente kapitaalsverhoging (waarin niet alleen de betrokken staten maar ook de Gemeentelijke Holding mee investeerden) bezat de Gemeentelijke Holding 162 miljoen aandelen Dexia. Met zijn 2030 aandelen Gemeentelijke Holding is Kortrijk virtueel eigenaar van zowat 865.000 (onverkoopbare) aandelen Dexia. Daarbij komen nog de zowat 164.000 (sinds 2000 wel verkoopbare) gecertificeerde aandelen Dexia. Alles bijeen bezit Kortrijk dus een dik miljoen aandelen Dexia.

Feuille morte

Zo is het gemakkelijk te berekenen hoeveel de stad in virtuele waarde heeft verloren door de feuille morte-beweging van het Dexia-aandeel op de beurs in de voorbije maanden. Je vermenigvuldigt elk koersverlies simpelweg maal 1 miljoen. In oktober 2006 piekte het aandeel Dexia op de beurs van Brussel tot bijna 25 euro. Thans, oktober 2008, is het gezakt tot minder dan 5 euro. Dat is een 'verlies' van 20 euro per aandeel of voor de hele Dexia-participatie van Kortrijk: 20 miljoen euro. Dat is ongeveer wat de stad jaarlijks van het Gemeentefonds krijgt, of wat de stad jaarlijks aan inkomsten uit de personenbelasting  of de onroerende voorheffing ontvangt. Een stevige optater dus: we hebben als Kortrijkzanen een jaar personenbelasting betaald om het beursverlies te dekken!

Natuurlijk heeft de stad die 20 miljoen euro (nog) niet ècht verloren. Hoewel, als Kortrijk zoals Leuven en andere (niet veel!) tijdig zijn certificaten had verkocht, dan had de stad miljoenen euro's gewonnen. Die winst is ons niet toegevallen. Anderzijds brachten de Dexia-aandelen ons elk jaar pakken geld op. En gezien de stevige faam (ten onrechte zoals nu blijkt?) van Dexia, kon niemand voorspellen dat  die bron van inkomsten ooit in gevaar zou komen. Het waardeverlies van het aandeel levert maar reëel verlies op voor de stad op het moment dat de stad tot verkoop van die certificaten zou overgaan. En zoals al gezegd: het gros van de Dexia-aandelen kan de stad niet verkopen.

Je kan het vermogensverlies ook op een andere manier bekijken. De aandelen Dexia staan op de stadsbalans genoteerd tegen een waarde die sinds 1996 niet meer is opgewaardeerd. Aandelen Gemeentelijke Holding en certificaten Dexia samen staan op de balans geboekt voor 5,6 miljoen euro. Tegen de actuele koers (zowat 4,5 euro per aandeel) is het vermogensverlies dus beperkt tot ongeveer 1 miljoen euro. Geen drama, zo bekeken.

Reëel verlies in 2008: zero

Ervaren beursbeleggers weten het: de aandelenkoersen zijn een zaak, de winstuitkeringen op aandelen zijn een andere zaak. Zelfs een aandeel dat niet zoveel koersschommelingen kent - het speculeren niet waard dus -, kan een interessante belegging zijn als men zeker is van jaarlijks mooie winstuitkeringen.

De Dexia-aandelen hebben altijd goed opgebracht aan de stad. Telkens was het een pak meer dan geraamd op de begroting. De opbrengsten waren, in 2003: 412.496 euro, in 2004: 452.081 euro, in 2005: 519.272 euro, in 2006: 596.617 euro, in 2007: 696.087 euro.

Voor 2008 staat in de begroting 600.000 euro ingeschreven. Maar in juni kreeg de stad al 775.257 euro op zijn rekening gestort. Dat betekent dat er over de Dexia-inkomsten voor 2008 helemaal niet pathetisch moet worden gedaan. Die schaapjes hebben wij al veilig op het droge, en het is zelfs 175.000 euro meer dan geraamd. Die vaststelling staat in schril contrast met de geruchten die het stadsbestuur eerder verspreidde, alsof de stad dreigde 775.000 euro kwijt te spelen. Dat is compleet onwaar.

