17-09-06

ZONDAG 17 SEPTEMBER 2006: tussen Smesse en kamsalamander (tussen Triloy en Potijzer)

Het onvermoede hoekje van vandaag is in gevaar. Bepaalde instanties hebben hun oog laten vallen op de mooie glooiingen nabij de Sjouwer in Aalbeke en Rekkem, om aan de andere kant van de E17 het transportcentrum LAR uit te breiden. Bewoners, landbouwers en natuurliefhebbers hebben een stevig verzet uitgebouwd in het actiecomité "Geen-LAR-Zuid". Ga kijken (en genieten) voor het te laat is. Hoe meer bezoekers, hoe minder zin het heeft het waardevolle landschap naar de duivel te helpen!

"Vlaanderen moet open en stedelijk zijn. In onze dichtbevolkte streken moeten wij zuinig zijn met de open ruimte. De stedelijke gebieden moeten een groter deel van de nodige woningen en bedrijvigheid opvangen. In het buitengebied zijn landbouw, natuur en recreatie de belangrijkste functies." Zo staat het in de uitgangspunten van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen.

De tegenstanders van LAR-Zuid begrijpen niet hoe de uitbreiding van het transportcentrum LAR (Lauwe-Aalbeke-Rekkem) in dat plaatje past. Weliswaar is het landbouw- en natuurgebied aan de overkant van de E17 ter hoogte van bestaande LAR om eigenaardige redenen opgenomen in het ... 'stedelijke gebied' van Kortrijk. Maar als men dat waardevolle landschap vol containers gaat stapelen, kan men onmogelijk spreken van een zuinig gebruik van de resterende open ruimte.

De/Le Triloy

Het gebied in kwestie beslaat 30 hectare tussen de Brumierstraat in Aalbeke (Kortrijk) en de Triloystraat in Rekkem (Menen). De Brumierstraat dankt zijn naam aan het gehucht Bramier in Lauwe, waar hij naartoe leidt. De Brumierstraat loopt min of meer parallel met de spoorweg Kortrijk-Moeskroen-Rijsel (de verbinding van Kortrijk met het TGV-net!). Er zijn twee westelijke aftakkingen die onder die spoorweg door lopen. De Triloystraat is de as waarrond zich in aloude tijden het landelijke gehucht Le/De Triloy heeft ontwikkeld, zowat halverwege tussen Aalbeke en het centrum van Rekkem. Het hart van De Triloy is café La Forge/De Smesse (betekent smidse). Veel bewoners van De Triloy zijn familie van elkaar.

In het gebied zelf liggen twee grote hoeven: de Klokhoeve in de Brumierstraat tegen de E17 aan en de hoeve van boer Brille in de Meersweg in Rekkem. Beide boerhoven moeten verdwijnen als de zuidelijke uitbreiding van de LAR er komt. De Klokhoeve wordt al vermeld in documenten van 1762. Het huidige woonhuis met dakklokje dateert van 1886. Het is een typische U-vormige hoeve met stallen, schuur, wagenhuis en apart staand ovenbuur (bakhuisje).

Potijzer

Aan de zuidelijke rand van het gebied in kwestie vind je nog twee andere historische hoeven: het Potijzergoed en Te Bergendaele. Ook het Potijzergoed dateert van de eerste jaren 1700. Uit die tijd rest alleen nog de ingangspoort. In de Tweede Wereldoorlog huisde in de boerderij een cel van het verzet. Vanuit de hoeve werd verschillende keren de nabijgelegen spoorweg gesaboteerd. De naam Potijzer is geleend van het Potijzerbos dat in de omgeving lag, met name daar waar nu een hoge berg uitgegraven klei ligt, bekroond met het monument De Sjouwer aan de E17. Beide boerderijen verliezen gegarandeerd hun schilderachtige ligging als in hun nabijheid een 'droge haven' komt voor het zware vrachtverkeer.

