21-08-08

Kortrijk Zomercarnaval: hoe was het 62 jaar geleden?

zk1

Voor de derde keer rukt zondag in Kortrijk een zomercarnaval uit, "een opwindende straatparade van muzikanten en dansers door de Kortrijkse binnenstad". Carnaval is meestal een winters gebeuren, maar in navolging van grote steden, willen de organisatoren ook in het hoogseizoen de feestvierders bijeenbrengen. Maar veel eerder al rees in de Groeningestad hetzelfde idee. In 1946 - het jaar na de bevrijding van het nazi-juk; de stad lag nog in puin - was er een eerste editie van een Zomerkarnaval. Enkele doortastende Kortrijkzanen wilden daarmee de zwaar getroffen bevolking en de lokale handel een hart onder de riem steken. Hoe pakten zij het aan? De illustraties zijn reclames uit de officiële programmabrochure.

24 augustus 2008

De carnavalsstoet start dit jaar op zondag 24 augustus om 15 uur op het Schouwburgplein en trekt via de Grote Markt, het station en de lange Steenstraat naar de Veemarkt. De vele toeschouwers - vorig jaar niet minder dan 30.000 - krijgen mobiele kwaliteitsorkesten, exotische danseressen en circusartiesten te zien. De stoet is gratis en toeschouwers worden uitgenodigd actief aan het feest deel te nemen. Het geheel wordt afgesloten op de Kortrijkse Veemarkt met een reuzejam van zoveel mogelijk deelnemende groepen en een podiumoptreden van de Nederlandse topreggaeband “The Rootrsriders” met hun “tribute2Bob Marley”.

De organisatoren laten zich inspireren door stadsevenementen in grote steden zoals Rotterdam en Rijsel. Die megafeesten brengen bevolkingsgroepen dichter bij elkaar, laten mensen elkaars culturen kennen en zijn een gratis spektakel voor jong en oud. In Rotterdam bracht het carnaval bijna een miljoen mensen naar de stad. Ook in Rijsel is het Carnaval Do Axa een belangrijke zomerse afspraak geworden.

zk2

De organisatie is in handen van de feitelijke vereniging “Zomercarnaval Kortrijk”, met de ondersteuning van de stedelijke vzw ‘Kortrijk Bruisende Stad’. Aanspreekpunt is Frank Holvoet, voorzitter van de werkgroep en de penningmeester is Stan Callens. Leden van de werkgroep zijn Stefaan Vandewiele, Stefaan Bral, Carole Devos, Ellen Decocker, Fernand Vermeulen, Bart Dehoorne, Philippe Avijn, Carine Coigné en anderen. De organisatie krijgt 30.000 euro van de stad en rijdt het financiële gat toe met sponsoring en de verkoop van gele T-shirts.

21 juli 1946

In 1946 zat Kortrijk letterlijk in zak en as. De Tweede Wereldoorlog had er een 'martelaarsstad' van gemaakt. De geallieerde bombardementen  - vooral die van 26 maart en 21 juli 1944 - op het spoorwegknooppunt Kortrijk hadden 619 burgerslachtoffers gemaakt. Van de 12.000 gebouwen waren er 1850 totaal vernield en 3.350 zwaar beschadigd. De heropbouw in de euforie na de bevrijding  bracht een bescheiden economische opbloei in de stad. Een van de reclames in het programmaboekje van Zomerkarnaval 1946 staat onder de vette titel "WEDEROPBOUW" : "Het huis Gust. Holvoet-Depaepe & Zonen, Budastraat 17-19, heeft ALLES voor den wederopbouw".

In dat door verdriet en materieel verlies getemperd optimisme vonden enkele burgers dat stad en bevolking wel een feestelijke opkikker konden gebruiken. In café 't Perelke op de Grote Markt staken de besturen van de vooroorlogse karnavalsverenigingen van verschillende stadswijken de koppen bij elkaar. Onder het voorzitterschap van Charles Stockman van De Lustige Trommelaars van de Moorseelsestraat werd een heuse 'Federatie van de Verenigde Karnavalgroepen uit het Kortrijkse' opgericht. Het is dat bestuur dat op 21 juli 1946, nationale feestdag en exact twee jaar na het ergste bombardement op de stad, 'Kortrijks Eerste Zomerkanaval' door de straten liet trekken.

zk3

Zomerkarnaval 1946 was vooral een feest waaraan de Kortrijkzanen zelf meededen. Er stapten diverse groepen op uit steden met een carnavalstraditie (uit Aalst: de Bultenaars, Wit en Zwart, en de Onvermoeibaren uit Aalst, uit het Gentse: de Vereenigde Augusten, de Piraten van Ledeberg, de Volendammers, en de Vrolijke Dansers, uit Willebroek: de Apachen van Montmartre, zelfs een topattractie als de Steltlopers van Merchtem enzovoort). Maar meer dan de helft van de gezelschappen kwam uit de eigen stad. Een opsomming is hier op zijn plaats.