De toekomst

De stad heeft die Dexia-inkomsten al binnen gekregen in het voorjaar, omdat het inkomsten zijn via de Gemeentelijke Holding. De Gemeentelijke Holding incasseert de Dexia-dividenden en verdeelt die het jaar nadien onder zijn aandeelhouders, de gemeenten en de provincies. In 2007 boekte Dexia nog schitterende winsten.

Op 3 oktober jl. verspreidde de raad van bestuur van de Gemeentelijke Holding een mededeling onder zijn aandeelhouders, getekend door dagelijks bestuurder Carlos Bourgeois. Daarin meldde de woordvoerder van de raad van bestuur dat de holding samen met de regeringen van België, Frankrijk en Luxemburg en andere aandeelhouders, 6,4 miljard euro heeft gepompt in Dexia. Om zijn inbreng bijeen te krijgen heeft de Gemeentelijke Holding geen beroep gedaan op zijn aandeelhouders (gemeenten en provincies).

Bestuurder Bourgeois meldt ook: "Het is in deze woelige tijden niet in te schatten hoe de winst en dus het dividend van Dexia zal evolueren".  Maar: "de Gemeentelijke Holding zal, zoals het tot nu toe steeds het geval geweest is, verder alles in het werk stellen om voor zijn aandeelhouders een maximum aan inkomsten te genereren uit zijn activiteiten".

Enige hoop is niet ongepast. Vooreerst kan vastgesteld worden dat Dexia tot nu nooit meer dan de helft van zijn nettowinst uitkeerde aan zijn aandeelhouders. Dat geeft een speelruimte om in moeilijke tijden een stuk meer van de winst te bestemmen voor uitkering. Voorts is de Gemeentelijke Holding sinds 1995 zijn activiteiten aan het verruimen. De holding is voor zijn inkomsten niet meer beperkt tot wat er van Dexia binnenkomt. Bovendien heeft ook de Gemeentelijke Holding reserves opgebouwd voor als het ooit moest tegenzitten. Die kunnen nu aangesproken worden.

Dat betekent dat ook in 2009 de Dexia-inkomsten (eigenlijk Gemeentelijke-Holding-inkomsten) niet helemaal zullen wegvallen. Maar stel nu dat het ondenkbare zich toch zou voordoen, zou dat dramatisch zijn voor stad Kortrijk? De burgemeester laat dat uitschijnen, maar hij overdrijft schromelijk. Je moet die 775.000 euro die Kortrijk dit jaar heeft binnengehaald, vergelijken met het totaal van de stadsinkomsten. Die inkomsten lopen in 2008 op tot ver boven de 110 miljoen euro. Het ergste reële verlies aan inkomsten door de Dexia-moeilijkheden bedraagt niet meer dan zowat een half percent van de totale jaarinkomsten van Kortrijk. Jammer maar helemaal niet onoverkomelijk.

10:34 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (4) |  Facebook |

06-10-08

Kortrijk slaat aanbod van Eandis (Gaselwest) lichtzinnig af

eandis

Eandis, de werkmaatschappij van de gemengde gas- en stroomnetintercommunales (waaronder Gaselwest) verkoopt de gronden van de oude gasfabriek aan de Meensepoort in Kortrijk. De stad kreeg de eerste kans maar liet het aanbod quasi achteloos voorbij gaan. Hoewel het een zwaar vervuilde plek is, is het grote perceel dermate interessant gelegen dat het heel belangrijk is voor de stadsontwikkeling en de ontwikkeling van de wijk Overleie. Intussen maakt men zich op voor een 'masterstudie' voor de heropleving van het fel geteisterde Overleie. Kon het stadsbestuur niet wachten op de resultaten daarvan?

