23-11-07

Barco verkoopt historische vestiging in Kortrijk: er komt een nieuwe woonwijk

b1

Barco verkoopt de fabriek waar de hoogtechnologische onderneming in 1941 aan de slag ging en van waaruit alle zuster- en dochterondernemingen vertrokken om uit te groeien tot een wereldconcern. Het gaat om de fabriek in de Theodoor Sevenslaan in Kortrijk. De koper (1,8 miljoen euro) is de 'brownfield developer' PSR van Gent. De firma legt zich toe op het herbruikbaar maken van vervuilde industriële gronden tot rendabele vastgoedprojecten.

De moederfabriek van Barco (1,6 hectare groot) staat op terreinen die gepollueerd zijn door de vorige eigenaars, een pottenbakkerij en een wasserij-ververij. Koper PSR neemt alle saneringsverplichtingen over. In de komende weken start het oppompen van vervuild grondwater. In 2009 wordt het complex grotendeels gesloopt. Naarmate de bel vervuild grondwater verkleint, komen op de vrijgekomen gronden diverse woonprojecten. Dat is zeer goed nieuws voor de omwonenden en voor de Kortrijkse stadsvernieuwing in het algemeen.

Poterie Flamande

Radiofabrikant Barco, alias Cobar, opgericht in Poperinge (1934), streek in volle oorlog (1941) neer op de verlaten terreinen van de stopgezette Société Belge de Poterie Flamande, een van de laatste producenten van Kortrijks aardewerk, in de Theodoor Sevenslaan in Kortrijk. Radio's ineensteken mocht niet van de Duitse bezetter; er moesten lampen, bunkerlampen en zaklampen onder meer, en wasmachines geproduceerd worden. Het werd het begin van een - weliswaar indirecte - militaire productie die de firma tot op heden een deel van haar omzet oplevert. Op die stek breidde Barco zich stelselmatig uit. Later werd ook de aanpalende wasserij-ververij De Regenboog ingepalmd.

Beide voorgangers hebben de grond duchtig vervuild. Daar werd toen nog niet zo nauw op toegekeken. Er is een dubbele verontreiniging. Onder de parking in de Theodoor Sevenslaan is een mazouttank gelekt. Erger is de verontreiniging van het grondwater door detergenten. Die is in al die jaren doorgesijpeld tot op de ondoordringbare kleilaag en is op die lagen meegepakt door grondwaterstromingen. De vervuilde laag heeft op een diepte van 6 tot 9 meter momenteel al de huizenrij in de Passionistenlaan bereikt aan de overkant van de spoorweg waarlangs de Theodoor Sevenslaan ligt. Onder de laag van 9 meter is het besmette grondwater verder doorgedrongen tot op 16 meter, maar die pollutie is beperkt tot het bebouwde gedeelte van de fabrieksgronden.

Bergamo

Vanuit die moedervestiging is Barco met zijn verschillende divisies uitgezwermd naar andere plaatsen, over heel de wereld. Met zowat 3800 werknemers actief in meer dan 90 landen, zegt de persdienst. De hoofdzetel is al geruime tijd verplaatst naar het President Kennedypark in Kortrijk. In de Theodoor Sevenslaan resideert de divisie BarcoVision, gespecialiseerd in de fabricage van optische inspectiesensoren voor de textielnijverheid.

BarcoVision is van de zomer door de Barco-groep verkocht aan de Italiaanse textielmachinefabrikant Itema, met hoofdkwartier in Bergamo. De opbrengst van 72 miljoen euro, lag ruim boven de verwachtingen. Het bod van Itema, onderdeel van de textielgroep Miro Radici Group, kelderde de eerder bekendgemaakte kooplust van de Duits-Zwitserse textielgroep Oerlikon Schlafhorst. Met de verkoop van BarcoVision kan Barco zich voortaan nog uitsluitend toeleggen op beeldtechnologie. De ooit zo verscheiden productie - waar is de tijd van de robuuste Barco-TV-toestellen? - is stelselmatig teruggebracht tot visualisatietechnieken. Resten nog de divisies: Media & Entertainment, Beveiliging & Monitoring, Medische beeldvorming, Presentatie & Simulatie, en Luchtvaartelektronica.

BarcoVision was nochtans een heel winstgevende activiteit, met vorig jaar een omzet van 55,5 miljoen euro en een bedrijfswinstmarge van niet minder dan 11,3%. Maar de aard van de productie week te veel af van de rest van de groep. Van de 357 werknemers van BarcoVision zijn er 317 meegegaan met de Italiaanse koper. De overige veertig worden in andere divisies van Barco ingezet.

BarcoVision blijft ondanks de verkoop in de streek gevestigd. Nog anderhalf jaar huren de Piemontezen de fabriek in de Thedoor Sevenslaan van de nieuwe eigenaar. Intussen gaat men op zoek naar een andere stek in het Kortrijkse. Wedden dat het hoogwaardige industriepark Evolis (vroeger Deltapark), dat Leiedal aan het realiseren is aan de Oudenaardsesteenweg, veel kans maakt?

Brownfields

De koper van het fabrieksterrein van 16.348 m² tussen de Theodoor Sevenslaan, de Goedendaglaan en de Vredelaan is de in 1999 opgerichte nv PSR, een 'brownfield'- ontwikkelaar, met hoofdkwartier in Gent. Stichter Joris Goossens kocht eerder de site 'ACEC Dok Noord' (ook een TV-fabriek geweest!) en deed met veel vallen en opstaan heel wat ervaring op met de sanering. PSR staat voor 'Professional Sustainable Reliable', zeg maar professionele aanpak, duurzame oplossingen nastrevend en betrouwbaar, en dat alles bij het opnieuw te gelde maken van probleempanden met een industrieel verleden.