Zwevegemstrraat: de Corsikaanse Piraten, Vlasbloemstraat: de Moderne Typen (die zichzelf bestempelden als 'snobs', 1934), de Hugo Verriestlaan: Markiezen en Markiezinnen, de Kapelstraat: de groep Carmen (opgericht in 1938 naar aanleiding van het eeuwfeest van de Broederschool van Overleie), de Moorseelsestraat: de Lustige Trommelaars, de Voorzienigheidsstraat: de Chineezen, Heule-Watermolen: de Arabieren, Dam: de Snobs - toevallig de buurt van huidig burgemeester Stefaan Declerck, "het kunsteneiland Buda", Roterijstraat: de Vlinders, Stasegemsestraat: de Sint-Jansvrienden (die een harem uitbeelden), Gentwijk: het Keizerrijk der Neuzen en 'Stierengevechten', Sint-Antoniusstraat: de Sint-Antoniusvrienden, en  de Ware Kortrijkzanen in rood-witte pakjes en in een choreografie van danslerares Bolsius uit de Oudenaardsesteenweg.

zk4

De stoet werd 62 jaar geleden geopend door de Rijkswacht en de Pompiers. Daarachter stapte het feestcomité en na een streepje muziek door de Harmonie Royale Sainte Cécile van Mont-à-Leux (Moeskroen) trokken de wijkburgemeesters en de reuzen Manten en Kalle door de straten. Het parcours was kilometers lang. De start werd gegeven in het Astridpark, waarna men heel Overleie afstapte, de stationsbuurt, het Volksplein, Veldstraat en Sint-Jan, het Plein, de Veemarkt, de Langesteenstraat, de Rijselsestraat en ontbinding op de Grote Markt.

Maar het feest was meer dan die urenlange optocht. 's Avonds werd het feest voortgezet in de wijken, met vijf concerten onder de blote hemel en waarempel een gelijktijdig vuurwerk op de Grote Markt, Sint-Jansput, Gentpoort, Volksplein en Oudenaardsesteenweg om 23 uur!

zk6

Dank zij Ivan Vermeulen kon ik de officiële programmabrochure van toen even inkijken. Naast de vele reclames van de sponsors is er ook redactionele tekst in opgenomen. Een beklijvende bijdrage gaat over de 'wederopbouw'. "Kortrijk herleeft!" stelt de anonieme auteur vast maar dan vooral in de sjiekere cotés. "In de volksbuurten is het aantal herstellingen aan de getroffen werkmanshuisjes helaas zeer gering, wat iedereen en de geteisterden zelf het best kunnen begrijpen. Zonder verderen uitleg weet men heel goed waar het knoopje duwt. Terecht vragen wij ons af of er wel voldoende gedaan wordt om die ongelukkigen in hun droevig lot eenigszins te helpen". Het artikel vindt het niet goed dat het stadsbestuur van toen wel geld vond om 'noodwoningen' - barakken eigenlijk - op te trekken, maar geen financiële steun verleende aan de bewoners die hun eigen woning wilden herstellen.

Nog openhartiger is de terloopse opmerking van de redacteur dat "de stad Kortrijk gedurende de bezetting als een nestje van goed ingeburgerde woekerhandel kon aanzien worden". Hij prijst zich gelukkig dat de 'neringdoeners', die ook mild hebben bijgedragen in de kas van het karnavalbestuur, intussen "hun best doen om de nieuwe in voege zijnde prijsvermindering ten voordeele van de gansche bevolking op alle artikelen aan te passen." Geheel geluwd was de politieke discussie over elkeens gedrag onder nazibezetting duidelijk nog niet in 1946...

zk5

10:35 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (1) |  Facebook |

Commentaren

dag marc schone beeldjes alvast
uit uw rode verzameling van mijn
bruisende stad ?
grts
Hilde

Gepost door: hilde | 24-08-08

De commentaren zijn gesloten.