20-04-08

Neemt Kortrijk straks opnieuw de tram?

tram2

De gemeenteraad van Kortrijk keurde zonder enige discussie het uitschrijven van een studie goed voor het ontwikkelen van "hoogwaardig openbaar vervoer" in stad en omstreken. Daarvoor wordt 100.000 euro uitgetrokken. Ook De Lijn doet haar duit (10.000 euro) in het zakje. De studie moet onder meer nagaan waarom het openbaar vervoer in Kortrijk zo opvallend zwak scoort. Wat kunnen we daaraan doen? Een tweede, spectaculaire, opdracht aan de onderzoekers is na te gaan of er niet opnieuw een tram- of lichte spoorlijn kan aangelegd worden tussen de stadskern en de ontwikkelingspool Hoog Kortrijk. Waarom toch hebben de vroede vaderen van de Leiestad in de jaren 50 en 60 de vele tramlijnen van, naar en door Kortrijk een voor een opgedoekt? De sporen van die trams - niet de rails! - zijn nog overal aanwezig in het stadsbeeld voor de aandachtige waarnemer.

Stugge stadsbewoners

Het gebruik van het openbaar vervoer in Kortrijk scoort laag in vergelijking met andere centrumsteden, zegt de stadsambtenaar die het voorstel uitwerkte van de studie 'hoogwaardig openbaar vervoer voor de stad Kortrijk'. De man heeft volkomen gelijk. De Kortrijkzaan is met geen stokken op de bus te krijgen. De buslijnen vormen een net met al te grote gaten, omdat er zogezegd toch nauwelijks vraag is naar busvervoer; wat dan weer een reden is voor de Kortrijkzanen om geen gebruik te maken van het busvervoer.

Nochtans is men ook in Kortrijk sinds 2004 samen met Vlaamse vervoersmaatschappij De Lijn aan het werken aan een gegarandeerde 'basismobiliteit'. De Kortrijkzanen hebben recht op een bushalte op minder dan 500 meter en moeten om de 15 minuten in de spits en om de 20 minuten overdag op een bus kunnen stappen. "Waarom nemen ze dan die bus niet?" is een van de voor de hand liggende onderzoeksvragen. En hoe tevreden zijn de Kortrijkzanen die wel gebruik maken van het openbaar vervoer?

Het bestaande stadsnet heeft een stervormig patroon. Ook al moet je van Aalbeke naar Bellegem: je moet eerst naar het stadscentrum en pas dan naar Bellegem. Alle buslijnen passeren aan het station. Is dat logisch? Is er anderzijds wel voldoende afstemming tussen de buslijnen en de spoorweg? Kunnen er geen interstedelijke  en interregionale verbindingen worden uitgebouwd, bijvoorbeeld Kortrijk-Rijsel? Worden alle deelgemeenten, woongebieden, bedrijventerreinen en handelszones wel voldoende bediend?

En ten slotte: volstaan de huidige promotie-activiteiten om het openbaar vervoer aantrekkelijker te maken voor de stugge stadsbewoners? Eerdere initiatieven zoals het gratis busvervoer voor 55-plussers op de maandagmarktdagen, kenden weinig succes.

Polen 

Maar als je het bestek van de studieopdracht leest, krijg je de indruk dat het eerste deel van de studie slechts een aanloop is voor het tweede deel, met als onderwerp: de mogelijkheden om een 'hoogwaardige openbaarvervoerverbinding' te maken tussen Hoog Kortrijk en de binnenstad "met lightrail of ander hoogwaardig vervoersysteem".

Men gaat ervan uit dat Hoog Kortrijk, het stadsgedeelte over de E17, waarvan het beurzencomplex Xpo de kern vormt, de allure krijgt van een grootstedelijke attractiepool. Nu al vind je daar - op respectabele afstand van het stadscentrum - bijvoorbeeld het Kennedypark (een kantorenterrein voor hoofdkwartieren van ondernemingen), Kinepolis (een mega-cinema), Xpo, Decathlon (sportdiscount), en een reeks vormingsinstellingen zoals Syntra West, hogescholen en de KULAK. Binnenkort opent het reusachtige fusieziekenhuis AZ Groeninge de deuren.

Het Kortrijkse stadsbestuur is van oordeel dat de openbaarvervoerverbinding tussen de binnenstad en het nieuwe stadsdeel ondermaats is om de toenemende verkeersstroom op te vangen. Maar het is niet helemaal duidelijk wat de toekomstige noden zijn waaraan tegemoet moet worden gekomen. De verschillende expansiepolen liggen ver verspreid van elkaar. De afstand van de KULAK naar het ziekenhuis AZ Groeninge is bijvoorbeeld te groot om te voet af te leggen. Ook is er verderop vanalles aan het gebeuren; denk maar aan het hoogwaardig bedrijventerrein Evolis, het geplande crematorium, de topsporthal Langemunte, aangekondige grote verkavelingen enzovoort. Het zou onzinnig zijn die 'polen' niet mee te laten bedienen door eventueel snel openbaar transport.