PSR boekt veel succes omdat de firma ook de risico's overneemt van de verkoper. 'Liability transfer' noemen ze dat. Andere projectontwikkelaars moeten maar gronden hebben zonder enig saneringsrisico. PSR neemt daarentegen gronden en gebouwen over samen met de saneringsverplichtingen. Zij storten zelfs de aanzienlijke bankgarantie  die de Vlaamse overheid (OVAM) eist na vaststelling van de vervuiling. Jarenlange ervaring met dergelijke 'uitdagingen' hebben PSR geleerd zeer nauwkeurige schattingen te maken van mogelijke extrakosten, verrtragingen, rechtszaken en vorderingen (van buren bijvoorbeeld).

Op een buurtvergadering vroeg iemand of de sanering wel zou afgewerkt worden als de ontwikkelaar failliet zou gaan. De omwonenden hoeven zich geen zorgen te maken. Niet alleen is er die aanzienlijke waarborg, maar ondanks de overdracht van de saneringsverplichtingen blijft Barco aansprakelijk tot het terrein weer maagdelijk schoon is, zei Nicolas Bearelle van PSR. 

Tien jaar

PSR voert een heel open beleid. De buurt wordt op de hoogte gehouden van wat de firma met de terreinen  - toch het grootste deel van het binnengebied van het bouwblok - van plan is. Vooreerst wordt de vervuiling aangepakt. Heel binnenkort wordt de met stookolie vervuilde grond op de parking in de Theodoor Sevenslaan afgegraven en daarmee is dat probleem al van de baan.

Een ander paar mouwen is de besmetting van het grondwater.  Dat vervuilde water zal stelselmatig worden opgepompt en zal worden gezuiverd in een installatie in een container die op diezelfde parking zal worden geplaatst. Als de detergenten en andere chemische producten eruit gehaald zijn, wordt het water verderop in de Vaart Kortrijk-Bossuit gepompt, een van de zuiverste viswaters van Vlaanderen.

Uiteraard kan men niet bruutweg in enkele dagen alle grondwaterlagen leegpompen - en dat zijn er nogal wat:  ooit vloeide hier de bovenloop van de Groeningebeek; het gebied is zeer rijk aan water. Te bruusk pompen zou de waterspiegel doen inzakken en dan is het nagenoeg zeker dat veel naburige woningen onderhevig worden aan zettingen, barsten en scheuren. Om dat te vermijden worden er sensoren geplaatst die de pompen stilleggen als het grondwater te veel is gezakt. Die pompen schieten pas weer in gang op het moment dat het grondwater weer is aangevuld. Toch zal van alle huizen bovenop de gronden waarin het vuile grondwater zit een plaatsbeschrijving worden gemaakt.

De eerste pompen worden volgend jaar geplaatst, in een poging om verdere verspreiding van het vuile water tegen te houden en het volume ervan terug te dringen. Aan beide kanten van de spoorwegberm wordt een rij pompen geplaatst. Naderhand, op het moment dat BarcoVision naar een andere vestiging is vertrokken en na afbraak van het gros van de fabrieksgebouwen, wordt ook een menigte pompen op gang gebracht op het terrein zelf. 

Dat pompen onder en vlakbij de spoorwegberm is een heel delicate onderneming. Reeds als de berm een paar milimeter zou zakken, zou dat instortingsgevaar betekenen voor een paar spoorwegbruggen. Dat zou het spoorwegverkeer van Kortrijk naar Gent, Antwerpen en Brussel maanden stilleggen en dat zou duizelingwekkende schadeclaims opwekken. PSR wil dat dus ten alle prijze vermijden. Dat is een extra garantie voor de buurt. 

PSR houdt er rekening mee dat die heel behoedzame pompwerken acht à tien jaar in beslag zullen nemen. Door het kleine debiet zal de geluidshinder verwaarloosbaar zijn.

Nieuw Kortrijk

De gereinigde gronden zullen door PSR ontwikkeld worden als een nieuwe woonwijk. In principe gaat de hele fabriek tegen de vlakte. Veel meer dan bakstenen muren met kartonnen bedaking onder roofing is het toch niet. Maar misschien wordt het centrale hogere gebouw gespaard en verbouwd tot appartementen of lofts. Men opteert ervoor om de ontwerpopdracht voor de nieuwe wijk te verdelen over verschillende architectenbureaus. Zo hoopt PSR een gevarieerde wijk met diverse stijlen te verkrijgen. 

PSR denkt aan woningen met tuinen (jonge gezinnen!), maar ook aan nieuwe woonvormen zoals kangoeroewoningen (gedeeld tussen grootouders en jonge gezinnen met hun kroost), serviceflats voor senioren, en buurtdiensten zoals een winkel, een café, een crèche enzovoort. Vanuit de rijwoningen die met hun tuin aan Barco palen, rees al de vraag om een achteruitgang te krijgen en eventueel grond te kunnen kopen voor een garage, atelier en dergelijke meer. De wijk wordt thans gekenmerkt door buitenslapende auto's en een zekere parkeerdruk.

De bestaande wijk dateert vooral uit de jaren dertig van de vorige eeuw. Omdat het de eerste zuidelijke overschrijding was van de spoorweg, werd de wijk Nieuw Kortrijkl genoemd. Nu het uitgestrekte binnengebied ook voor bewoning wordt vrijgemaakt, kan men misschien die naam weer in ere herstellen. In elk geval is dat voor de stad een buitenkans. Er doen zich niet zoveel gelegenheden voor waarbij men hele straten nieuwe eengezinswoningen kan bouwen op slechts een kwartier van de stadskern. Schepen van stadsontwikkeling Wout Maddens, Open VLD, hoeft alvast van het belang van deze operatie niet meer overtuigd te worden.

De commentaren zijn gesloten.