Eandis

Eandis is de gezamenlijke werkmaatschappij van de Vlaamse gemengde stroom- en gasintercommunales, waartoe ook Gaselwest behoort. Gemengd wil zeggen dat ook de private energiereus Electrabel partner is van die gemeentelijke samenwerkingsverbanden. Gaselwest en de andere stellen aan Electrabel en zijn kleinere concurrenten het net van leidingen en kabels ter beschikking om hun stroom en gas tot bij de klant te brengen. Gaselwest en co verkochten vroeger zelf stroom en gas, maar dat is al enkele jaren geleden verboden; er is een scheiding tussen levering (een commerciële activiteit) en beheer van het leidingennet (een overheidsopdracht).

Eandis en Gaselwest zijn in Kortrijk gevestigd op het Kennedypark. Maar van oudsher is er een klanten- en technische dienst op Overleie, aan de Meensepoort. Het betreft de gronden - 1,38 hectare groot - waarop de firma Desclée in 1837 een fabriek bouwde voor de productie van stadsgas, uit steenkool aangevoerd vanop de Leie. Na de omschakeling van zelf vervaardigd stadsgas naar ingevoerd aardgas werd de fabriek - vergrijsde Overleienaars herinneren zich nog de op- en neergaande 'gasbollen' - ontmanteld. Uiteindelijk kwam die site terecht in handen van Gaselwest, die er kantoren bouwde en stapelplaatsen inrichtte. Zie over de geschiedenis van de plek mijn eerder zondags stukje.

Te koop

Eind mei laat Eandis het stadsbestuur weten dat haar gronden en gebouwen te koop zijn. De verkoop kadert in een algemene beslissing om alle overtollige eigendommen van de hand te doen. De gemeenten, meestal steden, waar het goed is gelegen, krijgen de eerste kans. Als die niet toehappen, wil Eandis de goederen per lot aanbieden aan 'brownfield-ontwikkelaars' (zoals PSR, zie mijn stukje van 23 november 2007), die de boel overnemen met inbegrip van de saneringsverplichtingen tegen een prijs waarin rekening is gehouden met de kosten voor de bestrijding van de vervuiling. De stad kreeg de kans een bod te doen voor de site aan de Meensepoort.

De stad zelf heeft in 2001 nog onderzocht of een eventuele aankoop van die 1,38 hectare kon helpen om de politie een nieuw hoofdkwartier te bezorgen. Een schatting wees toen uit dat de stad maximum 1,3 miljoen euro mocht bieden. Men is toen niet doorgegaan met dat plan omdat men ontdekte - wat iedere vergrijsde Overleienaar weet - dat de gronden zwaar vervuild zijn en vol kabels liggen. Dat komt op zowat 100 euro per vierkante meter. Maar die prijs geldt enkel als men ervan uitgaat dat er geen korting kan worden gekregen voor de opruiming van de vervuiling. De sanering is immers een plicht voor de verkoper. In dit geval zou het wel eens kunnen dat de prijs negatief is, met andere woorden dat de koper geld toe krijgt als hij de sanering overneemt.

Gemiste kans

Je kan niet zeggen dat het stadsbestuur zich in het zweet heeft gewerkt om het actuele aanbod van Eandis grondig te bestuderen. Men vond het voldoende om even te polsen bij de verschillende directies van de stadsdiensten of zij toevallig iets konden aanvangen met de aangeboden terreinen en gebouwen. Het voorspelbare antwoord van de ene directie, Facility (zeg maar de dienst gebouwen en uitrustingen) die antwoordde, was: neen. De directie verwees - te recht! - naar de Callens Textielfabriek, Moorseelsestraat, die Kortrijk onlangs heeft aangekocht om daar alle stadsdiensten met zwaar materieel bijeen te brengen.

Minder vanzelfsprekend is dat het stadsbestuur zich voor de site Meensepoort blijkbaar alleen een bestemming als bedrijfsruimte kan indenken. Het gaat nochtans om een aanzienlijke plek bouwgrond met een uitzonderlijke ligging. Het kruispunt Meensepoort is een van de belangrijkste 'toegangspoorten' van de stad. Altijd geweest trouwens: lange tijd was het de Bissegemsepoort in de stadsomwalling. In de Hollandse tijd werd het een mooie tolpoort voor de inning van invoerrechten en kreeg het de naam Willemspoort. Na de Belgische onafhankelijkheid werd de poort direct herdoopt tot Menenpoort.