Prioritair?

Een logische onderzoeksvraag is of een dergelijke snelle verbinding niet verder moet rijden dan het station of het stadscentrum. Waarom niet verder noordwaarts, tot het shoppingcenter Ring bijvoorbeeld of tot de vele nieuwe verkavelingen in Heule?

Eigenlijk is de hardnekkigheid waarbij het Kortrijkse stadsbestuur de verbinding tussen Hoog Kortrijk en de binnenstad prioritair blijft vinden, een beetje eigenaardig. De grote lijnen van openbaar vervoer liepen - in de tijd dat de mensen nog de tram pakten -, parallel met de Leievallei; zeg maar van Menen en Wevelgem over Kortrijk naar Harelbeke en Waregem. Overleie had daar zijn commerciële bloei aan te danken: de mensen stapten af aan Sint-Jansput (einde Overleiestraat) en zakten dan af naar het centrum door de Overleiestraat-Budastraat-Leiestraat. De verstedelijkte agglomeratie (waar de meeste mensen wonen) ligt in diezelfde vallei. Hoog Kortrijk is een randgebied; daarachter ligt de schaarsbewoonde buiten.

Of die verbinding met Hoog Kortrijk wel zo prioritair is, is ook een onderzoeksvraag. Bestaat er momenteel wel een voldoende grote vraag om een hoogwaardige verbinding te verantwoorden? Het is een publiek geheim dat de bussen naar de campussen van het hoger onderwijs op de spitsmomenten vol zittten. Maar de ritten naar de 'park and ride'-parking bij Kinepolis vervoeren hoofdzakelijk lucht. Hoe kan de vraag opgetrokken worden? Zal het AZ Groeninge en de uitbreiding van het Kennedypark de vraag voldoende doen groeien?

Lightrail

De onderzoekers mogen zich eens goed laten gaan. Alle mogelijke systemen van hoogwaardig openbaar vervoer moeten zij onder de loep nemen. Dat gaat van gewone bussen tot grootstedelijke vervoerswijzen zoals trolleybus, tram, lightrail, al dan niet aansluitbaar op het spoorwegnet! Zelfs een spoorverbinding is dan niet uitgesloten. In dat verband zou men toch ook eens moeten onderzoeken of de vroegere rechtstreekse spoorverbinding Kortrijk-Doornik niet opnieuw moet geopend worden. Al jaren moet je overstappen in Moeskroen en daarbij veel geduld hebben want de treinen geven geen aansluiting op elkaar.

Van de spoorweg gesproken, is er nog een ander voor de hand liggend project dat op zijn minst eens onderzocht zou moeten worden. Waarom heropent men niet het station van Heule als opstapplaats? Die mogelijke extra halte op de lijn Kortrijk-Brugge ligt in het hartje van een dicht bevolkt gebied en het spoor zou een verbinding kunnen leveren die met geen bus of tram in snelheid kan geëvenaard worden.

En wie lightrail zegt, denkt onwillekeurig aan het VAL-metrosysteem van Rijsel. In Rijsel wordt een metronet bediend door automatische onbestuurde metrostellen op luchtbanden. VAL staat voor "véhicule automatique léger' en vroeger ook voor Villeneuve d'Ascq-Lille, naar de eerste lijn. Ooit was er sprake van die metro door te trekken op Belgisch gebied, naar Moeskroen en wie weet Kortrijk. Het is er nooit van gekomen. De lijn over Tourcoing is blijven steken aan de grens (station CH Dron, nabij Risquons-Tout). Als men kiest voor een lightrail, zou men er zeker moeten op letten dat het systeem mettertijd aansluitbaar kan zijn met de Rijselse metro. 

tram3

Aubette

Intussen kan men zich de vraag stellen waarom de vele tramlijnen in Kortrijk in de jaren 50 en 60 een voor een de baan hebben moeten ruimen voor koning auto. Van die tramlijnen zijn er nog overal sporen te vinden. En dan heb ik het niet over de rails - die zijn uitgebroken of toegedekt met asfalt. Maar kijk bijvoorbeeld eens naar de gevels van oude huizen. Veelal zitten daar nog de haken op waaraan de elektriciteitskabels werden vastgemaakt van de trams (eerste foto).

