20-08-07

Even naar het zuiden

Groeten uit Kortrijk
 
Ben eventjes op vakantie. Tot in september! 

17:27 Gepost in Algemeen | Permalink | Commentaren (3) |  Facebook |

14-08-07

Eindelijk afgestudeerd, persoonlijk nieuws

rechtbank

Vandaag heb ik eindelijk, een paar weken voor mijn 57ste verjaardag, mijn universitair diploma behaald: meester in Nederlands recht. Mijn scriptie heeft mij een 8 opgeleverd. Studeren aan Open Universiteit kan ik iedereen aanraden. Weliswaar vergt het een serieuze en volgehouden inspanning, maar het cursusmateriaal, de begeleiding en het vrije systeem van zelfstudie zijn zalig. De diploma's zijn van erkend universitair niveau; Open Universiteit is geassocieerd met alle Vlaamse universiteiten.

Na een wat mottige humaniora begon ik in 1969, zoals de grote helft van mijn klas (Latijn-wetenschappen) - de wetenschappen beu - aan de rechtenstudie. Zeer enthousiast kon je mij niet noemen. Mijn hoofd stond er niet naar in die dagen. "There is a long hair that doesn't like the short hair" hoorde je Sly and the Family Stone zingen op de piratenzenders. Mijn studentencarrière liep vijf jaar later definitief op de klippen, met een kandidaatsdiplomaatje als schamele buit.

Ik heb het mij later ferm beklaagd. Interessante jobs gingen aan mijn neus voorbij bij gebrek aan een universitair ezelsvel. Zo hoor ik mij nog vragen op een vergadering van de, intussen afgeschafte, SP-federatie Kortrijk, waar wij een nieuwe federale secretaris zochten: "En is een half universitair diploma niet voldoende?". Oh, wat had ik dat graag gedaan! Neen, was het onverbiddelijke antwoord. Ooit moet ik toch zien die leemte op mijn blazoen in te vullen, dacht ik toen.

Open Universiteit heeft mij die mogelijkheid geboden. Open Universiteit (OU) zag in 1984 in Nederland het levenslicht na een Europese oproep in de jaren zeventig. Het was de bedoeling dat in alle lidstaten een dergelijk initiatief werd genomen; Nederland nam het voortouw. Vanuit het hoofdkwartier in het Nederlands-Limburgse Heerlen werden er OU-studiecentra opgericht over heel Nederland. OU biedt universitair afstandsonderwijs, waarbij je op eigen tempo en zelfs zonder over de diploma's te beschikken die je bij inschrijving in andere universiteiten nodig hebt, de nodige studiepunten kunt verzamelen voor een erkend universitair diploma.

De Vlaamse Gemeenschap hing haar wagonnetje aan de Nederlandse trein en aan alle Vlaamse universitaire vestiging werden eveneens OU-studiecentra opgericht, met steun van de Vlaamse overheid. In andere Europese landen zijn hier en daar ook initiatieven in die zin genomen, bijvoorbeeld in Catalonië. In het Verenigd Koninkrijk bestaat ook een open universiteit, maar daar is het meer een volkshogeschool, met lezingen en cursussen die niet tot het universitair onderwijs behoren.

Aangezien het initiatief Nederlands is, zijn ook de diploma's en de cursusinhouden dat. Voor psychologie, informatica en cultuurwetenschappen maakt dat geen verschil, maar voor rechten en bestuurskunde uiteraard wel. Ik ben nu officieel jurist, maar dan wel in Nederlands recht. 

Ik ben eraan begonnen in 1998. Ik bestelde als test een cursus Staatsrecht, het recht dat de organisatie van de overheid beheerst, en tot mijn verbazing haalde ik vlot een 7 (altijd op 10). In totaal moest je, in het oude systeem voorafgaand aan de bachelor/masterregeling, 56 modules afwerken. Ik kreeg vrijstelling voor 16 modules op grond van de vakken die ik indertijd aan de KULAK had afgewerkt. Na de gemeenteraadsverkiezingen van 2000 en de onderhandelingen die ons (sp.a) in de meerderheid brachten in Kortrijk, hervatte ik voorgoed de studie in 2002. Het was mijn bedoeling alles af te ronden in 2006, maar tja, als er gemeenteraadsverkiezingen zijn, kan ik me niet optimaal concentreren.

