21-03-08

Koestert Kortrijk de groene barst in zijn beton?

ven16

De eerste dag van de lente 2008. Een goed moment om de Kortrijkse Milieu- en Natuurraad (Minaraad) aan het woord te laten. De officiële adviesraad keurde onlangs unaniem een verzoek goed om een 'groene vinger' te vrijwaren en uit te bouwen die de open ruimte in het zuidwesten van de stad zou blijven verbinden met groene restanten in de verstedelijkte wijken. Het advies kwam ter bespreking in de gemeenteraad. Een primeur.

Groene vinger

Kortrijk is sedert de jaren 50 van de vorige eeuw enorm verstedelijkt. De geürbaniseerde (toegebouwde) oppervlakte is er verveelvoudigd. En het houdt niet op. Onder het motto 'elk jong gezin van goede komaf zijn maagdelijke kavel bouwgrond' zijn de allerlaatste reservegronden, 'woonuitbreidingsgebieden' op de 'markt' gegooid, daartoe mede aangespoord door een stedelijke taks op onbebouwde percelen. Ik zie dat met lede ogen aan.

Maar in die versteende agglomeratie zijn nog barsten, groene wildernisjes - als dat geen contradictio in termis is: het verkleinwoordje van wildernis! -, door beleidsmakers om een of andere duistere reden 'groene vingers' genaamd - ik weet niet waarom, maar ik moet daarbij altijd denken aan Mark De Mesmaeker en boer Sjarel.

De groene vinger waarvoor de Kortrijkse Minaraad het opneemt, verbindt het zuid-oostelijke open landschap - hoe lang is het nog open? - met restanten groen in de binnenstad. De aanleg van het nieuwe industrieterrein Evolis, langs de Oudenaardsesteenweg, dreigt die vinger te amputeren. Nochtans wordt het een bedrijventerrein van de nieuwe generatie, bestemd voor hoogwaardige activiteiten met veel oog voor aspecten van duurzaamheid. Er is bij het ontwerp (zie mijn stuk van 27 september 2006), meer dan men in de streek gewoon is, rekening gehouden met groen en natuur. Maar volgens de Minaraad is die zorg voor de natuur niet goed doordacht. Thierry Meerschman, lid van de Minaraad, bond de kat de bel aan.

Oasen

In het Provinciaal Ruimtelijk Structuurplan West-Vlaanderen definieert men een groene vinger als "een langwerpige open ruimte, al dan niet bebost, die penetreert in sterk bebouwde of versnipperd bebouwde ruimte".  Thierry voegt daaraan toe dat die corridors groene gangen zijn waarover allerlei dieren en planten zich kunnen verspreiden. Ruggengraten van de biologische diversiteit als het ware. Een ingesloten groengebied verschraalt door inteelt en doordat bedreigde dier- en plantensoorten er niet aangevuld worden uit gebieden waar ze nog floreren. Het hoeft geen aaneengesloten bos of struikgewas te zijn; de natuur overleeft ook 'stapsteensgewijs'.

De groene corridor waarvoor Thierry alarm slaat, komt van het buitengebied van Kortrijk en geen barrière is te hoog om door te breken tot in het hartje van de stad. Hij gaat van de strook waar dat Evolis-bedrijventerrein komt, de E17-talud over - een fameuze barrière, doorboord door enkele onderdoorgangen - naar de Vlieberg. De Vlieberg is de historische naam van de helling die nu Kapel ter Bede wordt genoemd, een helling die ook voor economische activiteiten is bestemd maar nog heel wat open ruimte, poelen en struikgewas herbergt. Van daar reikt de vinger via de begroeide berm van het fietspad op de oude spoorlijn Kortrijk-Amougies, dank zij twee onderdoorgangen onder de Kortrijkse ringweg naar diverse groene stads-oasen.

Thierry geeft als voorbeelden van die oasen: de Natuurtuin Gilbert Desloovere (zie mijn stuk van 18 juni 2006), het Van Raemdonckpark met zijn grote vijver, enkele vergeten weiden, de verwilderde stukken van de pannenfabriek Du Littoral (zie mijn reportage van 26 februari 2006) de oevers van de Vaart Kortrijk-Bossuit, de vlindertuin en hooiweiden van de Venning (zie mijn reportage van 28 mei 2006), het sportpark van de Wikings en de Leieboorden voorbij het Albertpark. En een distelvink die de Leieboorden daar heeft bereikt, kan in het groen verdertrekken door paradijsjes zoals de oude Leiekronkel tussen Kortrijk en Harelbeke en de 'Heerlijke Heulebeekvallei' die in Kuurne in de Leie uitmondt.

gil7

Dat die oasen nog altijd de moeite waard zijn, hoe afgesloten ze ook mogen schijnen van het open veld, bewijst de Natuurtuin Gilbert Desloovere, een vergeten groene strook bestaande uit een beboste talud van de Kortrijkse ringweg en een overwoekerd terrein waarop stroomdistributeur Eandis een transfo heeft staan. Daar, tegen de ring aangeperst door een sociale woonwijk, vind je nog een levenskrachtige kolonie glimwormen, uniek voor Kortrijk. Er is een jaarlijkse paddentrek. En verder kan je er distelvinken, eikelmuizen, spechten, wezels, egels, stippelmotten, slamanders enzovoort 'spotten'.

Evolis

Van die groene vinger is het Evolis-bedrijventerrein, tot voor kort Deltapark, een belangrijke kneukel. Het hellende gebied - de achterkant in feite van de Vlieberg - maakt ook deel uit van de open strook die rond de as van de E17 het provinciale natuur- en recreatiedomein De Gavers, de grootste waterplas van de streek, verbindt met het geplande ettelijke hectaren grote stadsrandbos tussen Kortrijk en Menen. In diezelfde strook vind je het Kennedybos, het natuurreservaatje De Kleiputten en stadsgroen Marionetten.