Het verkeersknooppunt Meensepoort ligt in het stedelijk rampgebied Overleie, het stadsdeel dat niet alleen kampt met ontvolking en winkelvlucht maar bovendien het belangrijkste slachtoffer is van de Leieverbreding waaraan maar geen eind komt. Als de stad Overleie planmatig wil (her)ontwikkelen, kan het niet omheen de mogelijkheden van de gasfabrieksite. En het ligt voor de hand dat op die uitzonderlijk gelegen plek ook woongelegenheden moeten komen - voor jonge gezinnen, weet je wel. De meer dan een hectare grote terreinen liggen dan wel aan een drukke verkeersader maar ze hebben aan de achterkant, Recollettenstraat en Gasstraat, een ontsluiting naar een heel rustig en leefbaar gebied dat aansluit aan de nieuwe Leieboulevards.

Daarom is het onbegrijpelijk dat de stad niet gewacht heeft op de resultaten van de studieopdracht Masterplan Overleie waarvoor men thans een studiebureau aan het werven is (125.000 euro op de begroting 2008). Het is wel nog een tijd wachten op de resultaten van een onderzoek dat nog moet starten, maar als het stadsbestuur het echt wou, kon men wel enig respijt krijgen van Eandis - Kortrijk is niet voor niets de grootste publieke aandeelhouder van Gaselwest. Dit is een gemiste kans voor de ontwikkeling en het woonaantrekkelijkheid van Overleie.

In de afwijzende beslissing van het stadsbestuur staat niettemin dat Eandis elke kandidaatkoper van de gasfabriekterreinen zal moeten waarschuwen dat er een masterplan voor Overleie in de maak is: "In die studie zullen definitieve ontwikkelingsmogelijkheden bepaald worden". Dat betekent in concreto dat niemand de terreinen zal kopen vooraleer dat masterplan is vastgelegd. Ook zal dat de prijs drukken, en mindere opbrengst voor Eandis betekent minder inkomsten voor Gaselwest en uiteindelijk ook minder Gaselwestdividenden voor de stad. In die omstandigheden ware het ook financieel verstandig geweest te onderzoeken of de stad zelf, of het Stadsontwikkelingsbedrijf SOK, de ontwikkeling van de site niet zelf in handen moet nemen.

men2

09:47 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

04-10-08

Au Petit Café, Kortrijks kleinste cafeetje, mag blijven tappen tot oudejaarsavond 2009

petit2

Bockor-brouwer Vanderghinste kan een stukje onderhandelen! Hoewel zijn café vierkant in de weg staat voor de afwerking van een groot stadsvernieuwingsplan, krijgt hij van de stad de toezegging dat de herberg nog tot de allerlaatste dag van 2009 mag worden uitgebaat. Het gaat om het kleinste cafeetje van Kortrijk: Au Petit Café, in de Zwevegemsestraat. Cafébaas Ruddy Demeulenaere kan blij zijn: hij kan blijven tappen tot hij op pensioen gaat.

Moordcité

Het betreft een kwestie die al enkele jaren aansleept. In de jaren 90 werd een groot deel van het bouwblok tussen de Zwevegemsestraat en de Sint-Denijsestraat, enkele verkrotte beluiken en de gewezen tapijtenfabriek VTW, later Prado, gesloopt om plaats te maken voor een ambitieus project van sociale stadsvernieuwing ('Tante Trees' genaamd naar de schuilnaam van het winnende ontwerp) - ongeëvenaard sindsdien. Het was de bedoeling dat ook het rijtje honderdjarige huizen in het begin van dat deel van de Zwevegemsestraat, palend aan de braakgrond waarop ooit Steytskoer, de moordcité lag, zou gesloopt worden. Op de vrijgekomen bouwgrond moet nog een opvallend 'kopgebouw' komen.