Je kan zeggen dat ik er 38 jaar heb over gedaan om af te studeren: 1969-2007. Maar ik ben er toch fier over dat het me eindelijk is gelukt een universitair diploma, een heel diploma, in de wacht te slepen. Zoveel jaar geleden viel het me moeilijk me op droge studie toe te leggen; de wereld die voor me open ging, had teveel te bieden (vooral politiek). In mijn tweede leven als student vond ik het integendeel een zalig voorrecht mij op geregelde tijdstippen te kunnen afzonderen van die drukke (politieke) wereld en mij even op die prachtige cursussen te storten. Want het moet gezegd worden: het cursusmateriaal van Open Universiteit is perfect - soms dacht ik nog wel eens aan het geknoei met kopies van handgeschreven studentennotities van vroeger.

En wat ga ik nu doen met mijn vers diploma? Wel euh... niet veel. Een van de redenen om opnieuw te gaan studeren, was mijn kans op promotie op mijn werk te vergroten. Intussen heb ik die promotie via examens al gemaakt. Toch heeft Open Universiteit mij daarbij geholpen; ik was als het ware getraind in studeren. Na mijn laatste examen, de verdediging van mijn scriptie, maakten mijn begeleidster en de examinator zich een beetje vrolijk over de titel die ik zopas had verworden: "meester Lemaitre", heel Belgisch vonden beide professoren.

Ik kan Open Universiteit bij iedereen aanraden. Het aanbod is niet zo heel uitgebreid maar toch interessant genoeg. Zie: http://www.ou.nl. Je kan voor OU terecht bij alle Vlaamse universiteiten. Ikzelf ben naar Gent getrokken (zeer content over de service); er is ook een studiecentrum aan de KULAK. Het is niet goedkoop, maar je kan er opleidingscheques voor aanwenden. En het kan niet genoeg worden benadrukt: je studeert er volstrekt op eigen tempo en naar eigen believen, module na module. Het is ook heel gebruikelijk zomaar enkele cursussen eruit te pikken zonder onmiddellijk te denken aan afstuderen.

13-08-07

Democratie in de gemeente: het Nederlandse voorbeeld

raadszaal Ede

De gemeenteraadszaal in Ede 

Morgen, 14 augustus 2007, ga ik mijn afstudeerscriptie verdedigen in het hoofdkwartier van Open Universiteit, Heerlen, Nederlands Limburg. Daarmee rond ik - hopelijk! - mijn opleiding Nederlands Recht af. Als onderwerp van mijn scriptie heb ik iets gekozen dat aansluit bij mijn andere interesses: de gemeentelijke democratie. Zoals al gemeld op 31 juli jl. kunnen wij in ons land misschien wel een en ander leren van de manier waarop onze Noorderburen hun gemeenten besturen.

Mijn hele scriptie staat op deze link. Maar omdat de tekst erg juridisch is opgevat - dat moest ook wel om af te studeren in Nederlands recht -, wil ik hier een poging doen om er in een leesbare samenvatting een idee van te geven.

Meer leven in de lokale politiek

Al lang probeert de regering in Nederland de gemeentelijke democratie meer leven in te blazen. Reeds tijdens de laatste rooms-rode regering Lubbers III (1989-1994) is men beginnen sleutelen aan de Nederlandse Gemeentewet. De gemeenteraad kreeg als hoofd van het gemeentebestuur meer bevoegdheden.  Bij het aantreden van de tweede paarse regering - Kok II (1998-2002) - wilde men het roer helemaal omgooien, en bepaalde bevoegdheden van de gemeenteraad overdragen aan het college van burgemeester en wethouders (bij ons schepenen). Maar de uitgangspunten waren dezelfde. Men wilde het politieke gebeuren op lokaal vlak nieuw leven inblazen. Er werd immers vastgesteld dat de partijen steeds maar meer leden verloren en dat het in een aantal gemeenten zelfs moeilijk werd om kandidaten te vinden voor de gemeenteraadsverkiezingen. 

Bij ons is het zo erg niet, hoor ik bepaalde lezers denken. Maar de mindere belangstelling voor de gemeentepolitiek in Nederland is grotendeels te wijten aan specifieke omstandigheden aldaar. In een land waar slechts de helft van de gezinnen een eigen woning bewonen (in Vlaanderen is dat bijna 80%), verhuist men vlugger en heeft men een mindere band met de gemeente en haar bestuur. Bovendien hebben de Nederlandse gemeenten minder beleidsruimte dan in ons land. Het grootste deel van het bestuur van een gemeente is niets anders dan de uitvoering van opdrachten van het centrale gezag. Ook financieel is de situatie helemaal anders: de Nederlandse gemeenten hebben heel wat minder eigen belastingsinkomsten dan bij ons.