Potijzer is ook de naam van een recent gecreëerd natuurgebied van Natuurpunt Kortrijk. In een zone van natte meersen werden poelen uitgegraven om er een kolonie kamsalamanders te herbergen uit bomputten op de Kortrijkse Pottelberg die moesten wijken voor de aanleg van een industrieterrein. Natuurpunt werd in zijn reddingsoperatie gesteund door de Koramicgroep, die o.m. de grond ter beschikking stelde. Dat prille, maar toch al geslaagde, natuurgebied zou veel van zijn charme en ontwikkelingskansen kwijtspelen, als het aan de rand van een transportcentrum zou komen te liggen.

Het zegt veel dat het gebied doorkruist wordt door een Grote Routepad, behorend tot het Europese net van de wandelpaden met de wit-rode markeringen. Die paden worden alleen uitgestippeld in zones die de moeite waard zijn.

De Sjouwer

Het gebied is in de voorbije honderd jaar aan grote ingrepen blootgesteld. Er zijn kleigroeven uitgebaat en nadien weer dichtgegooid. Restanten van Decauvillespoortjes waarop wagentjes met klei naar de pannenfabriek Sterrenberg werden gereden zijn nog hier en daar op te merken.

Maar vooral de aanleg van de autostrade E17 (vroeger E3) in de periode 1966-1977 ging als een schokgolf door het reliëf. De E17 werd ingegraven, soms tot 15 meter diep, in de zware leemlaag tot in de harde klei. Niet minder dan 600.000 m³ grond werd gestapeld op 11 hectare ten oosten van de Brumierstraat. Op die heuvel werd in 1974 het monument "De Sjouwer" geplaatst, een indrukwekkende betonnen toren (35 meter hoog), ontworpen door de Brusselse architect Jacques Moeschal (die ook De Pijl, een Frans paviljoen op de Wereldtentoonstelling van Brussel in 1958 had getekend). 

Een beetje grappig is de GSM-mast die op diezelfde heuvel is geplaatst in de vorm van een eeuwig groene boom (hyperrealistische kitch in plastiek!). De plannen om de heuvel te bebossen en op die manier het Potijzerbos te laten herrijzen, zijn nog altijd niet uitgevoerd. Maar de schrale weiden op de kleibulten hebben ook wel iets. Die groene heuvel tekent de horizon van het bedreigde gebied.

Meidoornvlindertjes

Ondanks al die menselijke ingrepen straalt het gebied nog een authentieke sfeer uit. Het is een van die zeldzaam geworden voorbeelden van een uiterst afwisselend landschap. Akkers, bosjes, struweelwallen, vochtige en droge weiden en inheemse hagen bieden een unieke rijkdom aan flora en fauna.

De tweestijlige meidoorn bloeit er uitbundig en daarop tref je de zeldzame meidoornvlindertjes aan. Het is een paradijs voor natuurliefhebbers waar je nog eikelmuisjes, boerenzwaluwen, hermelijnen, steenuilen, geelgorzen, allerhande vleermuizen, grote en kleine groene kikkers en verschillende salamandersoorten tegenkomt.

Onteigeningen

In de landelijke woningen die verspreid in het gebied liggen, zijn de voorbije jaren vaak jonge gezinnen neergestreken. Zij zijn er uit respect voor de paradijselijke omgeving aan natuurontwikkeling gaan doen. Een koppel verkreeg van stad Kortrijk in 1999 de toestemming om een groot stuk landbouwgrond te bebossen met inheems groen. Anderen (her)plantten streekeigen hagen en pittoreske rijen knotwilgen. Toegeslibte poelen werden uitgebaggerd. Het zou zonde zijn voor die inspanningen als al dat moois zou moeten verdwijnen onder betonnen laadkoeren, industriële hallen en opeengestapelde containers.

Des te harder zouden de onteigeningen aankomen in het gehucht De Triloy. Alle bebouwing aan de oostkant van de landelijke straat zou sneuvelen. Daardoor zou ook de 300-jarige afspanning La Forge/De Smesse verdwijnen, een zaak die van generatie op generatie in leven werd gehouden door dezelfde familie. Overigens heb ik al gezegd dat veel bewoners van De Triloy aanverwant zijn. De onteigeningen zouden die eeuwenoude familiebanden uit elkaar trekken.