Welnu, het ontwerp van het Evolis-park houdt vooral rekening met die brede groenverbinding en veel minder met Thierrys groene vinger. Het bedrijventerrein zal doorkruist worden door een viertal brede groene dreven en natte stroken parallel met de E17. Bestaande natuurelementen worden niet behouden. En dat is jammer omdat die met braamstruiken en ander struweel overwoekerde oude Decauvillesporen loodrecht op de E17 liepen, precies in de richting van de groene vinger, de stad in. Het gebied is immers een gewezen kleigroeve waarvan de krater is opgevuld met huisvuil en achteraf is overdekt met teelaarde, weiden en akkers. Op de smalspoorlijntjes die het gebied doorkruisten, kon je tot voor kort kilo's bramen plukken.

fp5

Minaraad

Op voorstel van Thierry Meerschman keurde de Minaraad een advies goed, waarin aangedrongen werd "de bestaande landschappelijke waarden beter te behouden en te integreren in het concept van het bedrijventerrein" en om "het oostelijk gedeelte van het Groen Netwerk Zuid (een element uit het Gemeentelijk Ruimtelijk Structuurplan Kortrijk) te verbinden met de bestaande parken en groen ruimten" in de stad. Met enkele kleine aanpassingen aan het ontwerp van het bedrijventerrein Evolis kan volgens de Minaraad de groene vinger gered worden. De raad vraagt dan ook dringend overleg. 

Met dat advies realiseerde de Minaraad een primeur. Normaal levert een adviesraad slechts adviezen af op aanvraag en slechts aan het stadsbestuur (college van burgemeester en schepenen). Deze keer stelde de Minaraad ongevraagd, op eigen initiatief, een advies af en richtte dat rechtstreeks aan de gemeenteraad. Dat advies werd ter bespreking voorgeschoteld aan de tweede raadscommissie - in drie commissies bereiden de gemeenteraadsleden elke gemeenteraad in kleine groepjes voor. En die tweede raadscommissie besliste het advies ook ter bespreking voor te leggen aan de voltallige gemeenteraad. Gewis een primeur!

Primeur in de gemeenteraad

In de gemeenteraad was het Cathy Matthieu, Groen!, die in naam van de progressieve fractie (sp.a-spirit-Groen!) het advies becommentarieerde. Zij wees erop dat ons land nog ver staat van het invullen van de Europese afspraken over biodiversiteit tegen 2010. Het behoud en de verdere uitbouw van deze groene vingerpast in dat kader. Cathy drong erop aan dat bij de aanleg van Evolis ter dege rekening zou worden gehouden met de opmerkingen van de Minaraad. Het zou al een grote stap vooruit zijn als de vereiste groenschremen tussen de kavels op het bedrijventerrein met wat meer oog voor de natuurwaarden en de groene verbindingen zouden herschikt worden.

Schepen Wout Maddens, OpenVLD, wees erop dat het advies van de Minaraad eigenlijk te laat is gekomen. Het bedrijventerrein Evolis is al in uitvoering. Het is met de intercommunale Leiedal dat moet gesproken worden over eventuele aanpassingen. De stad is zich, volgens de schepen, bewust van de noodzaak van groene corridors, maar hij zag dat dan vooral op regionale schaal: de corridor stadsrandbos, Stadsgroen Marionetten, Evolis, de Gavers. Alleen die groene arm staat ingetekend op het gemeentelijk ruimtelijk structuurplan Kortrijk en zal systematisch als randvoorwaarde opgenomen worden bij nieuwe ontwikkelingen zoals de geplande grote verkaveling Langwater aan de overkant van de Oudsenaardsesteenweg. De groene vinger waarover het advies van de Minaraad gaat, staat niet in dat structuurplan.

Ik denk dat de Minaraad nog wel werk zal hebben als zij die groene vinger wil geconserveerd zien. Gelukkig is de Minaraad vertegenwoordigd in de gemeentelijke commissie voor ruimtelijke ordening (gecoro), dat andere adviesorgaan waar groene vingers soms aan bod komen.... 

ven3

Commentaren

groen, groener, groenst Niet onbelangrijk, het groen in en rond een stad! Vaak wordt daar nog te weinig aandacht aan besteed. Goede zaak dat daar bij jullie aan gewerkt wordt. Hoe groener, hoe schoener!

Gepost door: Martine | 21-03-08

Eilanden Geïsoleerde groene stukken hebben weinig natuurwaarde als ze te klein zijn. Het is belangrijk dat deze gebieden met elkaar verbonden kunnen worden, anders worden het eilandjes die onder grote "stress" komen te staan. "Echt" groen wordt het natuurlijk nooit, want dat vereist dynamiek (ja zelfs teloorgang!).

Groetjes

Gepost door: Vrijdenker | 22-03-08

Vingers Vandaar wellicht wordt gekozen voor groene "vingers" i.p.v. "eilandjes". Want geen diversiteit zonder migratie (tiens, waarvan ken ik dat mechanisme?).
Het is daarom jammer dat de geplande autowegbypass naar het ziekenhuis het Kennedybos helemaal zal afsnijden van het groen lint Zuid. Het is ook daarom dat het stukje natuur binnen het Ei qua natuurwaarde niet echt meer zal verbeteren, denk ik (en zeker niet met een nieuwe Xpo-campus annex parking erop).

Gepost door: Bart | 23-03-08

De commentaren zijn gesloten.