Door een grappig toeval staat in de Doorniksewijk - precies op het parcours van een eventuele nieuwe tramlijn - nog een dienstlokaaltje van de vroegere tramlijn naar Pecq en Doornik. Zie de andere foto's. Het is een 'aubette'. Daar kon men onder meer pakjes afgeven die meereisden met de tram. Zelfs het minuscule 'guichet' is nog te zien in een van de vensters van het gebouwtje. 

tram4

10:07 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (11) |  Facebook |

Commentaren

Hé ja! de paardentram! dat zou pas leuk zijn. En een toeristische troef. De geproduceerde mest kan dan dienen voor de plantsoenen. Het is milieuvriendelijk en zorgt voor werkgelegenheid.

Gepost door: Martine | 20-04-08

En de mussen Paardemest? Goed ook voor de mussen!

Gepost door: Polo | 20-04-08

tram in k-town geef toe! Een stad met een tram heeft allure en charme...

Gepost door: frank mulleman | 21-04-08

inderdaad, een tram neemt men véél gemakkelijker om zich van het ene deel van een stad naar het andere te verplaatsen dan dat men op een bus zou springen... een goeie tramverbinding tussen de belangrijke punten in de stedelijke agglomeratie zou het gebruik van het openbaar vervoer dan ook heel sterk stimuleren mijn inziens (in gent neem ik heel vaak de tram, in kortrijk quasi nooit de bus...)
Bovendien lijkt het me inderdaad te eng om dit enkel op de as binnenstad-Hoog-Kortrijk te voorzien. De Noord-zuid as zou moeten bestaan uit Kuurne-Heule-Binnenstad-Hoog-Kortrijk terwijl ook een oost-west verbinding (zoals je vermelde, de meest dichtbevolkte richting) menen-wevelgem-bissegem-binnenstad-harelbeke enorm interessant lijkt.
hopelijk blijft het niet bij hopen en dromen alleen...

Gepost door: bram | 21-04-08

Tramlijn Begeerte Iedere keer dat ze met die tramlijn uitpakken, moet ik denken aan 'A Streetcar Named Desire' (Tramlijn Begeerte) van Tennessee Williams. Het beroemde toneelstuk eindigt voor de hoofdrolspeelster, Blanche, in het gekkenhuis... Als dat maar goed afloopt!

Gepost door: William | 21-04-08

oost-west verbinding Ik heb al meerdere malen en overal waar het kan (RESOC) de idee van een waterbus op de Leie geopperd. Burgemeester heeft zelfs ooit minstens de indruk gewekt om dit te laten bestuderen door Leiedal. Dit is nooit gebeurd.

Gepost door: Frans Lavaert | 21-04-08

Tevreden Ik ben tevreden dat er verder wordt gedacht dan enkel het verplaatsen van een bushokje. Ook met Spirit, pardon, de VlaamsProgressieven, doen we binnenkort een op korte termijn haalbaar en betaalbaar voorstel waarmee zowel Bram als Marc tevreden mee zullen zijn. Geen tram dus, maar we hebben er wel nog wat werk aan voor we het uitbrengen.

Gepost door: Bart Hanson | 21-04-08

Watertaxi Het probleem met de gekanaliseerde Leie zijn de vele vertragende sluizen, denk ik.

Gepost door: marc | 21-04-08

liever een metro Een ordinaire tramlijn is passé. Echte wereldsteden doen het met metrolijnen. Dus waarom Kortrijk niet ? Van 't Hoge naar de Damkaai. Laten we de Kortrijkse grootheidswaan niet de nek omwringen. Kortrijk, als je droomt, droom groot !

Gepost door: walter maes | 25-04-08

Aha, mijn plannen zullen dan toch uitkomen. Ik heb al een heel metroplan uitgewerkt, stond trouwens eens in de gazet. Alleen, tram of metro, vrees ik dat ze weer maar tot 19u zullen rijden en zodoende de uitgaanders en nachtraven (inclusief nachtburgemeester) in de kou zullen laten staan!!! Ik stem voor een tram die aan elk café stopt.

Gepost door: Adelbert | 02-05-08

Zoals beloofd! Zoals ik had beloofd in een reactie op dit artikel over de tramlijn, gingen wij een op korte termijn haalbaar en betaalbaar voorstel lanceren waarmee zowel Bram als Marc tevreden zouden mee zijn.

Geen tram dus, maar een bus die in een ring rond Kortrijk rijdt en alle deelgemeenten en enkele randgemeenten en industriezones rechtstreeks met elkaar verbindt. Voor de powerpointpresentatie van het voorstel, inclusief kaartmateriaal en voorbeelden, surf door naar www.bartcaron.be , en klik op de imitatie van de Circular Line van London.

Graag dit voorstel beoordelen op zijn merites vooraleer er commentaar op te leveren.

Voor Adelbert: Hebben we hier nog geen metro, we hebben toch al een metrokaart.

Voor Walter: Ja, we zien het groots: een Circular Line rond het Business Improvement District.

Gepost door: Bart Hanson | 19-06-08

De commentaren zijn gesloten.