Er gaan dan ook in Nederland stemmen op om de gemeentelijke autonomie te versterken. Maar wie in dergelijk ondankbare omstandigheden het bestuur van de gemeente wil democratiseren en de belangstelling van de kiezers wil aanwakkeren, moet wel zeer diepgaand nadenken over de organisatie van de lokale democratie. En daarom kan het resultaat van die democratiseringspogingen ook voor ons interessant zijn.

Staatscommissie Elzinga

De poging van het kabinet Kok II in 1998 bestond erin dat men de scheiding  van de machten in het bestuur van de gemeente wou invoeren. Men koos ervoor om gemeenteraad (raad) en college van burgemeester en wethouders (college) elk hun eigen bevoegdheden te geven (dualisme, noemt men dat in Nederland), in plaats van aan de raad alle  bevoegdheden toe te kennen, die de raad dan naar eigen goeddunken kon delegeren aan het college (monisme). Een 'Staatscommissie Dualisme en lokale democratie' werd opgericht onder leiding van staatsrechtprofessor Douwe Jan Elzinga (van PvdA-strekking).

De Staatscommissie Elzinga leverde een omstandig rapport af, dat door de regering geheel werd bijgetreden. Vooreerst constateerde de Staatscommissie dat de gemeenteraden in theorie oppermachtig waren, maar in de praktijk grotendeels afhankelijk waren van de colleges. Meer dan de uitvoerders van het door de raden uitgestippelde beleid, waren de colleges, met hun kennisvoorsprong en hun apparaat van gemeenteambtenaren, de werkelijke leiders van het gemeentebestuur. De uitgebreide bevoegdheden van de raad waren veeleer een rem op de invloed van de verkozenen van de bevolking. De gemeenteraadsleden moesten zich veel te veel bezig houden met zaken die veel beter door het college konden afgehandeld worden, en konden daardoor hun eigelijke taken als volksvertegenwoordigers en controleurs van het bestuur niet waarmaken.

De Staatscommissie werkte een hele reeks van voorstellen uit. De grote doelstelling was de 'ontvlechting' van functies en bevoegdheden tussen de raad en het college. Aanvankelijk ging de regering 'voortvarend' aan de slag om de voorstellen van de Staatscommissie te realiseren. Maar ondanks het aandringen van de hervormingspartij D'66 (die slechts ontbrak in het kabinet Balkenende I , 2002-2003), zwakten de opeenvolgende regeringen de voorgenomen hervorming van de gemeentelijke democratie stelselmatig af. Toch is het onvoltooide resultaat van de "operatie dualisering gemeentebestuur" indrukwekkend in vergelijking met de kleine hervorming die het Gemeentedecreet in het Vlaamse Gewest doorvoerde. 

Onverenigbaarheid wethouder/raadslid

Het verst is de regering, gevolgd door de Staten-Generaal (parlement) gegaan in de functionele 'ontvlechting'. Zoals op nationaal vlak (en zoals bij ons tussen regering en parlement) is er een onverenigbaarheid ingevoerd tussen de functie van gemeenteraadslid en wethouder. Daarmee kwam een einde aan een dubbelzinnige situatie die nog altijd bij ons bestaat: namelijk bestuurders die zichzelf controleren.

Reeds bij de herziening van de gemeentewet in 1994 was de vertrouwensregel ingevoerd tussen raad en college. Als een of meer wethouders of het gehele college niet meer het vertrouwen had van de raad, kon de raad hen afdanken. Die regel is bij de dualisering nog versoepeld: beroepsmogelijkheden van ontslagen wethouders bij de rechter zijn afgeschaft. Die regeling geeft de Nederlandse gemeenteraden een machtspositie waarvan zij zelf soms niet altijd de omvang schijnen in te schatten. Belachelijke toestanden zoals bij ons met schepenen zonder portefeuille die blijven zitten zonder nog het vertrouwen te hebben van de collega's en van de meerderheid, zijn in Nederland uitgesloten.

