23-07-06

ZONDAG 23 JULI 2006: fotogenieke ruïnes bij de westelijke binnenring

Het onvermoede hoekje van vandaag betreft de laatste uitbreiding van het stadscentrum van Kortrijk. Tot nu lag een gebied zo groot als de helft van historisch Overleie verborgen tussen de zieltogende Kortrijkse haven en de Magdalenastraat. Het grootste stuk was in eigendom van de Belgische spoorwegen, maar ook het OCMW heeft er veel grond, een eeuwenoude erfenis.

De aanleg van de westelijke binnenring keert het gebied binnenste buiten. Voordat binnen afzienbare tijd het gebied wordt ingenomen voor nieuwe stadsfuncties, heb je er nu een uitgelezen kans om op ontdekkingstocht te gaan in eigen stad. Ik bleef plakken bij de ruïnes van het gewezen brandstofbedrijf Frans Dupont. Voor de liefhebbers van tot verdwijnen gedoemde onvermoede hoekjes: ga kijken en trek foto's. Er is niet alleen Duponts, maar ook de entrepots van de Spoorwegen, de loods van de Civiele Bescherming (die de Civiele Bescherming niet meer is), en een boel indiscrete inkijken op achterkanten van straten.

Westelijke Binnenring

Een paar weken geleden is de Westelijke Binnenring ingewandeld door het stadsbestuur vergezeld door een honderdtal buurtbewoners. De nieuwe weg, die loopt van het beroemde kruispunt Appel (zie http://kortrijklinksbekeken.skynetblogs.be/?number=1&...) achter het nieuwe gerechtsgebouw, over de Leie naar de Meensesteenweg. Dit nieuwe stuk binnenring (R36) moet het verkeer weghalen van de al te drukke verkeersader Beheerstraat-Noordstraat, twee woonstraten. De Westelijke Binnenring is gebouwd door het Vlaamse Gewest en is de belangrijkste compensatie die Kortrijk heeft verkregen voor de lasten van de gigantische Leieverbredingswerken in de stadskern.

Eigenaardig genoeg is die compensatie ook een van de oorzaken geweest van de vertraging die de Leiewerken hebben opgelopen. Onder het bewind van burgemeester Emmanuel de Bethune vroeg het stadsbestuur zich af of die westelijke ring niet beter nog wat verder westwaarts zou worden aangelegd. Men dacht toen aan de Karel de Goedelaan aan de overkant van de spoorweg naar Brugge. Precies daar wou de historische burgemeester Auguste Reynaert rond de vorige eeuwwisseling zijn "Westlaan" (Boulevard de l'Ouest) realiseren, maar dat is er nooit van gekomen. Het gebakkelei over dat alternatief deed maanden verloren gaan. In elk geval gaat dat nieuwe stuk van de R36 (de Kortrijkse stadsring, die in tegenstelling met de grote ring R8 geen autostrade is) op 8 augustus open voor het verkeer.

Daarmee wordt een omvangrijk gebied toegankelijk dat jarenlang verborgen lag. Het gaat vooral om gronden van de NMBS, die daar samen met de Douane en private transport- en expeditiefirma's heel wat activiteiten van goederentransport en in- en uitklaring ontplooide. Met de Europese gemeenschappelijke markt en de realisatie van het transportcentrum LAR (Lauwe-Aalbeke-Rekkem) verloor het gebied zijn belangrijkste functies. Ook het OCMW heeft daar nog verscheidene eigendommen. En dat is niet zo verwonderlijk aangezien het hele gebied oorspronkelijk eigendom was van de voorlopers van het OCMW.

De weide van Kortrijk Weide en de meers van de Meersstraat

De heel oude functie van het gebied kan je nog aflezen in de naam van de Meersstraat. De nieuwe naam die officieus door de stadsdiensten aan het gebied wordt gegeven, "Kortrijk Weide", heeft er ook mee te maken. Van in de duistere middeleeuwen lag daar de 'gemene weide', de 'meers' waarop de armen van Kortrijk wat vee konden laten grazen op de vochtige terreinen net buiten de stadsomwalling.

Die collectieve weide - wellicht waren er ook wat men later volkstuintjes is gaan noemen - was heel uitgestrekt. Rondom rond liep de "Dreve van de Armen van Cortryck". Die dreef, een met bomen beplante landweg, begon aan de Zandstraat, volgde de stadsomwalling waar nu de Beheerstraat te vinden is en maakte een bocht ter hoogte van de huidige Blekersstraat. Die Blekersstraat was toen veel langer en liep tot aan de Marksesteenweg over een u-vormig parcours. Ook de straat die nu de Karel de Goedelaan wordt genoemd aan de overkant van de spoorweg maakte deel uit van die lange Blekersstraat. Via de Marksesteenweg en de Magdalenastraat kwam men terug aan de Zandstraat.

