10-07-08

Kortrijk garnizoenstad is nu helemaal gedaan, de laatste navette naar Doornik

garnizoenstad2

Tot 1930 was Kortrijk een garnizoenstad, een thuis voor legerkorpsen, in de lijn van zijn dramatische geschiedenis. Nadien was Doornik de dichtste kazerne; veel Kortrijkzanen gingen er werken. In 1968 kwam er een dagelijkse busverbinding voor onze militairen, omdat door de regionalisering van de buurtspoorwegen de reguliere busverbinding was opgedoekt. Defensieminister De Crem heeft die navelstreng nu doorgeknipt. Een besparing die het lagere personeel treft terwijl de generaals van auto's met chauffeur kunnen blijven genieten. De vakbond ACOD Militairen protesteert. En de ingebeelde grens tussen de zustersteden Kortrijk en Doornik wordt nog wat moeilijker te overschrijden. Wanneer weer een goede treinverbinding? 

Versterkte stad

Kortrijk ontstond als stad(je) toen een machtige krijgsheer, graaf van het moerasgebied Vlaanderen, in de vroege middeleeuwen een bufferzone toestond rond een van zijn favoriete residenties. Hij logeerde met zijn hofhouding graag in Kortrijk waar er een overvloed was aan bronnen met zuiver water. De graaf had liever dat de elk jaar weer passerende gewapende benden zich eerst al vechtend een weg moesten banen door het rond zijn burcht samengetroepte volkje vooraleer ze zijn versterking konden ondermijnen. 

Historici, spreek mij tegen. In elk geval heeft Kortrijk van in het begin ononderbroken een militaire betekenis gehad als versterkte stad. En veelal bood de stad achter zijn wisselende grachten, wallen, pallissaden en muren onderdak aan een legerkorps - wat de gebrandschatte bevolking handenvol geld kostte maar soms ook ten goede kwam aan de lokale commerce. Vanaf de Franse revolutie en de daaropvolgende Hollandse en Belgische tijd was er een permanent garnizoen in de stad. Het werd ingekwartierd in de Grote Hallen (verdwenen na bombardementen in de Tweede Wereldoorlog, nu het lege Schouwburgplein).

2de-linieregiment

De getalsterkte van het korps varieerde met de internationale politiek en de inlandse sociale spanningen. Zo kazerneerde het jonge Belgische leger in 1838 een 40-tal militairen. In 1848, revolutiejaar in Frankrijk en een poging tot inval van Belgische revolutionairen in Risquons-Tout, waren niet minder dan 700 soldaten gelegerd in de stad. In 1870, met sociale spanningen in de lageloonstreek die Kortrijk toen was, bewaakten 207 militairen de gevestigde orde. Een laatste piek was er in 1913 - een jaar later brak de Eerste Wereldoorlog uit - met 145 man.

In 1871, jaar van de Commune van Parijs, werd de school van het 2de-linieregiment in Kortrijk gevestigd. Omdat het stadsbestuur andere plannen had met de Grote Hallen, bouwde het tegen 1891 een echte kazerne op de Pottelberg (Felix de Bethunelaan). Die kazerne werd opgedoekt in 1930. Twee jaar later kon het Atheneum daar op 17 september 1932 zijn intrek nemen in nieuwe lokalen (Weggevoerdenlaan).

Een laatste periode van militaire betekenis voor Kortrijk was de Tweede Wereldoorlog toen het fungeerde als spoorwegknooppunt en logistiek centrum voor de nazi-bezetter. Het directe gevolg waren de vreselijke bombardementen, met bommentapijten die grote delen van de stad teisterden en aan veel stadsgenoten het leven kostten.

Navette

In 1968 kwam er een pendelbus tussen Kortrijk en Doornik om dagelijks een veertigtal Kortrijkse leerkrachten en militairen in opleiding naar de toenmalige Ordonnance School in de kazerne in Doornik te voeren. De tweetalige instelling is sinds 1994 de School van de Logistiek. Die 'navette' werd georganiseerd omdat de normale erbindingen tussen de nochtans slechts op 25 km van elkaar gelegen steden zo gebrekkig waren.

Sindsdien is de verbinding met het openbaar vervoer alleen maar verslechterd. De rechtstreekse treinverbinding met Doornik werd in 1984 opgedoekt. Vandaar de grote ergernis van de betrokken militairen bij de beslissing van Defensieminister Pieter De Crem, CD&V, om de pendelbus op te doeken per 1 juli 2008. De vakbond ACOD-Militairen hield op de vooravond van de afschaffing een opvallende protestactie aan het station van Kortrijk. 

ACOD-secretaris Dirk Deboodt sprak van een idiote en asociale besparing: "Als Crembo dan toch wil besparen, dat hij dan eerst eens kijkt naar de dienstwagens met chauffeurs voor de generaals". Uit het antwoord van de minister zelf op een parlementaire vraag van sp.a-kamerlid David Geers bleek immers dat er momenteel niet minder dan 65 generaals met een dienstwagen met chauffeur rondtoeren. Een jaarlijke uitgave van welgeteld 4.324.000 euro. En we rekenen daarbij dan nog niet al die dienstwagens zonder chauffeur - maar mèt brandstof - van de korpscommandanten, de provinciecommandanten en de schooldirecties.

Lijn 75 

Het argument van de minister is dat de militairen maar de trein moeten nemen. Vooreerst ligt de kazerne te ver van het station van Doornik.

Maar vooral beseft De Crem blijkbaar niet dat de treinverbinding Kortrijk-Doornik niet meer is wat ze ooit is geweest. Heel vroeg kreeg Kortrijk een spoorverbinding met zusterstad Doornik, op 24 oktober 1842, nauwelijks 3 jaar na de verbinding met Brussel via Gent. Bij de grote reorganisatie van de spoorwegen in 1984 - liberaal De Croo! - werd die rechtstreekse verbinding, lijn 75A, doorgeknipt. Sindsdien loopt de lijn Gent-Kortrijk-Moeskroen door naar Rijsel en moet je voor de aftakking naar Doornik overstappen in Moeskroen: een half uur verlies. En dat op een afstand van och here 25 km. Nochtans was de lijn in 1982 nog geëlektrificeerd.

Wordt het niet stilaan tijd om de treinverbinding vanuit Kortrijk met Doornik en verder in Wallonië nieuw leven in te blazen? De gebrekkige wederzijdse bereikbaarheid is het zoveelste voorbeeld van een taalgrens die een moeilijk te overschrijden hindernis is geworden. In de huidige tijd van globalisering en arbeidsmobiliteit is dat toch niet meer te verantwoorden. 

Foto's van Frank Mulleman, zie: Indymedia en Achturencultuur. 

garnizoenstad3

00:22 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (2) |  Facebook |

Commentaren

laatste navette K-town/T-ville nog meer en andere foto's op:
www.bloggen.be/achturencultuur

frank mulleman
Vz ACOD-Kortrijk

Gepost door: frank mulleman | 10-07-08

dag Marc
bedankt voor je reactie
ik ben, na een deugdoende
een blogpauze
toch terug
zomerse groetjes
Hilde

Gepost door: hilde | 17-07-08

De commentaren zijn gesloten.