Bestuursbevoegdheden van raad en college

Heel wat behoedzamer is men te werk gegaan wat betreft de scheiding van bevoegdheden. Het voorstel van de Staatscommissie was om alle bestuursbevoegdheden aan het college toe te vertrouwen en aan de raad 'alleen nog' (?) de bevoegdheid tot het vaststellen van formele 'verordeningen' (bij ons 'reglementen') en de controlebevoegdheid te laten. Let wel dat die controlebevoegdheid heel ver-strekkend is gezien voormelde macht om wethouders zondermeer op gelijk welk moment af te danken. Toen de regering dat voornemen bekendmaakte, steeg een storm van protest op van politicologen en juristen die daarin een aftakeling zagen van de democratie en van de macht van de rechtstreeks verkozen raad. Als reactie veranderden de hervormers het geweer van schouder, en meer en meer ging men spreken over een 'versterking van de raad en zijn controlebevoegdheden' als doelstelling van de dualisering, in plaats van een 'versterking van de lokale democratie'. 

In eerste instantie hevelde de regering (en de wetgever) een aantal bevoegdheden die her en der in de Gemeentewet waren genoemd over van de raad naar het college. Zo is het voortaan het college dat beslist over de organisatie en de aanwerving van gemeentepersoneel en over alle aankopen en privatiseringen van gemeente-activiteiten. Daarmee beschikt het college nog lang niet over alle bestuurbevoegdheden. Aangezien art. 125 van de Nederlandse Grondwet de gemeenteraad aan het hoofd plaatst van het gemeentebestuur, heeft de raad de algemene bestuursbevoegdheid en moet het college zich behelpen met de expliciet aan hem toegewezen bevoegdheden. Het was aanvankelijk ook de bedoeling om de Grondwet op dat punt te herzien, maar dat is er met al die regeringswisselingen niet van gekomen en intussen heeft men er officieel van afgezien.

Een tweede deeloperatie betrof de vele wetten die aan de gemeentebesturen bepaalde taken opdragen, bijvoorbeeld met betrekking tot het voorzien van basisonderwijs. Het was de bedoeling van de regering om in al die wetten telkens de bevoegdheid te verlenen aan het college in plaats van aan de raad. Ook hier is de regering teruggekrabbeld. Uiteindelijk heeft men aan het college alleen de bevoegdheden toegekend die uitvoering betreffen van kaders vastgelegd door de raad. En waar het delicate onderwerpen betreft, die te maken hebben met levensbeschouwelijke gevoeligheden, is het altijd de raad die mag beslissen, zelfs bij concrete uitvoeringsbeslissingen.

De schouwburg van Elzinga

Om het verschil tussen de aanvankelijke doelstellingen en de uiteindelijke hervorming van de Gemeentewet te illustreren, kan ik wijzen op de "schouwburg van Elzinga". Als voorbeeld van een niet in de Gemeentewet genoemde bestuursbevoegdheid, wees de Staatscommissie op de bevoegdheid om te beslissen of er in de gemeente een gemeentelijke schouwburg kwam. Onder de Gemeentewet van voor de dualisering kwam die bevoegdheid in elk geval toe aan de raad, als een onderdeel van zijn algemene bestuursbevoegdheid als hoofd van het gemeentebestuur. De Staatscommissie wou dat het college daarvoor bevoegd zou worden.

Uiteraard zou een college niet zomaar onverhoeds beslissen een schouwburg te bouwen, maar zou dat gebeuren op aandringen of op suggestie van de raad; maar het zou wel het college zijn die op een bepaald moment de knoop zou doorhakken, onder nauwlettende controle van de raad uiteraard. Door af te zien van de wijziging van de Grondwet en door de raad het hoofdschap van het gemeentebestuur te laten behouden, heeft de regering de beslissingbevoegdheid over de schouwburg van Elzinga uiteindelijk dan toch aan de raad gelaten.

Dualisering onvoltooid

Om het gebrek aan doortastende structurele hervormingen te compenseren, is door de regering nadien de nadruk gelegd op 'culturele' wijzigingen in het gemeentebestuur. Met miljoenen euros overheidssteun werd een campagne opgezet om de gemeenteraden te overtuigen zich minder met het bestuur van de gemeente te bemoeien en zich meer toe te spitsen op controle en kaderstelling. De resultaten waren zeer ongelijk.

Dat heeft mij er in mijn scriptie toe laten besluiten dat het gemeentebestuur niet geheel is gedualiseerd zoals de campagnevoerders van de dualisering het willen laten geloven. Het Nederlandse gemeentebestel is in de grond monistisch gebleven, met weliswaar sterkere dualistische elementen. Ik had het liever wat meer dualistisch gezien. Veel zogenaamde bevoegdheden van de gemeenteraad komen neer op 'bezigheidstherapie', die de raadsleden hopen tijd doen verspelen die ze heel wat politiek nuttiger zouden kunnen besteden.