Precies in dat gebied waarrond de 'Dreve' liep, werd ook de Kortrijkse leprozerie, de Grote Madeleene, gevestigd, met eigen groententuin. Al wat armenzorg was werd tijdens de Franse revolutie ondergebracht in instellingen waaruit heel veel later de Commissie voor Openbare Onderstand en nog later het Openbaar Centrum voor Maatschappelijk Welzijn (OCMW) groeide. Vandaar de eigendommen van het OCMW in het gebied.

In 1847 werd het gebied doormidden gereten door de aanleg van de spoorweg naar Brugge. Het stuk 'Dreve' (Blekersstraat) aan de overkant van de spoorweg werd de Karel de Goedelaan. Een dreef is het laatst overgebleven stuk Blekersstraat al lang niet meer. Maar misschien kan de verwachte ontwikkeling van Kortrijk Weide, met zeer veel groen, daar iets aan doen.

Blekers en botekopers

Overigens verwijst de naam Blekersstraat naar een economische activiteit die eeuwenlang heel belangrijk was in Kortrijk: het bleken van textiel. Op het einde van de Westelijke Binnenring, aan de overkant van de Leie, is trouwens nog altijd de Blanchisserie de Courtrai in werking (nu Masureel NV).

Blekersstraat en Meersstraat liggen loodrecht op de Beheerstraat. Ze zijn met elkaar verbonden door de Botenkopersstraat. De 'kopers' in die straatnaam waren niet uit op binnenschepen of jachtjes, maar op partijen vlas die klaar waren om doorverkocht te worden aan de vlasspinnerijen. Maar volgens mij moet het 'bote' zijn zonder 'n'; het is een verzamelnaam zoals 'groente'.

Voor de Botenkopersstraat is een tracé vastgelegd van de Meersstraat tot aan Kortrijk Haven aan de Leie. Maar de aanleg is beperkt gebleven tot aan de Blekersstraat.

Ontwikkelingsgebied

Voor het gebied van ruim 7 hectare dat nu ontsloten wordt door de nieuwe weg heeft de stad al geruime tijd een masterplan laten ontwerpen door sterarchitect Stéphane Beel (die ook zijn naam zette onder andere ontwerpen in Kortrijk zoals de Tacktoren en het nieuwe gerechtsgebouw). In dat plan suggereert hij om de monumentale Douane-entrepots te behouden. Ik hoop van ganser harte dat die wens uitkomt.

In dat gebied komt tegen 2010 een politiehoofdkwartier dat zal gedeeld worden door de lokale politiezone Vlas en de federale politie. Op de hogere gedeelten van het gebied komt er ruimte voor stedelijke functies zoals kantoren. In het lager gelegen gebied naar de Leie toe (de vroegere winterbedding van de rivier) komen een drietal woontorens, waarvan de allersjiekste met twee van zijn vier poten in het Leiewater zal baden.

Het gebied wordt ontwikkeld als parkgebied, met een weelde aan groen. Zelfs de ruime parkings zullen in de schaduw van bomen liggen.

Ruïnes Dupont

Voor liefhebbers van industriële archeologie bieden de blootgelegde terreinen nog eventjes verschillende buitenkansjes. Afhankelijk van de snelheid waarmee men het gebied bouwrijp zal maken, zullen de vele restanten van vroegere bedrijvigheid er verdwijnen.

Zelf ben ik in de ban gekomen van de ruïnes van de gewezen brandstofgroothandel van Frans Dupont, vroeger gelegen aan het uiteinde van de Blekersstraat, nu daarvan gescheiden door de Westelijke Binnenring. Gevestigd op gronden van het OCMW had de firma ook lange tijd een feitelijk monopolie van leveringen van steenkool en olie aan het OCMW.

De gebouwen, pompen en opslaginstallaties van Frans Dupont waren opgetrokken rond een soort erf aan de voet van de helling van de vroegere winterbedding van de Leie. Ze zijn al enkele jaren verlaten. Maar dat betekent niet dat ze helemaal leeg staan. In sommige gebouwen vind je nog de rekken en ander meubilair van de firma. Aan de achterkant van het administratiegebouw met appartement liggen pakken administratieve documenten door het venster gegooid ten prooi aan weer en wind.

De bovenste constructies zijn, wellicht bij de aanleg van de Westelijke Binnenring, gedeeltelijk gesloopt. Maar het lijkt alsof de bulldozers er plots de brui aan gaven. Of was het gewapende beton te sterk? In elk geval is het een schitterend decor voor bevreemdende foto's.

Ik vrees dat de Dupont-terreinen, met al die tonnen petroleum en kolen die er gestockeerd, behandeld en verhandeld zijn, grondig vervuild gaan zijn. Niettemin heeft de natuur in die enkele jaren het gebied opnieuw gekoloniseerd. Je vindt er heel wat planten die je elders in Kortrijk niet vaak tegenkomt. Zowaar liep ik er door een plek vol bosaardbeitjes.

Meer foto's op http://kortrijkonvermoedehoekjes.skynetblogs.be

 

Commentaren

=^..^= ik heb net je andere blog ontdekt, leuk om te bekijken, die foto's over Kortrijk

Gepost door: Talleke | 23-07-06

De commentaren zijn gesloten.