19-02-06

ZONDAG 19 FEBRUARI 2006: stijlvolle uitkijk op De Eerste Stap

De Hogeschool West-Vlaanderen is twee prachtige paviljoenen aan het bouwen, die uitkijken op het Magdalenapark in de Marksesteenweg. Het park is een overblijfsel van een vroegere stedelijke begraafplaats. In dat wat lugubere park, met een ruïne van een leprozerijkapel, staat een standbeeld dat er van ver nogal spookachtig uitziet. Bij nader toezien is het een aandoenlijk beeld van een jonge moeder die haar zoontje leert lopen. Alles samen is dat toch een hoekje van Kortrijk dat het bezoeken waard is.
 
Groene onderlegger
 
Voordat het containerpark van Kortrijk wat verderop naar de Karel De Goedelaan trok, was het gevestigd in de Marksesteenweg nr. 58, op gronden van een gewezen tuinbouwbedrijf. Het is een vrij smal terrein dat paalt aan het Magdalenapark en in de onmiddellijke omgeving ligt van campus van de PIH (Provinciale Industriële Hogeschool, departement van de Hogeschool West-Vlaanderen, HOWEST). In juni 2003 kocht de hogeschool het terrein van de stad. Men nam de beslissing om er een nieuwbouw neer te zetten voor de centrale diensten en een apart gebouw voor de opleiding Industrieel Ontwerpen van de PIH.
 
De ontwerper van beide gebouwen is aangesteld met de procedure van een open oproep. In september 2004 waagden niet minder dan 160 architectenbureaus uit diverse landen hun kans en 5 mochten een schetsontwerp maken. Van de jury die de ontwerpen beoordeelde, maakten ook de Vlaamse Bouwmeester en de Kortrijkse stadsarchitect deel uit. De opdracht ging ten slotte naar VK Studio, Roeselare. Kostenraming van het bouwproject: 5 miljoen euro.
 
De architecten bestudeerden goed het terrein vooraleer zij hun ontwerp uitwerkten. Zij beschouwden het gebied als een 'groene onderlegger', waarop zij beide gebouwen naar best vermogen schikten. Aan de parkzijde zijn de gebouwen zoveel mogelijk op het groen gericht, ook intern. Met doorzichten en vides wordt de relatie van de gebruikers van de gebouwen met het park aangemoedigd. Aan die kant, de achtergevel, zijn de gebouwen harmonieus op elkaar afgestemd, zodat ze elkaars beeld versterken en de uitstraling van het project vergroten. Wat hoogte en materialenkeuze betreft, zijn ze perfect ingepast tussen het groen, zonder het wijdse karakter van het park te verstoren.
 
Houten gevels
 
De voorgevel van beide gebouwen ligt aan de andere kant. Daar wordt, loodrecht op de Marksesteenweg, een semi-publieke straat gemaakt waarin de gebouwen elk hun eigen uitzicht krijgen. Ik mag hopen dat men de bestaande ingangspoort van de vroegere tuinbouwer laat staan. Aan de overkant van die 'straat' is een indrukwekkende rij oude stallingen (of loodsen?) niet afgebroken en zij kunnen eventueel een functie krijgen in het studentenleven. De omvang van de gebouwen steekt niet af met deze van de andere gebouwen van de hogeschoolcampus (aan de overzijde van de Sint-Martens-Latemlaan), of van het aangrenzende, modern-mooie, Magdalenazwembad. 
 
De nieuwe gebouwen zijn bijna afgewerkt. Opvallend is niet alleen hun strakke maar speels ingevulde vorm, maar ook het materialengebruik. Wordt het gebruik van houten gevels weer mode? In elk geval is daarvan hier een schitterend gebruik gemaakt, geaccentueerd door vlakken in donkerbruine baksteen. Het paviljoengevoel zal er nooit ver weg zijn.
 
In de voorbije gemeenteraad keurden wij een voorstel goed om aan HOWEST een recht van erfpacht (langdurige huur van grond) te verlenen om door het park een paar wandel- en fietswegen aan te leggen naar de rest van de campus. Een voorwaarde is dat de hogeschool daarbij de waardevolle bomen van het park intact laat.
 