Maar in vergelijking met het Nederlandse systeem is het Vlaamse nog vele keren meer monistisch. Een operatie dualisering, zelfs al gaat ze slechts zo ver als in Nederland, zou heel heilzaam zijn bij ons. 

12-08-07

Adieu Koeiekop

Koeiekop1

Het steegje was al een tijd afgesloten. Maar nu staan de kranen paraat om het nu helemaal te laten verdwijnen uit het stadsweefsel. Nog vlug enkele foto's.

Ik heb het over de Koeiekop, het doorgangetje in de Sint-Jansstraat tussen geschenkenwinkel Mac'Li en platenboer Musikladen, intussen allebei opgekocht door Foruminvest voor de sloop. Beide panden zijn al vakkundig 'gestript'. Boven het poortje in de Sint-Jansstraat hing ooit een kop van een koe; het beeld bestaat nog maar is in privé-bezit. Bij het archeologisch onderzoek dat de slopingswerken voorafging (bravo!), werden in het steegje resten gevonden van leerlooiersbedrijvigheid in vroegere tijden. Leerlooierij was een veeleer vuil en stinkend beroep, en het is logisch dat het werd uitgeoefend aan de rand van het stadje, vlakbij de Sint-Janspoort waarachter Kortrijk-Buiten begon.

Koeiekop2

De Koeiekop liep door tot in de Wijngaardstraat, naast Petit Paris, dat al voor de bijl is gegaan. Het gezellige café met zijn beroemde spaghetti is herrezen in de Stadswaag in de Rijselsestraat. Hierna beelden van voor, tijdens en na de afbraak.

Petit Paris

Petit Paris

 

Koeiekop3

En nog wat kiekjes van de sloop van de gebouwen van de middelbare school van Bijstand.

Bijstand1

Bijstand2

Bijstand3

fi2

11-08-07

Asbestprobleem Foruminvest Kortrijk opgelost?

fori1

Volgens schepen Guy Leleu zou het asbestprobleem bij de afbraakwerken van Foruminvest al opgelost zijn. De specialisten zouden het gevaarlijke goedje verwijderd hebben en verpakt hebben in zakjes. De containers met die zakjes staan op straat te wachten op transport, enkel afgeschermd met een traliehekken en de fameuze gele band 'VERBODEN TOEGANG ASBEST'. Intussen heerst er op de betrokken stadsdiensten nog altijd vakantieregime - niets op tegen, maar voor belangrijke zaken zou er wel een permanentie moeten zijn. De bevolking krijgt uitleg op een informatievergadering op 21 augustus (19 uur stadhuis), rijkelijk laat dus.

In tegenstelling met wat Het Nieuwsblad enkele dagen geleden schreef, heeft asbestverwijderaar Romarco met zijn twaalf specialisten geen maanden nodig gehad om het asbest weg te nemen vooraleer de sloopmachines in de vroegere school en het rusthuis van Bijstand en de aanpalende panden aan de slag konden gaan. Volgens schepen Guy Leleu, die de affaire voor het stadsbestuur opvolgt als 'voorzitter van het coördinatiecomité' hebben de specialisten alle asbest deskundig losgemaakt en in zakjes verpakt. 

Ik hoop dat die verwijdering zorgvuldig is gebeurd en dat er niet teveel resten zijn achtergebleven. Een extra controle van een derde instantie, bijvoorbeeld de milieudienst van Stad Kortrijk, is hier geen overbodige luxe. Die controle is (nog) niet kunnen gebeuren omdat de stadsdiensten op vakantieregime draaien. Het is niet met een waterstraaltje uit een tuinslang dat men het verstuiven van het kankerverwekkende goedje zal tegenhouden.

Inmiddels blijkt dat positivo Guy Leleu de zaak te positief heeft voorgesteld. Vanmorgen, maandag 13 augustus, is de firma Romarco weer met man en macht en extra containers neergestreken op de Bijstandsite. Werknemers van de asbestverwijderaar hebben nieuwe gele waarschuwingslinten aangebracht op de hekkens die de sloopwerken afschermen. Wanneer krijgen de omwonenden, de mensen met een zaak in de omgeving en de bezoekers accurate informatie? Aanspreekpunt Tom Delmotte, rastermanager, komt pas donderdag terug uit vakantie...

09-08-07

Is de 'K' in de naam van het shoppingcenter Foruminvest wel zo een goed idee?