Alternatieven

Het is overigens de vraag of het bestaande transportcentrum LAR, een creatie van de economische streekintercommunale Leiedal, wel zo nodig moet kunnen uitbreiden. Niet alle percelen van de bestaande zone aan de andere kant van de E17 zijn bezet en de verkochte percelen bieden eveneens nog heel wat groeimogelijkheden. Bovendien zijn er ongetwijfeld alternatieven die minder kwalijke gevolgen hebben dan het toebouwen van het gebied tussen De Triloy en Potijzer.

In 1991 werd trouwens een aanvraag van de Gewestelijke Ontwikkelingsmaatschappij van West-Vlaanderen om de LAR in zuidelijke richting uit te breiden, afgekeurd door het Vlaamse Gewest. De motivatie was dat men het waardevolle landschap niet wou schenden!

Onder druk van het aanhoudende protest en aangepord door de parlementsleden Bart Caron (spirit en van Aalbeke) en Philippe De Coene (sp.a) heeft de Vlaamse regering intussen principieel beslist om een omvattende, onderbouwde studie te laten uitvoeren van alle mogelijke locaties voor 30 hectare in de omgeving van de huidige transportzone. Het gaat over LAR-Zuid, LAR-West en LAR-Noord. LAR-Noord is een locatie grenzend aan de bestaande LAR aan beide zijden van de Dronkaertstraat. LAR-West is een locatie die begrensd wordt door de Dronkaertstraat (noorden), de N58 (oosten), E17 (zuiden) en N366 (in het westen).

In het verleden werd nog geen grondige studie uitgevoerd over de ideale locatie. In die studie moeten de verschillende mogelijke locaties worden afgewogen op een hele set van criteria: economie, kost, ecologie, ruimtelijke draagkracht, sociaal en volksgezondheid zoals stof, geluid of geur, bescherming open ruimte, landbouw, ontsluiting en mobiliteit. Ook de aspecten werkgelegenheid, visibiliteit en zuinig ruimtegebruik moeten bekeken worden.

Ook de concrete vraag naar terreinen voor transport, distributie en logistiek in Kortrijk moet worden onderzocht. Gaat het hoofdzakelijk om kleinere, lokale transportbedrijven of eerder om internationaal opererende transportfirma?s die ruimte zoeken in de regio Kortrijk ? Rijsel? Ook het ruimtegebruik op de bestaande LAR-site zal in kaart worden gebracht. De studie wordt uitgevoerd door een onafhankelijk studiebureau en moet klaar zijn tegen 31 december 2006.
Indien uit deze studie blijkt dat LAR-Zuid niet de beste locatie - waaraan ik niet twijfel! - is voor een bedrijventerrein voor transport, dan start de Vlaamse Regering een gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP), waarbij de huidige locatie LAR-Zuid wordt herbestemd tot landbouwgebied. Een nieuw gewestelijk RUP wordt opgestart voor de nieuwe locatie. Dat moet gebeuren voor 30 juni 2007.

Zou het comité Geen-LAR-Zuid zijn slag hebben thuisgehaald?

Meer foto's op http://kortrijkonvermoedehoekjes.skynetblogs.be

Zie ook de website van het comité Geen-LAR-Zuid: http://users.pandora.be/aaronvanneste/lar/inleiding.htm

 

Commentaren

heel mooi Mooi stukje, Marc, over een mooi stukje open gebied. We zijn niet tegen de vooruitgang en we zijn geen donkergroenen. Maar de beschrijving van Marc toont dat het echt de moeite waard is voor dit stukje open gebied te vechten. Vooral omdat er ook alternatieven zijn voor LAR Zuid in minder waardevol gebied. Dus vechten wij verder. Hopelijk komt de objectieve studie die momenteel daarover bezig is en tegen eind dit jaar klaar zou moeten zijn tot dezelfde conclusie.

Groeten,

Bart

Gepost door: Bart | 18-09-06

De commentaren zijn gesloten.