Leprozerij en begraafplaats
 
De aanleg van die studentenpaden is niet de enige verbouwing die het park te wachten staat. Groenschepen Philippe De Coene, sp.a, ging er onlangs met de omwonenden op stap om eens van gedachten te wisselen over de toekomst van deze stedelijke groene long. Er zijn eveneens voorstellen om er een campuspark van te maken naar Angelsaksische leest en er bijvoorbeeld ook 'hotspots' aan te brengen waar studenten en andere bollebozen tussen het statige groen draadloos op het internet kunnen.
 
Het Magdalenapark is een in 1944 afgeschafte stedelijke begraafplaats. De begraafplaats werd in 1785 aangelegd op verordening van de verlichte Oostenrijkse keizer Jozef II. Om hygiënische redenen wilde hij niet meer dat de doden begraven werden in volle stadskern (kerkhof van de Sint-Maartenskerk).
 
Voor de nieuwe begraafplaats koos het bepruikte stadsbestuur de terreinen van de stedelijke leprozerij: de 'Groote Magdaleene'. Veel melaatsen of 'ackerzieken' in oud-Kortrijks, waren er toch niet meer. Er was ook een Kleene Magdaleene, gelegen aan de Brugsepoort, voor de leprozen van de buiten; de grote leprozerij was voorbehouden aan de echte Kortrijkzanen.
 
Calvinistisch stadsbestuur
 
De kapel van de instelling werd omgeturnd tot dodenkapel. Er was al een kapel op het einde van de 13de eeuw. Die werd in 1578 afgebroken door het Calvinistische stadsbestuur omdat ze in de weg stond voor de verdediging van de stad tegen de Spaanse legers. Na de nederlaag van de calvinistische opstandelingen werd de Magdalenakapel herbouwd en in 1607 opnieuw in gebruik genomen.
 
De grond van de Groote Magdaleene bleek op de lange duur niet zo geschikt voor het begraven van overledenen. Er waren voortdurend problemen met de afwatering en dat verhinderde de ontbinding. In 1888 werd er een nieuwe stedelijke begraafplaats in gebruik genomen aan de Meensesteenweg: het Sint-Janskerkhof genoemd. Toch werden er ook nog op het Magdalenakerkhof doden begraven, doch uitsluitend nog in de bestaande familiekelders.
 
De begraafplaats in de Marksesteenweg werd definitief opgedoekt na de zware vernieling door een geallieerd bombardement op 26 maart 1944. De beschermde kapel ontsnapte niet aan de bommen. Een ruïne en de blootgelegde funderingen zijn nog te zien als archeologisch relict.
 
De Eerste Stap
 
Het park zelf werd plechtig geopend op 27 mei 1955. Dat het vroeger een kerkhof was, kun je nog een beetje zien aan de oude bomen die er staan: rode beuken - van die bomen met afgezakte kousen -, Atlasceders, treurbomen, enzovoort. Het park heeft een strakke (Franse) aanleg in het centrum en een landschappelijke (Engelse) aan de randen.
 
Centraal in het park staat een beeld in witte marmer. Van ver ziet het er nogal spookachtig uit, vooral in de vooravond. Maar als je dichterbij gaat kijken, zie je een liefelijk beeld van een piepjonge moeder die haar kindje, duidelijk een zoontje, zijn eerste stappen leert zetten. Zodra het weer het toelaat, staat er rond het standbeeld een bloemenperk; het helpt de naargeestigheid van het park te verjagen.
 

Het beeld is 'De Eerste Stap', soms ook 'Moeder en Kind' genaamd, van de Assebroekse beeldhouwer André Taeckens (1909-1965). De neo-expressionist kreeg in 1958 de Provinciale Prijs voor Beeldhouwkunst van West-Vlaanderen.

 
 

Commentaren

magdalena prachtig park om te joggen en piknikken; kan er geen petanquebaan komen ? de vijver naast het zwembad moet wel proper blijven.

Gepost door: dhaene | 20-02-06

De commentaren zijn gesloten.