FI16

Het megawinkelcentrum (34.000 m² commerciële oppervlakte) dat van Kortrijk weer de winkelstad moet maken die het ooit was, heeft nog altijd geen vaste naam. Een wedstrijd leverde enkele mooie namen op ter inspiratie van de definitieve keuze. Het meeste kans schijnt een naam te maken die als hoofdelement de hoofdletter K zou hebben. Ik weet niet of dat wel zo een goed idee is. Is de Amerikaanse discountketen Kmart wel een zo aantrekkelijke referentie?   

De grote afbraakwerken van het bouwblok tussen de Sint-Jansstraat, Kleine Sint-Jansstraat, Wijngaardstraat en Sionstraat trekt de aandacht van bevolking en passanten. Het is de aanloop naar de bouw van een megawinkelcentrum, een investering van zowat 160 miljoen euro door projectontwikkelaar Foruminvest (met kapitaal van Nederlandse pensioenfondsen). Het wordt een 'shopping mall' naar Amerikaans voorbeeld in het hartje van het stadscentrum, met 85 winkels, horecazaken en een ondergrondse parking met 1.100 stalplaatsen, eventueel verbonden met de stedelijke ondergrondse parking Veemarkt. Op aandringen van het Stedelijk Ontwikkelingsbedrijf (SOK), dat met welgerichte ingrepen de weg effende voor het project, realiseert Foruminvest ook 21 appartementen, deels in een hoge toren aan de Veemarkt op het uiteinde van de nabijgelegen Romeinselaan. Foruminvest gokt op een jaarlijkse stroom van minstens 5 miljoen bezoekers.

Op haar website heeft Foruminvest het winkelcentrum al lang 'Shopping Sint-Jan' gedoopt, naar de officiële naam van de statistische wijk waarin het project plaatsgrijpt: de 'Oude Sint-Janswijk' (genoemd naar de daar al lang verdwenen Sint-Janskapel en Sint-Jans-stadspoort). Maar dat is een werknaam die waarschijnlijk zal sneuvelen. Foruminvest organiseerde een publieke wedstrijd voor een passende naam. Uit de 1.080 inzendingen selecteerde men negen voorstellen. In de categorie innovatief weerhield de jury volgende voorstellen: K van Johnny Maes, SjaKOSH van Vivienne Lemaitre en KO-MOSION van Steven Wallays. Volgende suggesties werden  opmerkelijk commercieel geacht: Korbij van Griet andermeersch, De Kern van Rudi Ronneau en mevr. Valcke en De Grote Wyngaard van Maurits Terrie. In de categorie uitstraling werden geselecteerd: Linum van Tom Moreels, Centerkort van Niek Staels en Renesse van Rik Moreels. Die bekroonde voorstellen neemt Foruminvest alleen als inspiratie. De definitieve naam kiest de promotor zelf, na raadpleging van marketingspecialisten.

Veel kans maakt een naam waarin de letter K is verwerkt. Stad Kortrijk zelf experimenteert al zelf met die letter als nieuw stadslogo. Nu vraag ik mij af of dat wel een goed idee is. De letter K is al vaker gelinkt aan shopping; in de VS is Kmart al zeer lang een begrip in de sector van grootschalige kleinhandel van goedkope producten. Het is maar de vraag of het megawinkelcentrum in het commerciële hart van Kortrijk de nadruk moet leggen op discount (denk aan Wibra en Zeeman). Kmart ontworstelde zich bovendien maar moeilijk aan dreigende faillissementen. Nu ligt Amerika niet aan de achterdeur van het klooster van de zusters van Onze-Lieve-Vrouw van Bijstand. Het is maar de vraag of Kmart, met zijn bekendheid in onze geglobaliseerde wereld, wel zo een goede referentie is voor Kortrijk.

Blue Light Special

Kmart is een keten van mega-discounts in de VS, Puerto Rico, de Maagdeneilanden en Guam. Kmart bestaat ook in Australië en Nieuw-Zeeland, maar die ketens heeft het moederbedrijf moeten loslaten. De oorsprong van Kmart is de 'five-and-dime store' die Sebastian Spering Kresge (vandaar K) in 1899 opende in Detroit, Michigan. Al wat hij daar verkocht, kostte 5 of 10 dollarcent. Het concept sloeg aan en tegen 1912 had mister K al 85 winkels. Met zijn superlage prijzen overleefde hij alle economische depressies.