In 2003 besloot het stadsbestuur er eindelijk werk van te maken. Onderhandelingen met de eigenaars werden gestart, met de mogelijkheid van onteigening als stok achter de deur. Vanaf 2004 is daarvoor al geld vrijgemaakt op de begroting. In 2006 kon de stad al de hand leggen op de nummers 80 en 82. Zie mijn eerder stuk. Ook de nummers 76 en 74 werden in der minne aangekocht. Bleef nummer 78: het Bockor-café Au Petit Café. De brouwer-eigenaar was niet zo meegaand om zijn goeddraaiende herberg af te staan.

En geef toe: het is oprecht jammer dat Au Petit Café moet verdwijnen. Het is het kleinste cafeetje van Kortrijk, niet veel meer dan een fiets breed, met een honderdjarige geschiedenis. In 2006 beschreef ik het zo: "niet veel meer dan een overdekte toog, de essentie van een tapperij. De gevel is een juweeltje van opvallendheid, in rode en blauwe cafékleuren. In het venster en de deur is blauw brandglas gecombineerd met de naam van de herberg en van de brouwer in witte letters in art-decostijl. Op de eerste verdieping zie je dat het huis stamt uit de tijd van de vensterbelasting, zo ongeveer 1900. Het woord pesttaks was nog niet uigevonden, maar om minder te moeten betalen vervingen veel eigenaars een van de twee slaapkamerramen door valse vensters".

Far West

De onderhandelingen zijn blijven aanslepen. Op vraag van de Zuid-West-Vlaamse Sociale Huisvestingsmaatschappij, de belangrijkste bouwheer van het Pradopark, wilde het stadsbestuur van de zomer de knoop doorhakken: verder onderhandelen of onteigenen. Maar onteigenen is meestal miserie bij beide partijen en de procedure kan heel lang duren. Daarom koos het stadsbestuur wijselijk voor een voortzetting van de onderhandelingen. In volle vakantie kwam het tot een akkoord met de Bellegemse brouwer Vanderghinste van Bockor (Imbock), niet Omer zoals het brandglasraam van Au Petit Café vermeldt maar een van zijn nazaten.

De brouwer-eigenaar verklaarde zich akkoord te verkopen onder een hele reeks voorwaarden. Prijs: 180.000 euro. Het pand mag kosteloos voort gebruikt worden als café tot 31 december 2009. Dat is vooral positief voor de cafébaas, Ruddy Demeulenaere, die daar nu kan blijven tappen tot de allerlaatste dag van volgend jaar - dan kan hij op pensioen gaan. Een eigenaar-biersteker die zo opkomt voor zijn afnemer: dat is wel heel sociaalvoelend.

Vanderghinste blijkt ook oog te hebben voor erfgoed. De originele brandglasramen in het bovenlicht van de deur en het raam wou hij recupereren. En bovendien eiste de brouwer-eigenaar dat dat stad de leegstandstaks voor zijn wat verder gelegen cafeetje, de 'Far West' rechtover de Rijkswachtkazerne, van twee jaar ver, 1.500 euro, zou overnemen.

Het stadsbestuur legde zich grotendeels neer bij de redelijke en sociaal verantwoorde eisen van Bockor. Eer de verkoop kan doorgaan moet ook nog de gemeenteraad zijn toestemming geven. De tekst van de beslissing van het stadsbestuur maakt het niet helemaal duidelijk of men aanvaard heeft om de leegstandstaks voor café Far West - de naam alleen al! - te delgen. De beslissing van het schepencollege van 16 september jl. rept daar niet over, maar er staat wel vermeld dat 1500 euro daarvoor ter beschikking is op de begroting. Intussen vernam ik dat het stadsbestuur weigert die 1500 euro op zich te nemen - om precedenten te vermijden.

Ondertussen heb ik ook vernomen dat er twijfels zijn gerezen of de Zuid-West-Vlaamse Huisvestingsmaatschappij het rijtje honderdjarige huizen nog wel wil overkopen van de stad. Een te volgen dossier!

petit3

11:22 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (10) |  Facebook |