06-08-06

ZONDAG 6 AUGUSTUS 2006: het wildste park van Kortrijk, voorlopig

Voorlopig is het de wildste kant van Kortrijk, de helling van de Spoelberg waarop de KULAK is neergestreken en waarop het ooit geplande research-"park" niet zal komen. Vergis je niet: een deel van die overvloedige natuur is een openlucht-laboratorium voor de richting Biologie aan de KULAK. De lagergelegen woestenij is verwilderde grond waarop ooit voorbarig een aannemer-grondwerker is losgelaten voor de eerste inrichtingswerken van het researchpark. Maar toen kwam de buurt in opstand... Ook dat groen wordt in de toekomst een keer getemd: er komt een beschaafd 'universiteitspark'. Maar in dat onvermoede hoekje van Kortrik kun je momenteel nog op safari!

De onvermoede hoek van vandaag ligt tussen het schilderachtige laatste stuk van de Maandagweg en de Bad Godesberglaan, op het domein van de KULAK en de aansluitende hectaren van de stad achter de (stads)verkaveling Klaverstraat-Tarweveld. Het is een helling die 'de Spoelberg' genoemd wordt- een verdwenen café daar droeg de naam Schietspoel maar of de naam van de heuvel met dat soort 'spoel' te maken had, is maar de vraag. De helling begint in het valleitje van de beek met de grappigste naam van Kortrijk: de Pietjespaterbeek. Op de kam van de helling ligt de Ambassadeur Baertlaan, en daarachter de nieuwe stedelijke begraafplaats, de vallei van de Keibeek en het eindeloze golvende landschap van het Leie-Schelde-interfluvium.

Pietjespatervijvers

Genoemde Pietjespaterbeek was een ontstuimig geval. Als ze niet droog lag, stroomde er bij regenbuien zoveel water door, dat er verderop vaak overstromingen waren. Om de beek te temmen investeerde Kortrijk 60 miljoen frank in de bouw van een waterbekken.

Op aanraden van de Intaliaanse stedenbouwkundige Bernardo Secchi werd het oospronkelijke ontwerp in Engelse landschapsstijl verlaten voor een strakke rechthoekige vorm, in de functionalistische betonarchitectuur van de nabijgelegen KULAKgebouwen. Tegen dat bassin aan ligt een overstromingspoel met een meer natuurlijke vorm en een dikke rietkraag.

De oevers van de poel zijn versterkt met betongrasdallen die een natuurlijke vegetatie mogelijk hebben gemaakt. Tussen het betonnen bassin en het KULAKdomein zijn over de hele breedte gradins gebouwd. Wellicht droomden de ontwerpers ervan dat op die trappen de studenten in volle natuur zouden studeren. Maar de gradins zijn ingenomen door een weelderige en verscheiden begroeiing. Beide vijvers zitten inmiddels vol vis en dat hebben de hengelaars ook al ontdekt. De waterpartijen trekken ook veel eenden en andere watervogels aan. En dat trekt dan weer andere rare vogels aan: in 2004 werd er een eendestroper betrapt die ongegeneerd aan het schieten was.

Ecolab

Vooraleer de Kortrijkse afdeling van de Universiteit Leuven er landde (jaren 70), was het puur landbouwgebied (in de feiten en zone voor openbare voorzieningen op het gewestplan). De sobere KULAKgebouwen stonden er lange tijd tussen de akkers en de koeien. Van meet af aan kreeg het KULAKdomein een parkachtige aanleg. Daarnaast beschikte de KULAK over meer dan 10 hectare grond die door landbouwers werd bewerkt.

Toen aan de KULAK begonnen werd met de richting biologie, vatte professor Paul Busselen het plan op er een ecologisch testgebied in te richten, een veldlaboratorium, een 'ecolab' dus. Op zes hectare tussen de KULAKgebouwen en de Ambassadeur Baertlaan, de kam, moesten de landbouwers plaats maken voor uiteenlopende natuurzones.

Het terrein werd gedeeltelijk bebost. Onderaan de helling zijn verschillende poelen gegraven. Een stukje akker wordt berwerkt volgens het traditionele drieslagstelsel (opschuivende teelten met elk jaar een ander stuk braakliggende grond die weer op krachten kan komen dank zij het onkruid dat er opschiet).