In 1962 werd de eerste Kmart geopend, in Garden City in Michigan, een van de eerste shoppingcentra ter wereld. De winkelketen staat in het geheugen van de Amerikanen bekend voor zijn 'Blue Light Special'-acties. Als je in zo een winkel rondliep, werd je op onverwachte momenten opgeschrikt door een sirene en een blauw zwaailicht boven een of andere rayon. Dat was het sein om je winkelkarretje daar naartoe te rijden, want er waren zaakjes te doen. Op die manier maakte Kmart zich af van zijn moeilijk verkoopbare of verouderde stocks. Die verkoopstechniek is al een eind stopgezet, maar Kmart pakt nog altijd uit met een macotte  met een blauw zwaailicht op het hoofd, Mr. Bluelight genaamd.

In de jaren tachtig keerde het tij voor Kmart. De keten kreeg een oubollig imago en had de grootste moeite om zich te weer te stellen tegen de harde concurrentie van andere discountgroepen zoals Wal-Mart en Target. In 2002 dreigde Kmart failliet te gaan; de groep moest bankroetbescherming aanvragen volgens het bekende 'Chapter 11'. Een reddingsplan deed meer dan 300 winkels de das om en leidde tot jobverlies voor zowat 34.000 werknemers. Eind 2004 is Kmart een deel geworden van de groep Sears.   

08-08-07

Belastingsparadijsjes in Kortrijk?

 stasegemsestraat1

Wie zijn belastingsbrief enkele weken geleden heeft ingevuld, werd geconfronteerd met de codeposten 1396-2396: 'belastingvermindering voor uitgaven zone positief grootstedelijk beleid'. Dat is een heel interessante mogelijkheid om zijn personenbelasting te verminderen, tot 640 euro per jaar (en vanaf dit jaar tot zelfs 1280 euro per jaar). Voorwaarde is dat men vernieuwingswerken uitvoert aan zijn woning en dat die woning gelegen is in een zone die de minister heeft uitgekozen om er de vernieuwbouw te stimuleren. Die zones zijn afgebakend in 17 stadsgewesten over heel België. Kortrijk is bij die geselecteerde steden. De Kortrijkse straten waarvoor die bijzondere belastingsaftrek geldt, liggen alle rond de Vaart Kortrijk-Bossuit. Het stadsbestuur zou wel wat meer ruchtbaarheid mogen geven aan dat mooie voordeel voor mensen die in die straten hun woning willen opknappen. 

In ons moeilijke land is er 'stedenbeleid', een bevoegdheid van de Gewesten, en 'grootstedenbeleid', een bevoegdheid van de federale overheid. Zowel de Vlaamse regering (minister Marino Keulen, Open VLD) als de federale regering (nog eventjes minister Christian Dupont, PS) nemen initiatieven.  Misschien verschuift er wel wat bevoegdheid, àls er een nieuwe staatshervorming komt. In het kader van haar grootstedenbeleid heeft de federale regering in 2003 een vermindering van de personenbelasting ingevoerd voor wie investeringen doet aan een woning gelegen in een "zone voor positief grootstedelijk beleid".

Het is de voorganger van minister Dupont, Charles Picqué, ook PS, die de bewuste zones heeft vastgelegd. Hij heeft zich daarvoor gebaseerd op wetenschappelijke studies van de Vlaamse prof. Christian Kesteloot (de uitvinder van de achtergestelde buurten) en de Franstalige prof. Christian Vandermotten. Als men denkt aan 'grootsteden' in ons land komen eigenlijk alleen Brussel en Antwerpen in aanmerking, en met een beetje goede wil ook Gent en Luik. Maar aan die beperking heeft de federale overheid zich niet laten binden. De zones voor grootstedelijk beleid zijn uitgekozen in de 17 grootste stadsgewesten van België. In West-Vlaanderen zijn dat Brugge, Oostende en Kortrijk - Roeselare niet bijvoorbeeld. 

De zones zijn vastgelegd in 2003 voor zes jaar. In 2009 komt er een nieuwe vaststelling, als die fiscale stimulans ten minste niet wordt opgedoekt door de nieuwe regering of sneuvelt in de aangekondigde staatshervorming. 

Over welke zones gaat het in Kortrijk? Wel, de geselecteerde zone is heel merkwaardig. Wetenschappelijk verantwoord is de keuze zeer zeker: het gaat om straten met de armste bevolking van de stad - er zijn nog andere, maar die liggen meer verspreid. Maar de keuze is merkwaardig omdat ze ingaat tegen de prioriteiten van het gevoerde beleid van het stadsbestuur. Het stadsbestuur opteerde al onder de vorige coalitie om zijn inspanningen voor stadsontwikkeling te concentreren op de buurt van Sint-Elisabeth, Sint-Denijsestraat en Volksplein. De buurten vermeld in de ''Atlas van achtergestelde buurten' van prof. Kesteloot moesten (en moeten meer dan ooit) geduld oefenen. Het kan een zekere compensatie zijn dat precies die buurten kunnen profiteren van vermelde belastingsvermindering. 

Het gaat om de zone Venning-Veemarkt, het werkterrein van het buurtwerk met dezelfde naam. De straten zijn: Abdijkaai, Beeldhouwerslaan, Damastweversstraat, Deerlijksestraat (van nr. 2 tot 82), Gentsesteenweg (22-85), Groeningebeluik, Groeningekaai, Juweliersplein, Kunstsmedenlaan, Loodwitstraat, Pluimstraat, Schaekenstraat, Schildersstraat, Schuttersstraat, Sint-Janshof, Slachthuisstraat, Spinnerijkaai, Spoorweglaan, Stasegemsestraat, Tapijtenweversstraat, Tekenaarslaan, Vaartstraat, Veemarkt, Vennestraat, Verversstraat en Zwevegemsestraat (1-65).

Persoonlijk ben ik blij met die selectie. Niet voor niets heb ik jaren voor die buurten geijverd in het ter ziele gegane bewonerscomité Vaart. Dat belet niet dat er wel een en ander kan aangemerkt worden op het lijstje. Vooreerst is dat lijstje veel te kort. Er zijn nog buurten en straten in het "stadsgewest" Kortrijk die wel wat stimuli voor stadsvernieuwing zouden kunnen gebruiken. Ik denk bijvoorbeeld aan de Sint-Antoniusstraat, aan het oude gedeelte van Overleie, aan de Stadebuurt in Heule, delen van Bissegem, Kapel ter Bede, enzovoort. Het is de opdracht van een actief stadsbestuur om bij de betrokken minister een lijst te gaan verdedigen die meer volledig is. Dat veronderstelt dat er eerst lokaal onderzoek wordt gedaan naar achterstelling op Kortrijks grondgebied.

Voorts ligt een groot deel van de geselecteerde straten in de sociale woonwijk Venning. Dat heeft weinig zin, aangezien huurders niet kunnen genieten van de belastingsvermindering. Alhoewel: sinds kort hebben sociale huurders het recht om de sociale woning die ze huren, aan te kopen.

Tot slot: de maatregel ter verbetering van achtergestelde buurten kan slechts ten volle effect hebben, als de bewoners op de hoogte zijn. Een kleine navraag bij enkele kennissen die in die straten een huis hebben gekocht dat zij aan het renoveren zijn, leert dat zij vergeten zijn het voordeel op te vragen bij hun belastingsaangifte. Toch is het voor jonge gezinnen op zoek naar een eerste woning wel nuttig te weten dat zij fiscaal voordeel kunnen doen met een woning te kiezen en op te knappen in een van die straten. Het stadsbestuur zou die informatie actief moeten verspreiden.

Schaekenstraat1

Wachtend op de sloop, Veemarkt, oogst 2007

FI11
Nog enkele sfeerbeelden. Hier, op de Veemarkt in Kortrijk, komt een toren met twee verdiepingen winkels, acht woonlagen en een bosjes hoogstammen op het dak. De toren moet een verticaal accent brengen bij het uitgestrekte winkelcentrum dat een straat verder zal gebouwd worden, op de terreinen van de vroegere school Bijstand en de aanpalende panden.

FI12

Zie ook: http://kortrijklinksbekeken.skynetblogs.be/post/4830203/d...

 

FI15

Intussen, woensdag 8 augustus, is men onverhoeds begonnen met de afbraak van de gebouwen van de middelbare school van Bijstand. Zie de spectaculaire filmpjes. Als er ergens in het te slopen bouwblok asbest aanwezig zou zijn, is het wel in die constructies van na WOII. De mensen nodeloos ongerust gemaakt met die gele linten die waarschuwden tegen het kankerverwekkende goedje? Wie geeft de juiste informatie waarop omwonenden recht hebben? De stad? De sloper, firma Verhelst? De asbestverwijderaar Romarco? De hoofdaannemers Van Roey en Van Laere? De promotor Foruminvest?
  
FI14

Op de Veemarkt is er niet alleen bouwafval...

FI10