Er is veel grasland, dat op diverse manieren en op verschillende tijdstippen wordt gemaaid. 'Oude' landschapselementen zoals hagen, houtwallen, een boomgaard met appelsoorten van vroeger, bermen en struikgewas geven het uitgestrekte gebied een zeldzame rijkdom aan biotopen. Studenten kunnen er hun boekenkennis aan de feiten toetsen en interessante onderzoeken produceren en natuurobservaties verrichten.

Het ecolab ging in 2002 van start. De universiteit betaalde het grootste deel, maar stad Kortrijk schoot in zijn beurs voor de graafwerken. Het gerecontrueerde 'oude' landschap is de moeite van het bezoeken waard. Je kan er rond wandelen op romantische paadjes. Er is geen afsluiting rond het gebied en laat je vooral niet afschrikken door het bordje 'Privaat terrein, toegang verboden'. Het gebied is wondermooi. Alleen maar een beetje jammer dat door al die beplantingen het vroegere, indrukwekkende panorama van op de Spoelberg over Kortrijk-stad grotendeels verdwenen is. Maar misschien komt er nog gepast snoei- en rooiwerk om het uitzicht te optimaliseren.

De universiteitsparken Vlasakker

Aan de voet van de helling, de brede strook rond de dubbele vijver van de Pietjespaterbeek is er echt wilde natuur te zien. De zone moest een parkachtige overgang worden - Universiteitspark geheten - tussen het groene KULAKdomein en het geplande researchpark. Een juridische uitputtingsslag van de bewoners van de verkavelingen in de buurt deed het stadsbestuur afzien van dat plan.

In ruil voor intrekking van alle juridische acties verkregen de protesteerders dat er op de gereserveerde 10 hectare geen researchpark met mogelijks industriële activiteiten komt, maar een ... 'universiteitspark'. Volgens de voorschriften van de gewestplannen is een universiteits-"park" echter evenmin een park als een research-"park". Het is gewoon een terrein voor verschillende activiteiten die min of meer met onderzoek, wetenschap en onderwijs te maken hebben, met uitzondering van industrie. Wel moet er heel veel aandacht besteed worden aan de kwaliteit van de omgeving, en in die zin zul je het toch een park kunnen noemen.

In elk geval is het ene 'universiteitspark' hier het andere niet. De hectaren die een activiteiten-'park' moet worden, zijn nog altijd in gebruik door landbouwers.

De strook die echt een nieuw stadspark moet worden, ligt er nu heel verwilderd bij sedert de aannemer wandelen werd gestuurd onder bedreiging van arresten van de Raad van State. De hopen aarde en klei die golvende gazons moesten worden, vormen een avontuurlijk terrein vol spontane begroeiing. Waar de Pietjespaterbeek loopt, zijn imposante rietvelden opgeschoten.

Toen ik er rondstruinde op zoek naar geschikte kiekjes, werd ik er op een bepaald moment omringd door azuurblauwe vlindertjes. Op een pad lag een konijn met een doorgebeten nek (van een vos?). Op sommige stukken heeft de natuur zo drastisch haar rechten opgeëist dat je je er waarlijk in een bos waant.

Beide universiteitsparken - samen 'Vlasakker' genoemd - zijn opgenomen in het Gemeentelijk Ruimtelijk Structuurplan Kortrijk. In een eisenbundel dringt Natuurpunt Kortrijk aan op de aanleg van het eigenlijke park. Ik vind dat een beetje eigenaardig. Zou men niet beter de natuur haar gang laten gaan, met hoogstens hier en daar wat ecologisch verantwoorde bijsturing?

In elk geval heeft stad Kortrijk architectenwerkgroep AWG van gewezen Vlaams bouwmeester bOb Van Reeth de opdracht gegeven een masterplan op te maken voor het gebied van beide universiteitsparken samen. Stéphane Beel, die andere sterarchitect maakte al een masterplan voor het KULAKdomein. En Bernardo Secchi schetste de vijvers. Hier is toch veel geld gestopt in hoogstaande ontwerpen in een gebied vol wilde natuur! Het zal in de komende jaren boeiend blijven om er te gaan kijken.

Zie ook: http://www.kuleuven-kortrijk.be/facult/wet/biologie/pb/ku... en voor een gedetailleerde plantenlijst van het ecoloab: http://www.kulak.be/bioweb

Meer foto's op: http://kortrijkonvermoedehoekjes.skynetblogs.be

 

 

De commentaren zijn gesloten.